📘 સ્પેશિયલ કોર્ટ (ટ્રાયલ ઓફ ઓફેન્સીસ રીલેટીંગ ટુ સિક્યોરિટીઝમાં ટ્રાન્ઝેક્શન) એક્ટ, 1992 | Gujarati, Hindi, English PDF Explained

સ્પેશિયલ કોર્ટ્સ (સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન સંબંધિત ગુનાઓની સુનાવણી) અધિનિયમ, 1992

પરિચય

1992માં ભારતીય શેરબજારમાં થયેલા ઐતિહાસિક સિક્યોરિટીઝ સ્કેમ (Harshad Mehta Scam) પછી આ કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો. તેનો હેતુ નાણાકીય અનિયમિતતાઓને રોકવાનો અને આવા કેસોની ઝડપી સુનાવણી કરવાનો હતો.

મુખ્ય હેતુ

• સિક્યોરિટીઝ (શેર, ડેબેન્ચર વગેરે) સાથે જોડાયેલા ગેરકાયદે વ્યવહારોને નિયંત્રિત કરવો.
• આવા ગુનાઓની ઝડપી સુનાવણી માટે વિશેષ અદાલત (Special Court) રચવી.
• પ્રભાવિત રોકાણકારો અને બેંકોના હિતોને સુરક્ષિત કરવું.

મુખ્ય જોગવાઈઓ

1. વિશેષ અદાલતની રચના - કેન્દ્ર સરકારે ઉચ્ચ ન્યાયાલયના ન્યાયાધીશ સ્તરના જજની અધ્યક્ષતામાં સ્પેશિયલ કોર્ટ સ્થાપી.
2. કેસોની તપાસ - સિક્યોરિટીઝમાં ગેરકાયદે વ્યવહારો સંબંધિત તમામ ગુનાઓ સીધા સ્પેશિયલ કોર્ટમાં સુનાવણી પામે છે.
3. કસ્ટોડિયનની નિમણૂંક - સરકાર એક કસ્ટોડિયન ની નિમણૂંક કરે છે જે સ્કેમમાં સામેલ વ્યક્તિઓની મિલ્કત, બેંક ખાતા અને સિક્યોરિટીઝ કબજે કરીને રજિસ્ટર રાખે છે.
4. ઝડપી ન્યાયની વ્યવસ્થા - આ કોર્ટને વિશેષ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે જેથી લાંબી પ્રોસેસને ટાળી શકાય અને ઝડપી ચુકાદા મળે.
5. અપીલની વ્યવસ્થા - સ્પેશિયલ કોર્ટના ચુકાદા સામે સીધી અપીલ સુપ્રીમ કોર્ટમાં કરી શકાય છે.

મહત્ત્વ

• ભારતીય મૂડીબજારમાં પારદર્શિતા વધારવામાં મદદ મળી.
• ગેરકાયદે નાણાકીય વ્યવહારો સામે રોકથામ માટે એક મજબૂત કાનૂની માળખું ઉભું થયું.
• રોકાણકારોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત થયો.

નિષ્કર્ષ

સ્પેશિયલ કોર્ટ્સ (ટ્રાયલ ઓફ ઓફેન્સીસ રીલેટિંગ ટુ ટ્રાન્ઝેક્શન ઇન સિક્યોરિટીઝ) અધિનિયમ, 1992 ભારતના નાણાકીય કાયદાઓમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું. આ કાયદા હેઠળ બનેલી અદાલત દ્વારા સિક્યોરિટીઝ સ્કેમ જેવા કેસોમાં ઝડપી અને કડક ન્યાય સુનિશ્ચિત થયો.

'સ્પેશિયલ કોર્ટ (ટ્રાયલ ઓફ ઓફેન્સીસ રીલેટીંગ ટુ સિક્યોરિટીઝમાં ટ્રાન્ઝેક્શન) એક્ટ, 1992' ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલ મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. આ કાયદો નાગરિકો, વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા રૂપે કાર્ય કરે છે. અહીં તમે તેનો સંપૂર્ણ PDF ગુજરાતી,હિન્દી,English એમ ત્રણ ભાષામાં વાંચી શકો છો

📘 English PDF

📗 Hindi PDF

📕 Gujarati PDF

મહત્વપૂર્ણ: અહીં આપેલ PDF ફાઈલ ફક્ત વાંચવા માટે છે. ભારતના અન્ય કાયદા, અધિનિયમ અને નિયમો જાણવા માટે અમારી બ્લોગ શ્રેણી વાંચો.