“જામીન અંગેની સુનાવણી ટાળવી યોગ્ય નથી” – રકમ જમા ન કરવાના આધારે વિલંબ થઈ શકે નહીં : સુપ્રીમ કોર્ટનો સ્પષ્ટ નિર્દેશ

સુપ્રીમ કોર્ટ

દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક કંપનીના નિર્દેશકની જામીન અંગેની યાચિકા ફક્ત શેષ રકમ જમા ન કરવાના આધારે લંબિત રાખી હતી, જ્યારે કથિત રીતે મોટી રકમ અગાઉ જ જમા થઈ ગઈ હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જામીન અંગેની યાચિકાનો નિર્ણય તેના ગુણ-દોષ પર થવો જોઈએ, નહીં કે અંતરિમ જામીન અંગેની વધારીને અગાઉની જમા પર દબાણ લાવવું જોઈએ.

કેસની વિગતો

• એમ/એસ પ્રગત અક્ષય ઊર્જા લિમિટેડને આપવામાં આવેલી લગભગ 4.10 કરોડની સરકારી સબસિડીના કથિત દુરુપયોગનો કેસ
• અપીલકર્તા કંપનીના નિર્દેશક – 12 ડિસેમ્બર 2019ના રોજ ધરપકડ
• કંપનીએ 26 ડિસેમ્બર 2019ના રોજ 2 કરોડ 17 લાખ 92 હજાર 500 રૂપિયા કોર્ટમાં જમા કર્યા
• વકીલે બાકી રકમ જમા કરવાનું વચન આપ્યું – દિલ્હી હાઈકોર્ટે 22 એપ્રિલ 2020 ના રોજ બાકી રકમ ન જમા થવાથી હાઈકોર્ટે અંતરિમ જામીન આપવાની પ્રકિયા રદ કરી.

સુપ્રીમ કોર્ટની મુખ્ય ટિપ્પણીઓ

“અમારા મતે અદાલતે જામીન અંગેની યાચિકાનો નિર્ણય તેના ગુણ-દોષના આધારે કરવો જોઈએ, નહીં કે અંતરિમ જામીન અંગેની વધારીને અગાઉની જમા પર ભાર મૂકીને કેસ લંબિત રાખવો જોઈએ.”

• કંપનીના નિર્દેશક સામે IPC કલમ 409 હેઠળ કોઈ સ્વયં દોષસિદ્ધિની ધારણા નથી.
• નિર્દેશકની આપરાધિક જવાબદારી ટ્રાયલમાં સાબિત થવી જોઈએ.
• કથિત રીતે જામીનની 50% થી વધુ રકમ જમા થઈ ગઈ છે – ફક્ત શેષ રકમ ન જમા થવાના આધારે જામીન અંગેની પ્રકિયા નકારવી યોગ્ય નથી.
• દિલ્હી હાઈકોર્ટને નિયમિત જામીન અંગેની યાચિકાનો નિર્ણય 3 અઠવાડિયામાં કરવાનો આદેશ.

આ ચુકાદાનો અસર

• જામીન અંગેની સુનાવણીને રકમ જમા કરવાની શરત સાથે ન જોડી શકાય.
• જામીન અંગેની યાચિકાનો નિર્ણય ગુણ-દોષ પર થવો જોઈએ.
• અંતરિમ જામીન આપવાની પ્રક્રિયામાં સમય વધારીને કેસ લંબિત રાખવાની પ્રથા પર રોક.
• આપરાધિક ન્યાય વ્યવસ્થાના દુરુપયોગની શક્યતા ઘટશે.