📘 પ્રેસિડેન્સી સ્મોલ કોઝ કોર્ટ્સ એક્ટ, 1882 | Gujarati, Hindi, English PDF Explained

પ્રેસિડેન્સી સ્મોલ કોઝ કોર્ટ્સ એક્ટ, 1882
(Presidency Small Cause Courts Act, 1882)

પરિચય:
પ્રેસિડેન્સી સ્મોલ કોઝ કોર્ટ્સ એક્ટ, 1882 એ બ્રિટિશ શાસન દરમ્યાન બનાવાયેલો એક મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે, જેનો હેતુ બૉમ્બે, કલકત્તા અને મદ્રાસ જેવા પ્રેસિડેન્સી ટાઉન્સ માં નાના નાગરિક કેસો (civil cases of small value) ઝડપી, સરળ અને ઓછી ખર્ચે ઉકેલવા માટે સ્મોલ કોઝ કોર્ટ્સ સ્થાપિત કરવાનો હતો.

મુખ્ય હેતુ:

• નાના મૂલ્યના દાવાઓ (small civil claims) માટે ઝડપી ન્યાય વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ કરાવવી.
• વિસ્તૃત કોર્ટ પ્રક્રિયા અને વધારે ખર્ચ ટાળવો.
• વેપારિક શહેરોમાં નાના નાગરિક વિવાદોનું સમયસર નિરાકરણ કરવું.

મુખ્ય જોગવાઈઓ:

• સ્થાપના: બૉમ્બે, કલકત્તા અને મદ્રાસમાં પ્રેસિડેન્સી સ્મોલ કોઝ કોર્ટ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા.
• કક્ષાધિકાર (Jurisdiction):
  • નાના નાગરિક દાવાઓ (મૂળરૂપે 500 રૂપિયા સુધીના, બાદમાં સુધારા દ્વારા વધારવામાં આવ્યા).
  • મકાન ભાડા, નાના કરાર, અને નાણાં વસૂલાત જેવા કેસો.
  • ફોજદારી કેસો (criminal cases) પર આ કોર્ટને અધિકાર નહોતો.
• ન્યાયાધીશો: આ કોર્ટમાં એક અથવા વધારે જજ (Judges) ની નિમણૂક કરવામાં આવતી.
• અપીલ: સામાન્ય રીતે Small Cause Courts ના ચુકાદા સામે અપીલ કરવાની છૂટ ન હતી, જેથી ઝડપી ન્યાય થઈ શકે. ફક્ત કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં ઉચ્ચ કોર્ટ (High Court) હસ્તક્ષેપ કરી શકતી.
• સરળ પ્રક્રિયા: પુરાવા, સાક્ષી અને કાર્યવાહી સંબંધિત નિયમો સરળ બનાવવામાં આવ્યા, જેથી વિલંબ ન થાય.

વિશેષતા:

• આ અધિનિયમ ખાસ કરીને વેપારિક કેન્દ્રોમાં નાના વિવાદો ઉકેલવા માટે રચાયેલ હતો.
• તે સમયના નાગરિક ન્યાયપ્રણાલીમાં ઝડપી ન્યાયનો એક મહત્વપૂર્ણ સાધન.

હાલની સ્થિતિ:
આ અધિનિયમ આજેય અમુક અંશે પ્રસ્તુત છે. મુંબઈ, ચેન્નઈ અને કોલકાતામાં Presidency Small Cause Courts આજેય કાર્યરત છે. ઉપરાંત, બાકી ભારતમાં પણ Provincial Small Cause Courts Act, 1887 દ્વારા સમાન પ્રકારની કોર્ટ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે.

નિષ્કર્ષ:
પ્રેસિડેન્સી સ્મોલ કોઝ કોર્ટ્સ એક્ટ, 1882 એ નાના નાગરિક વિવાદો ઝડપી અને ઓછા ખર્ચે ઉકેલવા માટે રચાયેલો ઐતિહાસિક કાયદો છે, જે આજેય પ્રસ્તુત છે અને ન્યાયિક વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

'પ્રેસિડેન્સી સ્મોલ કોઝ કોર્ટ્સ એક્ટ, 1882' ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલ મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. આ કાયદો નાગરિકો, વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા રૂપે કાર્ય કરે છે. અહીં તમે તેનો સંપૂર્ણ PDF ગુજરાતી,હિન્દી,English એમ ત્રણ ભાષામાં વાંચી શકો છો

📘 English PDF

📗 Hindi PDF

📕 Gujarati PDF

મહત્વપૂર્ણ: અહીં આપેલ PDF ફાઈલ ફક્ત વાંચવા માટે છે. ભારતના અન્ય કાયદા, અધિનિયમ અને નિયમો જાણવા માટે અમારી બ્લોગ શ્રેણી વાંચો.