કસ્ટડી વિવાદ વચ્ચે બાળકને જબરદસ્તી બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં ન મોકલી શકાય : ઈલાહાબાદ હાઈકોર્ટ | Allhabad High court | Family Law | Law Sahitya
કસ્ટડી વિવાદ વચ્ચે બાળકને જબરદસ્તી બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં ન મોકલી શકાય, મનોવૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન જરૂરી: અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ
લખનઊ | 23 જાન્યુઆરી 2023
માતા-પિતા વચ્ચે ચાલી રહેલા કસ્ટડી વિવાદ દરમિયાન બાળકને બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલવાનો આદેશ આપતા પહેલાં તેનું મનોવૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન (Psychological Evaluation) કરવું જરૂરી છે. આમ કરવાથી જાણી શકાય કે બાળક જે માતા-પિતા સાથે હાલ રહે છે તેનાથી અલગ રહીને માનસિક અને ભાવનાત્મક અસરો સહન કરી શકશે કે નહીં. ઈલાહાબાદ હાઈકોર્ટની ચીફ જસ્ટિસ અરુણ ભંસાલી અને જસ્ટિસ જસપ્રીત સિંહની બેન્ચે આ મહત્વની ટિપ્પણી કરી.
બેન્ચે કહ્યું, “અદાલતે એ સુનિશ્ચિત કરવું પડે છે કે પતિ-પત્ની વચ્ચે ચાલી રહેલી કાનૂની લડાઈમાં બાળકને હથિયાર ન બનાવવામાં આવે કે તેનું શોષણ ન થાય. બાળકને બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલવું એ કાળા-સફેદ નિર્ણય નથી. બાળકનું મનોવૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન જરૂરી છે જેથી ખબર પડે કે તેને માતાની કસ્ટડીમાંથી અલગ કરીને બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલવું યોગ્ય છે કે નહીં.”
 |
| Allhabad High court |
કેસની વિગતો
- માતા-પિતાના લગ્ન 2017માં થયા, 2018માં પુત્રનો જન્મ
- વૈવાહિક સંબંધોમાં કડવાશ આવતાં બંને અલગ થયા, એકબીજા સામે અનેક કાનૂની કાર્યવાહી
- માતા ઝારખંડના ધનબાદથી પુત્ર સાથે લખનઊ આવી
- માતાનો આરોપ – પિતાએ બાળકને ફરવાના બહાને ધનબાદ લઈ ગયો
- માતાએ FIR નોંધાવી અને કસ્ટડી માટે હેબિયસ કોર્પસ યાચિકા દાખલ કરી
- સિંગલ જજે માતાને કસ્ટડી સોંપી, પિતાને વિઝિટેશન અધિકાર આપ્યા
- પિતાએ આરોપ લગાવ્યો – માતા વિઝિટેશનમાં અડચણ ઉભી કરે છે
- બંનેએ વિશેષ અપીલો દાખલ કરી – કોર્ટે બાળકના હિતમાં સુલહનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ નિષ્ફળ
હાઈકોર્ટની મુખ્ય ટિપ્પણીઓ
- બાળક હાલ માતા સાથે રહે છે, પ્રતિષ્ઠિત સ્કૂલમાં ભણે છે, શૈક્ષણિક રીતે સારું કરે છે
- માતા સાથે રહેવાથી બાળકને કોઈ માનસિક તણાવના લક્ષણો નથી
- માતા-પિતા સાથે રહેતા હોય અને સતત ઝઘડતા હોય તો બોર્ડિંગ સ્કૂલ વિચારણીય હોઈ શકે
- હાલના કેસમાં બાળક માતા સાથે સહજ છે – તેને અલગ કરવું યોગ્ય નથી
- પિતા દ્વારા ગાર્જિયન એન્ડ વાર્ડ્સ એક્ટ હેઠળ યાચિકા ટ્રાયલ કોર્ટમાં લંબિત છે – ત્યાં તપાસ થશે
આ ચુકાદાનો અસર
- કસ્ટડી વિવાદમાં બાળકનું મનોવૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન અનિવાર્ય બનશે
- બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મોકલવાના નિર્ણયમાં વિશેષજ્ઞ અહેવાલ જરૂરી
- બાળકના શ્રેષ્ઠ હિત (Best Interest of Child)ને સર્વોપરી રાખવાનો સંદેશ
- માતા-પિતાના વિવાદમાં બાળકને હથિયાર ન બનાવવાની ચેતવણી
કસ્ટડી વિવાદમાં બાળકને જબરદસ્તી બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં ન મોકલી શકાય! ઈલાહાબાદ હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો બાળકના માનસિક સ્વાસ્થ્યને પ્રાધાન્ય આપે છે.