કોમર્શિયલ કોર્ટ એક્ટ, 2015 (Commercial Courts Act, 2015) સંપૂર્ણ માહિતી (Gujarati, Hindi, English PDF)
📘 કોમર્શિયલ કોર્ટ એક્ટ, 2015 | Gujarati, Hindi, English PDF Explained
પરિચય
કોમર્શિયલ કોર્ટ અધિનિયમ, 2016 (Commercial Courts Act, 2016) એ ભારત સરકારનો કાયદો છે, જે વિશિષ્ટ રીતે વ્યવસાયિક અને વેપારી વિવાદો માટે કોમર્શિયલ કોર્ટની સ્થાપના કરે છે. આ કાયદો દ્રુત, અસરકારક અને નિષ્પક્ષ ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવા માટે બનાવાયો છે.
હેતુ
આ અધિનિયમનો હેતુ ભારતીય વેપારી અને વેપારિક વ્યવહારોમાં પ્રગટાયેલા વિવાદોને ઝડપી અને વ્યાવસાયિક રીતથી નિવારવા માટે સેટલમેન્ટ મકૅનિઝમ પ્રદાન કરવો છે.
લાગુ પડતો વિસ્તાર
આ કાયદો સમગ્ર ભારતમાં લાગુ પડે છે અને તે એવી તમામ કેસ પર લાગુ થાય છે જે વેપારી અને વાણિજ્યિક વ્યવહાર સાથે સંબંધિત હોય, જેમાં વિવિધ સાક્ષાત્કારો, કરાર અને વ્યવસાયિક અધિકારનો સમાવેશ થાય છે.
મુખ્ય જોગવાઈઓ
કોમર્શિયલ કોર્ટની રચના: કેન્દ્ર અને રાજ્ય સ્તરે વિશિષ્ટ કોમર્શિયલ કોર્ટ અને કોમર્શિયલ ટ્રાઇબ્યુનલની સ્થાપના.
પ્રક્રિયા અને સમયમર્યાદા: કાયદો વિવાદોને ઝડપી નિરાકરણ માટે સમયમર્યાદા અને સુવિધિત પદ્ધતિઓ નિર્ધારિત કરે છે.
અર્બિટ્રેશન અને મેડિએશન: કોર્ટ દ્વારા મેડિએશન અથવા અર્બિટ્રેશનની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે.
ફરીયાદી અધિકારો: પક્ષકારોને અપીલ, રિવ્યૂ અને અપિલ માટે કાયદેસર હક આપવામાં આવ્યું છે.
મહત્વ
કોમર્શિયલ કોર્ટ અધિનિયમ, 2016 વ્યવસાયિક વિવાદોને ઝડપથી નિવારવા, વેપારી વિશ્વાસ વધારવા અને વ્યવસાયિક માળખાને મજબૂત બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે.
🏛️ વાણિજ્યિક દાવો ફાઈલ કરવાની કાર્યવાહી (Commercial Courts Act, 2015 અનુસાર)
1️⃣ દાવાની યોગ્યતા તપાસો
દાવાનો પ્રકાર: બિઝનેસ, કોન્ટ્રાક્ટ, ટ્રેડ, ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી.
દાવાની રકમ: ₹3 લાખથી વધુ હોવી જોઈએ.
સમય મર્યાદા (Limitation): વિવાદના 3 વર્ષની અંદર.
પ્રી-ઇન્સ્ટિટ્યુશન મીડિયેશન: (Section 12A) ફરજિયાત (જો urgent relief માંગતા ન હોય તો).
જ્યુરિસ્ડિક્શન:
ટેરિટોરિયલ: વિવાદ જ્યાં થયો / પક્ષો રહે છે ત્યાંની કોર્ટ.
પેક્યુનિયરી: ₹3 લાખથી વધુ → District Commercial Court અથવા High Court Commercial Division.
2️⃣ જરૂરી દસ્તાવેજો તૈયાર કરો
પ્રમાણ: કોન્ટ્રાક્ટ, ઇન્વોઈસ, ચેક, પ્રોમિસરી નોટ, ઈમેઈલ, લેટર્સ.
શપથપત્ર (Statement of Truth): બધા દસ્તાવેજો સાચા છે તેની ખાતરી.
દસ્તાવેજોની યાદી (List of Documents).
વ્યાજની ગણતરી.
ઓળખપ્રમાણ: આધાર/પાન.
કોર્ટફી ચૂકવણીનું પ્રૂફ.
3️⃣ પ્લેઈન્ટ તૈયાર કરો અને ફાઈલ કરો
Drafting: Order VII CPC પ્રમાણે તથ્યો, કાનૂની આધાર અને રાહતની માંગ.
Commercial Suit તરીકે સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ.
ઇ-ફાઈલિંગ ફરજિયાત: eCourts Portal.
Registration → Case Type “Commercial Suit” → Documents Upload → DSC / eSign → Court Fee Online Pay.
સમરી સુટ (Order XXXVII CPC): જો પ્રોમિસરી નોટ / ચેક / લિક્વિડેટેડ ડેબ્ટ પર આધારિત હોય.
4️⃣ કોર્ટ સ્વીકૃતિ અને સમન્સ
કોર્ટ તપાસશે અને કેસ નંબર આપશે.
સમન્સ ઇશ્યૂ થશે: 30 દિવસમાં ડિફેન્ડન્ટને (ઇ-સમન્સ / પોસ્ટ / પર્સનલ સર્વિસ).
તાત્કાલિક ઇન્જંક્શન: Order XXXIX CPC મુજબ અરજી કરી શકાય.
5️⃣ ડિફેન્ડન્ટનો જવાબ અને ટ્રાયલ
રિટન સ્ટેટમેન્ટ: 120 દિવસની અંદર (Order VIII Rule 1 CPC).
કેસ મેનેજમેન્ટ હીયરિંગ: Order XV-A મુજબ ટાઈમલાઈન નક્કી થશે.
ઇશ્યુઝ ફ્રેમિંગ: Order XIV મુજબ.
ટ્રાયલ: પુરાવા + સાક્ષી. (મહત્તમ 3 એડજર્નમેન્ટ).
સમરી જજમેન્ટ: Order XIIIA CPC → જો ડિફેન્સ નબળો હોય.
6️⃣ નિર્ણય અને અમલ
જજમેન્ટ અને ડિક્રી: ખર્ચ હારનાર પક્ષે ભરવો પડશે.
Execution: CPC Sec. 36–74 મુજબ અમલ.
અપીલ: 60 દિવસમાં High Court Commercial Appellate Division. (Sec. 13).
'કોમર્શિયલ કોર્ટ એક્ટ, 2016' ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલ મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. આ કાયદો નાગરિકો, વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શિકા રૂપે કાર્ય કરે છે. અહીં તમે તેનો સંપૂર્ણ PDF ગુજરાતી,હિન્દી,English એમ ત્રણ ભાષામાં વાંચી શકો છો
📘 English PDF
📗 Hindi PDF
📕 Gujarati PDF
મહત્વપૂર્ણ: અહીં આપેલ PDF ફાઈલ ફક્ત વાંચવા માટે છે. ભારતના અન્ય કાયદા, અધિનિયમ અને નિયમો જાણવા માટે અમારી બ્લોગ શ્રેણી વાંચો.