અનુક્રમણિકા (Contents)

• વિભાગોની વ્યવસ્થા
• વિભાગો
• સમયપત્રક.
• ૧. ટૂંકું શીર્ષક, વિસ્તાર અને શરૂઆત
• 2. યુનિયન દ્વારા નિયંત્રણની યોગ્યતા અંગે ઘોષણા
• 3. વ્યાખ્યાઓ
• ૪. જાહેર સ્થળે ધૂમ્રપાન પર પ્રતિબંધ
• 5. સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત પર પ્રતિબંધ
• 8. સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવાની રીત
• 9. જે ભાષામાં સ્પષ્ટ ચેતવણી વ્યક્ત કરવામાં આવશે
• ૧૦. અક્ષરો અને આકૃતિઓનું કદ
• ૧૧. નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી માટે પરીક્ષણ પ્રયોગશાળા
• ૧૨. પ્રવેશ અને શોધની શક્તિ
• ૧૩. કબજે કરવાની સત્તા
• ૧૪. પેકેજ જપ્ત કરવું
• ૧૫. જપ્તીના બદલે ખર્ચ ચૂકવવાનો વિકલ્પ આપવાની સત્તા
• ૧૬. જપ્તી અન્ય સજાઓમાં દખલ ન કરે
• ૧૭. નિર્ણય
• ૧૮. જપ્ત કરાયેલા પેકેજોના માલિકને તક આપવી
• ૧૯. અપીલ
• ૨૦. સ્પષ્ટ ચેતવણી અને નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી
• ૨૧. ચોક્કસ સ્થળોએ ધૂમ્રપાન કરવા બદલ સજા
• ૨૨. સિગારેટ અને તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત માટે સજા
• ૨૩. જાહેરાત અને જાહેરાત સામગ્રી જપ્ત કરવી
• 25. કલમ 4 અને 6 હેઠળના ગુનાઓનું નિવારણ, અટકાયત અને ટ્રાયલનું સ્થળ
• 26. કંપનીઓ દ્વારા ગુના
• ૨૭. ગુનાઓ જામીનપાત્ર રહેશે
• 28. ગુનાઓની રચના
• 29. સદ્ભાવનાથી લેવામાં આવેલા પગલાંનું રક્ષણ
• ૩૦. કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોને અનુસૂચિમાં ઉમેરવાની સત્તા
• 31. નિયમો બનાવવાની કેન્દ્ર સરકારની સત્તા
• 32. નિકાસ કરવામાં આવતી અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોની સિગારેટ પર લાગુ પડતો નથી તે કાયદો
• 33. રદબાતલ અને બચત
• સમયપત્રક

સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો (જાહેરાત પર પ્રતિબંધ અને વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણનું નિયમન) અધિનિયમ, 2003

––––––––

વિભાગોની વ્યવસ્થા

––––––––

વિભાગો

૧. ટૂંકું શીર્ષક, વિસ્તાર અને શરૂઆત.

2. સંઘ દ્વારા નિયંત્રણની યોગ્યતા અંગે ઘોષણા.

3. વ્યાખ્યાઓ.

૪. જાહેર સ્થળે ધૂમ્રપાન પર પ્રતિબંધ.

૫. સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત પર પ્રતિબંધ.

૬. અઢાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિને અને ખાસ વિસ્તારમાં સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ.

૭. સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણ પર પ્રતિબંધો.

૮. સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવાની રીત.

9. જે ભાષામાં ઉલ્લેખિત ચેતવણી વ્યક્ત કરવામાં આવશે.

૧૦. અક્ષરો અને આકૃતિઓનું કદ.

૧૧. નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી માટે પરીક્ષણ પ્રયોગશાળા.

૧૨. પ્રવેશ અને શોધખોળની સત્તા.

૧૩. કબજે કરવાની સત્તા.

૧૪. પેકેજ જપ્ત કરવું.

૧૫. જપ્તીના બદલામાં ખર્ચ ચૂકવવાનો વિકલ્પ આપવાની સત્તા.

૧૬. અન્ય સજાઓમાં દખલ ન કરવા માટે જપ્તી.

૧૭. નિર્ણય.

૧૮. જપ્ત કરાયેલા પેકેજોના માલિકને તક આપવી.

૧૯. અપીલ.

૨૦. ચોક્કસ ચેતવણી અને નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી આપવામાં નિષ્ફળતા માટે સજા. ૨૧. ચોક્કસ સ્થળોએ ધૂમ્રપાન કરવા બદલ સજા.

૨૨. સિગારેટ અને તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત માટે સજા.

૨૩. જાહેરાત અને જાહેરાત સામગ્રીની જપ્તી.

૨૪. ચોક્કસ સ્થળોએ અથવા અઢાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિઓને સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના વેચાણ માટે સજા.

૨૫. કલમ ૪ અને ૬ હેઠળના ગુનાઓનું નિવારણ, અટકાયત અને ટ્રાયલનું સ્થળ.

વિભાગો

૨૬. કંપનીઓ દ્વારા ગુનાઓ.

૨૭. ગુનાઓ જામીનપાત્ર રહેશે.

૨૮. ગુનાઓની રચના.

૨૯. સદ્ભાવનાથી લેવામાં આવેલા પગલાંનું રક્ષણ.

૩૦. અનુસૂચિમાં કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનો ઉમેરવાની સત્તા.

૩૧. કેન્દ્ર સરકારની નિયમો બનાવવાની સત્તા.

૩૨. નિકાસ કરવામાં આવતા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના સિગારેટ પર લાગુ ન પડે તેવો કાયદો. ૩૩. રદ્દીકરણ અને બચત.

સમયપત્રક.

સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો (જાહેરાત પર પ્રતિબંધ અને વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણનું નિયમન) અધિનિયમ, 2003

૨૦૦૩ ના કાયદા નં. ૩૪

[૧૮મી મે, ૨૦૦૩.]

સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત પર પ્રતિબંધ મૂકવા અને તેમાં વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણના નિયમન માટે અને તેની સાથે સંકળાયેલી અથવા તેની સાથે સંકળાયેલી બાબતો માટે એક કાયદો.

જ્યારે, ૧૫ મે, ૧૯૮૬ ના રોજ યોજાયેલી ૩૯મી વિશ્વ આરોગ્ય સભા (WHO) દ્વારા તેની ચૌદમી પૂર્ણ બેઠકમાં પસાર કરાયેલા ઠરાવમાં WHO ના સભ્ય દેશોને વિનંતી કરવામાં આવી હતી કે જેમણે હજુ સુધી તેમ કર્યું નથી કે તેઓ ધૂમ્રપાન ન કરનારાઓને તમાકુના ધુમાડાના અનૈચ્છિક સંપર્કથી અસરકારક રક્ષણ પૂરું પાડવામાં આવે અને બાળકો અને યુવાનોને તમાકુના ઉપયોગના વ્યસનીથી બચાવવા માટે પગલાં અમલમાં મૂકે;

અને જ્યારે, 17 મે, 1990 ના રોજ યોજાયેલી તેની ચૌદમી પૂર્ણ બેઠકમાં, 43મી વિશ્વ આરોગ્ય સભાએ 39મી વિશ્વ આરોગ્ય સભામાં પસાર થયેલા ઠરાવમાં વ્યક્ત કરાયેલી ચિંતાઓનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને સભ્ય દેશોને વિનંતી કરી કે તેઓ તેમની તમાકુ નિયંત્રણ વ્યૂહરચનામાં કાયદા અને અન્ય અસરકારક પગલાંની યોજનાઓ પર વિચાર કરે, જેમાં સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને બાળકો જેવા જોખમ જૂથોને તમાકુના ધુમાડાના અનૈચ્છિક સંપર્કથી બચાવવા માટે ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે, તમાકુના ઉપયોગને નિરુત્સાહિત કરવામાં આવે અને પ્રગતિશીલ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવે અને તમાકુ સંબંધિત તમામ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ જાહેરાતો, પ્રમોશન અને સ્પોન્સરશિપને દૂર કરવા માટે સંયુક્ત પગલાં લેવામાં આવે;

અને જ્યાં, જાહેર હિતમાં અને જાહેર આરોગ્યના રક્ષણ માટે તમાકુ પર એક વ્યાપક કાયદો ઘડવો જરૂરી માનવામાં આવે છે;

અને જ્યાં, બંધારણના અનુચ્છેદ 47 દ્વારા આદેશ મુજબ, સામાન્ય રીતે જાહેર આરોગ્યમાં સુધારો પ્રાપ્ત કરવાના હેતુથી, આરોગ્ય માટે હાનિકારક સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના વપરાશ પર પ્રતિબંધ મૂકવો યોગ્ય છે;

અને જ્યાં, સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત પર પ્રતિબંધ મૂકવો અને વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણના નિયમન માટે અને તેની સાથે સંકળાયેલ અથવા તેની સાથે સંકળાયેલ બાબતો માટે જોગવાઈ કરવી યોગ્ય છે:

ભારતના પ્રજાસત્તાકના ચોપનમા વર્ષમાં સંસદ દ્વારા નીચે મુજબ કાયદો ઘડવામાં આવ્યો:-

૧. ટૂંકું શીર્ષક, હદ અને શરૂઆત.—(૧) આ કાયદાને સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો (જાહેરાત પર પ્રતિબંધ અને વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણનું નિયમન) અધિનિયમ, ૨૦૦૩ કહી શકાય.

(૨) તે સમગ્ર ભારતમાં વિસ્તરે છે.

(૩) તે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિયુક્ત કરી શકે તે તારીખે અમલમાં આવશે અને આ કાયદાની વિવિધ જોગવાઈઓ માટે અલગ અલગ તારીખો નિયુક્ત કરી શકાય છે.

2. યુનિયન દ્વારા નિયંત્રણની યોગ્યતા અંગે ઘોષણા.—આ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવે છે કે જાહેર હિતમાં તે યોગ્ય છે કે યુનિયન તમાકુ ઉદ્યોગને તેના નિયંત્રણ હેઠળ લે.

૧. ૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૭, કલમ ૭, કલમ ૮, ૯, ૧૦ અને ૨૦ ની પેટા કલમો (૧), (૨), (૩) અને (૪), તારીખ ૧૬ નવેમ્બર, ૨૦૦૭ ના સૂચના ક્રમાંક એસ.ઓ. ૧૯૫૫(ઈ) દ્વારા, ભારતનું ગેઝેટ, અસાધારણ, ભાગ II, કલમ ૩(ii) જુઓ.

૩. વ્યાખ્યાઓ.—આ અધિનિયમમાં, જ્યાં સુધી સંદર્ભ અન્યથા જરૂરી ન હોય,—

(a) "જાહેરાત" માં નોટિસ, પરિપત્ર, લેબલ, રેપર અથવા અન્ય દસ્તાવેજ દ્વારા કોઈપણ દૃશ્યમાન રજૂઆતનો સમાવેશ થાય છે અને તેમાં મૌખિક રીતે અથવા પ્રકાશ, ધ્વનિ, ધુમાડો અથવા ગેસ ઉત્પન્ન કરવા અથવા પ્રસારિત કરવાના કોઈપણ માધ્યમ દ્વારા કરવામાં આવેલી કોઈપણ જાહેરાતનો પણ સમાવેશ થાય છે;

(b) "સિગારેટ" માં શામેલ છે, -

(i) કાગળમાં અથવા તમાકુ ન હોય તેવા કોઈપણ પદાર્થમાં લપેટાયેલ તમાકુનો કોઈપણ રોલ,

(ii) તમાકુ ધરાવતા કોઈપણ પદાર્થમાં લપેટાયેલ તમાકુનો કોઈપણ રોલ, જે તેના દેખાવ, ફિલ્ટરમાં વપરાતા તમાકુના પ્રકાર, અથવા તેના પેકેજિંગ અને લેબલિંગને કારણે ગ્રાહકોને સિગારેટ તરીકે ઓફર કરવામાં આવે છે અથવા ખરીદવામાં આવે છે, પરંતુ તેમાં બીડી, ચેરૂટ અને સિગારનો સમાવેશ થતો નથી;

(c) "વિતરણ" માં નમૂનાઓ દ્વારા વિતરણનો સમાવેશ થાય છે, પછી ભલે તે મફત હોય કે અન્યથા;

(d) "નિકાસ", તેના વ્યાકરણીય ભિન્નતા અને સમાનાર્થી અભિવ્યક્તિઓ સાથે, ભારતની બહારના સ્થળે લઈ જવાનો અર્થ થાય છે;

(e) "વિદેશી ભાષા" નો અર્થ એવી ભાષા થાય છે જે ન તો ભારતીય ભાષા છે કે ન તો અંગ્રેજી ભાષા;

(f) "આયાત", તેના વ્યાકરણીય ભિન્નતા અને સમાનાર્થી અભિવ્યક્તિઓ સાથે, ભારતની બહારના સ્થળેથી ભારતમાં લાવવાનો અર્થ થાય છે;

(g) "ભારતીય ભાષા" એટલે બંધારણની આઠમી અનુસૂચિમાં ઉલ્લેખિત ભાષા, અને આવી ભાષાની કોઈપણ બોલીનો સમાવેશ થાય છે;

(h) "લેબલ" એટલે કોઈપણ પેકેજ પર ચોંટાડવામાં આવેલ અથવા તેના પર દેખાતી કોઈપણ લેખિત, ચિહ્નિત, સ્ટેમ્પ્ડ, મુદ્રિત અથવા ગ્રાફિક સામગ્રી;

(i) "પેકેજ" માં રેપર, બોક્સ, કાર્ટન, ટીન અથવા અન્ય કન્ટેનર શામેલ છે;

(j) આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત "નિર્ધારિત" અર્થ;

(k) "ઉત્પાદન", તેના વ્યાકરણીય ભિન્નતા અને સમાન અભિવ્યક્તિઓ સાથે, સિગારેટ, સિગાર, ચેરૂટ, બીડી, સિગારેટ તમાકુ, પાઇપ તમાકુ, હુક્કા તમાકુ, ચાવવાની તમાકુ, પાન મસાલા અથવા કોઈપણ ચાવવાની સામગ્રીનું ઉત્પાદન (જેના નામ ગમે તે હોય) અથવા નાસપતી હોય તેનો સમાવેશ થાય છે અને તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થશે:

(i) કન્ટેનરનું પેકિંગ, લેબલિંગ અથવા ફરીથી લેબલિંગ;

(ii) જથ્થાબંધ પેકેજોથી છૂટક પેકેજોમાં ફરીથી પેકિંગ; અને

(iii) તમાકુ ઉત્પાદનને વેચાણયોગ્ય બનાવવા માટે અન્ય કોઈપણ પદ્ધતિ અપનાવવી;

(l) "જાહેર સ્થળ" એટલે એવી કોઈપણ જગ્યા જ્યાં જનતાને પ્રવેશ હોય, પછી ભલે તે યોગ્ય હોય કે ન હોય, અને તેમાં ઓડિટોરિયમ, હોસ્પિટલ ઇમારતો, રેલ્વે પ્રતીક્ષા ખંડ, મનોરંજન કેન્દ્રો, રેસ્ટોરાં, જાહેર કચેરીઓ, કોર્ટ ઇમારતો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, પુસ્તકાલયો, જાહેર વાહનવ્યવહાર અને તેના જેવા સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે જેની મુલાકાત સામાન્ય લોકો લે છે પરંતુ તેમાં કોઈ ખુલ્લી જગ્યાનો સમાવેશ થતો નથી;

(m) "વેચાણ", તેના વ્યાકરણીય ભિન્નતા અને સમાન અભિવ્યક્તિઓ સાથે, એક વ્યક્તિ દ્વારા બીજા વ્યક્તિને માલમાં મિલકતનું કોઈપણ ટ્રાન્સફર, પછી ભલે તે રોકડમાં હોય કે ક્રેડિટ પર, અથવા વિનિમય દ્વારા, અને જથ્થાબંધ હોય કે છૂટક, અને વેચાણ માટે કરાર, અને વેચાણ માટે ઓફર અને વેચાણ માટે એક્સપોઝરનો સમાવેશ થાય છે;

(n) “ધુમ્રપાન” એટલે કોઈપણ સ્વરૂપમાં તમાકુનું ધૂમ્રપાન, પછી ભલે તે સિગારેટ, સિગાર, બીડીના સ્વરૂપમાં હોય કે અન્યથા પાઇપ, રેપર અથવા અન્ય કોઈપણ સાધનોની મદદથી;

(o) “નિર્દિષ્ટ ચેતવણી” એટલે સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના ઉપયોગ સામેની ચેતવણીઓ જે સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજો પર છાપવામાં, રંગવામાં અથવા અંકિત કરવામાં આવે છે, જે આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત સ્વરૂપમાં અને રીતે કરવામાં આવે છે;

(p) “તમાકુ ઉત્પાદનો” એટલે અનુસૂચિમાં ઉલ્લેખિત ઉત્પાદનો.

રાજ્ય સુધારો

મહારાષ્ટ્ર

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ ની કલમ ૩ માં સુધારો.—સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો (જાહેરાત પર પ્રતિબંધ અને વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણનું નિયમન) અધિનિયમ, ૨૦૦૩ (ત્યારબાદ "મુખ્ય અધિનિયમ" તરીકે ઓળખાશે) ની કલમ ૩ માં, કલમ (e) પછી, નીચેની કલમ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે:—

"(ee) "હુક્કા બાર" એટલે એવી સ્થાપના જ્યાં લોકો વ્યક્તિગત રીતે પૂરા પાડવામાં આવતા સમુદાયના હુક્કા અથવા નારગીલમાંથી તમાકુ પીવા માટે ભેગા થાય છે;"

[મહારાષ્ટ્ર અધિનિયમ 60 ઓફ 2018, કલમ 2 જુઓ.]

ગુજરાત

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ ની કલમ ૩ માં સુધારો. - સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો (જાહેરાત પર પ્રતિબંધ અને વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણનું નિયમન) અધિનિયમ, ૨૦૦૩ (ત્યારબાદ "મુખ્ય અધિનિયમ" તરીકે ઓળખાશે), કલમ ૩ માં, કલમ (e) પછી, નીચેની કલમ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: -

"(ee) "હુક્કા બાર" એટલે એવી સ્થાપના જ્યાં લોકો વ્યક્તિગત રીતે પૂરા પાડવામાં આવતા કોમ્યુનલ હુક્કા અથવા નારગીલમાંથી તમાકુ પીવા માટે ભેગા થાય છે;".

[ગુજરાત અધિનિયમ 27, 2017, કલમ 2 જુઓ.]

રાજસ્થાન

૨૦૦૩ ના કેન્દ્રીય અધિનિયમ નં. ૩૪ ની કલમ ૩ માં સુધારો. - સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો (જાહેરાત પર પ્રતિબંધ અને વેપાર અને વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણનું નિયમન) અધિનિયમ, ૨૦૦૩ (૨૦૦૩ ના કેન્દ્રીય અધિનિયમ નં. ૩૪) ની કલમ ૩ માં, જેને હવે પછી મુખ્ય અધિનિયમ તરીકે ઓળખવામાં આવશે, હાલના કલમ (e) પછી અને હાલના કલમ (f) પહેલા, નીચેની કલમ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: -

"(ee) "હુક્કા બાર" એટલે એવી સ્થાપના જ્યાં લોકો વ્યક્તિગત રીતે પૂરા પાડવામાં આવતા કોમ્યુનલ હુક્કા અથવા નારગીલમાંથી તમાકુ પીવા માટે ભેગા થાય છે;".

[રાજસ્થાન અધિનિયમ 1 ઓફ 2020, કલમ 2 જુઓ]

૪. જાહેર સ્થળે ધૂમ્રપાન પર પ્રતિબંધ.—કોઈપણ વ્યક્તિ કોઈપણ જાહેર સ્થળે ધૂમ્રપાન કરી શકશે નહીં:

પરંતુ ત્રીસ રૂમ ધરાવતી હોટેલમાં અથવા ત્રીસ કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓની બેઠક ક્ષમતા ધરાવતા રેસ્ટોરન્ટમાં અને એરપોર્ટમાં, ધૂમ્રપાન વિસ્તાર અથવા જગ્યા માટે અલગ જોગવાઈ કરી શકાય છે.

રાજ્ય સુધારો

ગુજરાત

નવી કલમ 4A નો સમાવેશ 2003 ના અધિનિયમ 34 છે. - મુખ્ય અધિનિયમમાં, કલમ 4 પછી, નીચેનો વિભાગ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: -

હુક્કા બાર પર પ્રતિબંધ.-“૪ક.—આ કાયદામાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, કોઈપણ વ્યક્તિ, પોતાની જાતે અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિ વતી, ભોજનાલય સહિત કોઈપણ જગ્યાએ કોઈપણ હુક્કા બાર ખોલી શકશે નહીં અથવા ચલાવી શકશે નહીં.

સમજૂતી.—"ખાવાનું ઘર" શબ્દનો અર્થ ગુજરાત પોલીસ અધિનિયમ, ૧૯૫૧ (૧૯૫૧નો બોમ. XXII) ની કલમ ૨ ની કલમ (૫A) દ્વારા આપવામાં આવેલ અર્થ જેવો જ થશે.

[ગુજરાત અધિનિયમ 27, 2017, કલમ 3 જુઓ.]

મહારાષ્ટ્ર

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ માં નવી કલમ ૪A દાખલ કરવી. - મુખ્ય અધિનિયમની કલમ ૪ પછી, નીચેનો વિભાગ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: -

હુક્કાબાર પર પ્રતિબંધ.— “૪ક.–આ કાયદામાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, કોઈપણ વ્યક્તિ, પોતાની જાતે અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિ વતી, ભોજનાલય સહિત કોઈપણ જગ્યાએ કોઈપણ હુક્કાબાર ખોલી શકશે નહીં અથવા ચલાવી શકશે નહીં.

સમજૂતી.–"ખાવાનું ઘર" શબ્દનો અર્થ મહારાષ્ટ્ર પોલીસ અધિનિયમ (૧૯૫૧ ના XXII) ની કલમ ૨ ના ખંડ (૫A) માં આપવામાં આવેલ અર્થ જેવો જ થશે.

[મહારાષ્ટ્ર અધિનિયમ 60 ઓફ 2018, કલમ 3 જુઓ.]

રાજસ્થાન

૨૦૦૩ ના કેન્દ્રીય અધિનિયમ નં. ૩૪, નવી કલમ ૪A નો સમાવેશ. - હાલના કલમ ૪ પછી અને મુખ્ય અધિનિયમના હાલના કલમ ૫ પહેલા, નીચે મુજબનો સમાવેશ કરવામાં આવશે, એટલે કે:-

“૪A. હુક્કા બાર પર પ્રતિબંધ.—આ કાયદામાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, કોઈપણ વ્યક્તિ, પોતાની જાતે અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિ વતી, ભોજન ગૃહ સહિત કોઈપણ જગ્યાએ કોઈપણ હુક્કા બાર ખોલી શકશે નહીં અથવા ચલાવી શકશે નહીં.

સમજૂતી.—'ખાવાનું ગૃહ' શબ્દનો અર્થ એવી કોઈપણ જગ્યા થાય છે જ્યાં મુલાકાતીઓ માટે કોઈપણ પ્રકારનો ખોરાક અથવા નાસ્તો પૂરો પાડવામાં આવે છે અથવા ત્યાં વપરાશ માટે વેચવામાં આવે છે.”.

[રાજસ્થાન અધિનિયમ ૧ ઓફ ૨૦૨૦, કલમ ૩ દ્વારા.]

૫. સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત પર પ્રતિબંધ.—(૧) કોઈપણ વ્યક્તિ જે સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન, પુરવઠા અથવા વિતરણમાં રોકાયેલ છે અથવા તેમાં રોકાયેલ હોવાનો ઈરાદો ધરાવે છે તે જાહેરાત કરશે નહીં અને કોઈ પણ વ્યક્તિ જે કોઈ માધ્યમ પર નિયંત્રણ ધરાવે છે તે તે માધ્યમ દ્વારા સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત કરાવશે નહીં અને કોઈ પણ વ્યક્તિ એવી કોઈપણ જાહેરાતમાં ભાગ લેશે નહીં જે સીધી કે આડકતરી રીતે સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના ઉપયોગ અથવા વપરાશને સૂચવે છે અથવા પ્રોત્સાહન આપે છે.

(2) કોઈપણ વ્યક્તિ, કોઈપણ પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ નાણાકીય લાભ માટે, -

(a) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનની કોઈપણ જાહેરાત પ્રદર્શિત કરશે, પ્રદર્શિત કરશે, અથવા પરવાનગી આપશે અથવા પ્રદર્શિત કરવા માટે અધિકૃત કરશે નહીં; અથવા

(b) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનની જાહેરાત ધરાવતી ફિલ્મ અથવા વિડિયો ટેપ વેચશે અથવા વેચશે, અથવા વેચવાની પરવાનગી આપશે અથવા વેચવાની અધિકૃત કરશે; અથવા

(c) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનની જાહેરાત ધરાવતી કોઈપણ પત્રિકા, હેન્ડ-બિલ અથવા દસ્તાવેજનું વિતરણ કરશે, વિતરણ કરશે, અથવા પરવાનગી આપશે અથવા જાહેર જનતાને વિતરણ કરવા માટે અધિકૃત કરશે; અથવા

(d) કોઈપણ જમીન, મકાન, દિવાલ, સંગ્રહસ્થાન, ફ્રેમ, પોસ્ટ અથવા માળખા પર અથવા તેના પર અથવા કોઈપણ વાહનમાં કોઈપણ જગ્યાએ કોઈપણ રીતે સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનની જાહેરાત ઊભી કરવી, પ્રદર્શિત કરવી, ઠીક કરવી અથવા રાખવી:

પરંતુ આ પેટા-કલમ નીચેના સંદર્ભમાં લાગુ પડશે નહીં:

(a) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદન ધરાવતા પેકેજમાં અથવા તેના પર સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનની જાહેરાત;

(b) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનની જાહેરાત જે પ્રવેશદ્વાર પર અથવા વેરહાઉસ અથવા દુકાનની અંદર પ્રદર્શિત થાય છે જ્યાં સિગારેટ અને અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનો વિતરણ અથવા વેચાણ માટે ઓફર કરવામાં આવે છે.

(3) કોઈપણ વ્યક્તિ, કરાર હેઠળ અથવા અન્યથા -

(a) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનના ઉપયોગ અથવા વપરાશને પ્રોત્સાહન અથવા પ્રોત્સાહન આપવા માટે સંમત થશે નહીં; અથવા

(b) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનનું કોઈપણ ટ્રેડમાર્ક અથવા બ્રાન્ડ નામ અન્ય વ્યક્તિ દ્વારા આપવામાં આવેલ અથવા આપવા માટે સંમત થયેલ સ્પોન્સરશિપ, ભેટ, ઇનામ અથવા શિષ્યવૃત્તિના બદલામાં.

6. અઢાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિને અને ચોક્કસ વિસ્તારમાં સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ.—કોઈ પણ વ્યક્તિ સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદન વેચી શકશે નહીં, વેચાણ માટે ઓફર કરી શકશે નહીં અથવા વેચાણની પરવાનગી આપી શકશે નહીં—

(a) અઢાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના કોઈપણ વ્યક્તિને, અને

(b) કોઈપણ શૈક્ષણિક સંસ્થાના સો યાર્ડની ત્રિજ્યામાં આવેલા વિસ્તારમાં.

7. સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના વેપાર અને વાણિજ્ય અને ઉત્પાદન, પુરવઠો અને વિતરણ પર પ્રતિબંધો.—(1) કોઈપણ વ્યક્તિ, પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે, સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન, પુરવઠો અથવા વિતરણ કરશે નહીં સિવાય કે તેના દ્વારા ઉત્પાદિત, પુરું પાડવામાં અથવા વિતરિત કરાયેલ સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના દરેક પેકેજ પર અથવા તેના લેબલ પર ¹[નિર્ધારિત કરવામાં આવી શકે તેવી ચિત્રાત્મક ચેતવણી સહિતની સ્પષ્ટ ચેતવણી હોય.]

(2) કોઈપણ વ્યક્તિ સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનો વેપાર અથવા વેપાર કરશે નહીં સિવાય કે તેના દ્વારા વેચવામાં આવતા, પુરું પાડવામાં અથવા વિતરિત કરાયેલ સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના દરેક પેકેજ પર અથવા તેના લેબલ પર, ઉલ્લેખિત ચેતવણી હોય.

(3) કોઈપણ વ્યક્તિ ભારતમાં મૂલ્યવાન મૂલ્ય માટે અથવા વેચાણ માટે સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોની આયાત કરશે નહીં સિવાય કે તેના દ્વારા આયાત કરાયેલ સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના દરેક પેકેજ પર, અથવા તેના લેબલ પર, ઉલ્લેખિત ચેતવણી હોય.

(4) ઉલ્લેખિત ચેતવણી પેકેજના ઓછામાં ઓછા એક સૌથી મોટા પેનલ પર દેખાશે જેમાં સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોને મૂલ્યવાન મૂલ્ય માટે વિતરણ, વેચાણ અથવા સપ્લાય માટે પેક કરવામાં આવ્યા છે.

(5) કોઈપણ વ્યક્તિ, પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે, સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન, સપ્લાય અથવા વિતરણ કરશે નહીં સિવાય કે તેના દ્વારા ઉત્પાદિત, સપ્લાય અથવા વિતરણ કરાયેલ સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના દરેક પેકેજ પર અથવા તેના લેબલ પર, દરેક સિગારેટ પર નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી અથવા જેમ કેસ હોય તેમ અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો પર તેની મહત્તમ અનુમતિપાત્ર મર્યાદાઓ સાથે સૂચવવામાં આવે:

1. 2007 ના અધિનિયમ 38, કલમ 2 દ્વારા સબ્સ. ચોક્કસ શબ્દો માટે (w.e.f. 24-9-2007).

જો નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત મહત્તમ અનુમતિપાત્ર માત્રા કરતાં વધુ ન હોવી જોઈએ.

8. ચોક્કસ ચેતવણી આપવાની રીત.—(1) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજ પર સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવાની રીત આ પ્રમાણે હશે:

(a) સુવાચ્ય અને અગ્રણી;

(b) કદ અને રંગને ધ્યાનમાં રાખીને સ્પષ્ટ;

(c) એવી શૈલી અથવા પ્રકારના અક્ષરોમાં કે જે પેકેજ અથવા તેના લેબલ પર વપરાતા અન્ય કોઈપણ પ્રકાર, અક્ષરો અથવા ગ્રાફિક સામગ્રીથી અલગ રીતે હિંમતભેર અને સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરવામાં આવે અને પેકેજ પર એવા રંગમાં છાપવામાં, રંગવામાં અથવા અંકિત કરવામાં આવશે જે પેકેજ અથવા તેના લેબલની પૃષ્ઠભૂમિ સાથે સ્પષ્ટ રીતે વિરોધાભાસી હોય.

(2) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજ પર સ્પષ્ટ ચેતવણી છાપવામાં, રંગવામાં અથવા અંકિત કરવામાં આવશે તે આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમોમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવી શકે તે રીતે હશે.

(3) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનો ધરાવતા દરેક પેકેજને એવી રીતે પેક કરવામાં આવશે કે જેથી ખાતરી થાય કે તેના પર અથવા તેના લેબલ પર દર્શાવેલ સ્પષ્ટ ચેતવણી, પેકેજ ખોલતા પહેલા, ગ્રાહકને દેખાય.

9. જે ભાષામાં સ્પષ્ટ ચેતવણી વ્યક્ત કરવામાં આવશે.—(1) જ્યાં સિગારેટ અને અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનો ધરાવતા પેકેજ પર અથવા તેના લેબલ પર વપરાયેલી ભાષા—

(a) અંગ્રેજી, જે ભાષામાં સ્પષ્ટ ચેતવણી વ્યક્ત કરવામાં આવશે;

(b) કોઈપણ ભારતીય ભાષા અથવા ભાષાઓમાં, ઉલ્લેખિત ચેતવણી આવી ભારતીય ભાષા અથવા ભાષાઓમાં વ્યક્ત કરવામાં આવશે;

(c) અંગ્રેજી અને એક અથવા વધુ ભારતીય ભાષાઓ બંનેમાં, ઉલ્લેખિત ચેતવણી અંગ્રેજી ભાષામાં તેમજ આવી ભારતીય ભાષા અથવા ભાષાઓમાં વ્યક્ત કરવામાં આવશે;

(d) અંશતઃ અંગ્રેજી અને અંશતઃ કોઈપણ ભારતીય ભાષા અથવા ભાષાઓમાં, ઉલ્લેખિત ચેતવણી અંગ્રેજી ભાષા તેમજ આવી ભારતીય ભાષા અથવા ભાષાઓમાં વ્યક્ત કરવામાં આવશે;

(e) કોઈપણ વિદેશી ભાષામાં, ઉલ્લેખિત ચેતવણી અંગ્રેજી ભાષામાં વ્યક્ત કરવામાં આવશે;

(f) અંશતઃ કોઈપણ વિદેશી ભાષા અને અંશતઃ અંગ્રેજી અથવા કોઈપણ ભારતીય ભાષા અથવા ભાષાઓ, ઉલ્લેખિત ચેતવણી અંગ્રેજી ભાષા તેમજ આવી ભારતીય ભાષા અથવા ભાષાઓમાં વ્યક્ત કરવામાં આવશે.

(૨) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજ અથવા તેના લેબલમાં એવી કોઈ બાબત અથવા નિવેદન હોવું જોઈએ નહીં જે ઉલ્લેખિત ચેતવણી સાથે અસંગત હોય અથવા તેનાથી વિચલિત થાય.

૧૦. અક્ષરો અને આંકડાઓનું કદ.—સિગારેટ અને અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોમાં નિકોટિન અને ટાર સામગ્રીની કોઈ સ્પષ્ટ ચેતવણી અથવા સંકેત આ કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર માનવામાં આવશે નહીં, જો આવી ચેતવણી અને સંકેત પર વપરાયેલા દરેક અક્ષર અથવા આંકડા, અથવા બંનેની ઊંચાઈ આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત ઊંચાઈ કરતા ઓછી હોય.

૧૧. નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી માટે પરીક્ષણ પ્રયોગશાળા. - સિગારેટ અને અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોમાં નિકોટિન અને ટાર સામગ્રીનું પરીક્ષણ કરવાના હેતુ માટે, કેન્દ્ર સરકાર સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, સરકાર જરૂરી ગણે તેવી પરીક્ષણ પ્રયોગશાળાને માન્યતા આપશે.

૧૨. પ્રવેશ અને શોધખોળની સત્તા.—(૧) કોઈપણ પોલીસ અધિકારી, જે સબ-ઇન્સ્પેક્ટર અથવા રાજ્ય ખાદ્ય અને ઔષધ વહીવટીતંત્રના કોઈપણ અધિકારી અથવા પોલીસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટરના કોઈપણ અધિકારીથી નીચે ન હોય તેવા સમકક્ષ હોદ્દો ધરાવતો હોય, તે કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત છે, જો તેને શંકા હોય કે આ કાયદાની કોઈપણ જોગવાઈનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે, અથવા થઈ રહ્યું છે, તો તે કોઈપણ વાજબી સમયે, કોઈપણ ફેક્ટરી, મકાન, વ્યવસાયિક પરિસર અથવા અન્ય કોઈપણ જગ્યાએ, નિર્ધારિત રીતે પ્રવેશ અને શોધ કરી શકે છે, -

(a) જ્યાં સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનો કોઈપણ વેપાર અથવા વાણિજ્ય કરવામાં આવે છે અથવા સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન, સપ્લાય અથવા વિતરણ કરવામાં આવે છે; અથવા

(b) જ્યાં સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોની કોઈપણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે અથવા કરવામાં આવી રહી છે.

(૨) ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૯૭૩ (૧૯૭૪ નો ૨) ની જોગવાઈઓ આ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલી દરેક શોધ અને જપ્તીને લાગુ પડશે.

રાજ્ય સુધારો

ગુજરાત

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ ની કલમ ૧૨ માં સુધારો. - મુખ્ય અધિનિયમમાં, કલમ ૧૨ માં, પેટા-કલમ (૧) માં, -

(i) કલમ (b) માં, "અથવા" શબ્દો અંતે ઉમેરવામાં આવશે;

(ii) કલમ (b) પછી, નીચેનો કલમ ઉમેરવામાં આવશે, એટલે કે:-

"(c) જ્યાં કોઈપણ હુક્કાબાર ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે.".

[ગુજરાત અધિનિયમ 27, 2017, કલમ 4 જુઓ.]

મહારાષ્ટ્ર

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ ની કલમ ૧૨ માં સુધારો. - મુખ્ય અધિનિયમની કલમ ૧૨ માં, પેટા-કલમ (૧) માં, - (i) કલમ (b) માં, "બનાવ્યું" શબ્દ પછી "; અથવા" શબ્દ ઉમેરવામાં આવશે;

(ii) કલમ (b) પછી, નીચેનો કલમ ઉમેરવામાં આવશે, એટલે કે:-

"(c) જ્યાં કોઈપણ હુક્કા બાર ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે.".

[મહારાષ્ટ્ર અધિનિયમ 60 ઓફ 2018, કલમ 4 જુઓ.]

રાજસ્થાન

૨૦૦૩ ના કેન્દ્રીય અધિનિયમ નં. ૩૪ ની કલમ ૧૨ માં સુધારો. - મુખ્ય અધિનિયમની કલમ ૧૨ ની હાલની પેટા-કલમ (૧) માં, -

(i) કલમ (b) માં, હાલના વિરામચિહ્ન માટે" "અંતે દેખાતું, અભિવ્યક્તિ"; અથવા" ને બદલવામાં આવશે;

(ii) આ રીતે સુધારેલા કલમ (b) પછી, નીચે મુજબ ઉમેરવામાં આવશે, એટલે કે:-

"(c) જ્યાં કોઈપણ હુક્કા બાર ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે.".

[રાજસ્થાન અધિનિયમ 1, 2020, કલમ 4 જુઓ.]

૧૩. જપ્ત કરવાની સત્તા.—(૧) જો કોઈ પોલીસ અધિકારી, જે સબ-ઇન્સ્પેક્ટર અથવા રાજ્ય ખાદ્ય અથવા ઔષધ વહીવટીતંત્રના કોઈપણ અધિકારીથી નીચેનો ન હોય અથવા કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત, પોલીસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટરના હોદ્દાથી નીચેનો ન હોય તેવા સમકક્ષ હોદ્દો ધરાવતો હોય, તો તેને એવું માનવાનું કોઈ કારણ હોય કે,-

(a) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના કોઈપણ પેકેજના સંદર્ભમાં, અથવા

(b) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોની કોઈપણ જાહેરાતના સંદર્ભમાં,

જો આ કાયદાની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું હોય, અથવા થઈ રહ્યું હોય, તો તે નિર્ધારિત રીતે આવા પેકેજ અથવા જાહેરાત સામગ્રીને જપ્ત કરી શકે છે.

(૨) પેટા-કલમ (૧) ની કલમ (એ) હેઠળ જપ્ત કરાયેલ સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનો અથવા જાહેરાત સામગ્રીનું કોઈપણ પેકેજ જપ્ત કરનાર અધિકારી દ્વારા જપ્તીની તારીખથી નેવું દિવસથી વધુ સમય માટે જાળવી રાખવામાં આવશે નહીં, સિવાય કે જિલ્લા ન્યાયાધીશની મંજૂરી, જેમના અધિકારક્ષેત્રની સ્થાનિક મર્યાદામાં, આવી જપ્તી માટે લેવામાં આવી હોય, મેળવી લેવામાં આવી હોય.

રાજ્ય સુધારો

ગુજરાત

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ માં નવી કલમ ૧૩A દાખલ કરવી. - મુખ્ય અધિનિયમમાં, કલમ ૧૩ પછી, નીચેનો વિભાગ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: -

જપ્ત કરવાની સત્તા.—“૧૩ક, જો રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત સબ-ઇન્સ્પેક્ટરના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા કોઈપણ પોલીસ અધિકારીને એવું માનવાનું કારણ હોય કે કલમ ૪ક ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે, અથવા થઈ રહ્યું છે, તો તે હુક્કા બારના વિષય અથવા સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી કોઈપણ સામગ્રી અથવા વસ્તુ જપ્ત કરી શકે છે.”

[ગુજરાત અધિનિયમ 27, 2017, કલમ 5 જુઓ.]

મહારાષ્ટ્ર

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ માં નવી કલમ ૧૩A દાખલ કરવી. - મુખ્ય અધિનિયમની કલમ ૧૩ પછી, નીચેનો વિભાગ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: -

જપ્ત કરવાની સત્તા.—“૧૩ક.—જો રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત સહાયક પોલીસ નિરીક્ષકના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા કોઈપણ પોલીસ અધિકારી પાસે એવું માનવાનું કારણ હોય કે જોગવાઈઓ ૪કનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે, અથવા થઈ રહ્યું છે, તો તે હુક્કા બારના વિષય અથવા સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી કોઈપણ સામગ્રી અથવા વસ્તુ જપ્ત કરી શકે છે.”

[મહારાષ્ટ્ર અધિનિયમ 60 ઓફ 2018, કલમ 5 જુઓ.]

રાજસ્થાન

૨૦૦૩ ના કેન્દ્રીય અધિનિયમ નં. ૩૪, નવી કલમ ૧૩A નો સમાવેશ. - હાલની કલમ ૧૩ પછી અને મુખ્ય અધિનિયમની હાલની કલમ ૧૪ પહેલા, નીચે મુજબનો સમાવેશ કરવામાં આવશે, એટલે કે: -

“૧૩ક. જપ્ત કરવાની સત્તા.—જો રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત સબ-ઇન્સ્પેક્ટરના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા કોઈપણ પોલીસ અધિકારી પાસે એવું માનવાનું કારણ હોય કે કલમ ૪ક ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે, અથવા થઈ રહ્યું છે, તો તે હુક્કા બારના વિષય અથવા સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી કોઈપણ સામગ્રી અથવા વસ્તુ જપ્ત કરી શકે છે.”

[રાજસ્થાન અધિનિયમ ૧ ઓફ ૨૦૨૦, કલમ ૧ જુઓ. ૫.]

૧૪. પેકેજ જપ્ત કરવું.—સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનું કોઈપણ પેકેજ અથવા સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનું કોઈપણ જાહેરાત સામગ્રી, જેના સંદર્ભમાં આ કાયદાની કોઈપણ જોગવાઈનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે અથવા થઈ રહ્યું છે, તે જપ્ત કરવાને પાત્ર રહેશે:

પરંતુ, જ્યાં જપ્તીનો નિર્ણય કરતી કોર્ટની સંતોષ માટે સ્થાપિત થાય છે કે જે વ્યક્તિના કબજામાં, સત્તામાં અથવા નિયંત્રણમાં સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોનું આવું કોઈપણ પેકેજ મળી આવે છે તે આ કાયદાની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન માટે જવાબદાર નથી, તો કોર્ટ, આવા પેકેજ જપ્ત કરવાનો આદેશ આપવાને બદલે, આ કાયદાની જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘન માટે દોષિત વ્યક્તિ સામે આ કાયદા દ્વારા અધિકૃત અન્ય આદેશ આપી શકે છે જે તેને યોગ્ય લાગે.

૧૫. જપ્તીના બદલે ખર્ચ ચૂકવવાનો વિકલ્પ આપવાની સત્તા.— (૧) જ્યારે પણ આ કાયદા દ્વારા સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના કોઈપણ પેકેજની જપ્તી અધિકૃત કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેનો નિર્ણય લેતી અદાલત, જપ્તીના નિર્ણયમાં ઉલ્લેખિત શરતોને આધીન, તેના માલિકને જપ્તીના બદલે ખર્ચ ચૂકવવાનો વિકલ્પ આપી શકે છે જે જપ્ત કરાયેલ માલના મૂલ્ય જેટલો હશે.

(૨) અદાલત દ્વારા આદેશ કરાયેલ ખર્ચ ચૂકવવા પર, જપ્ત કરાયેલ પેકેજો તે વ્યક્તિને પરત કરવામાં આવશે જેની પાસેથી તે જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા, આ શરતે કે આવી વ્યક્તિ, સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના આવા પેકેજોનું કોઈપણ વિતરણ, વેચાણ અથવા સપ્લાય કરતા પહેલા, આવા દરેક પેકેજ પર નિકોટિન અને ટાર સામગ્રીની સ્પષ્ટ ચેતવણી અને સંકેત સમાવિષ્ટ કરાવશે.

૧૬. જપ્તી અન્ય સજાઓમાં દખલ કરશે નહીં.—આ કાયદા હેઠળ કોઈ જપ્તી કરવામાં આવી નથી, ચૂકવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો નથી, તે કોઈપણ સજાને અટકાવશે જેના માટે અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિ આ કાયદાની જોગવાઈઓ અથવા અન્ય કોઈપણ કાયદા હેઠળ જવાબદાર છે.

૧૭. નિર્ણય.—સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોની કોઈપણ જપ્તીનો નિર્ણય કરી શકાય છે અથવા ખર્ચ ચૂકવવાનો આદેશ આપી શકાય છે,—

(a) કોઈપણ મર્યાદા વિના, મૂળ અધિકારક્ષેત્રની મુખ્ય નાગરિક અદાલત દ્વારા, જેના અધિકારક્ષેત્રની સ્થાનિક મર્યાદામાં આવી જપ્તી કરવામાં આવી છે, ખર્ચ ચૂકવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે,

(b) કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ વતી નિર્દિષ્ટ કરવામાં આવેલી મર્યાદાઓને આધીન, આવી અન્ય અદાલત દ્વારા, જે પાંચ હજાર રૂપિયાથી વધુ નાણાકીય અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી નાગરિક અદાલતથી નીચે ન હોય, જેમ કે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ વતી અધિકૃત કરી શકે છે.

૧૮. જપ્ત કરાયેલા પેકેજોના માલિકને તક આપવી.—(૧) સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજના માલિક અથવા કબજામાં રહેલા વ્યક્તિને લેખિતમાં નોટિસ આપવામાં ન આવે ત્યાં સુધી જપ્તીનો નિર્ણય લેવાનો અથવા ખર્ચ ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપવાનો કોઈ આદેશ આપવામાં આવશે નહીં, જ્યાં સુધી તેમને આવા પેકેજને જપ્ત કરવાનો પ્રસ્તાવ કયા કારણોસર છે તેની જાણ કરવામાં ન આવે, અને નોટિસમાં ઉલ્લેખિત જપ્તી સામે વાજબી સમયની અંદર લેખિતમાં રજૂઆત કરવાની વાજબી તક આપવામાં ન આવે, અને જો તે ઇચ્છે તો, આ બાબતમાં વ્યક્તિગત રીતે અથવા પ્રતિનિધિ દ્વારા સાંભળવામાં આવે:

પરંતુ, જ્યાં સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજને જપ્ત કર્યાની તારીખથી નેવું દિવસની અંદર આવી કોઈ નોટિસ આપવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી આવા પેકેજને તે સમયગાળાની સમાપ્તિ પછી, માલિક અથવા તે વ્યક્તિને પરત કરવામાં આવશે જેના કબજામાંથી તે જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું.

(2) પેટા-કલમ (1) માં અન્યથા જોગવાઈ કર્યા સિવાય, સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, 1908 (1908 માંથી 5) ની જોગવાઈઓ, શક્ય હોય ત્યાં સુધી, પેટા-કલમ (1) માં ઉલ્લેખિત દરેક કાર્યવાહી પર લાગુ પડશે.

19. અપીલ.—(1) કોઈપણ વ્યક્તિ, જપ્તીનો નિર્ણય લેતા, ખર્ચ ચૂકવવાનો આદેશ આપતા કોર્ટના કોઈપણ નિર્ણયથી નારાજ, તે કોર્ટમાં અપીલ કરી શકે છે જેમાં આવી કોર્ટના નિર્ણય સામે અપીલ થઈ શકે છે.

(૨) અપીલ કોર્ટ, અપીલકર્તાને સુનાવણીની તક આપ્યા પછી, અપીલ કરાયેલા નિર્ણય અથવા આદેશને પુષ્ટિ, ફેરફાર અથવા ઉલટાવીને યોગ્ય લાગે તેવો આદેશ પસાર કરી શકે છે અથવા જો જરૂરી હોય તો વધારાના પુરાવા લીધા પછી, નવા નિર્ણય અથવા નિર્ણય માટે યોગ્ય લાગે તેવા નિર્દેશો સાથે કેસ પાછો મોકલી શકે છે:

જો કે વધુ મૂલ્યના માલની જપ્તી અથવા જપ્તીના બદલે કોઈપણ દંડ વધારવાનો આદેશ આ કલમ હેઠળ આપવામાં આવશે નહીં, સિવાય કે અપીલકર્તાને રજૂઆત કરવાની અને જો તે ઇચ્છે તો, તેના બચાવમાં રૂબરૂ અથવા પ્રતિનિધિ દ્વારા સાંભળવાની તક મળી હોય.

(૩) અપીલ કોર્ટના આદેશ સામે વધુ કોઈ અપીલ થઈ શકશે નહીં.

૨૦. ચોક્કસ ચેતવણી અને નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી આપવામાં નિષ્ફળતા માટે સજા.—(૧) કોઈપણ વ્યક્તિ જે સિગારેટ અથવા તમાકુ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન અથવા ઉત્પાદન કરે છે, જેમાં

પેકેજ પર અથવા તેમના લેબલ પર, સ્પષ્ટ ચેતવણી અને નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી આપવામાં નિષ્ફળતા માટે સજા, પ્રથમ દોષિત ઠેરવવાના કિસ્સામાં બે વર્ષ સુધીની કેદની સજા, અથવા પાંચ હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ, અથવા બંને સાથે શિક્ષાપાત્ર થશે, અને બીજી કે પછીની દોષિત ઠેરવવાના કિસ્સામાં, પાંચ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અને દસ હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

(૨) કોઈપણ વ્યક્તિ જે સિગારેટ અથવા તમાકુ ઉત્પાદનોનું વેચાણ અથવા વિતરણ કરે છે જેમાં પેકેજ પર અથવા તેમના લેબલ પર ઉલ્લેખિત ચેતવણી અને નિકોટિન અને ટાર સામગ્રી શામેલ નથી, તેને પહેલી વાર દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો તેને એક વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા એક હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે, અને બીજી વાર અથવા પછીના દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો તેને બે વર્ષ સુધીની કેદ અને ત્રણ હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

૨૧. ચોક્કસ સ્થળોએ ધૂમ્રપાન કરવા બદલ સજા.—(૧) જે કોઈ કલમ ૪ ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે તેને બેસો રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

(૨) આ કલમ હેઠળનો ગુનો સંયોજિત કરી શકાય છે અને ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૯૭૩ (૧૯૭૪ ના ૨) માં સારાંશ ટ્રાયલ માટે પૂરી પાડવામાં આવેલી પ્રક્રિયા અનુસાર સંક્ષિપ્તમાં કેસ ચલાવવામાં આવશે.

રાજ્ય સુધારો

ગુજરાત

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ માં નવી કલમ ૨૧A દાખલ કરવી.—મુખ્ય અધિનિયમમાં, કલમ ૨૧ પછી, નીચેની કલમ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે:–

હુક્કાબાર ચલાવવા બદલ સજા.–“૨૧A.—જે કોઈ કલમ ૪A ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરશે તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદની સજા થશે જે એક વર્ષથી ઓછી નહીં અને પચાસ હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ થશે જે વીસ હજાર રૂપિયાથી ઓછો નહીં.”.

[ગુજરાત અધિનિયમ ૨૭, ૨૦૧૭ જુઓ. ૬.]

મહારાષ્ટ્ર

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ માં નવી કલમ ૨૧A દાખલ કરવી.—મુખ્ય અધિનિયમની કલમ ૨૧ પછી, નીચેની કલમ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: —

હુક્કા બાર ચલાવવા બદલ સજા.—“૨૧A.—જે કોઈ કલમ ૪A ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરશે, તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદની સજા થશે જે એક વર્ષથી ઓછી ન હોય અને દંડ એક લાખ રૂપિયા સુધીનો પણ પચાસ હજાર રૂપિયાથી ઓછો ન હોય.”.

[મહારાષ્ટ્ર અધિનિયમ ૬૦ ઓફ ૨૦૧૮, કલમ ૨૧ જુઓ. ૬.]

રાજસ્થાન

નવી કલમ ૨૧A, કેન્દ્રીય અધિનિયમ નં. ૩૪ ઓફ ૨૦૦૩ નો દાખલ. —હાલની કલમ ૨૧ પછી અને મુખ્ય અધિનિયમની હાલની કલમ ૨૨ પહેલા, નીચે મુજબ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે: —

“૨૧A. હુક્કા બાર ચલાવવા બદલ સજા.—જે કોઈ કલમ ૪A ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરશે, તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદની સજા થશે જે એક વર્ષથી ઓછી ન હોય અને દંડ થશે જે એક લાખ રૂપિયા સુધીનો હોઈ શકે પરંતુ પચાસ હજાર રૂપિયાથી ઓછો ન હોય.”.

[રાજસ્થાન અધિનિયમ ૧ ઓફ ૨૦૨૦, કલમ ૨૪ જુઓ. ૬.]

૨૨. સિગારેટ અને તમાકુ ઉત્પાદનોની જાહેરાત માટે સજા.—જે કોઈ કલમ ૫ ની જોગવાઈનું ઉલ્લંઘન કરે છે, તે દોષિત ઠરે તો શિક્ષાપાત્ર થશે—

(a) પહેલી વાર દોષિત ઠરે તો બે વર્ષ સુધીની કેદ અથવા એક હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે, અને

(b) બીજી વાર દોષિત ઠરે તો પાંચ વર્ષ સુધીની કેદ અને પાંચ હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

૨૩. જાહેરાત અને જાહેરાત સામગ્રી જપ્ત કરવી.—જ્યાં કોઈ પણ વ્યક્તિને કલમ ૫ ની જોગવાઈના ઉલ્લંઘન માટે આ કાયદા હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો હોય, ત્યાં સિગારેટ અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો માટેની જાહેરાત અને જાહેરાત સામગ્રી સરકારને જપ્ત કરી શકાય છે અને આવી જાહેરાત અને જાહેરાત સામગ્રીનો નિકાલ આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત રીતે કરવામાં આવશે.

૨૪. ચોક્કસ સ્થળોએ અથવા અઢાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિઓને સિગારેટ અથવા અન્ય કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોના વેચાણ માટે સજા.—(૧) કલમ ૬ ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિ આ કાયદા હેઠળ ગુનાનો દોષી ઠરશે અને તેને બેસો રૂપિયા સુધીના દંડની સજા થશે.

(૨) આ કલમ હેઠળના બધા ગુનાઓ સંયોજિત થશે અને ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૯૭૩ (૧૯૭૪ ના ૨) માં સારાંશ ટ્રાયલ માટે પૂરી પાડવામાં આવેલી પ્રક્રિયા અનુસાર સંક્ષિપ્તમાં કેસ ચલાવવામાં આવશે.

25. કલમ 4 અને 6 હેઠળના ગુનાઓનું નિવારણ, અટકાયત અને ટ્રાયલનું સ્થળ.—(1) હાલમાં અમલમાં રહેલા કોઈપણ અન્ય કાયદામાં કંઈપણ હોવા છતાં, કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, એક અથવા વધુ વ્યક્તિઓને અધિકૃત કરી શકે છે જે આ કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી કરવા સક્ષમ હશે:

પરંતુ અધિકૃત વ્યક્તિ, જો તેની પાસે એવું માનવાનું વાજબી કારણ હોય કે કોઈ વ્યક્તિએ કલમ 4 અથવા કલમ 6 હેઠળ ગુનો કર્યો છે, તો તે આવી વ્યક્તિને અટકાયતમાં રાખી શકે છે સિવાય કે આરોપી વ્યક્તિ તેનું નામ અને સરનામું રજૂ કરે, અને અન્યથા તેને અટકાયતમાં રાખનાર અધિકારીને સંતોષ આપે કે તે કોઈપણ સમન્સ અથવા અન્ય કાર્યવાહીનો યોગ્ય રીતે જવાબ આપશે જે તેની સામે લઈ શકાય છે.

(2) પેટા-કલમ (1) હેઠળ અટકાયતમાં લેવાયેલી કોઈપણ વ્યક્તિને કાયદા અનુસાર કાર્યવાહી કરવા માટે તાત્કાલિક મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ લઈ જવામાં આવશે.

(3) કલમ 4 અથવા કલમ 6 હેઠળ ગુનો કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિ, જ્યાં તે હોઈ શકે અથવા રાજ્ય સરકાર આ સંદર્ભે સૂચિત કરી શકે તેવી કોઈપણ જગ્યાએ, તેમજ અન્ય કોઈપણ જગ્યાએ જ્યાં તે હાલમાં અમલમાં હોય તેવા કોઈપણ કાયદા હેઠળ કેસ ચલાવવા માટે જવાબદાર હોય, તેવા ગુના માટે સજા ભોગવશે.

(4) પેટા-કલમ (1) અને (3) હેઠળ જારી કરાયેલ દરેક સૂચના સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવશે, અને તેની નકલ રાજ્ય સરકાર નિર્દેશિત કરે તે રીતે કોઈ સ્પષ્ટ જગ્યાએ અથવા સ્થળોએ જાહેર જનતાની માહિતી માટે પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.

(5) પેટા-કલમ (1) હેઠળ અધિકૃત દરેક વ્યક્તિ ભારતીય દંડ સંહિતા (1860 નો 45) ની કલમ 21 ના ​​અર્થમાં જાહેર સેવક માનવામાં આવશે.

26. કંપનીઓ દ્વારા ગુના.—(1) જ્યાં આ કાયદા હેઠળનો ગુનો કોઈ કંપની દ્વારા કરવામાં આવ્યો હોય, ત્યાં દરેક વ્યક્તિ જે ગુનો થયો તે સમયે,

કંપનીના વ્યવસાયના સંચાલન માટે કંપની તેમજ કંપનીને જવાબદાર હોય, તે ગુના માટે દોષિત માનવામાં આવશે અને તેની સામે કાર્યવાહી કરવા અને તે મુજબ સજા કરવા માટે જવાબદાર રહેશે:

પરંતુ આ પેટા-કલમમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ એવી વ્યક્તિને કોઈપણ સજાને પાત્ર બનશે નહીં, જો તે સાબિત કરે કે ગુનો તેની જાણ વગર કરવામાં આવ્યો હતો અથવા તેણે આવા ગુનાને રોકવા માટે તમામ યોગ્ય ખંતનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

(2) પેટા-કલમ (1) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જ્યાં આ કાયદા હેઠળનો કોઈપણ ગુનો કોઈ કંપની દ્વારા કરવામાં આવ્યો હોય અને તે સાબિત થાય કે ગુનો કંપનીના કોઈપણ ડિરેક્ટર, મેનેજર, સેક્રેટરી અથવા અન્ય અધિકારીની સંમતિ અથવા સહયોગથી કરવામાં આવ્યો છે, અથવા તેના તરફથી કોઈપણ બેદરકારીને કારણે થયો છે, તો આવા ડિરેક્ટર, મેનેજર, સેક્રેટરી અથવા અન્ય અધિકારી સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને તે મુજબ સજા કરવામાં આવશે.

સમજૂતી.—આ કલમના હેતુઓ માટે,—

(a) "કંપની" નો અર્થ કોર્પોરેટ બોડી છે અને તેમાં પેઢી અથવા વ્યક્તિઓના અન્ય સંગઠનનો સમાવેશ થાય છે; અને

(b) "ડિરેક્ટર", પેઢીના સંબંધમાં, પેઢીમાં ભાગીદારનો અર્થ થાય છે.

૨૭. ગુનાઓ જામીનપાત્ર રહેશે.—ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૯૭૩ (૧૯૭૪નો ૨) માં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, આ કાયદા હેઠળ સજાપાત્ર ગુનો જામીનપાત્ર રહેશે.

રાજ્ય સુધારો

ગુજરાત

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ માં નવી કલમ ૨૭A દાખલ કરવી.—મુખ્ય અધિનિયમમાં, કલમ ૨૭ પછી, નીચેની કલમ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે:–

કલમ ૪A હેઠળનો ગુનો દખલપાત્ર રહેશે.—“૨૭A.—કલમ ૪A હેઠળનો ગુનો દખલપાત્ર રહેશે.”.

[ગુજરાત અધિનિયમ ૨૭, ૨૦૧૭ જુઓ. ૭.]

મહારાષ્ટ્ર

૨૦૦૩ ના અધિનિયમ ૩૪ માં નવી કલમ ૨૭A દાખલ કરવી.—મુખ્ય અધિનિયમની કલમ ૨૭ પછી, નીચેનો વિભાગ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે:—

કલમ ૪A હેઠળનો ગુનો દખલપાત્ર રહેશે.—“૨૭A.—કલમ ૪A હેઠળનો ગુનો દખલપાત્ર રહેશે.”.

[મહારાષ્ટ્ર અધિનિયમ ૬૦ ઓફ ૨૦૧૮, કલમ ૩ જુઓ. 7]

રાજસ્થાન

નવી કલમ 27A, કેન્દ્રીય અધિનિયમ નં. 34 ઓફ 2003 નો સમાવેશ.—હાલની કલમ 27 પછી અને મુખ્ય અધિનિયમની હાલની કલમ 28 પહેલા, નીચે મુજબ દાખલ કરવામાં આવશે, એટલે કે:—

“27A. કલમ 4A હેઠળનો ગુનો દખલપાત્ર રહેશે.—કલમ 4A હેઠળનો ગુનો દખલપાત્ર રહેશે.”.

[રાજસ્થાન અધિનિયમ 1 ઓફ 2020, કલમ 7 દ્વારા.]

28. ગુનાઓની રચના.—(1) કલમ 4 અથવા કલમ 6 હેઠળ કરવામાં આવેલ કોઈપણ ગુનો કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત આવા અધિકારી દ્વારા ફરિયાદની સ્થાપના પહેલાં અથવા પછી અને બેસો રૂપિયાથી વધુ ન હોઈ શકે તેવી રકમ માટે વધારી શકાય છે.

(2) જ્યાં પેટા-કલમ (1) હેઠળ ગુનો સંયોજિત કરવામાં આવ્યો હોય, ત્યાં ગુનેગાર, જો કસ્ટડીમાં હોય, તો તેને છોડી દેવામાં આવશે અને આવા ગુનાના સંદર્ભમાં તેની સામે કોઈ વધુ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં.

29. સદ્ભાવનાથી લેવામાં આવેલા પગલાંનું રક્ષણ.—આ કાયદા હેઠળ સદ્ભાવનાથી કરવામાં આવેલા અથવા કરવાના ઈરાદાથી કરવામાં આવેલા કોઈપણ કાર્ય માટે કેન્દ્ર સરકાર અથવા કોઈપણ રાજ્ય સરકાર અથવા કેન્દ્ર સરકારના કોઈપણ અધિકારી અથવા કોઈપણ રાજ્ય સરકાર સામે કોઈ દાવો, કાર્યવાહી અથવા અન્ય કાનૂની કાર્યવાહી થશે નહીં.

૩૦. કોઈપણ તમાકુ ઉત્પાદનોને અનુસૂચિમાં ઉમેરવાની સત્તા.—કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, તેના ઈરાદાની ઓછામાં ઓછી ત્રણ મહિનાની નોટિસ આપ્યા પછી, તે જ સૂચના દ્વારા, કોઈપણ અન્ય તમાકુ ઉત્પાદન ઉમેરી શકે છે જેના સંદર્ભમાં તેનો અભિપ્રાય છે કે જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ છે અને તેના ઉત્પાદન, પુરવઠા અને વિતરણને આ કાયદા હેઠળ નિયંત્રિત કરવાની જરૂર છે, અને ત્યારબાદ આવા ઉત્પાદનો પર તેની અરજીમાં અનુસૂચિમાં તે મુજબ સુધારો કરવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવશે.

૩૧. નિયમો બનાવવાની કેન્દ્ર સરકારની સત્તા.—(૧) કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ કાયદાની જોગવાઈઓને અમલમાં મૂકવા માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

(2) ઉપરોક્ત સત્તાની સામાન્યતાને પૂર્વગ્રહ રાખ્યા વિના, આવા નિયમો નીચેની બધી અથવા કોઈપણ બાબતો માટે જોગવાઈ કરી શકે છે, જેમ કે:—

(a) કલમ 3 ની કલમ (o) હેઠળ સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના સંદર્ભમાં ચેતવણી આપવાનું સ્વરૂપ અને રીત સ્પષ્ટ કરો;

(b) કલમ 7 ની પેટા-કલમ (5) ની જોગવાઈ હેઠળ સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોમાં મહત્તમ અનુમતિપાત્ર નિકોટિન અને ટાર સામગ્રીનો ઉલ્લેખ કરો;

(c) કલમ 8 ની પેટા-કલમ (2) હેઠળ સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના દરેક પેકેજ પર અથવા તેના લેબલ પર ઉલ્લેખિત ચેતવણી કેવી રીતે લખવી તે સ્પષ્ટ કરો;

(d) કલમ 10 હેઠળ સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોમાં નિકોટિન અને ટાર સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવા માટે અક્ષર અથવા આકૃતિ અથવા બંનેની ઊંચાઈ સ્પષ્ટ કરો;

(e) કોઈપણ પરિસરમાં પ્રવેશ અને તપાસ કરવાની રીત અને સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના કોઈપણ પેકેજની જપ્તી કેવી રીતે કરવી અને જેની કસ્ટડીમાંથી સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોનું કોઈપણ પેકેજ જપ્ત કરવામાં આવ્યું હોય તે વ્યક્તિ સુધી જપ્તી યાદી કેવી રીતે તૈયાર કરવી અને પહોંચાડવી તે માટેની જોગવાઈ;

(f) કોઈપણ અન્ય બાબતની જોગવાઈ જે નિર્ધારિત કરવાની જરૂર હોય, અથવા હોઈ શકે.

(૩) આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા દરેક નિયમ અને કલમ ૩૦ હેઠળ બનાવેલા દરેક સૂચના, તે બન્યા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે, સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ, જ્યારે તે સત્રમાં હોય, ત્યારે કુલ ત્રીસ દિવસના સમયગાળા માટે મૂકવામાં આવશે, જેમાં એક સત્ર અથવા બે કે તેથી વધુ ક્રમિક સત્રોનો સમાવેશ થઈ શકે છે, અને જો, સત્ર અથવા ઉપરોક્ત ક્રમિક સત્રો પછી તરત જ સત્ર સમાપ્ત થાય તે પહેલાં, બંને ગૃહો નિયમ અથવા સૂચનામાં કોઈપણ ફેરફાર કરવા સંમત થાય છે અથવા બંને ગૃહો સંમત થાય છે કે નિયમ અથવા સૂચના બનાવવી જોઈએ નહીં, તો નિયમ અથવા સૂચના ત્યારબાદ ફક્ત આવા સુધારેલા સ્વરૂપમાં જ અમલમાં રહેશે અથવા કોઈ અસર કરશે નહીં, જેમ કે કેસ હોઈ શકે; તેથી, આવા કોઈપણ ફેરફાર અથવા રદબાતલ તે નિયમ અથવા સૂચના હેઠળ અગાઉ કરવામાં આવેલી કોઈપણ વસ્તુની માન્યતાને પૂર્વગ્રહ વિના રહેશે.

32. નિકાસ કરવામાં આવતી અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોની સિગારેટ પર લાગુ પડતો નથી તે કાયદો.—આ કાયદામાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ કોઈપણ સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો અથવા નિકાસ કરવામાં આવતી સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજ પર લાગુ પડતું નથી:

જો કે, આ કલમમાં જણાવેલ કોઈપણ વસ્તુ સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના કોઈપણ પેકેજની નિકાસને અધિકૃત કરતી માનવામાં આવશે નહીં, જેમાં નિકોટિન અને

ટાર સામગ્રીનો ઉલ્લેખ ન હોય, જો તે દેશમાં અમલમાં રહેલા કાયદા અનુસાર સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના દરેક પેકેજ પર સમાન અથવા સમાન ચેતવણી અને નિકોટિન અને ટાર સામગ્રીનો ઉલ્લેખ કરવો જરૂરી હોય.

સમજૂતી.—આ કલમના હેતુ માટે, કોઈપણ સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો અથવા સિગારેટ અથવા અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનોના પેકેજને આ કાયદાની શરૂઆત પહેલાં નિકાસ કરવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવશે, જો નિકાસ માટે જરૂરી પગલાં પહેલાથી જ લેવામાં આવ્યા હોય, તેમ છતાં વાસ્તવિક નિકાસ થઈ નથી.

33. રદ અને બચત.— (1) સિગારેટ (ઉત્પાદન, પુરવઠા અને વિતરણનું નિયમન) અધિનિયમ, 1975 (1975નો 49), આથી રદ કરવામાં આવે છે.

(2) આવા રદબાતલ હોવા છતાં, ઉપરોક્ત કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવેલ કોઈપણ વસ્તુ અથવા લેવામાં આવેલ કોઈપણ કાર્યવાહી, જ્યાં સુધી આવી વસ્તુ અથવા કાર્યવાહી આ કાયદાની જોગવાઈઓ સાથે અસંગત ન હોય, ત્યાં સુધી આ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવેલ અથવા લેવામાં આવેલ માનવામાં આવશે જાણે કે જ્યારે આવી વસ્તુ કરવામાં આવી હતી અથવા આવી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી ત્યારે ઉપરોક્ત જોગવાઈઓ અમલમાં હતી અને જ્યાં સુધી આ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલ કોઈપણ વસ્તુ અથવા લેવામાં આવેલ કોઈપણ કાર્યવાહી દ્વારા તેને રદ કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી તે મુજબ અમલમાં રહેશે.

સમયપત્રક

[વિભાગ 3(p) જુઓ]

1. સિગારેટ

2. સિગાર

3. ચેરુટ્સ

4. બીડી

5. સિગારેટ તમાકુ, પાઇપ તમાકુ અને હુક્કા તમાકુ

6. ચાવવાની તમાકુ

7. નાસભાગ

8. પાન મસાલા અથવા કોઈપણ ચાવવાની સામગ્રી જેમાં તમાકુ તેના ઘટકોમાંનો એક હોય (જે પણ નામથી ઓળખાય છે).

9. ગુટકા

10. તમાકુ ધરાવતો ટૂથ પાવડર.