પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા માટે પ્રથમ દરખાસ્ત રજુ કરવા 1 વર્ષની અલગતા ફરજિયાત નથી! દિલ્હી હાઈકોર્ટે માફીને માન્યતા આપી – મોટો ચુકાદો
નવી દિલ્હી | 18 ડિસેમ્બર 2025
 |
| one year separation period not mandatory filing first proposal |
હિન્દુ મેરેજ એક્ટની કલમ 13B(1) હેઠળ પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા માટે પ્રથમ અરજી રજૂ કરવા માટે 1 વર્ષની અલગતા ફરજિયાત નથી – તેને માફ કરી શકાય છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટની પૂર્ણ ખંડપીઠે આ મોટો ચુકાદો આપ્યો અને કહ્યું કે તૂટેલા લગ્નને જાળવી રાખવું એ દંપતીની સ્વાયત્તતા અને ગૌરવનું ઉલ્લંઘન છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટની પૂર્ણ ખંડપીઠ (જસ્ટિસ નવીન ચાવલા, જસ્ટિસ અનુપ જયરામ ભંભાણી અને જસ્ટિસ રેણુ ભટનાગર)એ હિન્દુ મેરેજ એક્ટની કલમ 13B હેઠળ પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડાના કેસમાં મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું કે પ્રથમ અરજી માટે 1 વર્ષની અલગતા ફરજિયાત નથી અને કલમ 14(1)નો ઉપયોગ કરીને તેને માફ કરી શકાય છે.
કોર્ટના મુખ્ય નિર્ણયો
- કલમ 13B(1)માં 1 વર્ષની અલગતા ફરજિયાત નથી – તેને માફ કરી શકાય છે
- કલમ 13B(2)માં 6 મહિનાનો કૂલિંગ-ઓફ પીરિયડ પણ અલગથી માફ કરી શકાય છે
- જો બંને પીરિયડ માફ થાય તો છૂટાછેડા તુરંત અમલમાં મૂકી શકાય છે
- માફી ફક્ત “અપવાદરૂપ મુશ્કેલી” અને “અપવાદરૂપ બગાડ”ના કેસમાં જ આપવી
- ફેમિલી કોર્ટ અને હાઈકોર્ટ બંને માફી આપી શકે છે
કોર્ટની મુખ્ય ટિપ્પણીઓ
“લગ્ન જીવનની પવિત્રતા અને સ્થિરતા મહત્વની છે, પણ જ્યાં દંપતી એવું માને કે લગ્ન તૂટી ગયા છે, ત્યાં તેને બિનજરૂરી જાળવી રાખવાના પ્રયત્નો દંપતીની સ્વાયત્તતા અને ગૌરવના ભોગે બાહ્ય સામાજિક ઢોંગને પ્રાધાન્ય આપશે.”
- 1 વર્ષની અલગતા અને 6 મહિનાના કૂલિંગ-ઓફને અલગથી જોવા
- જો માફી ખોટી રજૂઆતથી મળી હોય તો કોર્ટ તેને રદ કરી શકે છે
- પૂર્વના સિંગલ બેન્ચના અભિપ્રાયને ખોટા ગણાવ્યા – કલમ 14(1) કલમ 13B પર લાગુ પડે છે
આ ચુકાદાનો અસર
- પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડા વધુ ઝડપી થઈ શકશે
- અપવાદરૂપ કેસમાં તુરંત છૂટાછેડા મળી શકશે
- તૂટેલા લગ્નમાં ફસાયેલા દંપતીને રાહત
- ફેમિલી કોર્ટ્સમાં આ ચુકાદો મિસાલ બનશે
તૂટેલા લગ્નને જાળવી રાખવું એ દંપતીના ગૌરવનું ઉલ્લંઘન છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો પરસ્પર સંમતિથી છૂટાછેડાને વધુ સરળ અને માનવીય બનાવે છે.
