શેખ હસીનાને બાંગ્લાદેશની કોર્ટ દ્રારા વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા વિરોધ પ્રદર્શનો પર કરાયેલા કડક કાર્યવાહી બદલ માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ માટે મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી છે.
બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનને શેખ હસીના ઉપર આરોપ હતો કે તેને વિરોધીઓ સામે ઘાતક બળનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. જેમાં 1,400 ગયા વર્ષે અશાંતિ દરમિયાન મૃત્યુ પામ્યા હતા.
78 વર્ષીય શેખ હસીના પર બાંગ્લાદેશમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ગુના ટ્રિબ્યુનલ (ICT) દ્વારા તેમની ગેરહાજરીમાં કેસ ચલાવવામાં આવ્યો હતો. જેથી ચુકાદો એક તરફી રહ્યો હતો. કારણ કે જુલાઈ 2024 માં તેમને સત્તા પરથી હટાવવામાં આવ્યા ત્યારથી તેઓ ભારતમાં રાજદ્વારી શરણાર્થી તરીકે રહે છે.
 |
| sheikh hasina |
પ્રોસિક્યુટરોએ તેમના પર વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન સેંકડો હત્યાઓ પાછળ હોવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. જયારે હસીનાએ તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે, ટ્રાયલને "પક્ષપાતી અને રાજકીય રીતે પ્રેરિત" ગણાવી છે.
બાંગ્લાદેશની સ્થાનિક યુદ્ધ અપરાધ અદાલત, ICT માં મહિનાઓ સુધી ચાલેલા ટ્રિબ્યુનલમાં તેમને દોષિત ઠેરવવાની વ્યાપકપણે અપેક્ષા રાખવામાં આવી હતી.
હવે આ સમયે આ ચુકાદાને લીધે ભારત અને બાંગ્લાદેશ માટે રાજદ્વારી પડકાર પણ ઉભો થયો છે. ઢાકાએ ઔપચારિક રીતે હસીનાના પ્રત્યાર્પણની વિનંતી કરી છે પરંતુ અત્યાર સુધી ન્યુ દિલ્હીની સરકારે તેનું પાલન કરવાની તૈયારી દર્શાવી નથી - તેથી તેમની મૃત્યુદંડની સજા અમલમાં મૂકવાની શક્યતા અને સંભાવના બહુ ઓછી છે.
હસીનાએ 15 વર્ષ સુધી બાંગ્લાદેશ પર શાસન કર્યું હતું, આર્થિક પ્રગતિ પર દેખરેખ રાખી હતી, પરંતુ રાજકીય રીતે પ્રેરિત ધરપકડો, ગુમ થવા અને ન્યાયિક હત્યાઓ દ્વારા વિરોધને વધુને વધુ શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
વિરોધ પ્રદર્શનોમાં હસીનાને ભાગી જવાની ફરજ પડી હતી અને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા મુહમ્મદ યુનુસને વચગાળાની સરકારના નેતા તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા.
પાંચ પાનાના નિવેદનમાં સોમવારે ચુકાદા પર પ્રતિક્રિયા આપતા, હસીનાએ કહ્યું હતું કે મૃત્યુદંડ એ વચગાળાની સરકારનો અવામી લીગને રાજકીય બળ તરીકે રદ કરવાનો માર્ગ હતો અને તેમને માનવ અધિકારો પર તેમની સરકારના રેકોર્ડ પર ગર્વ છે.
જયારે બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારે સજાના આ ચુકાદાને "ઐતિહાસિક" અને "ગહન" ગણાવી હતી પરંતુ શાંત રહેવાની હાકલ કરી હતી, ઉમેર્યું હતું કે પરિણામ પર લાગણીઓ ઉભરી શકે છે.
દરમિયાન, ન્યાયાધીશ ગુલામ મોર્તુઝા મોઝુમદારે જણાવ્યું હતું કે હસીનાને ઉશ્કેરણી, હત્યાનો આદેશ આપવા અને બળવા દરમિયાન અત્યાચાર અટકાવવામાં નિષ્ફળતા સહિત ત્રણ ગુનાઓમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવી છે.
ગયા વર્ષે વિદ્યાર્થીઓની આગેવાની હેઠળનો બળવો સરકારી નોકરીના ક્વોટા નાબૂદ કરવાની માંગ સાથે શરૂ થયો હતો. પરંતુ તે એક વ્યાપક સરકાર વિરોધી ચળવળમાં પરિવર્તિત થયો. અને પુરા બાંગ્લાદેશમાં હિંસા ભડકી ઉઠી હતી. અને શેખ હસીનાને દેશ છોડી ને ભારતમાં રાજદ્રારી શરણ લેવાની ફરજ પડી હતી. ત્યારથી આ મામલો બાંગ્લાદેશ ની કોર્ટમાં ચાલતો હતો.
શેખ હસીનાની સજા પર પ્રતિક્રિયા આપતા, યુએન માનવ અધિકાર કાર્યાલયે કહ્યું કે આ "પીડિતો માટે મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ" છે - પરંતુ તે "મૃત્યુદંડ લાદવા બદલ ખેદ વ્યક્ત કરે છે, જેનો અમે દરેક સંજોગોમાં વિરોધ કરીએ છીએ".
ચુકાદા પહેલા, રાજધાની ઢાકા, જ્યાં ટ્રિબ્યુનલ યોજાયો હતો, ત્યાં કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા હતી, હસીનાના ઘણા ટીકાકારોએ રેલી કાઢી હતી અને ચુકાદો વાંચવામાં આવતાં આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો.
હસીનાને પદભ્રષ્ટ કર્યા પછી, અર્થશાસ્ત્રી મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકારે સત્તા સંભાળી છે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં સંસદીય ચૂંટણી યોજાવાની છે.
હસીનાએ હજુ ગયા મહિને જ ચેતવણી આપી હતી કે જો પાર્ટીના ઉમેદવારોને આગામી ચૂંટણીમાં ઉભા રહેવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે, તો લાખો લોકો મતદાનનો બહિષ્કાર કરશે.