Government of Gujarat | Farmers Compensation | 04 July 2026
 |
| Right of Way (RoW) |
ગુજરાતમાં ખેતરમાંથી પસાર થતી વીજ લાઇન અને ટાવર (765 KV) માટે વળતરના નિયમો બદલાયા. જાણો ખેડૂતોને મળશે બમણું વળતર અને નવો સુધારો શું છે?
ગુજરાત સરકારનો ખેડૂતલક્ષી નિર્ણય: ખેતરમાંથી પસાર થતી 765 KV વીજ લાઇન અને ટાવર માટે હવે મળશે બમણું વળતર
ગુજરાતના ખેડૂતો માટે એક ખૂબ જ મહત્વના અને રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ખેતરોમાંથી પસાર થતી હાઈ-વોલ્ટેજ વીજ લાઈનો (જેમ કે 765 KV લાઇન) અને તેના વિશાળ ટાવર્સના કારણે ખેડૂતોની કિંમતી જમીનને મોટું નુકસાન થતું હતું. ખેડૂતોની લાંબા સમયની રજૂઆતો અને આંદોલનો બાદ, ગુજરાત સરકાર દ્વારા નવી ઉદાર વળતર નીતિ (Revised Compensation Policy) જાહેર કરવામાં આવી છે. જેમાં ખેડૂતોને મળશે બમણું વળતર !
જો તમારા ખેતરમાંથી પણ આવી કોઈ હેવી વીજ લાઇન પસાર થઈ રહી છે, તો આ નવી નીતિ અંતર્ગત તમને કેવી રીતે અને કેટલું વળતર મળશે તેની સંપૂર્ણ અને વિગતવાર માહિતી નીચે મુજબ છે.
1. જંત્રીના બદલે હવે બજાર કિંમત (Market Value) ના ડબલ વળતર
પહેલા શું નિયમ હતો? અગાઉ ખેતરમાં ટાવર ઊભો કરવા માટે સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલી જંત્રી (Circle Rate) ના ૨૦૦% (બે ગણા) લેખે વળતર અપાતું હતું. જંત્રીના ભાવ બજાર ભાવ કરતાં ઘણા ઓછા હોવાથી ખેડૂતોને મોટું આર્થિક નુકસાન થતું હતું.
નવો સુધારો: હવે સરકારે જૂની જંત્રી પ્રથા નાબૂદ કરી છે. નવી નીતિ મુજબ, જમીનની પ્રવર્તમાન બજાર કિંમત (Prevailing Market Value) ના સીધા ૨૦૦% (બે ગણા) વળતર ખેડૂતને ચૂકવવામાં આવશે. જેમાં ખેડૂતોને મળશે બમણું વળતર.
2. 765 KV ટાવરના વળતર વિસ્તાર (Area) માં વધારો
પહેલા શું નિયમ હતો? અગાઉ માત્ર ટાવરના પાયા (Base Area) જેટલી જ જમીન ગણતરીમાં લેવાતી હતી. 765 KV ના ટાવર માટે આ વિસ્તાર આશરે ૬૨૫ ચોરસ મીટર ગણાતો હતો.
નવો સુધારો: હવે ટાવરના ચારેય છેડાથી વધારાનો ૧-૧ મીટરનો વિસ્તાર પણ વળતરની ગણતરીમાં ઉમેરાશે. આના કારણે 765 KV લાઇનના ટાવર માટે વળતર પાત્ર વિસ્તાર ૬૨૫ ચોરસ મીટરથી વધીને ૭૨૯ ચોરસ મીટર થઈ જશે. એટલે કે ખેડૂતને વધુ ક્ષેત્રફળનું વળતર મળશે.
3. હપ્તા પ્રથા બંધ: ૧૦૦% વળતર એડવાન્સમાં મળશે
પહેલા શું નિયમ હતો? અગાઉ વળતરની રકમ ત્રણ તબક્કામાં કટકે-કટકે ચૂકવાતી હતી (૪૦% ફાઉન્ડેશન વખતે, ૪૦% ટાવર ઊભો થાય ત્યારે અને ૨૦% વાયર ખેંચાયા પછી), જેના લીધે ખેડૂતોને ધક્કા ખાવા પડતા હતા.
નવો સુધારો: હવે હપ્તા પદ્ધતિ સંપૂર્ણ બંધ કરાઈ છે. વીજ કંપની દ્વારા ખેતરમાં કામ શરૂ કરવામાં આવે તે પહેલાં જ ૧૦૦% વળતરની રકમ એકસાથે એડવાન્સમાં ખેડૂતના ખાતામાં જમા કરવાની રહેશે.
4. 'રાઈટ ઓફ વે' (RoW - Corridor) વળતરની નવી ટકાવારી
વીજ લાઇન જે પટ્ટા (કોરિડોર) ઉપરથી પસાર થાય છે, તેના નીચે આવતી જમીન માટે માર્કેટ રેટ સમિતિ દ્વારા નક્કી કરાયેલ બજાર કિંમતના આધારે નીચે મુજબ વળતર મળશે:
ગ્રામ્ય વિસ્તારો (Rural Areas): નક્કી થયેલ બજાર કિંમતના ૩૦% વળતરનગરપાલિકા વિસ્તારો (Municipality): નક્કી થયેલ બજાર કિંમતના ૪૫% વળતરમહાનગરપાલિકા વિસ્તારો (Corporation): નક્કી થયેલ બજાર કિંમતના ૬૦% વળતર
5. બજાર કિંમત નક્કી કરવા બનશે 'માર્કેટ રેટ કમિટી' (MRC)
જમીનનો સાચો બજાર ભાવ નક્કી કરવામાં ખેડૂતોને કોઈ અન્યાય ન થાય તે માટે દરેક જિલ્લા સ્તરે એક વિશેષ કમિટીની રચના કરાશે. આ કમિટીમાં નીચે મુજબના સભ્યો રહેશે:
1. જિલ્લા કલેક્ટર (District Collector) - અધ્યક્ષ તરીકે2. અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોના પ્રતિનિધિઓ3. ખેડૂતો દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા અધિકૃત સરકારી વેલ્યુઅર (Authorized Market Valuer)4. વીજ કંપની (Transmission Service Provider) ના પ્રતિનિધિઓ
નિષ્કર્ષ
ગુજરાત સરકારનો આ નિર્ણય ખેડૂતોના આર્થિક હિતોનું રક્ષણ કરનારો છે. વીજ કંપનીઓ મનસ્વી રીતે કામ ન કરી શકે અને ખેડૂતોને તેમની કિંમતી જમીનનું યોગ્ય અને બજાર ભાવ મુજબનું વળતર સમયસર મળી રહે તે માટે આ નવી ગણતરી ખૂબ જ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે.તમારો અભિપ્રાય: સરકારના આ નવા વળતરના નિયમો અંગે તમારું શું માનવું છે? નીચે કમેન્ટ બોક્સમાં અમને જરૂર જણાવો અને આ માહિતી અન્ય ખેડૂત મિત્રો સાથે શેર કરો.
People Also Ask
Q.1
ચાલુ પ્રોજેક્ટ્સ ધરાવતા ખેડૂતોને લાભ મળશે ?
જવાબ: આ નીતિની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે, જે ખેડૂતોના વળતર અગાઉના જૂના નિયમો મુજબ નક્કી થઈ ગયા હોય, પરંતુ જો તે પાવર ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટનું કામ હાલ ચાલુ (Under Execution) હોય, તો તેવા તમામ ખેડૂતોને પણ આ નવી નીતિનો લાભ મળશે. તેઓ સુધારેલા નવા દરો મુજબ વધારાનું વળતર મેળવવા હકદાર બનશે.
Q.2
જો મારા ખેતરમાંથી વીજ લાઇન પસાર થતી હોય પણ ટાવર ન હોય, તો શું મને વળતર મળશે?
જવાબ: હા, ચોક્કસ મળશે. જો તમારા ખેતરમાં ટાવર ન હોય પરંતુ માત્ર લાઇન (વાયર) ઉપરથી પસાર થતી હોય, તો તેને 'રાઈટ ઓફ વે' (Right of Way - RoW) કહેવાય છે. નવી નીતિ મુજબ, તે કોરિડોર પટ્ટાની જમીન માટે ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં બજાર કિંમતના ૩૦%, નગરપાલિકામાં ૪૫% અને મહાનગરપાલિકા વિસ્તારમાં ૬૦% વળતર ચૂકવવામાં આવે છે.
Q.3
મારા ખેતરમાં પાવર ટાવરનું કામ વર્ષો પહેલાં પૂરું થઈ ગયું છે, શું મને આ નવી નીતિનો લાભ મળશે?
જવાબ: ના, જે પ્રોજેક્ટ્સ સંપૂર્ણપણે પૂર્ણ થઈ ગયા છે અને જેનું વળતર અગાઉ ચૂકવાઈ ગયું છે તેમને આનો લાભ નહીં મળે. આ નવી નીતિનો લાભ માત્ર એવા પ્રોજેક્ટ્સને મળશે જે હાલ ચાલુ (Under Execution) છે. એટલે કે, જો ભૂતકાળમાં તમારું વળતર જૂના નિયમ મુજબ નક્કી થયું હોય પરંતુ હાલમાં પ્રોજેક્ટનું કામ ચાલુ હોય, તો તમને સુધારેલા દરો મુજબ વધારાનું વળતર મળવાપાત્ર થશે.
SEO TITLE
ખેડૂતો માટે ખુશખબર: 765 KV વીજ લાઇન અને ટાવર માટે હવે મળશે બમણું વળતર!
META DESCRIPTION
ગુજરાત સરકારની નવી વીજ લાઇન વળતર નીતિ! હવે ખેડૂતોને જંત્રીના બદલે બજાર કિંમતના ૨૦૦% વળતર અને ૧૦૦% એડવાન્સ ચૂકવણું મળશે. જાણો સંપૂર્ણ નિયમો.
Read More કલમ 27 – વળતરની રકમનું નિર્ધારણ
Source: Kalpesh Bhanderi 9978399925
(આ માહિતી માત્ર માહિતી માટે છે, કાનૂની સલાહ નથી)
