📘 સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1955 | Gujarati, Hindi, English PDF Explained

સ્ટેટ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા અધિનિયમ, 1955

પરિચય

સ્ટેટ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા અધિનિયમ, 1955 ભારત સરકાર દ્વારા ઘડાયેલો એક વિશેષ કાયદો છે, જેના આધારે ઈમ્પિરિયલ બેંક ઑફ ઈન્ડિયાનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરીને સ્ટેટ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા (SBI) ની સ્થાપના કરવામાં આવી. આ અધિનિયમ 1 જુલાઈ, 1955 થી અમલમાં આવ્યો હતો.

અધિનિયમનો હેતુ

• ઈમ્પિરિયલ બેંક ઑફ ઈન્ડિયાને એક રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકમાં રૂપાંતરિત કરવી.
• ભારતની સૌથી મોટી અને કેન્દ્રિય વાણિજ્ય બેંકની સ્થાપના કરવી.
• ગ્રામ્ય અને શહેરી વિસ્તારોમાં બેંકિંગ સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવી.
• દેશના વિકાસ માટે કૃષિ, ઉદ્યોગ અને વેપાર ક્ષેત્રને નાણાકીય સહાયતા આપવી.

મુખ્ય જોગવાઈઓ

• સ્થાપના: ઈમ્પિરિયલ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા ભંગ કરીને, તેની જગ્યાએ સ્ટેટ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા રચાઈ.
• શેર માલિકી: શરૂઆતમાં, રિઝર્વ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા પાસે સ્ટેટ બેંકના મોટા ભાગના શેરો હતા. બાદમાં આ શેર ભારત સરકારને હસ્તાંતરિત થયા.
• સંચાલન: સ્ટેટ બેંકના સંચાલન માટે બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ રચવામાં આવ્યા, જેમાં ચેરમેન, ઉપપ્રમુખ અને અન્ય સભ્યોની નિમણૂક કેન્દ્ર સરકાર કરતી હતી.
• સબસિડિયરી બેંકો: વિવિધ પ્રિન્સલી સ્ટેટ્સની બેંકોને એસોસિયેટ બેંકો તરીકે સ્ટેટ બેંક સાથે જોડવામાં આવી (જેમ કે સ્ટેટ બેંક ઑફ પટિયાલા, સ્ટેટ બેંક ઑફ ટ્રાવણકોર વગેરે).
• સેવાઓ: કૃષિ, ગ્રામ વિકાસ, નાના ઉદ્યોગો, નિકાસ પ્રોત્સાહન અને સામાજિક બેંકિંગને પ્રાથમિકતા આપવી.

વિશેષતાઓ

• ભારતની પ્રથમ રાષ્ટ્રીયકૃત બેંક તરીકે SBI ઉભી થઈ.
• તેને ભારતની “પ્રમુખ વાણિજ્ય બેંક” (Principal Commercial Bank) તરીકે માન્યતા મળી.
• ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં શાખાઓ ખોલવાની ફરજદારી નક્કી કરવામાં આવી.

નિષ્કર્ષ

સ્ટેટ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા અધિનિયમ, 1955 એ ભારતના બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં એક ક્રાંતિકારી પગલું સાબિત થયું. આ અધિનિયમ દ્વારા ભારતને એક એવી મજબૂત બેંક મળી જે આજે એશિયાની સૌથી મોટી અને વિશ્વની અગ્રણી બેંકોમાંની એક છે.

'સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1955' ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલ મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. આ કાયદો નાગરિકો, વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા રૂપે કાર્ય કરે છે. અહીં તમે તેનો સંપૂર્ણ PDF ગુજરાતી,હિન્દી,English એમ ત્રણ ભાષામાં વાંચી શકો છો

📘 English PDF

📗 Hindi PDF

📕 Gujarati PDF

મહત્વપૂર્ણ: અહીં આપેલ PDF ફાઈલ ફક્ત વાંચવા માટે છે. ભારતના અન્ય કાયદા, અધિનિયમ અને નિયમો જાણવા માટે અમારી બ્લોગ શ્રેણી વાંચો.