ગુજરાત જમીન મહેસૂલ નિયમ 1972

👤Law Sahitya ટીમ

📅09/12/2025

⏱️3 મિનિટ વાંચન

⚠️ મહત્વની નોંધ: આ લેખ ફક્ત સામાન્ય કાયદાકીય જાણકારી માટે છે અને તેને કાનૂની સલાહ ગણવો નહીં. તમારા ચોક્કસ સંજોગો માટે લાયકાત ધરાવતા વકીલની સલાહ અવશ્ય લો.

ગુજરાત જમીન મહેસૂલ નિયમ 1972 – સંપૂર્ણ માહિતી એક જ પોસ્ટમાં (ખેડૂતો, વકીલો, પટવારીઓ માટે ખાસ)

ગુજરાત જમીન મહેસૂલ નિયમ 1972 (Gujarat Land Revenue Rules 1972) – ગુજરાતની દરેક જમીનના રેકોર્ડ, વારસાઈ, ખેડૂત પ્રમાણપત્ર, નવી શરત, જૂની શરત, ના-ખેડૂત જમીન – બધું જ આ નિયમો હેઠળ નક્કી થાય છે. આ પોસ્ટમાં ખેડૂતો-વકીલો માટે સૌથી મહત્વના નિયમો સરળ ગુજરાતીમાં.

મુખ્ય નિયમો અને કલમો (ટૂંકમાં)

નિયમ ૧૦૭: વારસાઈ નોંધ – મૃત્યુ પછી ૩ મહિનામાં અરજી કરવી જરૂરી
નિયમ ૧૦૮: નવી શરત જમીન (ન્યૂ ટેન્યુરી) – ખેડૂતે જમીન વેચવા માટે કલેક્ટરની પરવાનગી જરૂરી
નિયમ ૧૦૯: જૂની શરત જમીન (ઓલ્ડ ટેન્યુરી) – ખરીદ-વેચાણમાં પ્રતિબંધ નથી (પરંતુ ના-ખેડૂત ન બને)
નિયમ ૧૧૦: ખેડૂત પ્રમાણપત્ર – ખેડૂત ગણવા માટે ૭/૧૨, ૮-અ અને આવકના પુરાવા જરૂરી
નિયમ ૧૧૨: ના-ખેડૂત જમીન – ખેડૂત ન હોય તે વ્યક્તિ જમીન ખરીદી શકે, પરંતુ પ્રીમિયમ ભરવું પડે
નિયમ ૧૧૫: ખેડૂતની જમીન ના-ખેડૂતને વેચવા માટે પરવાનગી જરૂરી
નિયમ ૧૩૭: ભૂલ સુધારણા – ૭/૧૨માં નામ/વિગતોમાં ભૂલ હોય તો અરજી કરી શકાય
નિયમ ૧૪૨: ખેડૂતની વ્યાખ્યા – જમીન પર ખેતી કરતો હોય અને તેની મુખ્ય આવક ખેતીમાંથી હોય

સૌથી મહત્વના નિયમો (ટેબલમાં)

નિયમ	વિષય	મુખ્ય વાત
૧૦૭-૧૦૮	વારસાઈ	મૃત્યુ પછી ૩ મહિનામાં અરજી, નહીં તો દંડ
૧૦૮	નવી શરત	વેચાણ માટે કલેક્ટરની પરવાનગી જરૂરી
૧૦૯	જૂની શરત	વેચાણ મુક્ત, પરંતુ ખેડૂત ન બને
૧૧૨	ના-ખેડૂત જમીન	પ્રીમિયમ ભરીને ખરીદી શકાય
૧૩૭	રેકોર્ડ સુધારણા	૭/૧૨, ૮-અમાં ભૂલ સુધારી શકાય

ખેડૂત કોણ ગણાય? (નિયમ ૧૪૨)

જમીન પર ખેતી કરતો હોય
મુખ્ય આવક ખેતીમાંથી હોય
૭/૧૨, ૮-અમાં નામ હોય
ખેડૂત પ્રમાણપત્ર માટે તલાટી/મામલતદાર પાસે અરજી કરવી

ગુજરાતમાં જમીનનો દરેક વ્યવહાર આ નિયમો હેઠળ થાય છે. ખેડૂત છો, વકીલ છો કે પટવારી – આ પોસ્ટ સેવ કરી લો! પરિવાર-મિત્રોમાં શેર કરો જેથી કોઈની જમીનનો અધિકાર ન જાય!