“પતિની સારી કમાણી હોય તો પણ પ્રમાણસર ભરણપોષણ વ્યાજબી નથી” – બોમ્બે હાઈકોર્ટે

બોમ્બે હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ મંજુષા દેશપાંડેએ એક મહત્વના ચુકાદામાં કહ્યું કે પતિની આવક વધુ હોય એટલે તેનો પ્રમાણસર ભાગ પત્ની અને બાળકોને આપવો જરૂરી નથી. ભરણપોષણ બાળકોની જરૂરિયાતો અને તેમના જીવનધોરણ પ્રમાણે નક્કી થવું જોઈએ. આ ચુકાદો ફેમિલી કોર્ટના આદેશમાં ફેરફાર કરીને આપવામાં આવ્યો છે. 

ભરણ પોષણના કાયદા

કેસની વિગતો

• પત્નીએ બે પુત્રીઓ માટે દરેકને ₹૧ લાખ (કુલ ₹૨ લાખ) માસિક ભરણપોષણ માંગ્યું.
• પતિની માસિક આવક ₹૩.૯૮ લાખ (પત્નીએ વાંધો ન લીધો).
• પતિ પહેલેથી જ દરેક પુત્રીને ₹૨૫ હજાર + શાળા ફી + અન્ય ખર્ચ આપતો હતો.
• ફેમિલી કોર્ટે બંને પુત્રીઓ માટે કુલ ₹૫૦ હજાર નક્કી કર્યા.
• હાઈકોર્ટે ફેરફાર કરી દરેક પુત્રીને ₹૫૦ હજાર (કુલ ₹૧ લાખ) કર્યા.
• પત્નીને ₹૨૫ હજારને બદલે ₹૫૦ હજાર માસિક ભરણપોષણ.
• પત્નીની ₹૩.૮૭ લાખ માસિક ખર્ચની માંગણી ફગાવી.

કોર્ટની મુખ્ય ટિપ્પણીઓ

• પતિની આવક વધુ હોય એટલે પ્રમાણસર ભરણપોષણ ફરજિયાત નથી
• ભરણપોષણ બાળકોની વાજબી જરૂરિયાતો અને જીવનધોરણ પ્રમાણે હોવું જોઈએ
• પુત્રીઓને ₹૧-૧ લાખનું ભરણપોષણ અતિશયોક્તિપૂર્ણ છે
• બાળકોની સંભાળ જરૂરી છે, પણ તે પતિના વિવેક કે દયા પર છોડી શકાય નહીં
• પત્નીએ ખર્ચનું વિગતવાર વિભાજન આપ્યું નથી – માત્ર આંકડો દર્શાવ્યો

“ભરણપોષણ બાળકોની જરૂરિયાતોના પ્રમાણમાં હોવું જોઈએ, પતિની આવકના પ્રમાણસર નહીં. જીવનધોરણ અને વાજબી જરૂરિયાતોની તુલના કરીને રકમ નક્કી કરવી જોઈએ.”

આ ચુકાદાનો અસર

• ભરણપોષણના કેસોમાં વધુ વાસ્તવિકતા આવશે.
• પતિની આવકના આધારે અતિશયોક્તિ માંગણીઓ રોકાશે.
• બાળકોની વાજબી જરૂરિયાતોને પ્રાધાન્ય મળશે.
• ફેમિલી કોર્ટ્સમાં આ ચુકાદો મિસાલ બનશે.