સજા પૂરી થઈ અને જુર્માના પર સ્ટે હોવા છતાં 2.5 મહિના જેલમાં રાખ્યો – ઈલાહાબાદ હાઈકોર્ટે કહ્યું: આર્ટિકલ 21નું ગંભીર ઉલ્લંઘન
પ્રયાગરાજ | ૧૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫
૧૦ વર્ષની સજા પૂરી કરી લીધી, જુર્માના પર હાઈકોર્ટે સ્ટે આપી દીધો – તેમ છતાં ૨.૫ મહિના વધુ જેલમાં રાખવામાં આવ્યો. ઈલાહાબાદ હાઈકોર્ટે આને “આર્ટિકલ 21નું ઘોર ઉલ્લંઘન” ગણાવીને દોષીને તુરંત મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો.
ઈલાહાબાદ હાઈકોર્ટે એક મહત્વના ચુકાદામાં કહ્યું કે દોષી વ્યક્તિને પણ કાયદા વિરુદ્ધ હિરાસતમાં રાખી શકાય નહીં. જસ્ટિસ સમીર જૈનની બેન્ચે વિનોદ કુમારની અરજી પર આ આદેશ આપ્યો અને જેલ અધિક્ષકને તુરંત મુક્તિનો હુકમ કર્યો.
 |
| આર્ટિકલ 21 |
કેસની વિગતો
- વિનોદ કુમારને ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૩માં ટ્રાયલ કોર્ટે દોષિત ઠેરવ્યો
- સજા: મહત્તમ ૧૦ વર્ષની જેલ + કુલ ₹૨૭ લાખ જુર્માનો
- જુર્માનો ન ભરે તો વધારાની ૪ વર્ષ ૭ મહિનાની સજા
- વિનોદે હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરી અને જુર્માના પર સ્ટે માંગ્યો
- સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં તેણે ૧૦ વર્ષની સજા પૂરી કરી લીધી
- ૨૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ના રોજ હાઈકોર્ટે જુર્માના વસૂલી પર સ્ટે આપ્યો
- તેમ છતાં જેલ અધિકારીઓએ તેને મુક્ત ન કર્યો – ૨.૫ મહિના વધુ હિરાસતમાં રાખ્યો
- ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ના રોજ કોર્ટને આ વાત જણાવવામાં આવી
કોર્ટે શું કહ્યું?
“આ તથ્યો છતાં આજે પણ અપીલકર્તા હિરાસતમાં છે. કોઈ વ્યક્તિને – ભલે દોષી હોય – કાયદા વિરુદ્ધ હિરાસતમાં રાખી શકાય નહીં. તેણે પૂરી સજા કાપી લીધી છે અને જુર્માના પર આ કોર્ટે સ્ટે આપી દીધો છે – તો તેને વધુ હિરાસતમાં રાખવું એ ભારતીય બંધારણના આર્ટિકલ ૨૧ના મૂળભૂત અધિકારનું ઘોર ઉલ્લંઘન છે.”
- કોર્ટે જેલ અધિક્ષકને તુરંત મુક્તિનો આદેશ આપ્યો
- જાત મુચરકા પર મુક્તિ આપવામાં આવી.
- અપીલને યોગ્ય સમયે સુનાવણી માટે લિસ્ટ કરવાનો આદેશ
આ ચુકાદાનો અર્થ
- સજા પૂરી થઈ જાય અને જુર્માના પર સ્ટે હોય તો વધુ હિરાસત ગેરકાયદેસર છે
- આર્ટિકલ ૨૧ (વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા)નું રક્ષણ દોષીને પણ મળે છે
- જેલ અધિકારીઓને ચેતવણી – કોર્ટના આદેશનું પાલન કરવું જરૂરી
કાયદો દરેક માટે સમાન છે – દોષીને પણ કાયદા વિરુદ્ધ હિરાસતમાં રાખી શકાય નહીં. ઈલાહાબાદ હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો આર્ટિકલ ૨૧ની મજબૂતી દર્શાવે છે.