📚 101 મહત્વપૂર્ણ Legal Maxims (Gujarati Meaning With Explanation)
નીચે દરેક Legal Maxim સાથે તેનો સરળ અને સ્પષ્ટ ગુજરાતી અર્થ આપેલો છે:
🔹 1 થી 20 Legal Maxims
-
Ab Initio – શરૂઆતથી.
-
Actio personalis moritur cum persona – વ્યક્તિગત દાવો વ્યક્તિ સાથે સમાપ્ત થાય છે.
-
Actori incumbit onus probandi – પુરાવાનો ભાર દાવેદાર પર છે.
-
Actus me invito factus non est mens actus – ઇચ્છા વિરુદ્ધ કરેલું કાર્ય મારું કાર્ય ગણાતું નથી.
-
Actus non facit reum nisi mens sit rea – ગુનો કરવા મનobaવ (mens rea) જરૂરી છે.
-
Actus Dei Nemini Facit Injuriam – ઈશ્વરના કાર્યથી કોઈને હાનિ થતા નથી.
-
Alibi – ઘટનાઓ સમયે અન્ય સ્થળે હોવું.
-
Amicus Curiae – કોર્ટનો મિત્ર (જે કોર્ટને સલાહ આપે).
-
Assentio mentium – પરસ્પર સંમતિ.
-
Audi alteram partem – બીજી પાર્ટીને પણ સાંભળો.
-
Bona fide – સારા ઈરાદાથી.
-
Caveat actor – કરનાર સાવચેત રહે.
-
Caveat emptor – ખરીદનાર સાવચેત રહે.
-
Caveat venditor – વેચનાર સાવચેત રહે.
-
Certiorari – નીચલી કોર્ટનો આદેશ રદ કરવા ઉચ્ચ કોર્ટની રિટ.
-
Consensus ad idem – એક જ બાબતમાં સંમતિ.
-
Damnum sine injuria – હાનિ થઈ પણ કાનૂની ઈજા નથી.
-
Injuria sine damnum – ઈજા થઈ પણ હાનિ નથી.
-
De facto – વાસ્તવમાં. / De jure – કાયદા મુજબ.
-
Delegatus non potest delegare – પ્રતિનિધિ વધુ પ્રતિનિધિ બનાવી શકતો નથી.
🔹 21 થી 40 Legal Maxims
-
De minimus – નાના મુદ્દાઓ.
-
De Minimis Non Curat Lex – કાયદો સામાન્ય બાબતોનો વિચાર નહીં કરે.
-
De novo – નવી રીતે.
-
Dictum – ન્યાયાધીશનું નિવેદન.
-
Obiter Dicta – ચુકાદામાં મુખ્ય ન હોય તેવું નિવેદન.
-
Ratio Decidendi – ચુકાદાનો મુખ્ય કારણ.
-
Doli capax – ગુનાની ઈચ્છા ધરાવા સક્ષમ.
-
Doli incapax – ગુનાની ઈચ્છા ધરાવવા અસમર્થ (નાબાલિક).
-
Detinue – બીજાની વસ્તુ ગેરકાયદેસર રીતે રાખવી.
-
Estoppel – અગાઉ આપેલી વાતનું નકારી શકાતું નથી.
-
Ex gratia – ઉપકારરૂપે, ફરજ વગર.
-
Ex officio – હોદ્દાથી મળેલી સત્તા.
-
Ex parte – એક પક્ષની ગેરહાજરીમાં સુનાવણી.
-
Ex post facto – પાછળથી લાગુ કરેલું.
-
Falsus in uno falsus in omnibus – એક બાબતમાં ખોટું હોય તો બધામાં ખોટું.
-
Factum probandum – જે તથ્યો સાબિત કરવાનો હોય.
-
Factum probans – સાબિત કરવા મદદરૂપ તથ્ય.
-
Furiosi nulla voluntas est – ઉન્મત્તનું ઈરાદો માન્ય નથી.
-
Habeas corpus – કેદીની હાજરી માટેની રિટ.
-
Ignorantia facti excusat, Ignorantia juris non excusat – તથ્યનું અજ્ઞાન માફ, કાયદાનું અજ્ઞાન નહીં.
🔹 41 થી 60 Legal Maxims
-
Ipso facto – તથ્યના આધારે.
-
In lieu of – બદલે.
-
In personam – વ્યક્તિ વિરુદ્ધ કાર્યવાહી.
-
In rem – સંપત્તિ વિરુદ્ધ કાર્યવાહી.
-
Status quo – હાલની સ્થિતિ.
-
Inter alia – અન્ય બાબતો વચ્ચે.
-
Inter vivos – જીવતા લોકો વચ્ચે.
-
Interest Reipublicae Ut Sit Finis Litium – વિવાદનો અંત આવવો રાજ્યના હિતમાં.
-
Jus in personam – વ્યક્તિ વિરુદ્ધ અધિકાર.
-
Jus in rem – સમગ્ર જગત વિરુદ્ધ અધિકાર.
-
Justitia nemini neganda est – ન્યાય કોઈને ન નકારવો.
-
Lex Non Cogit Ad Impossibilia – અશક્ય માટે કાયદો દબાણ નહીં કરે.
-
Lex non a rege est violanda – રાજાએ પણ કાયદાનો ઉલ્લંઘન ન કરવો.
-
Locus Standi – કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર.
-
Mala fide – ખરાબ ઈરાદાથી.
-
Malum in se – સ્વભાવથી ખોટું.
-
Malum prohibitum – કાયદાનું મનાઈ હોવાથી ખોટું.
-
Mandamus – “અમે આદેશ આપીએ છીએ” (રિટ).
-
Modus operandi – કાર્ય કરવાની રીત.
-
Mutatis Mutandis – જરૂરી ફેરફારો સાથે.
🔹 61 થી 80 Legal Maxims
-
Nemo bis punitur pro eodem delicto – એક જ ગુનામાં બે વખત સજા નહીં.
-
Nemo debet bis vexari pro una et eadem causa – એક જ મુદ્દે બે વાર સતાવવું નહીં.
-
Nemo judex in causa sua – કોય પોતાનો જજ નથી બની શકતો.
-
Nemo moriturus praesumitur mentire – મરણ સમયે વ્યક્તિ ખોટું બોલે એવું નહીં માનવું.
-
Novation – જૂનો કરાર બદલીને નવો કરાર.
-
Nullum crimen sine lege – કાયદા વિના ગુનો નહીં.
-
Particeps criminis – ગુનામાં ભાગીદાર.
-
Per curiam – કોર્ટ દ્વારા નિર્ણય.
-
Per se – પોતે જ.
-
Prima facie – પહેલી નજરે.
-
Alimony – ભરણપોષણ.
-
Per incuriam – બેદરકારીને કારણે.
-
Qui facit per alium facit per se – એજન્ટ દ્વારા કરેલું કામ મુખ્ય કરે છે.
-
Qui peccat ebrius luat sobrius – નશામાં કરેલા ગુનાની સજા સાવધાન અવસ્થામાં.
-
Quid pro quo – બદલામાં કંઈક.
-
Qui sentit commodum sentire debet et onus – લાભ મેળવનાર બોજ પણ સહન કરે.
-
Quo warranto – કઈ સત્તાથી?
-
Respondeat superior – માલિક જવાબદાર.
-
Res ipsa loquitur – વસ્તુ પોતે જ બોલે છે.
-
Res Judicata – પહેલેથી નક્કી થયેલો મુદ્દો.
🔹 81 થી 101 Legal Maxims
-
Res Judicata Pro Veritate Accipitur – ચુકાદો સાચો માનવો જોઈએ.
-
Salus populi est suprema lex – પ્રજાનું કલ્યાણ સર્વોચ્ચ કાયદો.
-
Stare Decisis – પહેલાંના ચુકાદાને અનુસરવું.
-
Sine qua non – જેના વિના શક્ય નહીં.
-
Suo Motu – કોર્ટ દ્વારા પોતાની પહેલથી.
-
Uberrima fides – અતિશય સદ્ભાવના.
-
Ubi jus ibi remedium – જ્યાં અધિકાર છે ત્યાં ઉપાય.
-
Actus legis nemini facit injuriam – કાયદાનો એક્ટ હાનિ કરતો નથી.
-
Vis major – ઈશ્વરનો એક્ટ (Force majeure).
-
Volenti non fit injuria – સ્વમંજૂરીથી થયેલી ઈજામાં વળતર નથી.
-
Expressio Unius Exclusio Alterius – એકનો ઉલ્લેખ બીજાને બહાર કરે.
-
Contemporanea Expositio – સમકાલીન અર્થઘટન શ્રેષ્ઠ છે.
-
Noscitur a Sociis – શબ્દનો અર્થ સાથી શબ્દોથી.
-
Ejusdem generis – એક જ પ્રકાર.
-
Ut Res Magis Valet Quam Pareat – રદ કરતાં અમલી બનાવવું શ્રેષ્ઠ.
-
Nemo dat quod non habet – જે પાસે નથી તે આપી શકતો નથી.
-
Qui prior est tempore potior est jure – પહેલા કરેલું કાનૂની પ્રાથમિકતા.
-
Assignatus utitur jure auctoris – સોંપનારના હક્કો સાથે સોંપામેલ વ્યક્તિ.
-
Alienatio rei praefertur juri accrescendi – ટ્રાન્સફર હક્ક કરતાં પ્રાથમિક.
-
Pendent lite nihil innovature – કેસ દરમ્યાન નવી વસ્તુ દાખલ નહીં કરવી.
-
Waiver – હક્ક સ્વૈચ્છિક છોડી દેવું.
📌 FAQs (SEO Benefit)
Q1: Legal Maxims શું છે?
કોર્ટ અને કાનૂની ભાષામાં વપરાતી લેટિન સૂત્રો જે કાનૂની સિદ્ધાંતો દર્શાવે છે.
Q2: Judiciary / CLAT / LLB માટે Legal Maxims ઉપયોગી છે?
હા, ઘણી પરીક્ષામાં સીધા પ્રશ્ન આવે છે.
Q3: Advocates માટે કેવી રીતે જરૂરી છે?
Arguments, Drafting, Writ Petitions અને Judgments વાંચવામાં ખૂબ મદદરૂપ.
Conclusion
101 Legal Maximsનું આ સંકલન Law Students, Advocates અને Judiciary Aspirants માટે એક સંપૂર્ણ રેફરન્સ ગાઇડ છે. તમામ Maxims સરળ ગુજરાતી અર્થ સાથે આપેલા છે જેથી તમે કોર્ટ, સ્ટડી તથા પ્રેક્ટિસમાં તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરી શકો.
✍ Courtesy & Attribution
Regards,
Adv. Viral Agrawal
Ahmedabad Bar Association – Committee Member
City Civil & Sessions Court
📞 9374336020
 |
| Legal Maxims |