📘 પૂર્વ-ગર્ભાવસ્થા અને પ્રિ-નેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનિક (લિંગ પસંદગીનો પ્રતિબંધ) અધિનિયમ એક્ટ, 1994 | Gujarati, Hindi, English PDF Explained

પૂર્વ-ગર્ભાવસ્થા અને પ્રિ-નેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનિક (લિંગ પસંદગીનો પ્રતિબંધ) અધિનિયમ, 1994
(Pre-Conception and Pre-Natal Diagnostic Techniques (Prohibition of Sex Selection) Act, 1994 – PCPNDT Act, 1994)

પરિચય:
ભારતમાં છોકરીઓના ઘટતા જન્માનુપાતને રોકવા માટે પૂર્વ-ગર્ભાવસ્થા અને પ્રિ-નેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનિક અધિનિયમ, 1994 બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદાનો હેતુ ગર્ભાવસ્થા પહેલાં અથવા ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન બાળકનું લિંગ નિર્ધારિત કરવાની તકનીકોનો દુરુપયોગ અટકાવવાનો હતો. વર્ષ 2003માં તેમાં સુધારો કરીને Pre-Conception and Pre-Natal Diagnostic Techniques (Prohibition of Sex Selection) Act નામ આપવામાં આવ્યું.

મુખ્ય હેતુ:

• ગર્ભાવસ્થા પહેલાં (Pre-Conception) અને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન (Pre-Natal) લિંગ પસંદગી પર પ્રતિબંધ મૂકવો.
• લિંગના આધારે ભ્રૂણ હત્યા (female foeticide) અટકાવવી.
• જન્માનુપાતમાં સુધારો લાવવો.
• પ્રજનન સંબંધિત ટેકનોલોજીના દુરૂપયોગને રોકવો.

મુખ્ય જોગવાઈઓ:

• પ્રતિબંધ:
  • લિંગ પસંદગી (Sex Selection) ઉપર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ.
  • ગર્ભાવસ્થા દરમ્યાન અલ્ટ્રાસાઉન્ડ, સોનોગ્રાફી કે અન્ય ટેકનિકથી બાળકનું લિંગ જણાવવું ગેરકાયદેસર છે.
• રજીસ્ટ્રેશન:
  • અલ્ટ્રાસાઉન્ડ, જિનેટિક ક્લિનિક્સ, જિનેટિક લેબોરેટરી, કાઉન્સેલિંગ સેન્ટર વગેરેને ફરજિયાતપણે રજીસ્ટર થવું પડશે.
  • કોઈપણ કેન્દ્ર લિંગ નિર્ધારણ માટે સેવાઓ આપશે તો તેનો લાઇસન્સ રદ્દ થઈ શકે છે.
• સજા:
  • પ્રથમ ગુનામાં – 3 વર્ષ સુધીની કેદ અને 10,000 રૂપિયાનો દંડ.
  • પુનરાવર્તન ગુનામાં – 5 વર્ષ સુધીની કેદ અને 50,000 રૂપિયાનો દંડ.
  • ડૉક્ટર/તબીબી વ્યવસાયીના રજીસ્ટ્રેશનને પણ સસ્પેન્ડ/રદ્દ કરી શકાય છે.
• જવાબદારી: ડૉક્ટર, પેરેન્ટ્સ અને સહાય આપનારા તમામ વ્યક્તિઓને ગુનેગાર ગણવામાં આવે છે.
• નિયંત્રણ: કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો Appropriate Authority ની નિમણૂક કરે છે, જે આ અધિનિયમનો અમલ સુનિશ્ચિત કરે છે.

વિશેષતા:

• આ કાયદો લિંગ આધારિત ભેદભાવ દૂર કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
• સમાજમાં છોકરીઓનો જન્મદર જાળવવામાં આ કાયદાનો ખાસ ફાળો છે.

નિષ્કર્ષ:
PCPNDT Act, 1994 એ મહિલાઓના અધિકારોની રક્ષા અને લિંગ સમાનતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે રચાયેલ એક ઐતિહાસિક કાયદો છે. આ અધિનિયમ લિંગ પસંદગી અને ભ્રૂણ હત્યાને રોકવામાં ભારત સરકારના પ્રયાસોનું પ્રતિબિંબ છે.

'પૂર્વ-ગર્ભાવસ્થા અને પ્રિ-નેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનિક (લિંગ પસંદગીનો પ્રતિબંધ) અધિનિયમ એક્ટ, 1994' ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલ મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. આ કાયદો નાગરિકો, વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા રૂપે કાર્ય કરે છે. અહીં તમે તેનો સંપૂર્ણ PDF ગુજરાતી,હિન્દી,English એમ ત્રણ ભાષામાં વાંચી શકો છો

📘 English PDF

📗 Hindi PDF

📕 Gujarati PDF

મહત્વપૂર્ણ: અહીં આપેલ PDF ફાઈલ ફક્ત વાંચવા માટે છે. ભારતના અન્ય કાયદા, અધિનિયમ અને નિયમો જાણવા માટે અમારી બ્લોગ શ્રેણી વાંચો.