સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ એક્ટ, 1988 સંપૂર્ણ માહિતી (Gujarati, Hindi, English PDF)

📘 સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ એક્ટ, 1988 | Gujarati, Hindi, English PDF Explained

સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ અધિનિયમ, 1988

પરિચય

સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ અધિનિયમ, 1988 ભારતની સંસદ દ્વારા ઘડાયેલો કાયદો છે. આ કાયદા અંતર્ગત ભારતના પ્રધાનમંત્રી અને તેમના તાત્કાલિક કુટુંબજનોને ઉચ્ચ સ્તરની સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે એક ખાસ દળ – Special Protection Group (SPG) રચવામાં આવ્યું.

પૃષ્ઠભૂમિ

1984માં પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ પ્રધાનમંત્રીઓ અને તેમની કુટુંબની સુરક્ષા માટે વિશેષ વ્યવસ્થા કરવાની જરૂર પડી. તેના પરિણામે 1985માં SPG તાત્કાલિક રીતે બનાવાયું અને 1988માં આ કાયદા દ્વારા તેને કાનૂની માન્યતા આપવામાં આવી.

મુખ્ય જોગવાઈઓ

1. SPGની રચના - SPG એ એક વિશેષ સુરક્ષા દળ છે, જે કેન્દ્ર સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ કાર્ય કરે છે.
2. સુરક્ષા મેળવનાર વ્યક્તિઓ - મૂળ કાયદા મુજબ, હાલના પ્રધાનમંત્રી, પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી અને તેમના કુટુંબજનોને સુરક્ષા આપવામાં આવતી હતી. - પરંતુ 2019ના સુધારા બાદ, SPG સુરક્ષા માત્ર હાલના પ્રધાનમંત્રી અને તેમના તાત્કાલિક કુટુંબજનોને જ મળે છે. - પૂર્વ પ્રધાનમંત્રીઓને હવે માત્ર નિર્ધારિત સમયગાળા (5 વર્ષ સુધી) અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા સુરક્ષા આપવામાં આવે છે.
3. સુરક્ષાનું સ્વરૂપ - SPGનું મુખ્ય કાર્ય છે:
   • પ્રધાનમંત્રીની વ્યક્તિગત સુરક્ષા
   • પ્રધાનમંત્રીના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનની સુરક્ષા
   • પ્રધાનમંત્રીના પ્રવાસ (ભારત તથા વિદેશમાં) દરમિયાન સુરક્ષા
4. શિસ્ત અને તાલીમ - SPG સભ્યોને ઉચ્ચ કક્ષાની શારીરિક, તકનીકી અને હથિયારોની તાલીમ આપવામાં આવે છે. - તેમની ગોપનીયતા અને નિષ્ઠા માટે કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે.

2019નો સુધારો

2019માં આ અધિનિયમમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારો કરવામાં આવ્યો:

• SPG સુરક્ષા માત્ર હાલના પ્રધાનમંત્રી અને તેમના કુટુંબજનો માટે મર્યાદિત કરી દેવામાં આવી.
• પૂર્વ પ્રધાનમંત્રીને હવે SPG સુરક્ષા મળતી નથી. તેમના સુરક્ષા મૂલ્યાંકન પ્રમાણે CRPF અથવા અન્ય દળો દ્વારા સુરક્ષા આપવામાં આવે છે.

અધિનિયમનું મહત્વ

• ભારતના સર્વોચ્ચ કાર્યપાલક પદ – પ્રધાનમંત્રી –ની સલામતી સુનિશ્ચિત કરે છે.
• રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો એક મહત્વપૂર્ણ અંગ છે.
• વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન પણ ભારતના પ્રધાનમંત્રીને સમાન સ્તરની સુરક્ષા મળે છે.
• સુરક્ષા માટે કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે જેથી રાજકીય દબાણથી મુક્ત રહી કાર્ય થઈ શકે.

નિષ્કર્ષ

સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ અધિનિયમ, 1988 ભારતના વડાપ્રધાનની સુરક્ષા માટે વિશેષ દળની રચના કરે છે. 2019ના સુધારા પછી આ સુરક્ષા માત્ર હાલના પ્રધાનમંત્રી અને તેમના તાત્કાલિક કુટુંબજનો સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવી છે. આ અધિનિયમ ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે.

'સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ એક્ટ, 1988' ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલ મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. આ કાયદો નાગરિકો, વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા રૂપે કાર્ય કરે છે. અહીં તમે તેનો સંપૂર્ણ PDF ગુજરાતી,હિન્દી,English એમ ત્રણ ભાષામાં વાંચી શકો છો

📘 English PDF

📗 Hindi PDF

📕 Gujarati PDF

મહત્વપૂર્ણ: અહીં આપેલ PDF ફાઈલ ફક્ત વાંચવા માટે છે. ભારતના અન્ય કાયદા, અધિનિયમ અને નિયમો જાણવા માટે અમારી બ્લોગ શ્રેણી વાંચો.