1. સ્ટેમ્પ પેપરની કિંમત:
રજિસ્ટ્રેશન એક્ટ 1908 મુજબ ૧૨ મહિનાથી વધુ સમયના ભાડા કરાર માટે નોંધણી ફરજિયાત છે. આથી ૧૦ વર્ષનો કોમર્શિયલ ભાડા કરાર નોંધાયેલો હોવો જોઈએ અને તેના માટે યોગ્ય સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી ચૂકવવી પડે છે.
સ્ટેમ્પ પેપરની કિંમત રાજ્યના સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી નિયમો અને મિલકતના ભાડાના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે.
સામાન્ય રીતે:
જો ભાડું ₹15,000થી ઓછું હોય તો ₹100નું સ્ટેમ્પ પેપર વાપરી શકાય.
જો ભાડું ₹15,000 કે તેથી વધુ હોય તો ₹500નું સ્ટેમ્પ પેપર વાપરવું પડે છે.
આ ઉપરાંત સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી ભાડાની રકમ અને કરારની અવધિના આધારે ગણવામાં આવે છે. દરેક રાજ્યમાં આ દર અલગ-અલગ હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
ગુજરાતમાં સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી સામાન્ય રીતે વાર્ષિક ભાડાના ૧-૨%ની આસપાસ હોય છે અને ૧૦ વર્ષના કરાર માટે ગણતરી ભાડાના કુલ મૂલ્ય (વાર્ષિક ભાડું × ૧૦ વર્ષ) પર થાય છે.
ચોક્કસ રકમ જાણવા માટે રાજ્ય સરકારની વેબસાઇટ પર સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
નોંધ:
નોન-જ્યુડિશિયલ સ્ટેમ્પ પેપર લાઇસન્સ પ્રાપ્ત વેન્ડર પાસેથી અથવા ઓનલાઇન ખરીદવું આવશ્યક છે.
2. નોટરી કરી શકાય કે નહીં?:
૧૦ વર્ષનો ભાડા કરાર નોટરીકરણ માટે પૂરતો નથી. રજિસ્ટ્રેશન એક્ટ 1908ની કલમ 17 મુજબ ૧૨ મહિનાથી વધુ સમયના ભાડા કરારને સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસમાં નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત છે.
નોટરાઇઝ્ડ કરાર માત્ર ૧૧ મહિના કે તેથી ઓછા સમયના કરાર માટે યોગ્ય છે કારણ કે તેને નોંધણીની જરૂર નથી. નોટરી દ્વારા ફક્ત દસ્તાવેજો અને પક્ષકારોની ઓળખની ચકાસણી થાય છે પરંતુ તે કોર્ટમાં કાયદેસર રીતે મજબૂત પુરાવા તરીકે ગણાતું નથી.
૧૦ વર્ષના કોમર્શિયલ ભાડા કરાર માટે રજિસ્ટર્ડ ભાડા કરાર જરૂરી છે જે સ્ટેમ્પ પેપર પર લખાયેલો હોય અને સબ-રજિસ્ટ્રાર સાથે નોંધાયેલો હોવો જોઈએ. આ કરાર કોર્ટમાં કાયદેસર રીતે માન્ય છે અને વિવાદના કિસ્સામાં પુરાવા તરીકે ઉપયોગી થઈ શકે છે.
3. નોંધણી પ્રક્રિયા:
સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને નોંધણી ફી:
રાજ્યના નિયમો અનુસાર સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી ઉપરાંત નોંધણી ફી (સામાન્ય રીતે ₹1,000થી ₹5,000 અથવા ભાડાના મૂલ્યના આધારે) ચૂકવવી પડે છે.
જરૂરી દસ્તાવેજો:
માલિક અને ભાડૂતના ઓળખના પુરાવા (આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ)
મિલકતની વિગતો (પ્રોપર્ટી ડીડ, એડ્ડ્રેસ પ્રૂફ)
બે સાક્ષીઓની સહી અને તેમના ઓળખપત્રો
સ્ટેમ્પ પેપર પર ટાઇપ/પ્રિન્ટ કરેલો કરાર
પ્રક્રિયા:
કરાર સ્ટેમ્પ પેપર પર તૈયાર કરો, બંને પક્ષો અને સાક્ષીઓની સહી લો, અને સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસમાં નોંધણી માટે જમા કરો. કેટલાક રાજ્યોમાં ઓનલાઇન નોંધણીની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે.
4. સલાહ:
કોમર્શિયલ ભાડા કરાર માટે વકીલની સલાહ લેવી જરૂરી છે જેથી કરારમાં બધી જરૂરી કલમો (જેમ કે ભાડું વધારો જાળવણી, ડિપોઝિટ વગેરે) શામેલ થાય.
રાજ્યના નિયમો તપાસો:
ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને નોંધણી ફી અલગ હોઈ શકે છે. ચોક્કસ માહિતી માટે રાજ્ય સરકારની વેબસાઇટ અથવા સ્થાનિક સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસનો સંપર્ક કરો.
નોંધણીનું મહત્વ:
નોંધણી વગરનો કરાર કોર્ટમાં માન્ય ગણાતો નથી અને વિવાદના કિસ્સામાં દંડ થઈ શકે છે.
જો તમે ગુજરાતમાં છો, તો ગુજરાત સરકારની GARVI (Gujarat State Registration of Documents) વેબસાઇટ પરથી સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને નોંધણી પ્રક્રિયા વિશે વધુ માહિતી મેળવી શકો છો.