ગુજરાત SEZ માંથી લીધેલ વીજળી પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી નહીં! ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આદેશ રદ | Supreme court | Law Sahitya
ગુજરાત SEZ માંથી લીધેલ વીજળી પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી નહીં! સુપ્રીમ કોર્ટે અડાણી પાવરને મોટી રાહત આપી – ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આદેશ રદ
નવી દિલ્હી | 5 જાન્યુઆરી 2026
સુપ્રીમ કોર્ટે અડાણી પાવરને મોટી રાહત આપી – SEZ માંથી ઘરેલું વિસ્તારમાં વીજળી સપ્લાય પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી લગાવવી ગેરકાયદેસર છે. ૨૦૧૫ ના ચુકાદાના સિદ્ધાંત પ્રમાણે પછીની અધિસૂચનાઓ પણ અમાન્ય. ગુજરાત હાઈકોર્ટનો ૨૦૧૯ નો આદેશ રદ કરી રિફંડનો હુકમ આપ્યો.
સુપ્રીમ કોર્ટે ૫ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ અડાણી પાવર લિમિટેડની અપીલ મંજૂર કરી અને કહ્યું કે SEZ માંથી ઘરેલુ ટેરિફ એરિયા (DTA) માં બિજલી પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી લગાવવી ગેરકાયદેસર છે. જસ્ટિસ અરવિંદ કુમાર અને જસ્ટિસ એન.વી. અંજારિયાની બેન્ચે ગુજરાત હાઈકોર્ટના ૨૦૧૯ ના આદેશને રદ કરી કસ્ટમ્સ વિભાગને ૮ અઠવાડિયામાં રિફંડની પ્રક્રિયા પૂરી કરવા આદેશ આપ્યો.
 |
| ટેક્સ ના કાયદા |
કેસની વિગતો
- અડાણી પાવરનો મુંદ્રા પોર્ટ SEZમાં કોલ-બેઝ્ડ પાવર પ્લાન્ટ.
- SEZ માંથી DTA માં વીજળી સપ્લાય પર ૨૦૧૦ માં કસ્ટમ્સ ડ્યુટી લગાવી (રેટ્રોસ્પેક્ટિવ ઇફેક્ટથી).
- ૨૦૧૫ માં ગુજરાત હાઈકોર્ટે ડ્યુટીને અવૈધ ગણાવી – બિજલી પર ડ્યુટી ફક્ત પ્રોસ્પેક્ટિવ લાગુ પડે.
- પછીની અધિસૂચનાઓ (૨૦૧૦ અને ૨૦૧૨)થી ફરી ડ્યુટી લગાવી.
- ૨૦૧૯ માં હાઈકોર્ટે રાહત આપવાનો ઇનકાર કર્યો – કારણ કે અધિસૂચનાઓને ચેલેન્જ ન કરી.
- સુપ્રીમ કોર્ટે આને ખોટું ગણાવ્યું.
સુપ્રીમ કોર્ટની મુખ્ય ટિપ્પણીઓ
- ૨૦૧૫ નો ચુકાદો અને સિદ્ધાંત પ્રમાણે પછીની અવધિ પર પણ લાગુ પડે છે.
- પછીની અધિસૂચનાઓ નવો ટેક્સ નહીં, માત્ર દર બદલે છે – તે પણ અમાન્ય.
- ગેરકાયદેસર ટેક્સ વસૂલીને રાજ્ય પોતાની પાસે રાખી શકે નહીં – રિફંડ જરૂરી.
- સમાન પીઠે પૂર્વ ચુકાદાનું પાલન કરવું જરૂરી, નહીં તો મોટી બેન્ચમાં મોકલવું.
- આર્ટિકલ ૧૪ અને ૨૬૫ નું ઉલ્લંઘન – રેટ્રોસ્પેક્ટિવ ટેક્સ નહીં લગાવી શકાય.
“ગેરકાયદેસર ટેક્સ વસૂલીને રાજ્ય પોતાની પાસે રાખી શકે નહીં. રેસ્ટિટ્યુશન (પરત) એ જરૂરી નિવારણ છે.”
ચુકાદાનો અસર
- અડાણી પાવરને ગેરકાયદેસર વસૂલેલી ડ્યુટીનો રિફંડ મળશે.
- SEZ માંથી DTAમાં બિજલી પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટીની પ્રથા પર પ્રશ્ન ઉભા થશે.
- અન્ય SEZ યુનિટ્સને પણ રાહત મળી શકે.
- સરકારી વસૂલીમાં વધુ કાયદાકીય પારદર્શિતા જરૂરી.
SEZ માંથી બિજલી પર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી ગેરકાયદેસર! સુપ્રીમ કોર્ટનો આ ચુકાદો અડાણી પાવરને મોટી રાહત આપે છે અને SEZ નિયમોની વ્યાખ્યા વધુ સ્પષ્ટ કરે છે.