66 KV હેવી વીજલાઈન માટે ખેડૂતોની જમીનમાં પોલ ઉભા કરવા બાબતે ખેડૂતોના કાયદાકીય અધિકારો, વળતર અને ઉપલબ્ધ ઉપાયો
વીજ કંપનીને કયા કાયદા હેઠળ સત્તા આપવામાં આવે છે ?
1. Electricity Act, 2003
વીજ ટ્રાન્સમિશન અને વિતરણ સંબંધિત કામગીરી માટે આ મુખ્ય કાયદો છે.
2. Indian Telegraph Act, 1885
કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત કરાયેલ ટ્રાન્સમિશન કંપનીને ટેલિગ્રાફ ઓથોરિટી જેવી સત્તાઓ આપવામાં આવી શકે છે.
આ સત્તાઓ હેઠળ કંપનીને વીજ લાઈન અને પોલ ઉભા કરવાની સત્તા મળી શકે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે ખેડૂતોના તમામ અધિકારો સમાપ્ત થઈ જાય છે.
ખેડૂતોના મુખ્ય કાયદાકીય અધિકારો
1. જમીનની માલિકી ખેડૂતો પાસે જ રહે છે.
માત્ર વીજ લાઈન પસાર થવાથી અથવા પોલ ઉભા થવાથી જમીન સરકાર કે કંપનીની માલિકીની બની જતી નથી.જમીનનો માલિક ખેડૂત જ રહે છે.
2. નુકસાન માટે વળતર મેળવવાનો અધિકાર
જો નીચે મુજબનું નુકસાન થાય:ઉભા પાકને નુકસાનઝાડ કાપવા પડેકૂવો, બોર, સિંચાઈ વ્યવસ્થા પ્રભાવિત થાયજમીનના ઉપયોગમાં મર્યાદા આવેપોલના કારણે ખેતી મુશ્કેલ બનેતો ખેડૂતને વળતર મેળવવાનો કાયદાકીય અધિકાર છે.
3. યોગ્ય વળતર વગર કામગીરી સામે વાંધો ઉઠાવવાનો અધિકાર
ખેડૂત નીચેના મુદ્દાઓ ઉઠાવી શકે છે:સર્વે યોગ્ય રીતે થયો છે કે નહીંવિકલ્પ માર્ગ ઉપલબ્ધ છે કે નહીંપાકનું મૂલ્યાંકન થયું છે કે નહીંવળતર નક્કી કરવામાં પારદર્શિતા રાખવામાં આવી છે કે નહીં
વળતર માટે કયા કાયદા મદદરૂપ બને છે ?
1. ટેલિગ્રાફ એક્ટની જોગવાઈઓજો પોલ કે વીજ લાઈનના કારણે નુકસાન થાય તો "Full Compensation" એટલે કે સંપૂર્ણ વળતર ચૂકવવાની જોગવાઈ છે.
2. Right to Fair Compensation and Transparency in Land Acquisition, Rehabilitation and Resettlement Act, 2013 ના સિદ્ધાંતોઘણા ન્યાયિક ચુકાદાઓમાં જણાવાયું છે કે જમીન સંપાદન ન થતું હોય છતાં જમીનના ઉપયોગ પર ગંભીર અસર થાય તો યોગ્ય અને ન્યાયસંગત વળતર આપવું જોઈએ.
પોલીસની ભૂમિકા શું હોવી જોઈએ ?
પોલીસનું કાર્ય :
કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી હિંસા અટકાવવીબંને પક્ષોની સુરક્ષા કરવીપોલીસ કોઈ ખાનગી કે સરકારી એજન્સીની તરફેણમાં ખેડૂતોને ધમકી આપી શકે નહીં. જો ખેડૂતને લાગે કે : ગેરકાયદેસર દબાણ થાય છે ધમકી આપવામાં આવે છે ફરિયાદ લેવામાં આવતી નથી તો તે ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારી સમક્ષ લેખિત રજૂઆત કરી શકે છે.
ખેડૂતો કયા અધિકારીઓ સમક્ષ રજૂઆત કરી શકે ?
1. જિલ્લા કલેક્ટરજમીન, વળતર અને જાહેર હિતના પ્રશ્નોમાં મુખ્ય સત્તાધિકારી.
2. પ્રાંત અધિકારી (SDM)સ્થાનિક વહીવટી વિવાદોમાં રજૂઆત કરી શકાય.
3. મામલતદારપંચનામું અને સ્થાનિક હકીકતો નોંધાવવા માટે.
4. વીજ કંપનીના ઉચ્ચ અધિકારીઓ Executive EngineerDeputy EngineerCircle Office
કોર્ટમાંથી કઈ રાહત મળી શકે ?
1. સિવિલ કોર્ટનુકસાનનું વળતરકાયમી પ્રતિબંધાજ્ઞા (યોગ્ય કેસમાં)
2. Gujarat High Courtજો : કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોનો ભંગ થયો હોયવળતર નક્કી કરવામાં ગેરરીતિ થઈ હોયસત્તાનો દુરુપયોગ થયો હોયબંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થયું હોયતો રિટ પિટિશન દાખલ કરી શકાય.
ખેડૂતો માટે વ્યવહારુ પગલાં
જમીનના 7/12 અને 8-A ઉતારા મેળવો.
વીજ કંપનીની નોટિસની નકલ મેળવો.
સર્વે રિપોર્ટ માંગો.ફોટોગ્રાફ અને વિડિઓ પુરાવા રાખો.
પાક નુકસાનનું પંચનામું કરાવો.કલેક્ટરને લેખિત રજૂઆત કરો.
વળતર અંગે લેખિત માંગણી કરો.
જરૂરી હોય તો કાનૂની નોટિસ આપો.
મહત્વના ન્યાયિક સિદ્ધાંતો
ભારતની વિવિધ હાઈકોર્ટો અને Supreme Court of India દ્વારા વારંવાર જણાવવામાં આવ્યું છે કે : વીજ લાઈન માટે જાહેર હિત મહત્વનું છે.પરંતુ ખેડૂતોના મિલકત અધિકારને અવગણી શકાય નહીં.થયેલા નુકસાનનું યોગ્ય વળતર આપવું ફરજિયાત છે.સત્તાનો ઉપયોગ મનસ્વી રીતે થઈ શકે નહીં.કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોનું પાલન થવું જોઈએ.
SEO TITLE
ગુજરાતમાં 66 KV વીજલાઈન માટે ખેડૂતોની જમીનમાં પોલ ઉભા કરવા બાબતે કાયદાકીય અધિકારો, વળતર અને ઉપાયો
META DESCRIPTION
ગુજરાતમાં 66 KV વીજલાઈન માટે ખેડૂતોની જમીનમાં વીજ પોલ ઉભા કરવામાં આવે ત્યારે ખેડૂતોના કાયદાકીય અધિકારો, વળતર મેળવવાની પ્રક્રિયા, પોલીસની ભૂમિકા, કલેક્ટર સમક્ષ રજૂઆત અને હાઈકોર્ટ સુધીના કાયદાકીય ઉપાય અંગે વિગતવાર માહિતી.
TAGS
#vijpol #agriland
Source: Kalpesh Bhanderi
(આ માહિતી માત્ર માહિતી માટે છે, કાનૂની સલાહ નથી)
