સીવર સફાઈથી થયેલા મોત માટે 30 લાખ રૂપિયાનું વળતર : સુપ્રીમ કોર્ટે
નવી દિલ્હી | ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬
 |
| સીવર સફાઈથી થયેલા મોત માટે 30 લાખ રૂપિયાનું વળતર: સુપ્રીમ કોર્ટ | Supreme Court | Law Sahity |
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેનો ચુકાદો, જેમાં મેન્યુઅલ મળા ઢોવા અને મેન્યુઅલ સીવર સફાઈને કારણે થયેલા મોત માટે મુઆવજાને 10 લાખથી વધારીને 30 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવ્યો હતો, પહેલાંના મોતના કેસોમાં જો મુઆવજો નક્કી ન થયો હોય અને ભુગતાન ન થયું હોય તો તેમને પણ 30 લાખ રૂપિયાનું વળતર આપવામાં આવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ઑક્ટોબર 2023માં આપેલા બલરામ ચુકાદામાં મેન્યુઅલ મળા ઢોવા અને સીવર સફાઈને કારણે થયેલા મોત માટે મુઆવજાને 10 લાખથી વધારીને 30 લાખ રૂપિયા કર્યો હતો. આ સ્પષ્ટીકરણ નેશનલ લીગલ સર્વિસીઝ ઑથોરિટી (NALSA) દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર આવ્યું, જેમાં તર્ક આપવામાં આવ્યો હતો કે મુઆવજાની રકમ અંગે અલગ-અલગ હાઈકોર્ટોએ અલગ-અલગ અભિપ્રાય આપ્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય નિર્ણયો
- જે કેસમાં મુઆવજો પહેલેથી નક્કી થઈ ગયો છે અને ભુગતાન થઈ ગયું છે, તે કેસ ફરીથી નહીં ખોલવામાં આવે.
- જે કેસમાં મૃત્યુ ચુકાદા પહેલાં થયું છે અને મુઆવજો નક્કી ન થયો હોય કે ભુગતાન ન થયું હોય, તો અધિકારીઓએ 30 લાખ રૂપિયાનું ભુગતાન કરવું પડશે.
- નેશનલ સફાઈ કર્મચારીમાં ખાલી પદો ભરવામાં કોઈ પ્રગતિ નથી – કેન્દ્ર સરકારે માર્ચ 2025 સુધીમાં પદો ભરવાનું આશ્વાસન આપ્યું હતું, પરંતુ હજુ સુધી કંઈ થયું નથી.
કેસની પૃષ્ઠભૂમિ
- આ આદેશ શ્રીમતી આશા દ્વારા દાખલ કરાયેલી રિટ યાચિકામાં પારિત થયો છે – તે એક સીવર ક્લીનરની વિધવા અને આશ્રિત છે.
- સીવર ક્લીનરનું 1 જુલાઈ 2022ના રોજ સેપ્ટિક ટાંકી સાફ કરતી વખતે ઝેરી ગેસ સૂંઘવાથી મૃત્યુ થયું હતું.
- રાષ્ટ્રીય સફાઈ કર્મચારી આયોગે ઑગસ્ટ 2023માં જ આદેશ પારિત કર્યો હતો, પરંતુ કોઈ વળતર આપવામાં આવ્યુ નથી.
- આશાએ ઑક્ટોબર 2023ના ચુકાદા અનુસાર 30 લાખ રૂપિયાનું વળતર માંગ્યું હતું.
ભુગતાન ન થયું હોય તો 'બલરામ' ચુકાદા પહેલાં મેન્યુઅલ સીવર સફાઈથી થયેલા મોત માટે 30 લાખ રૂપિયાનું વળતર! સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું – ચુકાદા પહેલાંના કેસમાં પણ લાગુ થશે જો ભુગતાન ન થયું હોય.