અનુક્રમણિકા (Contents)

• વિભાગોની વ્યવસ્થા
• પ્રકરણ I
• પ્રારંભિક
• વિભાગો
• પ્રકરણ II
• પ્રકરણ III
• પ્રકરણ IV
• પ્રકરણ પાંચમ
• પ્રકરણ VA
• પ્રકરણ છઠ્ઠું
• 1. ટૂંકી હક મર્યાદા અને શરૂઆત
• ૪. ક્યારે માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી રાજ્યની બહાર થવાનું કહેવાય છે
• ૫. આયાત અથવા નિકાસ દરમિયાન માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થાય છે તેવું કહેવાય છે
• 6. આંતર-રાજ્ય વેચાણ પર કરવેરા માટેની જવાબદારી
• 7. ડીલરોની નોંધણી
• 8. આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન વેચાણ પરના કરના દર
• 9A. કર વસૂલાત ફક્ત નોંધાયેલા ડીલરો દ્વારા જ કરવામાં આવશે
• 10. દંડ
• 11. ગુનાઓનું જ્ઞાન
• ૧૨. વળતર
• ૧૩. નિયમો બનાવવાની સત્તા
• ૧૬. વ્યાખ્યાઓ
• 17. લિક્વિડેશનમાં કંપની
• ૧૮. લિક્વિડેશનમાં ખાનગી કંપનીના ડિરેક્ટરોની જવાબદારી
• ૧૮A. રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીને અપીલ
• ૧૯. સેન્ટ્રલ સેલ્સ ટેક્સ એપેલેટ ઓથોરિટી
• ૨૧. અરજી પ્રાપ્તિ પર પ્રક્રિયા
• 22. સત્તાધિકારીની સત્તાઓ
• 23. સત્તાની પ્રક્રિયા
• 24. આ કાયદા હેઠળ સત્તા તરીકે કાર્ય કરવા માટે એડવાન્સ રૂલિંગ ઓથોરિટી
• 26. આદેશની લાગુતા પાસ

કેન્દ્રીય વેચાણ વેરો અધિનિયમ, ૧૯૫૬

_________

વિભાગોની વ્યવસ્થા

_________

પ્રકરણ I

પ્રારંભિક

વિભાગો

૧. ટૂંકું શીર્ષક, વિસ્તાર અને શરૂઆત.

2. વ્યાખ્યાઓ.

પ્રકરણ II

આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યના અભ્યાસક્રમમાં અથવા રાજ્યની બહાર અથવા આયાત અથવા નિકાસના અભ્યાસક્રમમાં માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થાય છે તે નક્કી કરવા માટેના સિદ્ધાંતોનું ઘડતર

૩. આંતરરાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થાય છે તેવું કહેવાય છે.

૪. રાજ્યની બહાર માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થવાનું કહેવાય છે?

૫. આયાત અથવા નિકાસ દરમિયાન માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થાય છે તેવું કહેવાય છે?

પ્રકરણ III

આંતરરાજ્ય વેચાણ વેરો

6. આંતર-રાજ્ય વેચાણ પર કરની જવાબદારી.

૬A. વેચાણ સિવાય અન્ય કોઈ રીતે દાવો કરાયેલ માલના ટ્રાન્સફરના કિસ્સામાં પુરાવા વગેરેનો બોજ. ૭. ડીલરોની નોંધણી.

૮. આંતરરાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન વેચાણ પર કરના દર.

8A. ટર્નઓવરનું નિર્ધારણ.

9. કર અને દંડની વસૂલાત અને વસૂલાત.

૯A. કર વસૂલાત ફક્ત નોંધાયેલા ડીલરો દ્વારા જ થશે.

9B. કરવેરાનું રાઉન્ડિંગ ઓફ, વગેરે.

૧૦. દંડ.

૧૦A. કાર્યવાહીના બદલે દંડ લાદવો.

૧૧. ગુનાઓની જાણ.

૧૨. વળતર.

૧૩. નિયમો બનાવવાની સત્તા.

પ્રકરણ IV

આંતરરાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યમાં ખાસ મહત્વની ચીજવસ્તુઓ

૧૪. [બાકી.].

૧૫. [બાકી.].

_____________________________

*વહીવટ મંત્રાલય દ્વારા પુષ્ટિની ચકાસણીને આધીન.

પ્રકરણ પાંચમ

ખાસ કિસ્સાઓમાં જવાબદારી

વિભાગો

૧૬. વ્યાખ્યાઓ.

૧૭. કંપની ફડચામાં છે.

૧૮. લિક્વિડેશનમાં ખાનગી કંપનીના ડિરેક્ટરોની જવાબદારી.

પ્રકરણ VA

રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીને અપીલ

૧૮ક. રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીને અપીલ.

પ્રકરણ છઠ્ઠું

આંતરરાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યના ક્ષેત્રમાં વિવાદોનું સમાધાન કરવાની સત્તા

૧૯. સેન્ટ્રલ સેલ્સ ટેક્સ એપેલેટ ઓથોરિટી.

૧૯A. ખાલી જગ્યાઓ, વગેરે, કાર્યવાહીને અમાન્ય ન કરે.

૨૦. અપીલ.

21. અરજી પ્રાપ્ત થયાની પ્રક્રિયા.

૨૨. સત્તામંડળની સત્તાઓ.

૨૩. સત્તાની પ્રક્રિયા.

૨૪. આ કાયદા હેઠળ સત્તા તરીકે કાર્ય કરવા માટે એડવાન્સ રૂલિંગ માટેની સત્તા. ૨૫. બાકી કાર્યવાહીનું ટ્રાન્સફર.

૨૬. પસાર થયેલા આદેશની લાગુતા.

કેન્દ્રીય વેચાણ વેરો અધિનિયમ, ૧૯૫૬

૧૯૫૬૧ નો કાયદો નં. ૭૪

[૨૧ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૬.]

આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન અથવા રાજ્યની બહાર અથવા ભારતમાં આયાત અથવા નિકાસ દરમિયાન માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થાય છે તે નક્કી કરવા માટે સિદ્ધાંતો ઘડવા માટેનો અધિનિયમ, આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન માલના વેચાણ પર કર વસૂલવા, વસૂલવા અને વિતરણ માટે જોગવાઈ કરવા અને ચોક્કસ માલને આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યમાં વિશેષ મહત્વ જાહેર કરવા અને ખાસ મહત્વના આવા માલના વેચાણ અથવા ખરીદી પર કર લાદતા રાજ્ય કાયદાઓ કયા નિયંત્રણો અને શરતોને આધીન રહેશે તે સ્પષ્ટ કરવા માટે.

ભારત પ્રજાસત્તાકના સાતમા વર્ષમાં સંસદ દ્વારા નીચે મુજબ ઘડવામાં આવે છે:— પ્રકરણ I

પ્રારંભિક

1. ટૂંકી હક મર્યાદા અને શરૂઆત.—(1) આ કાયદાને કેન્દ્રીય વેચાણ વેરા અધિનિયમ, 1956 કહી શકાય.

(2) તે સમગ્ર ભારતમાં વિસ્તરે છે 2***

(3) તે એવી તારીખે અમલમાં આવશે 3 જે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિયુક્ત કરી શકે છે, અને આ કાયદાની વિવિધ જોગવાઈઓ માટે અલગ અલગ તારીખો નિયુક્ત કરી શકાય છે. 2. વ્યાખ્યાઓ.—આ કાયદામાં, જ્યાં સુધી સંદર્ભ અન્યથા જરૂરી ન હોય,—

(a) "યોગ્ય રાજ્ય" નો અર્થ છે—

(i) એવા વેપારીના સંબંધમાં કે જેની પાસે એક અથવા વધુ વ્યવસાય સ્થળો એક જ રાજ્યમાં સ્થિત છે, તે રાજ્ય;

(ii) એવા વેપારીના સંબંધમાં કે જેમના વિવિધ રાજ્યોમાં 4*** વ્યવસાય સ્થળો છે, આવા દરેક રાજ્યમાં તેના પ્રદેશમાં સ્થિત વ્યવસાયના સ્થળ અથવા સ્થળોના સંદર્ભમાં; 5* * * * * 6[(aa) "વ્યવસાય" માં શામેલ છે-

(i) કોઈપણ વેપાર, વાણિજ્ય અથવા ઉત્પાદન, અથવા વેપાર, વાણિજ્ય અથવા ઉત્પાદનના પ્રકારમાં કોઈપણ સાહસ અથવા ચિંતા, પછી ભલે તે આવા વેપાર, વાણિજ્ય હોય કે ન હોય,

1. આ અધિનિયમ ગોવા, દમણ અને દીવ (સુધારાઓ સાથે) 1962 ના નિયમ 12, કલમ 3 અને કલમ 21-1- 1963 દ્વારા નાગાલેન્ડના કોહિમા અને મોકોકચુંગ જિલ્લાઓ સુધી (જેમ કે 5-8-1971 થી અમલમાં છે) 1972 ના કાયદા 61, કલમ 14 (1) (જેમ કે 30-11-1972) દ્વારા વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યો છે. ૧૯૭૨ના અધિનિયમ ૬૧ માં કરવામાં આવેલા સુધારા, ઉપરોક્ત જિલ્લાઓમાં અમલમાં આવ્યા (જેમ કે ૧-૪-૧૯૭૩) [કલમ ૧૪(૨), ibid]:

૫. કલમ ૨, ibid. (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮) દ્વારા અવગણવામાં આવેલ સમજૂતી.

*વહીવટ મંત્રાલય દ્વારા પુષ્ટિની ચકાસણીને આધીન.

૨. ૧૯૫૮ના અધિનિયમ ૫, કલમ ૨ (જેમ કે ૧-૧૦-૧૯૫૮) દ્વારા "જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્ય સિવાય" શબ્દોને બાદ કરવામાં આવ્યા છે. ૩. ૫ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૭, કલમ ૧૫ સિવાયની બધી કલમો, સૂચના નં. S.R.O. ૭૮, તારીખ ૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૭, ભારતનું ગેઝેટ, વધારાનું. ૧૯૫૭, પૃ. II, કલમ ૩, પાનું ૫૭; અને કલમ ૧૫, ૧ ઓક્ટોબર, ૧૯૫૮ થી અમલમાં આવશે, G.S.R. ૮૯૭, તારીખ ૨૩ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૫૮, ભારતનું ગેઝેટ, વધારાનું. ૧૯૫૮, પૃ. II, કલમ ૩ (i), પાનું ૪૭૬.

૪. ૧૯૫૮ના અધિનિયમ ૩૧, કલમ ૨ (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮) દ્વારા "એક અથવા વધુ" શબ્દોને અવગણવામાં આવ્યા છે.

૬. ૧૯૭૬ના અધિનિયમ ૧૦૩, કલમ ૨ (w.e.f. ૭-૯-૧૦૭૬) દ્વારા ભંગ કરવામાં આવેલ.

ઉત્પાદન, સાહસ અથવા ચિંતા નફો અથવા નફો મેળવવાના હેતુથી કરવામાં આવે છે અને આવા વેપાર, વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, સાહસ અથવા ચિંતામાંથી કોઈ ફાયદો અથવા નફો મળે છે કે નહીં; અને

(ii) આવા વેપાર, વાણિજ્ય, ઉત્પાદન, સાહસ અથવા ચિંતા સાથે સંબંધિત અથવા આકસ્મિક અથવા આનુષંગિક કોઈપણ વ્યવહાર;

(ab) “ભારતની કસ્ટમ સીમાઓ પાર કરવી” એટલે કસ્ટમ સ્ટેશનના વિસ્તારની મર્યાદામાં પાર કરવું જ્યાં આયાતી માલ અથવા નિકાસ માલ સામાન્ય રીતે કસ્ટમ અધિકારીઓ દ્વારા ક્લિયરન્સ પહેલાં રાખવામાં આવે છે.

સમજૂતી.—આ કલમના હેતુઓ માટે, “કસ્ટમ સ્ટેશન” અને “કસ્ટમ સત્તાવાળાઓ” નો અર્થ કસ્ટમ્સ એક્ટ, 1962 (1962 નો 52) માં જેવો જ થશે;]

1[(b) “ડીલર” નો અર્થ એવી કોઈપણ વ્યક્તિ છે જે (નિયમિત રીતે કે અન્યથા) માલ ખરીદવા, વેચવા, સપ્લાય કરવાનો અથવા વિતરણ કરવાનો વ્યવસાય કરે છે, પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે, રોકડ અથવા વિલંબિત ચુકવણી માટે, અથવા કમિશન મહેનતાણું અથવા અન્ય મૂલ્યવાન વિચારણા માટે, અને તેમાં શામેલ છે—

(i) સ્થાનિક સત્તાવાળા, એક સંસ્થા કોર્પોરેટ, એક કંપની, કોઈપણ સહકારી મંડળી અથવા અન્ય સોસાયટી, ક્લબ, પેઢી, હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર અથવા વ્યક્તિઓનું અન્ય સંગઠન જે આવા વ્યવસાય કરે છે;

(ii) કોઈ પરિબળ, દલાલ, કમિશન એજન્ટ, ડેલ ક્રેડિટર એજન્ટ, અથવા કોઈપણ અન્ય વેપારી એજન્ટ, ગમે તે નામથી ઓળખાય, અને અહીં ઉલ્લેખિત વર્ણન સમાન હોય કે ન હોય, જે કોઈપણ મુખ્ય વ્યક્તિની માલિકીની માલ ખરીદવા, વેચવા, સપ્લાય કરવાનો અથવા વિતરણ કરવાનો વ્યવસાય કરે છે, પછી ભલે તે જાહેર કરવામાં આવે કે ન હોય; અને

(iii) કોઈ હરાજી કરનાર જે કોઈપણ મુખ્ય વ્યક્તિની માલિકીની માલ વેચવાનો અથવા હરાજી કરવાનો વ્યવસાય કરે છે, પછી ભલે તે જાહેર કરવામાં આવે કે ન હોય અને ઇચ્છિત ખરીદનારની ઓફર તેના દ્વારા અથવા મુખ્ય વ્યક્તિ દ્વારા અથવા મુખ્ય વ્યક્તિના નોમિની દ્વારા સ્વીકારવામાં આવે છે કે નહીં.

સમજૂતી ૧.—દરેક વ્યક્તિ જે કોઈપણ રાજ્યમાં, તે રાજ્યની બહાર રહેતા ડીલરના એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને રાજ્યમાં માલ ખરીદે છે, વેચે છે, સપ્લાય કરે છે અથવા વિતરણ કરે છે અથવા આવા ડીલર વતી કાર્ય કરે છે જેમ કે-

(i) માલના વેચાણ અધિનિયમ, ૧૯૩૦ (૧૯૩૦ નો ૩) માં વ્યાખ્યાયિત કરાયેલ વેપારી એજન્ટ, અથવા

(ii) માલના વેચાણ અથવા માલ સંબંધિત દસ્તાવેજોના સંચાલન માટે એજન્ટ, અથવા

(iii) માલના વેચાણ કિંમતના સંગ્રહ અથવા ચુકવણી માટે એજન્ટ અથવા આવા સંગ્રહ અથવા ચુકવણી માટે ગેરંટર તરીકે,

અને તે રાજ્યની બહાર નોંધાયેલ પેઢી અથવા કંપની અથવા અન્ય સંસ્થા કોર્પોરેટ, જેનું મુખ્ય કાર્યાલય અથવા મુખ્ય મથક તે રાજ્યની બહાર છે, તે રાજ્યમાં દરેક સ્થાનિક શાખા અથવા કાર્યાલયને આ કાયદાના હેતુઓ માટે ડીલર માનવામાં આવશે.

સમજૂતી 2.—જે ​​સરકાર, વ્યવસાય દરમિયાન, રોકડમાં અથવા વિલંબિત ચુકવણી માટે અથવા કમિશન, મહેનતાણું અથવા અન્ય મૂલ્યવાન વિચારણા માટે, માલ ખરીદે છે, વેચે છે, સપ્લાય કરે છે અથવા વિતરણ કરે છે કે નહીં, તે કોઈપણ વેચાણ, સપ્લાય અથવા વિતરણ અથવા સરપ્લસ, બિન-સેવાયોગ્ય અથવા જૂના સ્ટોર્સ અથવા સામગ્રી અથવા નકામા ઉત્પાદનો અથવા અપ્રચલિત અથવા કાઢી નાખવામાં આવેલી મશીનરી અથવા તેના ભાગો અથવા એસેસરીઝ સિવાય, આ કાયદાના હેતુઓ માટે ડીલર માનવામાં આવશે;]

2* * * * *

2. કલમ (c) 2017 ના અધિનિયમ 18, કલમ 13 (w.e.f. 1-7-2017) દ્વારા બાદ કરવામાં આવી છે.

1. 1976 ના અધિનિયમ 103 દ્વારા પેટા, કલમ 2, કલમ (b) (w.e.f. 7-9-1976) માટે.

1[(d) "માલ" નો અર્થ છે—

(i) પેટ્રોલિયમ ક્રૂડ;

(ii) હાઇ સ્પીડ ડીઝલ;

(iii) મોટર સ્પિરિટ (સામાન્ય રીતે પેટ્રોલ તરીકે ઓળખાય છે);

(iv) કુદરતી ગેસ;

(v) એવિએશન ટર્બાઇન ઇંધણ; અને

(vi) માનવ વપરાશ માટે આલ્કોહોલિક દારૂ;]

2[(dd) "વ્યવસાયનું સ્થળ" માં શામેલ છે—

(i) કોઈ પણ કિસ્સામાં જ્યાં કોઈ વેપારી એજન્ટ દ્વારા (જે પણ નામથી ઓળખાય છે) વ્યવસાય કરે છે, આવા એજન્ટના વ્યવસાયનું સ્થળ;

(ii) વેરહાઉસ, ગોડાઉન અથવા અન્ય સ્થળ જ્યાં વેપારી પોતાનો માલ સંગ્રહ કરે છે; અને

(iii) એવી જગ્યા જ્યાં વેપારી પોતાના હિસાબના ચોપડા રાખે છે;]

(e) "નિર્ધારિત" એટલે આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત;

(f) "રજિસ્ટર્ડ ડીલર" એટલે કલમ 7 હેઠળ નોંધાયેલ વેપારી;

3[(g) "વેચાણ", તેના વ્યાકરણીય ભિન્નતા અને સમાનાર્થી અભિવ્યક્તિઓ સાથે, એક વ્યક્તિ દ્વારા રોકડ અથવા વિલંબિત ચુકવણી અથવા અન્ય કોઈપણ મૂલ્યવાન વિચારણા માટે માલમાં મિલકતનું કોઈપણ ટ્રાન્સફર, અને તેમાં શામેલ છે,—

(i) કરારના અનુસંધાનમાં, રોકડ, વિલંબિત ચુકવણી અથવા અન્ય મૂલ્યવાન વિચારણા માટે કોઈપણ માલમાં મિલકતનું ટ્રાન્સફર;

(ii) કામના કરારના અમલમાં સામેલ માલસામાનમાં મિલકતનું ટ્રાન્સફર (ભલે માલ તરીકે હોય કે અન્ય કોઈ સ્વરૂપમાં);

(iii) ભાડા-ખરીદી પર માલસામાનની ડિલિવરી અથવા હપ્તાઓ દ્વારા ચુકવણીની કોઈપણ સિસ્ટમ;

(iv) રોકડ, વિલંબિત ચુકવણી અથવા અન્ય મૂલ્યવાન અવેજ માટે કોઈપણ હેતુ માટે (ચોક્કસ સમયગાળા માટે હોય કે ન હોય) કોઈપણ માલસામાનનો ઉપયોગ કરવાના અધિકારનું ટ્રાન્સફર;

(v) કોઈપણ અસંગઠિત સંગઠન અથવા વ્યક્તિઓના જૂથ દ્વારા રોકડ, વિલંબિત ચુકવણી અથવા અન્ય મૂલ્યવાન અવેજ માટે તેના સભ્યને માલસામાનનો પુરવઠો;

(vi) કોઈપણ સેવાના ભાગ રૂપે અથવા કોઈપણ અન્ય રીતે, માલનો પુરવઠો, ખોરાક અથવા માનવ વપરાશ માટેનો કોઈપણ અન્ય પદાર્થ અથવા કોઈપણ પીણું (ભલે તે નશાકારક હોય કે ન હોય), જ્યાં આવી સપ્લાય અથવા સેવા રોકડ, વિલંબિત ચુકવણી અથવા અન્ય મૂલ્યવાન અવેજ માટે હોય,

પરંતુ તેમાં માલનું ગીરો અથવા ગીરો અથવા ચાર્જ અથવા ગીરો શામેલ નથી;]

(h) "વેચાણ કિંમત" નો અર્થ કોઈપણ માલના વેચાણ માટે અવેજ તરીકે વેપારીને ચૂકવવાપાત્ર રકમ છે, વેપારમાં સામાન્ય રીતે પ્રચલિત પ્રથા અનુસાર રોકડ ડિસ્કાઉન્ટ તરીકે મંજૂર કોઈપણ રકમ બાદ કરીને, પરંતુ માલના સંદર્ભમાં ડીલર દ્વારા માલના સંદર્ભમાં તેના સમયે અથવા તે પહેલાં કરવામાં આવેલી કોઈપણ રકમનો સમાવેશ થાય છે, સિવાય કે નૂર અથવા ડિલિવરીનો ખર્ચ અથવા ઇન્સ્ટોલેશનનો ખર્ચ જ્યાં આવા ખર્ચ અલગથી વસૂલવામાં આવે છે:

1. 2017 ના અધિનિયમ 18 દ્વારા સબ્સ., કલમ. ૧૩, કલમ (d) માટે (w.e.f. 1-7-2017).

૨. ૧૯૫૮ ના અધિનિયમ ૩૧ દ્વારા, કલમ ૨ (w.e.f. 1-10-1958).

૩. ૨૦૦૨ ના અધિનિયમ ૨૦ દ્વારા, કલમ ૧૫૦ દ્વારા, કલમ (g) માટે (w.e.f. 11-5-2002).

1[પરંતુ જો કે કાર્ય કરારના અમલમાં સામેલ માલસામાનમાં મિલકતના ટ્રાન્સફરના કિસ્સામાં (ભલે તે માલ તરીકે હોય કે અન્ય કોઈ સ્વરૂપમાં હોય), તો આવા માલસામાનની વેચાણ કિંમત નિર્ધારિત રીતે કાર્ય કરાર માટેના કુલ અવેજમાંથી કપાત કરીને નક્કી કરવામાં આવશે અને આ કલમના હેતુઓ માટે આવી કિંમત વેચાણ કિંમત માનવામાં આવશે.]

2[(i) "વેચાણ કર કાયદો" નો અર્થ કોઈપણ રાજ્ય અથવા તેના ભાગમાં હાલમાં અમલમાં છે તે કોઈપણ કાયદો છે જે સામાન્ય રીતે માલના વેચાણ અથવા ખરીદી પર અથવા તેના વતી સ્પષ્ટપણે ઉલ્લેખિત કોઈપણ ચોક્કસ માલ પર કર વસૂલવાની જોગવાઈ કરે છે, અને "સામાન્ય વેચાણ કર કાયદો" નો અર્થ કોઈપણ રાજ્ય અથવા તેના ભાગમાં હાલમાં અમલમાં છે તે કાયદો છે જે સામાન્ય રીતે માલના વેચાણ અથવા ખરીદી પર કર વસૂલવાની જોગવાઈ કરે છે અને તેમાં મૂલ્યવર્ધિત કર કાયદો શામેલ છે;]

(j) આ કાયદા હેઠળ કરપાત્ર કોઈપણ વેપારીના સંબંધમાં વપરાતો "ટર્નઓવર" એટલે કોઈપણ નિર્ધારિત સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવેલા આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન કોઈપણ માલના વેચાણના સંદર્ભમાં પ્રાપ્ત અને પ્રાપ્ત થવાપાત્ર વેચાણ કિંમતોનો કુલ જથ્થો 3 [અને આ કાયદાની જોગવાઈઓ અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો અનુસાર નક્કી કરવામાં આવે છે];

4[(ja) "કામ કરાર" એટલે કોઈપણ કાર્ય હાથ ધરવા માટેનો કરાર જેમાં કોઈપણ જંગમ અથવા સ્થાવર મિલકતનું એસેમ્બલિંગ, બાંધકામ, મકાન, ફેરફાર, ઉત્પાદન, પ્રક્રિયા, ફેબ્રિકેશન, ઉત્થાન, સ્થાપન, ફિટિંગ, સુધારણા, સમારકામ અથવા કમિશનિંગનો સમાવેશ થાય છે;]

(k) "વર્ષ", વેપારીના સંબંધમાં, એટલે સંબંધિત રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ તેના સંબંધમાં લાગુ પડતું વર્ષ, અને જ્યાં આવું કોઈ વર્ષ લાગુ પડતું નથી, ત્યાં નાણાકીય વર્ષ.

પ્રકરણ II

માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યના અભ્યાસક્રમમાં અથવા રાજ્યની બહાર અથવા આયાત અથવા નિકાસના અભ્યાસક્રમમાં થાય છે તે નક્કી કરવા માટેના સિદ્ધાંતોનું નિર્માણ

3. આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થાય છે તેવું કહેવાય છે.—માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન થાય છે તેવું માનવામાં આવશે જો વેચાણ અથવા ખરીદી -

(a) એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં માલની હિલચાલનો પ્રસંગ બને છે; અથવા

(b) એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં માલની હિલચાલ દરમિયાન માલના માલિકીના દસ્તાવેજોના ટ્રાન્સફર દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.

સમજૂતી 1.—જ્યાં માલ ટ્રાન્સમિશન માટે વાહક અથવા અન્ય બેલીને પહોંચાડવામાં આવે છે, ત્યાં કલમ (b) ના હેતુઓ માટે, માલની હિલચાલ આવી ડિલિવરી સમયે શરૂ થઈ હોવાનું માનવામાં આવશે અને જ્યારે આવા વાહક અથવા બેલી પાસેથી ડિલિવરી લેવામાં આવે ત્યારે સમાપ્ત થશે.

સમજૂતી 2.—જ્યાં માલની હિલચાલ એક જ રાજ્યમાં શરૂ થાય છે અને સમાપ્ત થાય છે, ત્યાં ફક્ત એટલા માટે એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં માલની હિલચાલ માનવામાં આવશે નહીં કે આવી હિલચાલ દરમિયાન માલ અન્ય કોઈપણ રાજ્યના પ્રદેશમાંથી પસાર થાય છે.

5[સમજૂતી 3.—જ્યાં સામાન્ય વાહક પાઇપલાઇન અથવા અન્ય કોઈપણ સામાન્ય પરિવહન અથવા વિતરણ પ્રણાલી દ્વારા વેચાયેલ અથવા ખરીદાયેલ અને પરિવહન કરાયેલ ગેસ એક સાથે ભળી જાય છે અને

1. 2005 ના અધિનિયમ 18, કલમ 89 (w.e.f. 13-5-2005) દ્વારા જોગવાઈઓ.

2. કલમ 89 દ્વારા ઉપ., ibid., કલમ (i) માટે (w.e.f. 13-5-2005).

3. કલમ 28 દ્વારા ઉપ. 1969, કલમ 2, "અને નિર્ધારિત રીતે નિર્ધારિત" માટે (w.e.f. 30-8-1969). 4. કલમ 18 દ્વારા ઉપ. 2005, કલમ 89 (w.e.f. 13-5-2005).

5. કલમ 28 દ્વારા ઉપ. 2016, કલમ 224 (w.e.f. 14-5-2016).

પાઇપલાઇન અથવા સિસ્ટમમાં અન્ય ગેસ સાથે ફંજીબલ અને આવા ગેસને એક રાજ્યમાં પાઇપલાઇન અથવા સિસ્ટમમાં દાખલ કરવામાં આવે છે અને બીજા રાજ્યમાં પાઇપલાઇનમાંથી બહાર કાઢવામાં આવે છે, તો ગેસનું આવું વેચાણ અથવા ખરીદી એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં માલની હિલચાલ માનવામાં આવશે.]

૪. ક્યારે માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી રાજ્યની બહાર થવાનું કહેવાય છે.—(૧) કલમ ૩ માં સમાવિષ્ટ જોગવાઈઓને આધીન, જ્યારે માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી રાજ્યની અંદર થવાનું નક્કી કરવામાં આવે છે, ત્યારે આવું વેચાણ અથવા ખરીદી અન્ય તમામ રાજ્યોની બહાર થવાનું માનવામાં આવશે.

(૨) માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી રાજ્યની અંદર થાય છે તેવું માનવામાં આવશે, જો માલ રાજ્યની અંદર હોય તો -

(a) ચોક્કસ અથવા નિશ્ચિત માલના કિસ્સામાં, વેચાણનો કરાર કરવામાં આવે તે સમયે; અને

(b) અનિશ્ચિત અથવા ભવિષ્યના માલના કિસ્સામાં, વેચાણકર્તા દ્વારા અથવા ખરીદનાર દ્વારા વેચાણના કરારમાં તેમના વિનિયોગ સમયે, પછી ભલે બીજા પક્ષની સંમતિ આવા વિનિયોગ પહેલા હોય કે પછીની હોય

સમજૂતી.—જ્યાં એક કરતાં વધુ સ્થળોએ માલના વેચાણ અથવા ખરીદીનો એક જ કરાર હોય, ત્યાં આ પેટા-કલમની જોગવાઈઓ લાગુ પડશે જાણે કે આવા દરેક સ્થળોએ માલના સંદર્ભમાં અલગ કરાર હતા.

૫. આયાત અથવા નિકાસ દરમિયાન માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ક્યારે થાય છે તેવું કહેવાય છે.—(૧) માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ભારતના પ્રદેશની બહાર માલની નિકાસ દરમિયાન ત્યારે જ થાય છે તેવું માનવામાં આવશે જો વેચાણ અથવા ખરીદી આવી નિકાસનો પ્રસંગ બને છે અથવા માલ ભારતના કસ્ટમ સરહદો પાર કર્યા પછી માલના માલિકીના દસ્તાવેજોના ટ્રાન્સફર દ્વારા કરવામાં આવે છે.

(૨) માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી ભારતના પ્રદેશમાં માલની આયાત દરમિયાન ત્યારે જ થાય છે તેવું માનવામાં આવશે જો વેચાણ અથવા ખરીદી આવી આયાતનો પ્રસંગ બને છે અથવા માલ ભારતના કસ્ટમ સરહદો પાર કરે તે પહેલાં માલના માલિકીના દસ્તાવેજોના ટ્રાન્સફર દ્વારા કરવામાં આવે છે.

1[(3) પેટા-કલમ (1) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, ભારતના પ્રદેશની બહાર તે માલના નિકાસ દરમિયાન વેચાણ અથવા ખરીદી પહેલાંના કોઈપણ માલનું છેલ્લું વેચાણ અથવા ખરીદી પણ આવી નિકાસ દરમિયાન માનવામાં આવશે, જો આવી છેલ્લી વેચાણ અથવા ખરીદી આવા નિકાસ માટેના કરાર અથવા ઓર્ડર પછી થઈ હોય અને તેનું પાલન કરવાના હેતુ માટે હોય.]

2[(4) પેટા-કલમ (3) ની જોગવાઈઓ માલના કોઈપણ વેચાણ અથવા ખરીદી પર લાગુ પડશે નહીં સિવાય કે માલ વેચનાર વેપારી નિર્ધારિત રીતે નિર્ધારિત સત્તાધિકારીને નિકાસકાર દ્વારા યોગ્ય રીતે ભરેલી અને સહી કરેલી ઘોષણા રજૂ કરે, જેને માલ વેચવામાં આવે છે તે નિર્ધારિત સત્તાધિકારી પાસેથી મેળવેલા નિર્ધારિત ફોર્મમાં.

(5) પેટા-કલમ (1) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જો કોઈ નિયુક્ત ભારતીય વાહક તેની આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાનના હેતુઓ માટે એવિએશન ટર્બાઇન ઇંધણ ખરીદે છે, તો આવી ખરીદી ભારતના પ્રદેશની બહાર માલના નિકાસ દરમિયાન થઈ હોવાનું માનવામાં આવશે.

સમજૂતી.—આ પેટા-કલમના હેતુઓ માટે, "નિયુક્ત ભારતીય વાહક" ​​નો અર્થ કોઈપણ વાહક છે જે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ વતી સ્પષ્ટ કરી શકે છે.]

1. ૧૯૭૬ ના અધિનિયમ ૧૦૩ દ્વારા ઇન્સ., કલમ ૩ (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૬).

2. ૨૦૦૫ ના અધિનિયમ ૧૮ દ્વારા ઇન્સ., કલમ ૯૦ (w.e.f. ૧૩-૫-૨૦૦૫).

પ્રકરણ III

આંતરરાજ્ય વેચાણ વેરો

6. આંતર-રાજ્ય વેચાણ પર કરવેરા માટેની જવાબદારી.—¹[(1)] આ કાયદામાં સમાવિષ્ટ અન્ય જોગવાઈઓને આધીન, દરેક વેપારી, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિયુક્ત કરેલી તારીખથી, આવી સૂચનાની તારીખથી ત્રીસ દિવસ કરતાં પહેલાં નહીં, આ કાયદા હેઠળ આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન તેના દ્વારા કરવામાં આવેલા તમામ વેચાણ ²[વિદ્યુત ઊર્જા સિવાયના માલના] પર કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર રહેશે. કોઈપણ વર્ષ દરમિયાન, આ રીતે સૂચિત તારીખથી:

3[જો કે, કલમ 5 ની પેટા-કલમ (3) ની જોગવાઈઓ અનુસાર, ભારતના પ્રદેશની બહાર તે માલના નિકાસ દરમિયાન વેચાણ હોય તેવા માલના વેચાણ પર વેપારી આ કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર રહેશે નહીં.]

4[(1A) વેપારી જવાબદાર રહેશે આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલા કોઈપણ માલના વેચાણ પર આ કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવાનો રહેશે, જો તે વેચાણ તે રાજ્યની અંદર થયું હોત તો સંબંધિત રાજ્યના વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ કોઈ કર (વેચાણકર્તા પર કે ખરીદનાર પર) વસૂલવામાં આવતો ન હોત.]

5[(2) પેટા-કલમ (1) અથવા પેટા-કલમ (1A) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જ્યાં આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન કોઈપણ માલના વેચાણથી એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં આવા માલની હિલચાલ થઈ હોય અથવા એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં આવા માલની હિલચાલ દરમિયાન આવા માલના માલિકીના દસ્તાવેજોના ટ્રાન્સફરનો અનુભવ થયો હોય, તો આવા માલના માલિકીના દસ્તાવેજોના રજિસ્ટર્ડ વેપારીને ટ્રાન્સફર દ્વારા આવા માલના માલિકીના દસ્તાવેજો દ્વારા કરવામાં આવતા કોઈપણ અનુગામી વેચાણ, જો માલ કલમ 8 ની પેટા-કલમ (3) માં ઉલ્લેખિત વર્ણનનો હોય, તો આ કાયદા હેઠળ કરમાંથી મુક્તિ મળશે:

પરંતુ આવા કોઈપણ અનુગામી વેચાણને આ પેટા-કલમ હેઠળ કરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે નહીં સિવાય કે વેપારી વેચાણ કરતી વખતે, નિર્ધારિત સત્તાધિકારીને નિર્ધારિત રીતે અને નિર્ધારિત સમયની અંદર અથવા તે સત્તાધિકારી પૂરતા કારણોસર પરવાનગી આપી શકે તેટલા વધુ સમયની અંદર, -

(a) જે રજિસ્ટર્ડ વેપારી પાસેથી માલ ખરીદવામાં આવ્યો હતો તેના દ્વારા યોગ્ય રીતે ભરેલું અને સહી કરેલું પ્રમાણપત્ર જેમાં નિર્ધારિત સત્તાધિકારી પાસેથી મેળવેલા નિયત ફોર્મમાં નિર્ધારિત વિગતો હોય; અને

(b) જો અનુગામી વેચાણ રજિસ્ટર્ડ વેપારીને કરવામાં આવે છે, તો કલમ 8 ની પેટા-કલમ (4) માં ઉલ્લેખિત ઘોષણાપત્ર:

વધુમાં, માલના અનુગામી વેચાણના સંદર્ભમાં અગાઉના જોગવાઈના કલમ (b) માં ઉલ્લેખિત ઘોષણાપત્ર રજૂ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં જો, -

(a) આવા માલનું વેચાણ અથવા ખરીદી, યોગ્ય રાજ્યના વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ સામાન્ય રીતે કરમુક્ત હોય અથવા સામાન્ય રીતે ત્રણ ટકા કરતા ઓછા દરે કરને પાત્ર હોય. અથવા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કલમ 8 ની પેટા-કલમ (1) (ભલે તેને કર અથવા ફી અથવા અન્ય કોઈપણ નામથી ઓળખવામાં આવે) હેઠળ, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા સૂચિત કરી શકાય તેવા ઘટાડેલા દર; અને

1. કલમ 6 ને 1958 ના અધિનિયમ 31, કલમ 3 (w.e.f. 1-10-1958) દ્વારા તેની પેટા-કલમ (1) તરીકે ફરીથી ક્રમાંકિત કરવામાં આવી.

2. 1972 ના અધિનિયમ 61, કલમ 2 (w.e.f. 1-4-1973) દ્વારા ઇન્સ.

3. 1976 ના અધિનિયમ 103, કલમ 4 (w.e.f. 1-4-1973) દ્વારા ઇન્સ.

4. 1969 ના અધિનિયમ 28 દ્વારા ઇન્સ., કલમ 20. ૩ (ચાલુ ૩૦-૮-૧૯૬૯).

૫. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬ દ્વારા, કલમ ૨, પેટા-કલમ (૨) માટે (ચાલુ ૧-૪-૨૦૦૭).

(b) આવું અનુગામી વેચાણ કરનાર વેપારી ઉપરોક્ત જોગવાઈમાં ઉલ્લેખિત સત્તાધિકારીના સંતોષ માટે સાબિત કરે છે કે આવું વેચાણ આ પેટા-કલમમાં ઉલ્લેખિત પ્રકૃતિનું છે.]

1[(3) આ કાયદામાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જો—

(a) કોઈપણ અધિકારી અથવા કર્મચારી—

(i) ભારતમાં કોઈપણ વિદેશી રાજદ્વારી મિશન અથવા કોન્સ્યુલેટ; અથવા

(ii) સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અથવા કોઈપણ અન્ય સમાન આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા, કોઈપણ સંમેલન હેઠળ વિશેષાધિકારો મેળવવા માટે હકદાર છે જેમાં ભારત પક્ષ છે અથવા હાલમાં અમલમાં રહેલા કોઈપણ કાયદા હેઠળ; અથવા

(b) કોઈપણ મિશન, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અથવા કલમ (i) ના પેટા-કલમ (ii) અથવા પેટા-કલમ (a) માં ઉલ્લેખિત અન્ય સંસ્થાના કોઈપણ કોન્સ્યુલર અથવા રાજદ્વારી એજન્ટ, પોતાના માટે અથવા આવા મિશન, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અથવા અન્ય સંસ્થાના હેતુઓ માટે કોઈપણ માલ ખરીદે છે, તો, કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, સૂચનામાં ઉલ્લેખિત શરતોને આધીન, આ કાયદા હેઠળ આવા માલના વેચાણ પર ચૂકવવાપાત્ર કરમાંથી મુક્તિ આપી શકે છે.]

2[6A. વેચાણના માર્ગ સિવાય અન્ય કોઈ રીતે દાવો કરાયેલ માલના ટ્રાન્સફરના કિસ્સામાં પુરાવા વગેરેનો બોજ.—(૧) જ્યાં કોઈ વેપારી દાવો કરે છે કે તે આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ માલના સંદર્ભમાં કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર નથી, કારણ કે આવા માલનું એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં પરિવહન તેના દ્વારા તેના વ્યવસાયના અન્ય કોઈપણ સ્થળે અથવા તેના એજન્ટ અથવા પ્રિન્સિપાલને, જેમ બને તેમ, અને વેચાણના કારણે નહીં, આવા માલના ટ્રાન્સફરને કારણે થયું હતું, તે સાબિત કરવાનો બોજ તે વેપારી પર રહેશે અને આ હેતુ માટે તે નિર્ધારિત સમયની અંદર અથવા તે સત્તા દ્વારા પૂરતા કારણોસર, પરવાનગી આપે તેટલા વધુ સમયની અંદર, મૂલ્યાંકન અધિકારીને એક ઘોષણાપત્ર રજૂ કરી શકે છે, જે વ્યવસાયના અન્ય સ્થળના પ્રિન્સિપાલ ઓફિસર અથવા તેના એજન્ટ અથવા પ્રિન્સિપાલ, જેમ બને તેમ, દ્વારા યોગ્ય રીતે ભરેલું અને સહી કરેલું હોય, જેમાં નિર્ધારિત સત્તાધિકારી પાસેથી મેળવેલા નિયત ફોર્મમાં નિર્ધારિત વિગતો, આવા માલના રવાનગીના પુરાવા સાથે 3[, અને જો વેપારી આવી ઘોષણા રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો, આવા માલનું પરિવહન આ કાયદાના તમામ હેતુઓ માટે ગણવામાં આવશે. વેચાણના પરિણામે થયું હોય].

(2) જો મૂલ્યાંકન અધિકારીને જરૂરી લાગે તેવી તપાસ કર્યા પછી ખાતરી થાય કે પેટા-કલમ (1)4 હેઠળ વેપારી દ્વારા રજૂ કરાયેલ ઘોષણામાં સમાવિષ્ટ વિગતો સાચી છે [અને કોઈ આંતર-રાજ્ય વેચાણ કરવામાં આવ્યું નથી, તો તે આ કાયદા હેઠળ વેપારી દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કરના મૂલ્યાંકન સમયે અથવા તે પહેલાં કોઈપણ સમયે, તે અસર માટે આદેશ આપી શકે છે અને ત્યારબાદ ઘોષણા સંબંધિત માલની હિલચાલ, પેટા-કલમ (3) ની જોગવાઈઓને આધીન, આ કાયદાના હેતુ માટે વેચાણના પરિણામે નહીં પણ અન્યથા થઈ હોવાનું માનવામાં આવશે.

સમજૂતી.—આ કલમમાં, ડીલરના સંબંધમાં "આકારણી સત્તા" નો અર્થ એ છે કે હાલમાં આ કાયદા હેઠળ ડીલર દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કરની આકારણી કરવા માટે સક્ષમ સત્તા.]

5[(3) પેટા-કલમ (2) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ નવી હકીકતોની શોધના આધારે આકારણી સત્તા દ્વારા પુનઃમૂલ્યાંકન અથવા ઉચ્ચ અધિકારી દ્વારા મૂલ્યાંકનને અવરોધશે નહીં કારણ કે આકારણી સત્તાના તારણો કાયદાની વિરુદ્ધ છે, અને આવી પુનઃમૂલ્યાંકન અથવા સુધારો રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર કરી શકાય છે.]

૧. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬, કલમ ૨ દ્વારા પેટા-કલમ (૩) (w.e.f. ૧-૪-૨૦૦૭) માટે પેટા.

૨. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧, કલમ ૩ (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩) દ્વારા પેટા.

૩. ૨૦૦૨ ના અધિનિયમ ૨૦, કલમ ૧૫૧ (w.e.f. ૧૩-૦૫-૨૦૦૨) દ્વારા પેટા.

૪. ૨૦૧૦ ના અધિનિયમ ૧૪, કલમ ૭૮ દ્વારા પેટા. ચોક્કસ શબ્દો માટે (w.e.f. ૮-૫-૨૦૧૦).

૫. કલમ ૭૮ દ્વારા પેટા. (w.e.f. 8-5-2010).

7. ડીલરોની નોંધણી.—(1) આ કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર દરેક વેપારીએ, આ હેતુ માટે નિર્ધારિત સમયની અંદર, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા, સામાન્ય અથવા ખાસ આદેશ દ્વારા, નિર્દિષ્ટ કરી શકાય તેવા યોગ્ય રાજ્યમાં આવા સત્તાવાળાને આ કાયદા હેઠળ નોંધણી માટે અરજી કરવી પડશે, અને આવી દરેક અરજીમાં નિર્ધારિત કરી શકાય તેવી વિગતો શામેલ હશે.

1[(2) કોઈપણ વેપારી જે યોગ્ય રાજ્યના વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે અથવા જ્યાં યોગ્ય રાજ્ય અથવા તેના કોઈપણ ભાગમાં આવો કોઈ કાયદો અમલમાં નથી, ત્યાં તે રાજ્ય અથવા તેના કોઈપણ ભાગમાં વ્યવસાયનું સ્થળ ધરાવતો કોઈપણ વેપારી, આ કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર ન હોવા છતાં, પેટા-કલમ (1) માં ઉલ્લેખિત સત્તાવાળાને આ કાયદા હેઠળ નોંધણી માટે અરજી કરી શકે છે, અને આવી દરેક અરજીમાં નિર્ધારિત કરી શકાય તેવી વિગતો શામેલ હશે.

સમજૂતી.—આ પેટા-કલમના હેતુઓ માટે, વેપારીને સંબંધિત રાજ્યના વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર ગણવામાં આવશે, તેમ છતાં આવા કાયદા હેઠળ તેના દ્વારા કરવામાં આવેલ વેચાણ અથવા ખરીદી કરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે છે અથવા તેના સંદર્ભમાં કર પરત અથવા રિબેટ સ્વીકાર્ય છે.]

2[(2A) જ્યાં પેટા-કલમ (1) અથવા પેટા-કલમ (2) હેઠળ અરજી કરવામાં આવે છે તે અધિકારીને આ કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર કરની યોગ્ય વસૂલાત માટે અથવા કલમ 6 ની પેટા-કલમ (2) ની પ્રથમ જોગવાઈના કલમ (a) અથવા કલમ 6A ની પેટા-કલમ (1) અથવા ³[કલમ 8 ની પેટા-કલમ (4)] માં ઉલ્લેખિત ફોર્મ્સના યોગ્ય કસ્ટડી અને ઉપયોગ માટે આમ કરવું જરૂરી લાગે છે, તે લેખિત આદેશ દ્વારા અને તેમાં નોંધાયેલા કારણોસર, પ્રમાણપત્ર અથવા નોંધણી જારી કરવા માટે શરત તરીકે એક આવશ્યકતા લાદી શકે છે કે વેપારી ઉપરોક્ત તમામ અથવા કોઈપણ હેતુઓ માટે, નિર્ધારિત રીતે અને ક્રમમાં નિર્દિષ્ટ કરી શકાય તેવા સમયની અંદર, એવી સુરક્ષા પૂરી પાડો જે આ રીતે નિર્દિષ્ટ કરી શકાય.]

(3) જો પેટા-કલમ (1) અથવા પેટા-કલમ (2) હેઠળ અરજી કરનાર અધિકારીને ખાતરી થાય કે અરજી આ કાયદાની જોગવાઈઓ અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો 2 [અને પેટા-કલમ (2A) હેઠળ લાદવામાં આવેલી શરત, જો કોઈ હોય, તેનું પાલન કરવામાં આવ્યું છે] સાથે સુસંગત છે, તો તે અરજદારની નોંધણી કરાવશે અને તેને નિયત ફોર્મમાં નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર આપશે જે કલમ 8 ની પેટા-કલમ (1) ના હેતુઓ માટે માલના વર્ગ અથવા વર્ગોનો ઉલ્લેખ કરશે.

૨[(૩A) જ્યાં આ કલમ હેઠળ નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર આપનાર સત્તાધિકારીને આ કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર કરની યોગ્ય વસૂલાત માટે અથવા પેટા-કલમ (૩A) માં ઉલ્લેખિત ફોર્મ્સની યોગ્ય કસ્ટડી અને ઉપયોગ માટે આમ કરવું જરૂરી લાગે, ત્યારે તે, કોઈપણ સમયે, જ્યારે આવા પ્રમાણપત્ર અમલમાં હોય ત્યારે, લેખિત આદેશ દ્વારા અને તેમાં નોંધાયેલા કારણોસર, વેપારીને, જેમને પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવ્યું છે, તે ઓર્ડરમાં ઉલ્લેખિત સમયની અંદર અને નિર્ધારિત રીતે આવી સુરક્ષા, અથવા, જો વેપારીએ આ પેટા-કલમ અથવા પેટા-કલમ (૨A) હેઠળના આદેશના અનુસંધાનમાં પહેલાથી જ કોઈ સુરક્ષા પૂરી પાડી હોય, તો ઉપરોક્ત તમામ અથવા કોઈપણ હેતુઓ માટે, ઓર્ડરમાં ઉલ્લેખિત વધારાની સુરક્ષા, પૂરી પાડવા માટે કહી શકે છે.

૪[(૩B) કોઈપણ વેપારીને કોઈપણ સુરક્ષા અને પેટા-કલમ (૨A) અથવા કોઈપણ સુરક્ષા અથવા પેટા-કલમ (૩A) હેઠળ વધારાની સુરક્ષા પૂરી પાડવાની જરૂર રહેશે નહીં, સિવાય કે તેને સાંભળવાની તક આપવામાં આવી હોય.

(3BB) પેટા-કલમ (2A) અથવા પેટા-કલમ (3A) હેઠળ ડીલરને જે સિક્યોરિટી આપવાની જરૂર પડી શકે છે તે રકમ અથવા પેટા-કલમ (3A) હેઠળ જે વધારાની સિક્યોરિટી આપવાની જરૂર પડી શકે છે તેનો કુલ જથ્થો, તેમાં ઉલ્લેખિત સત્તાવાળા દ્વારા -

(a) એવા ડીલર સિવાયના ડીલરના કિસ્સામાં જેણે અરજી કરી છે, અથવા જે પેટા-કલમ (2) હેઠળ અરજીના અનુસંધાનમાં નોંધાયેલ છે, તે હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર કરની સમાન રકમ

1. 1958 ના અધિનિયમ 31 દ્વારા સબ્સ, કલમ 4, પેટા-કલમ (2) માટે (w.e.f. 1-10-1958).

2. 1972 ના અધિનિયમ 61 દ્વારા ઇન્સ., કલમ. ૪ (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

૩. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬ દ્વારા પેટા, કલમ ૩, "કલમ ૮ ની પેટા-કલમ (૪) ની કલમ (a)" માટે (w.e.f. ૧-૪-૨૦૦૭).

૪. ૧૯૭૬ ના અધિનિયમ ૧૦૩ દ્વારા પેટા, કલમ ૫, પેટા-કલમ (૩B) માટે (w.e.f. ૭-૯-૧૯૭૬).

આ અધિનિયમ, આવા સત્તાધિકારીના અંદાજ અનુસાર, આવા વેપારીના ટર્નઓવર પર જે વર્ષમાં આવી સુરક્ષા અથવા, જેમ બને તેમ, વધારાની સુરક્ષા પૂરી પાડવાની જરૂર હોય; અને

(b) પેટા-કલમ (2) હેઠળ અરજી કરનાર વેપારીના કિસ્સામાં, અથવા જે અરજીના અનુસંધાનમાં નોંધાયેલ છે, તે વર્ષમાં આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન આવા વેપારીને વેચાણ પર આવા અધિકારના અંદાજ અનુસાર, આ કાયદા હેઠળ વસૂલવાપાત્ર કર જેટલી રકમ, જેમાં આવી સુરક્ષા અથવા, જેમ બને તેમ વધારાની સુરક્ષા પૂરી પાડવાની જરૂર હોય, જો આવા વેપારી આ કાયદા હેઠળ નોંધાયેલ ન હોય.]

(3C) જ્યાં પેટા-કલમ (2A) અથવા પેટા-કલમ (3A) હેઠળ વેપારી દ્વારા આપવામાં આવેલી સુરક્ષા જામીનગીરી બોન્ડના સ્વરૂપમાં હોય અને જામીનગીરી નાદાર થઈ જાય અથવા મૃત્યુ પામે, તો વેપારીએ ઉપરોક્ત કોઈપણ ઘટના બન્યાના ત્રીસ દિવસની અંદર, નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર આપનાર અધિકારીને જાણ કરવી પડશે અને આવી ઘટનાના નેવું દિવસની અંદર બોન્ડની રકમ માટે નવી જામીનગીરી બોન્ડ રજૂ કરવી પડશે અથવા નિર્ધારિત રીતે અન્ય જામીનગીરી પૂરી પાડવી પડશે.

(3D) નોંધણી પ્રમાણપત્ર આપનાર અધિકારી ઓર્ડર દ્વારા અને સારા અને પૂરતા કારણોસર ડીલર દ્વારા આપવામાં આવેલી સંપૂર્ણ અથવા કોઈપણ ભાગની સિક્યોરિટી જપ્ત કરી શકે છે, -

(a) ડીલર દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ કર અથવા દંડની રકમ વસૂલવા બદલ;

(b) જો વેપારીએ પેટા-કલમ (2A) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ફોર્મનો દુરુપયોગ કર્યો હોવાનું જણાય અને તેમને યોગ્ય કસ્ટડીમાં રાખવામાં નિષ્ફળ ગયા:

પરંતુ ડીલરને સાંભળવાની તક આપ્યા વિના આ પેટા-કલમ હેઠળ કોઈ ઓર્ડર પસાર કરવામાં આવશે નહીં.

(3E) જ્યાં પેટા-કલમ (3D) હેઠળના આદેશને કારણે, કોઈપણ ડીલર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી સુરક્ષા અપૂરતી હોય, તો તે નિર્ધારિત રીતે અને સમયની અંદર ખામી ભરપાઈ કરશે.

(3F) પેટા-કલમ (2A) માં ઉલ્લેખિત ફોર્મ જારી કરનાર અધિકારી, તે પેટા-કલમ અથવા પેટા-કલમ (3A) હેઠળના આદેશનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયેલા ડીલરને અથવા જોગવાઈઓ અથવા પેટા-કલમ (3C) અથવા પેટા-કલમ (3E) હેઠળના આદેશનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયેલા ડીલરને આવા ફોર્મ જારી કરવાનો ઇનકાર કરી શકે છે, જ્યાં સુધી ડીલર આવા ઓર્ડર અથવા કેસ મુજબની જોગવાઈઓનું પાલન ન કરે.

(3G) નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર આપનાર સત્તાધિકારી, જે વેપારીને તે આપવામાં આવ્યું છે તેની અરજી પર, આ કલમ હેઠળ સુરક્ષા તરીકે વેપારીએ જમા કરાવેલી કોઈપણ રકમ અથવા તેનો ભાગ પરત કરવાનો આદેશ આપી શકે છે, જો તે આ કાયદાના હેતુ માટે જરૂરી ન હોય.

(3H) પેટા-કલમ (2A), પેટા-કલમ (3A), પેટા-કલમ (3D) અથવા પેટા-કલમ (3G) હેઠળ પસાર કરાયેલા આદેશથી નારાજ કોઈપણ વ્યક્તિ, તેના પર આદેશ જારી થયાના ત્રીસ દિવસની અંદર, પરંતુ સુરક્ષા પૂરી પાડ્યા પછી, નિર્ધારિત સ્વરૂપમાં અને રીતે, આવા હુકમ સામે આવા સત્તાધિકારી (આ કલમમાં "અપીલ અધિકારી" તરીકે ઓળખાય છે) સમક્ષ અપીલ કરી શકે છે જે નિર્ધારિત કરી શકાય છે:

પરંતુ અપીલ અધિકારી, પૂરતા કારણોસર, આવી વ્યક્તિને અપીલ રજૂ કરવાની પરવાનગી આપી શકે છે, -

(a) ત્રીસ દિવસની ઉપરોક્ત અવધિ પૂર્ણ થયા પછી; અથવા

(b) આવી સિક્યોરિટીનો સંપૂર્ણ અથવા કોઈપણ ભાગ પૂરો પાડ્યા વિના.

(3-I) પેટા-કલમ (3H) હેઠળ કોઈપણ અપીલની સુનાવણીમાં અનુસરવાની પ્રક્રિયા, અને આવી અપીલોના સંદર્ભમાં ચૂકવવાપાત્ર ફી એવી હશે જે નિર્ધારિત કરી શકાય.

(3J) પેટા-કલમ (3H) હેઠળ કોઈપણ અપીલમાં અપીલ અધિકારી દ્વારા પસાર કરાયેલ આદેશ અંતિમ રહેશે.] 1[(4) આ કલમ હેઠળ મંજૂર કરાયેલ નોંધણી પ્રમાણપત્ર-

(a) કાં તો તે વેપારીની અરજી પર જેને તે મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે અથવા, જ્યાં આવી કોઈ અરજી કરવામાં આવી નથી, ત્યાં વેપારીને યોગ્ય સૂચના આપ્યા પછી, મંજૂરી આપનાર અધિકારી દ્વારા તેમાં સુધારો કરી શકાય છે જો તે સંતુષ્ટ હોય કે નોંધાયેલ વેપારીએ તેના વ્યવસાયનું નામ, સ્થળ અથવા પ્રકૃતિ અથવા તે વ્યવસાય કરે છે તે માલના વર્ગ અથવા વર્ગોમાં ફેરફાર કર્યાના કારણે અથવા અન્ય કોઈપણ કારણોસર તેને આપવામાં આવેલ નોંધણી પ્રમાણપત્રમાં સુધારો કરવાની જરૂર છે; અથવા

(b) તે મંજૂરી આપનાર સત્તાધિકારી દ્વારા રદ કરવામાં આવશે, જ્યાં તેને ખાતરી થાય કે, જે વેપારીને તે મંજૂરી આપવામાં આવી છે તેને યોગ્ય સૂચના આપ્યા પછી, તેણે વ્યવસાય કરવાનું બંધ કરી દીધું છે 2 [અથવા અસ્તિત્વમાં બંધ થઈ ગયું છે અથવા પૂરતા કારણ વિના, પેટા-કલમ (3A) અથવા પેટા-કલમ (3C) અથવા પેટા-કલમ (3E) ની જોગવાઈઓ હેઠળના આદેશનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે અથવા આ કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ કર અથવા દંડ ચૂકવવામાં નિષ્ફળ ગયો છે], અથવા પેટા-કલમ (2) હેઠળ નોંધાયેલા વેપારીના કિસ્સામાં, યોગ્ય રાજ્યના વેચાણ વેરા હેઠળ અથવા અન્ય કોઈ પૂરતા કારણોસર કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર નથી.]

(૫) રજિસ્ટર્ડ ડીલર વર્ષના અંતના છ મહિના પહેલાં નિર્ધારિત રીતે, નોંધણી રદ કરવા માટે તેનું નોંધણી પ્રમાણપત્ર આપનાર સત્તાધિકારીને અરજી કરી શકે છે, અને સત્તાધિકારી, જો વેપારી આ કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર ન હોય, તો તે મુજબ નોંધણી રદ કરશે, અને જ્યાં તે આવું કરે છે, ત્યાં રદ વર્ષના અંતથી અમલમાં આવશે.

૮. આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન વેચાણ પર કરના દર.—૩[૪[(૧) દરેક ડીલર, જે આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા શરૂઆત દરમિયાન, પેટા-કલમ (૩) માં ઉલ્લેખિત વર્ણનનો રજિસ્ટર્ડ ડીલરને માલ વેચે છે, તે આ કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર રહેશે, જે ત્રણ ટકા હશે. તેના ટર્નઓવરનો અથવા તે રાજ્યના વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ યોગ્ય રાજ્યની અંદર આવા માલના વેચાણ અથવા ખરીદી પર લાગુ પડતા દરે, જે ઓછું હોય તે:

પરંતુ કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ પેટા-કલમ હેઠળ કરના દરમાં ઘટાડો કરી શકે છે.

(2) કોઈપણ વેપારી દ્વારા તેના ટર્નઓવર પર ચૂકવવાપાત્ર કર જ્યાં સુધી ટર્નઓવર અથવા તેના કોઈપણ ભાગને આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન માલના વેચાણ સાથે સંબંધિત નથી, તે પેટા-કલમ (1) માં આવતા નથી, તે રાજ્યના વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ યોગ્ય રાજ્યની અંદર આવા માલના વેચાણ અથવા ખરીદી પર લાગુ પડતા દરે રહેશે.

સમજૂતી.—આ પેટા-કલમના હેતુઓ માટે, વેપારીને સંબંધિત રાજ્યના વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ કર ચૂકવવા માટે જવાબદાર ડીલર માનવામાં આવશે, ભલે તે, હકીકતમાં, તે કાયદા હેઠળ એટલો જવાબદાર ન હોય.]

5* * * * * (3) ⁶[પેટા-કલમ (1) માં ઉલ્લેખિત માલ,—]

7* * * * *

5. ૨૦૦૨ ના અધિનિયમ ૨૦, કલમ ૧૫૦ (w.e.f. ૧૩-૫-૨૦૦૨) દ્વારા પેટા-કલમો (૨A) અવગણવામાં આવ્યો.

1. ૧૯૫૮ ના અધિનિયમ ૩૧ દ્વારા, કલમ ૪, પેટા-કલમ (૪) માટે (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮).

2. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા, કલમ ૪, "અથવા અસ્તિત્વમાં બંધ થઈ ગયું છે" માટે (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

3. ૧૯૫૮ ના અધિનિયમ ૩૧, કલમ ૫ દ્વારા પેટા-કલમો (૧), (૨), (૩) અને (૪) (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮) માટે પેટા-કલમો.

4. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬, કલમ ૪ દ્વારા પેટા-કલમો (૧) અને (૨) (w.e.f. ૧-૪-૨૦૦૭) માટે પેટા-કલમો.

6. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬ દ્વારા પેટા-કલમો, કલમ. ૪, "પેટા-કલમ (૧) ની કલમ (બી) માં ઉલ્લેખિત માલ માટે" (w.e.f. ૧-૪-૨૦૦૭). ૭. કલમ (એ) ૧૯૬૩ ના અધિનિયમ ૮, કલમ ૨ (w.e.f. ૧-૪-૧૯૬૩) દ્વારા બાકાત રાખવામાં આવેલ છે.

૧[(b) એ નોંધાયેલ વેપારીના નોંધણી પ્રમાણપત્રમાં ઉલ્લેખિત વર્ગ અથવા વર્ગોનો માલ છે જે માલ ખરીદે છે જે તેના દ્વારા પુનઃવેચાણ માટે બનાવાયેલ છે અથવા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ વતી બનાવેલા કોઈપણ નિયમોને આધીન છે, કલમ ૨ ની કલમ (d) હેઠળ ઉલ્લેખિત માલના ઉત્પાદન અથવા પ્રક્રિયામાં તેના દ્વારા ઉપયોગ માટે;]

(c) એ નોંધાયેલ વેપારીના નોંધણી પ્રમાણપત્રમાં ઉલ્લેખિત કન્ટેનર અથવા અન્ય સામગ્રી છે જે માલ ખરીદે છે, જે કન્ટેનર અથવા સામગ્રી છે જે વેચાણ માટે માલના પેકિંગ માટે ઉપયોગમાં લેવા માટે બનાવાયેલ છે;

(d) એ 2*** કલમ (b) માં ઉલ્લેખિત નોંધણી પ્રમાણપત્રમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ માલ અથવા માલના વર્ગોના પેકિંગ માટે અથવા કલમ (c) માં ઉલ્લેખિત નોંધણી પ્રમાણપત્રમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ કન્ટેનર અથવા અન્ય સામગ્રીના પેકિંગ માટે વપરાતા કન્ટેનર અથવા અન્ય સામગ્રી છે.

૩[(૪) પેટા-કલમ (૧) ની જોગવાઈઓ આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન કોઈપણ વેચાણ પર લાગુ પડશે નહીં, સિવાય કે માલ વેચનાર વેપારી નિર્ધારિત રીતે નિર્ધારિત સત્તાધિકારીને રજિસ્ટર્ડ વેપારી દ્વારા યોગ્ય રીતે ભરેલું અને સહી કરેલું ઘોષણાપત્ર રજૂ કરે, જેમાં નિર્ધારિત સત્તાધિકારી પાસેથી મેળવેલા નિયત ફોર્મમાં નિર્ધારિત વિગતો શામેલ હોય:

પરંતુ જાહેરાત નિર્ધારિત સમયની અંદર અથવા તે સત્તાધિકારી, પૂરતા કારણોસર, પરવાનગી આપે તેટલા વધુ સમયની અંદર રજૂ કરવામાં આવી હોય.]]

૪[(૫) આ કલમમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, રાજ્ય સરકાર, ૫[વેપારી દ્વારા પેટા-કલમ (૪) માં નિર્ધારિત આવશ્યકતાઓની પરિપૂર્ણતા પર,] જો તે સંતુષ્ટ થાય કે જાહેર હિતમાં આવું કરવું જરૂરી છે, તો, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા અને તેમાં સીધી રીતે ઉલ્લેખિત શરતોને આધીન, -

(a) કે રાજ્યમાં તેનું વ્યવસાય સ્થળ ધરાવતા કોઈપણ વેપારી દ્વારા આ કાયદા હેઠળ કોઈ કર ચૂકવવાપાત્ર રહેશે નહીં. આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન તેમના દ્વારા ⁵[રજિસ્ટર્ડ વેપારી 6***] ને, સૂચનામાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ માલ અથવા માલના વર્ગોના વ્યવસાયના કોઈપણ સ્થળેથી કરેલા વેચાણના સંદર્ભમાં, અથવા આવા વેચાણ પર કરની ગણતરી સૂચનામાં ઉલ્લેખિત પેટા-કલમ (1)6*** માં ઉલ્લેખિત કરતા ઓછા દરે કરવામાં આવશે;

(b) કે આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન કરવામાં આવેલા માલના તમામ વેચાણ અથવા આવા વર્ગના માલના વેચાણના સંદર્ભમાં, ⁶[રજિસ્ટર્ડ વેપારીને 6***], રાજ્યમાં તેનું વ્યવસાય સ્થાન ધરાવતા કોઈપણ વેપારી દ્વારા અથવા કોઈપણ વ્યક્તિને અથવા જાહેરનામામાં ઉલ્લેખિત વ્યક્તિઓના વર્ગને સૂચનામાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ વર્ગના ડીલર દ્વારા, આ કાયદા હેઠળ કોઈ કર ચૂકવવાપાત્ર રહેશે નહીં અથવા આવા વેચાણ પર કરની ગણતરી પેટા-કલમ (1) અથવા પેટા-કલમ (2) 6*** માં ઉલ્લેખિત કરતા ઓછા દરે કરવામાં આવશે જે સૂચનામાં ઉલ્લેખિત હોઈ શકે છે.]

7[(6) આ કલમમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, આ કાયદા હેઠળ કોઈ કર આવા વેપારી દ્વારા આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન રજિસ્ટર્ડ વેપારીને સ્થાપિત કરવા, સંચાલન, જાળવણી, ઉત્પાદન, વેપાર, ઉત્પાદન, કોઈપણ ખાસ આર્થિક ક્ષેત્રમાં સ્થિત એકમમાં પ્રક્રિયા, એસેમ્બલિંગ, સમારકામ, પુનઃનિર્માણ, પુનઃએન્જિનિયરિંગ, પેકેજિંગ અથવા પેકિંગ સામગ્રી અથવા પેકિંગ એસેસરીઝ તરીકે ઉપયોગ માટે અથવા ખાસ આર્થિક ક્ષેત્રના વિકાસ, સંચાલન અને જાળવણી માટે ખાસ

1. 2021 ના ​​અધિનિયમ 13, કલમ 150 દ્વારા કલમ (b) (w.e.f. 28-3-2021) માટે પેટા.

2. 1963 ના અધિનિયમ 8, કલમ 150 (w.e.f. 1-4-1963) દ્વારા અવગણવામાં આવેલા શબ્દો, કૌંસ અને અક્ષર "કલમ (a) અથવા" દ્વારા પેટા. 3. 2007 ના અધિનિયમ 16, કલમ 4 દ્વારા પેટા-કલમ (4) (w.e.f. 1-4-2007) માટે પેટા.

4. પેટા. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા, કલમ ૫, પેટા-કલમ (૫) માટે (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

૫. ૨૦૦૨ ના અધિનિયમ ૨૦ દ્વારા, કલમ ૧૫૨ (w.e.f. ૧૩-૫-૨૦૦૨).

૬. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬, કલમ ૪ (w.e.f. ૧-૪-૨૦૦૭) દ્વારા "અથવા સરકાર" શબ્દો અવગણવામાં આવ્યા છે.

૭. ૨૦૦૪ ના અધિનિયમ ૨૩ દ્વારા, કલમ ૧૧૮ દ્વારા, પેટા-કલમ (૬) માટે (w.e.f. ૧૦-૦૯-૨૦૦૪).

આર્થિક ક્ષેત્ર, જો આવા રજિસ્ટર્ડ વેપારીને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિર્દિષ્ટ સત્તા દ્વારા આવા એકમ સ્થાપિત કરવા અથવા આવા ખાસ આર્થિક ક્ષેત્રને વિકસાવવા, ચલાવવા અને જાળવવા માટે અધિકૃત કરવામાં આવ્યા હોય.]

(7) પેટા-કલમ (6) માં ઉલ્લેખિત માલ તે પેટા-કલમમાં ઉલ્લેખિત રજિસ્ટર્ડ વેપારીના નોંધણી પ્રમાણપત્રમાં ઉલ્લેખિત વર્ગ અથવા માલના વર્ગોનો માલ હશે.

(8) પેટા-કલમ (6) અને (7) ની જોગવાઈઓ આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન કરવામાં આવેલા માલના કોઈપણ વેચાણ પર લાગુ પડશે નહીં સિવાય કે આવા માલનું વેચાણ કરનાર વેપારી 1 [પેટા-કલમ (4) માં ઉલ્લેખિત નિયત સત્તાધિકારીને પેટા-કલમ (6) હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિર્દિષ્ટ સત્તાધિકારી પાસેથી મેળવેલા નિયત ફોર્મ પર નિર્ધારિત રીતે ઘોષણાપત્ર રજૂ કરે, જે નોંધાયેલ વેપારી દ્વારા યોગ્ય રીતે ભરેલું અને સહી થયેલ હોય, જેને આ માલ વેચવામાં આવે છે.

સમજૂતી.--પેટા-કલમ (6) ના હેતુઓ માટે, "વિશેષ આર્થિક ક્ષેત્ર" શબ્દનો અર્થ સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એક્ટ, 1944 (1944 નો 1) ની કલમ 3 ની જોગવાઈના સ્પષ્ટીકરણ 2 ના કલમ (iii) માં તેને આપવામાં આવેલ અર્થ છે.]

2[8A. ટર્નઓવરનું નિર્ધારણ.—(૧) આ કાયદાના હેતુઓ માટે વેપારીના ટર્નઓવરનું નિર્ધારણ કરતી વખતે, વેચાણ કિંમતોના કુલમાંથી નીચેની કપાત કરવામાં આવશે, જેમ કે:—

(a) નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને મેળવેલી રકમ—

કરનો દર x વેચાણ કિંમતોનો કુલ:

૧૦૦ વત્તા કરનો દર

પરંતુ જો આ કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર, નોંધાયેલા વેપારી દ્વારા એકત્રિત કરાયેલ કર દ્વારા રકમ, વેચાણ કિંમતોના કુલમાંથી અન્યથા કાપવામાં આવી હોય તો ઉપરોક્ત સૂત્રના આધારે કોઈ કપાત કરવામાં આવશે નહીં.

સમજૂતી.—જ્યાં વેપારીનું ટર્નઓવર અલગ અલગ દરે કરપાત્ર હોય, ત્યાં ઉપરોક્ત સૂત્ર અલગ અલગ કર દરને પાત્ર ટર્નઓવરના દરેક ભાગના સંદર્ભમાં અલગથી લાગુ કરવામાં આવશે; (b) આવા માલના ખરીદદારો દ્વારા ડીલરને પરત કરાયેલા તમામ માલની વેચાણ કિંમત,—

(i) 14 મે, 1966 પહેલાં પરત કરાયેલા માલના કિસ્સામાં, માલની ડિલિવરીની તારીખથી ત્રણ મહિનાના સમયગાળામાં;

(ii) 14 મે, 1966 ના રોજ અથવા તે પછી પરત કરાયેલા માલના કિસ્સામાં, માલની ડિલિવરીની તારીખથી છ મહિનાના સમયગાળામાં:

જો કે માલના આવા પરત કરવાના અને તેના વેચાણ કિંમતના રિફંડ અથવા એકાઉન્ટ્સમાં ગોઠવણના સંતોષકારક પુરાવા આ કાયદા હેઠળ વેપારી દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કરનું મૂલ્યાંકન કરવા અથવા, જેમ બને તેમ, પુનઃઆકારણી કરવા સક્ષમ અધિકારી સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા હોય; અને

(c) કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પ્રવર્તમાન બજાર પરિસ્થિતિઓ, વેપારની સુવિધા અને ગ્રાહકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને, નિર્ધારિત કરવામાં આવેલી અન્ય કપાત.

(2) પેટા-કલમ (1) માં અન્યથા જોગવાઈ કર્યા સિવાય, આ કાયદાના હેતુઓ માટે વેપારીના ટર્નઓવર નક્કી કરતી વખતે, વેચાણ કિંમતોના કુલમાંથી કોઈ કપાત કરવામાં આવશે નહીં.]

૩[૪[૯. કર અને દંડની વસૂલાત અને વસૂલાત.—(૧) આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ વેપારી દ્વારા આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન કરવામાં આવેલા માલના વેચાણ પર ચૂકવવાપાત્ર કર, પછી ભલે તે વેચાણ કલમ ૩ ની કલમ (a) અથવા કલમ (b) માં આવે, ભારત સરકાર દ્વારા વસૂલવામાં આવશે અને આ રીતે વસૂલવામાં આવેલ કર તે સરકાર દ્વારા પેટા-કલમ (2) ની જોગવાઈઓ અનુસાર વસૂલવામાં આવશે, જે રાજ્યમાંથી માલની હેરફેર શરૂ થઈ હોય ત્યાં:

૧. ૨૦૦૪ ના અધિનિયમ ૨૩, કલમ ૧૧૮ દ્વારા પેટા-કેન્દ્ર (w.e.f. ૧૦-૯-૨૦૦૪).

૨. ૧૯૬૯ ના અધિનિયમ ૨૮ દ્વારા પેટા-કેન્દ્ર, કલમ ૫ (પૂર્વદર્શી રીતે).

૩. ૧૯૫૮ ના અધિનિયમ ૩૧ દ્વારા પેટા-કેન્દ્ર, કલમ ૩. ૬, મૂળ કલમ ૯ માટે (w.e.f. 1-10-1958).

૪. ૧૯૬૯ ના અધિનિયમ ૨૮ દ્વારા કલમ ૬, કલમ ૯ માટે (પૂર્વવર્તી રીતે).

1[પરંતુ, એક રાજ્યથી બીજા રાજ્યમાં માલની હિલચાલ દરમિયાન વેચાણના કિસ્સામાં, તે જ માલના સંદર્ભમાં પ્રથમ વેચાણ પછીનું વેચાણ હોય અને તે વેચાણ પણ કલમ 6 ની પેટા-કલમ (2) માં ન આવતું હોય, તો કર વસૂલવામાં આવશે અને એકત્રિત કરવામાં આવશે-

(a) જ્યાં આવા અનુગામી વેચાણ રજિસ્ટર્ડ વેપારી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોય, તે રાજ્યમાં જ્યાંથી રજિસ્ટર્ડ વેપારીએ મેળવ્યું હોય અથવા, જેમ બને તેમ, મેળવી શક્યું હોય, આવા માલની ખરીદીના સંદર્ભમાં ²[કલમ 8 ની પેટા-કલમ (4)] ના હેતુ માટે નિર્ધારિત ફોર્મ, અને

(b) જ્યાં આવા અનુગામી વેચાણ રાજ્યમાં એક બિન-નોંધાયેલ વેપારી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હોય જ્યાંથી આવું અનુગામી વેચાણ કરવામાં આવ્યું હોય.]

(2) આ કાયદાની અન્ય જોગવાઈઓ અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમોને આધીન, હાલના અધિકારીઓ મૂલ્યાંકન કરવા માટે સશક્ત છે, સંબંધિત રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ કોઈપણ કરનું પુનઃમૂલ્યાંકન, વસૂલાત અને ચુકવણી લાગુ કરવી, ભારત સરકાર વતી, આ કાયદા હેઠળ વેપારી દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ ³[વ્યાજ અથવા દંડ] સહિત કરનું પુનઃમૂલ્યાંકન, વસૂલાત અને ચુકવણી લાગુ કરવી, જાણે કે આ કાયદા હેઠળ આવા વેપારી દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કર અથવા ³[વ્યાજ અથવા દંડ] રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર કર અથવા ³[વ્યાજ અથવા દંડ] છે; અને આ હેતુ માટે તેઓ રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ તેમની પાસે રહેલી બધી અથવા કોઈપણ સત્તાનો ઉપયોગ કરી શકે છે; અને આવા કાયદાની જોગવાઈઓ, જેમાં રિટર્ન, કામચલાઉ મૂલ્યાંકન, કરની અગાઉથી ચુકવણી, કોઈપણ વ્યવસાયના ટ્રાન્સફર કરનારની નોંધણી, આવા વ્યવસાયના ટ્રાન્સફર પર વ્યવસાય કરતી વ્યક્તિની કર જવાબદારી લાદવાની, અથવા તેના વારસદાર, હિન્દુ અવિભાજિત પરિવારની કોઈપણ પેઢીના વિસર્જન અથવા આવા પરિવારના વિભાજનના કિસ્સામાં કર ચૂકવવાની જવાબદારીનું ટ્રાન્સફર, તૃતીય પક્ષો પાસેથી કર વસૂલાત, અપીલ, સમીક્ષાઓ, જોગવાઈઓ, સંદર્ભો, ⁴[રિફંડ, રિબેટ, દંડ,] ³[વ્યાજ અથવા દંડ]] ⁵[વ્યાજ વસૂલવા અથવા ચુકવણી,] ગુનાઓનું સંયોજન અને વેપારી દ્વારા રજૂ કરાયેલ દસ્તાવેજોને ગુપ્ત ગણવા, તે મુજબ લાગુ પડશે:

જો કોઈ રાજ્ય અથવા તેના ભાગમાં કોઈ સામાન્ય વેચાણ વેરો કાયદો અમલમાં ન હોય, તો કેન્દ્ર સરકાર આ વતી બનાવેલા નિયમો આ પેટા-કલમમાં ઉલ્લેખિત તમામ અથવા કોઈપણ બાબત માટે જરૂરી જોગવાઈ કરી શકે છે.

⁵[(2A) દરેક રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદાની તમામ 6[ગુનાઓ, વ્યાજ અને દંડ સંબંધિત જોગવાઈઓ] (ગુના માટે કાર્યવાહીના બદલે દંડ સંબંધિત જોગવાઈઓ અથવા ગુના માટે દંડ અથવા સજા ઉપરાંત પરંતુ કલમ 10 અને 10A માં પૂરી પાડવામાં આવેલ બાબતોને લગતી જોગવાઈઓ સિવાય) જરૂરી ફેરફારો સાથે, આવા રાજ્યમાં આ કાયદા હેઠળ એકત્રિત કરવા માટે જરૂરી કોઈપણ કરના મૂલ્યાંકન, પુનઃમૂલ્યાંકન, સંગ્રહ અને ચુકવણીના અમલીકરણના સંબંધમાં અથવા આવા મૂલ્યાંકન, પુનઃમૂલ્યાંકન, સંગ્રહ અથવા ચુકવણીના અમલીકરણ સાથે જોડાયેલી કોઈપણ પ્રક્રિયાના સંબંધમાં લાગુ પડશે, જાણે કે આ કાયદા હેઠળનો કર આવા વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળનો કર હોય.]

7[(2B) જો આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ વેપારી દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કર સમયસર ચૂકવવામાં ન આવે, તો વેપારી આવા કરની વિલંબિત ચુકવણી માટે વ્યાજ ચૂકવવા માટે જવાબદાર રહેશે અને આવા કરની વિલંબિત ચુકવણી માટેની બધી જોગવાઈઓ અને કરની ચુકવણી માટેની નિયત તારીખ, વિલંબિત માટે વ્યાજ દર સંબંધિત બધી જોગવાઈઓ દરેક રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદાના કર ચુકવણી અને વિલંબિત ચુકવણી માટે વ્યાજની આકારણી અને વસૂલાત, આ કાયદા હેઠળ કર ચુકવણીની નિયત તારીખ, કર વિલંબિત ચુકવણી માટે વ્યાજ દર, અને આ કાયદા હેઠળ કર વિલંબિત ચુકવણી માટે વ્યાજની આકારણી અને વસૂલાતના સંબંધમાં લાગુ પડશે, જેમ કે આ કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર કર અને વ્યાજ આવા વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ કર અને વ્યાજ હોય.]

1. 1976 ના અધિનિયમ 103, કલમ 6 (w.e.f. 7-9-1976) દ્વારા જોગવાઈ પેટા.

2. 2007 ના અધિનિયમ 16 દ્વારા પેટા., કલમ 5, "કલમ 8 ની પેટા-કલમ (4) ની કલમ (a)" માટે (w.e.f. 1-4-2007).

3. 2000 ના અધિનિયમ 10 દ્વારા પેટા., કલમ. ૧૧૯, "દંડ" માટે (w.e.f. ૧૨-૫-૨૦૦૦).

૪. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા પેટા, કલમ ૬, "રિફંડ, દંડ" માટે (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

૫. ૧૯૭૬ ના અધિનિયમ ૧૦૩ દ્વારા પેટા, કલમ ૬ (પૂર્વવર્તી રીતે).

૬. ૨૦૦૦ ના અધિનિયમ ૧૦ દ્વારા પેટા, કલમ ૧૧૯ દ્વારા પેટા, "ગુનાઓ અને દંડ સંબંધિત જોગવાઈઓ" માટે (w.e.f. ૧૨-૫-૨૦૦૦). ૭. કલમ ૧૧૯ દ્વારા પેટા, ibid. (w.e.f. ૧૨-૫-૨૦૦૦).

(3) ભારત સરકાર વતી કોઈપણ રાજ્યમાં (કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સિવાય) આ કાયદા હેઠળ વસૂલવામાં અને એકત્રિત કરવામાં આવેલા કોઈપણ કર, ¹[કોઈપણ વ્યાજ અથવા દંડ સહિત] ની કોઈપણ નાણાકીય વર્ષમાં આવક રાજ્યને સોંપવામાં આવશે અને તે દ્વારા જાળવી રાખવામાં આવશે; અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આભારી આવક ભારતના એકીકૃત ભંડોળનો ભાગ બનશે.]

9A. કર વસૂલાત ફક્ત નોંધાયેલા ડીલરો દ્વારા જ કરવામાં આવશે.—કોઈ પણ વ્યક્તિ જે નોંધાયેલ વેપારી નથી તે આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન માલના કોઈપણ વેચાણના સંદર્ભમાં આ કાયદા હેઠળ કર તરીકે કોઈપણ રકમ વસૂલ કરશે નહીં, અને કોઈપણ નોંધાયેલ વેપારી આ કાયદા અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો અનુસાર સિવાય આવી વસૂલાત કરી શકશે નહીં.]

2[9B. કર, વગેરેનું રાઉન્ડિંગ ઓફ - આ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ કર, દંડ, દંડ અથવા ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ અન્ય રકમ અને રિફંડની રકમને નજીકના રૂપિયા સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરવામાં આવશે અને, આ હેતુ માટે, જ્યાં આવી રકમમાં પૈસાનો સમાવેશ થતો રૂપિયાનો એક ભાગ હોય, તો, જો આ ભાગ પચાસ પૈસા કે તેથી વધુ હોય, તો તેને વધારીને એક રૂપિયા કરવામાં આવશે અને જો આ ભાગ પચાસ પૈસાથી ઓછો હોય, તો તેને અવગણવામાં આવશે:

પરંતુ આ કલમમાં જણાવેલ કંઈપણ વેપારી દ્વારા આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન માલના કોઈપણ વેચાણના સંદર્ભમાં આ કાયદા હેઠળ કર દ્વારા કોઈપણ રકમની વસૂલાતના હેતુ માટે લાગુ પડશે નહીં.]

10. દંડ.—જો કોઈ વ્યક્તિ—

3[(a) કલમ 6 ની પેટા-કલમ (2) અથવા કલમ 6A ની પેટા-કલમ (1) અથવા કલમ 6A ની પેટા-કલમ (4)⁵[પેટા-કલમ (8)] હેઠળ 4*** ઘોષણાપત્ર રજૂ કરે છે જે તે જાણે છે, અથવા તેને ખોટા માનવાનું કારણ છે; અથવા

(aa) કલમ 7 દ્વારા જરૂરીયાત મુજબ પોતાને નોંધણી કરાવવામાં નિષ્ફળ જાય છે અથવા પેટા-કલમ (3A) હેઠળના આદેશનું અથવા તે કલમની પેટા-કલમ (3C) અથવા પેટા-કલમ (3E) ની આવશ્યકતાઓનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે;]

(b) રજિસ્ટર્ડ ડીલર હોવાથી, કોઈપણ વર્ગના માલ ખરીદતી વખતે ખોટી રીતે રજૂ કરે છે કે આવા વર્ગના માલ તેના નોંધણી પ્રમાણપત્ર દ્વારા આવરી લેવામાં આવે છે; અથવા

(c) રજિસ્ટર્ડ ડીલર ન હોવાથી, આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન માલ ખરીદતી વખતે ખોટી રીતે રજૂ કરે છે કે તે એક રજિસ્ટર્ડ ડીલર છે; અથવા

(d) કલમ 8 ની પેટા-કલમ (3)⁶[કલમ (b) અથવા કલમ (c) અથવા કલમ (d)] માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ હેતુ માટે કોઈપણ માલ ખરીદ્યા પછી, વાજબી બહાનું વિના, આવા કોઈપણ હેતુ માટે માલનો ઉપયોગ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે;

(e) પાસે કલમ 8 ની પેટા-કલમ (4) ⁵[અથવા પેટા-કલમ (8)] ના હેતુ માટે નિર્ધારિત કોઈપણ ફોર્મ છે જે તેણે અથવા તેના મુખ્ય દ્વારા અથવા તેના એજન્ટ દ્વારા આ કાયદાની જોગવાઈઓ અથવા તેના હેઠળ બનાવેલા કોઈપણ નિયમો અનુસાર મેળવ્યું નથી;

7[(f) કલમ 9A માં સમાવિષ્ટ જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરીને કર તરીકે કોઈપણ રકમ એકત્રિત કરે છે,]

તેને છ મહિના સુધીની સાદી કેદની સજા અથવા દંડ અથવા બંનેની સજા થશે, અને જ્યારે ગુનો સતત ગુનો હોય, ત્યારે ગુનો ચાલુ રહે તે દરમિયાન દરરોજ પચાસ રૂપિયા સુધીનો દૈનિક દંડ થઈ શકે છે.

1. 2000 ના અધિનિયમ 10, કલમ 119 દ્વારા "કોઈપણ દંડ સહિત" (w.e.f. 12-5-2000) માટે સબ્સ.

2. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા કલમ ૭ (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

3. કલમ (a) (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩) માટે કલમ ૮ દ્વારા પેટા.

4. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬, કલમ ૬ (w.e.f. ૧-૦૪-૨૦૦૭) દ્વારા "પ્રમાણપત્ર" અથવા "" શબ્દો અવગણવામાં આવ્યા છે.

5. ૨૦૦૨ ના અધિનિયમ ૨૦ દ્વારા કલમ ૧૫૩ (w.e.f. ૧૩-૦૫-૨૦૦૨).

6. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા પેટા., કલમ. 8, "કલમ (b)" માટે (w.e.f. 1-4-1973).

7. ૧૯૫૮ ના અધિનિયમ ૩૧ દ્વારા કલમ ૭ (w.e.f. 1-10-1958).

^૧[10A. કાર્યવાહીના બદલે દંડ લાદવો.—2[(1)] જો માલ ખરીદનાર કોઈપણ વ્યક્તિ કલમ 10 ની કલમ (b) અથવા કલમ (c) અથવા કલમ (d) હેઠળ ગુના માટે દોષિત હોય, તો જે અધિકારીએ તેને અથવા, જેમ બને તેમ, તેને આ કાયદા હેઠળ નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર આપવા માટે સક્ષમ હોય, તેને સુનાવણીની વાજબી તક આપ્યા પછી, લેખિત આદેશ દ્વારા તેના પર દંડ તરીકે દોઢ ગણી રકમ લાદી શકે છે. 3[જો વેચાણ તે પેટા-કલમમાં આવતું વેચાણ હોત તો, તેને માલના વેચાણના સંદર્ભમાં કલમ 8 ની પેટા-કલમ (2) હેઠળ વસૂલવામાં આવતો કર]:

પરંતુ કલમ 10 હેઠળ ગુના માટે કોઈ કાર્યવાહી તે જ હકીકતોના સંદર્ભમાં શરૂ કરવામાં આવશે નહીં જેના પર આ કલમ હેઠળ દંડ લાદવામાં આવ્યો છે.

૪[(૨) પેટા-કલમ (૧) હેઠળ કોઈપણ વેપારી પર લાદવામાં આવેલ દંડ ભારત સરકાર દ્વારા કલમ ૯ ની પેટા-કલમ (૨) માં આપવામાં આવેલી રીતે વસૂલવામાં આવશે—

(a) કલમ 10 ની કલમ (b) અથવા કલમ (d) હેઠળ આવતા ગુનાના કિસ્સામાં, જે રાજ્યમાં માલ ખરીદનાર વ્યક્તિએ આવા માલની ખરીદીના સંબંધમાં ⁵[પેટા-કલમ (૪) કલમ 8] ના હેતુઓ માટે નિર્ધારિત ફોર્મ મેળવ્યું હોય;

(b) કલમ 10 ની કલમ (c) હેઠળ આવતા ગુનાના કિસ્સામાં, જે રાજ્યમાં માલ ખરીદનાર વ્યક્તિએ ગુનો ન કર્યો હોત તો તેણે પોતાને નોંધણી કરાવવી જોઈતી હતી.]

11. ગુનાઓનું જ્ઞાન.—(1) કોઈપણ અદાલત આ કાયદા અથવા તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો હેઠળ સજાપાત્ર કોઈપણ ગુનાનું જ્ઞાન લેશે નહીં સિવાય કે જેના અધિકારક્ષેત્રની સ્થાનિક મર્યાદામાં સરકારની અથવા તે સરકારના આવા અધિકારીની પૂર્વ મંજૂરી હોય, જે તે સામાન્ય અથવા ખાસ આદેશ દ્વારા આ વતી સ્પષ્ટ કરે; અને પ્રેસિડેન્સી મેજિસ્ટ્રેટ અથવા પ્રથમ વર્ગના મેજિસ્ટ્રેટ કરતાં નીચી કોઈ અદાલત આવા ગુનાનો પ્રયાસ કરશે નહીં.

(2) આ કાયદા હેઠળ સજાપાત્ર બધા ગુનાઓ જ્ઞાનપાત્ર અને જામીનપાત્ર રહેશે.

૧૨. વળતર.—આ કાયદા અથવા તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો હેઠળ સારી નિષ્ઠાથી કરવામાં આવેલ અથવા કરવાનો ઈરાદો ધરાવતો કોઈપણ કાર્ય માટે સરકારના કોઈપણ અધિકારી સામે કોઈ દાવો, કાર્યવાહી અથવા અન્ય કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકશે નહીં.

૧૩. નિયમો બનાવવાની સત્તા.—(૧) કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિયમો બનાવી શકે છે જેમાં જોગવાઈ કરવામાં આવે છે કે-

(a) આ કાયદા હેઠળ નોંધણી માટે અરજીઓ કઈ રીતે કરી શકાય, તેમાં સમાવિષ્ટ વિગતો, આવી નોંધણી આપવાની પ્રક્રિયા, કયા સંજોગોમાં નોંધણીનો ઇનકાર કરી શકાય છે અને કયા સ્વરૂપમાં નોંધણીનું પ્રમાણપત્ર આપી શકાય છે;

6[(aa) કલમ 2 ના કલમ (h) ની જોગવાઈ હેઠળ કામના કરાર માટે વેચાણ કિંમત નક્કી કરવાની અને કુલ વિચારણામાંથી કપાત કરવાની રીત;]

⁷[(ab)] કલમ 8 ની પેટા-કલમ (8) હેઠળ ઘોષણા રજૂ કરવાની ફોર્મ અને રીત;]

2. ૧૯૬૯ ના અધિનિયમ ૨૮, કલમ ૭ (w.r.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮) દ્વારા કલમ ૧૦A ને તેની પેટા-કલમ (૧) તરીકે ફરીથી ક્રમાંકિત કરવામાં આવી છે. ૩. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧, કલમ ૬૧ દ્વારા સબ્સ. 9, ચોક્કસ શબ્દો માટે (w.e.f. 1-4-1973).

7. કલમ (aa) કલમ ૯૨, ibid દ્વારા તેના કલમ (ab) તરીકે લખાયેલ છે. (w.e.f. ૧૩-૫-૨૦૦૫).

1. ૧૯૫૮ ના અધિનિયમ ૩૧, કલમ ૮ (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮) દ્વારા ઇન્સ.

4. ૧૯૬૯ ના અધિનિયમ ૨૮, કલમ ૭ (w.r.e.f. 1-10-1958) દ્વારા વિભાજન.

5. ૨૦૦૭ ના અધિનિયમ ૧૬, કલમ ૫ દ્વારા "કલમ ૮ ની પેટા-કલમ (૪) ની કલમ (a)" (w.e.f. 1-4-2007) માટે વિભાજન.

6. ૨૦૦૫ ના અધિનિયમ ૧૮, કલમ ૯૨ (w.e.f. ૧૩-૫-૨૦૦૫) દ્વારા વિભાજન.

(b) ટર્નઓવરનો સમયગાળો, આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ માલના વેચાણના સંબંધમાં ટર્નઓવર કઈ રીતે નક્કી કરવામાં આવશે, અને આવા નિર્ધારણની પ્રક્રિયામાં કપાત જે ^૧[કલમ ૮A ની પેટા-કલમ (૧) ની કલમ (c) હેઠળ] કરી શકાય છે;

(c) કયા કિસ્સાઓ અને સંજોગો, અને કયા શરતોને આધીન, આ કાયદા હેઠળ આપવામાં આવેલ કોઈપણ નોંધણી રદ કરી શકાય છે;

2[(d) આ કાયદા હેઠળ આપવામાં આવનાર ઘોષણાપત્ર અથવા પ્રમાણપત્રમાં સમાવિષ્ટ ફોર્મ અને વિગતો 1[મૂળ રાજ્ય અથવા આવા ફોર્મ અથવા પ્રમાણપત્ર અને તે સમય જેમાં આવા કોઈપણ પ્રમાણપત્ર અથવા ઘોષણાપત્રનું ઉત્પાદન અથવા પુરવઠો કરવામાં આવશે];

(e) વેચાણ માટે માલના ઉત્પાદન અથવા પ્રક્રિયામાં અથવા ખાણકામમાં અથવા વીજળીના ઉત્પાદન અથવા વિતરણમાં અથવા અન્ય કોઈપણ પ્રકારની વીજળીમાં ઉપયોગમાં લેવાતા માલ અથવા માલના વર્ગની ગણતરી;

(f) કલમ 9 ની ³[પેટા-કલમ (2)] ની જોગવાઈ હેઠળ જોગવાઈ કરી શકાય તેવી બાબતો;

(g) આ કાયદા હેઠળ અરજીઓના સંદર્ભમાં ચૂકવવાપાત્ર ફી.]

4[(h) કલમ 19 હેઠળ રચાયેલી સત્તામંડળની યોગ્ય કામગીરી;

(i) કલમ 19 ની પેટા-કલમ (3) હેઠળ અધ્યક્ષ અને સભ્યોને ચૂકવવાપાત્ર પગાર અને ભથ્થાં, અને સેવાની શરતો અને નિયમો;

(j) નિર્ધારિત કરી શકાય તેવી કોઈપણ અન્ય બાબત.]

5[(2) પેટા-કલમ (1) હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલ દરેક નિયમ, તે બનાવ્યા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે, સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ, જ્યારે તે સત્રમાં હોય, કુલ ત્રીસ દિવસના સમયગાળા માટે મૂકવામાં આવશે, જેમાં એક સત્ર અથવા બે કે તેથી વધુ ક્રમિક સત્રોનો સમાવેશ થઈ શકે છે, અને જો, સત્ર અથવા ઉપરોક્ત ક્રમિક સત્રો પછી તરત જ સત્ર સમાપ્ત થાય તે પહેલાં, બંને ગૃહો નિયમમાં કોઈપણ ફેરફાર કરવા સંમત થાય છે અથવા બંને ગૃહો સંમત થાય છે કે નિયમ બનાવવો જોઈએ નહીં, તો નિયમ પછી ફક્ત આવા સુધારેલા સ્વરૂપમાં જ અમલમાં રહેશે અથવા કોઈ અસર ધરાવતો નથી, જેમ કે કેસ હોઈ શકે; તેથી, જોકે, આવા કોઈપણ ફેરફાર અથવા રદબાતલ તે નિયમ હેઠળ અગાઉ કરવામાં આવેલી કોઈપણ વસ્તુની માન્યતાને બાકાત રાખશે નહીં.]

(3) રાજ્ય સરકાર આ કાયદાના હેતુઓને પૂર્ણ કરવા માટે, આ કાયદાની જોગવાઈઓ અને પેટા-કલમ (1) હેઠળ બનાવેલા નિયમો સાથે અસંગત ન હોય તેવા નિયમો બનાવી શકે છે.

(4) ખાસ કરીને અને પેટા-કલમ (3) દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાઓને બાકાત રાખ્યા વિના, રાજ્ય સરકાર નીચેના બધા અથવા કોઈપણ હેતુઓ માટે નિયમો બનાવી શકે છે, એટલે કે:—

(a) નોંધાયેલા ડીલરોની યાદીઓનું પ્રકાશન, સમયાંતરે આવી યાદીઓમાં કરવામાં આવેલા સુધારાઓ, અને આવી યાદીઓમાં સમાવિષ્ટ વિગતો;

6[(aa) કલમ 7 ની પેટા-કલમ (2A) અથવા પેટા-કલમ (3A) અથવા પેટા-કલમ (3C) હેઠળ સુરક્ષા પૂરી પાડવાની રીત અને તે કલમની પેટા-કલમ (3E) હેઠળ કોઈપણ ખામી કેવી રીતે અને કયા સમયમાં પૂરી કરી શકાય તે રીતે;]

(b) આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્ય દરમિયાન વેચાણ સંબંધિત હિસાબો નોંધાયેલા ડીલરો દ્વારા રાખવાનું ફોર્મ અને રીત;

1. 1972 ના અધિનિયમ 61, કલમ 10 (w.e.f. 1-4-1973) દ્વારા ઇન્સ.

2. 1958 ના અધિનિયમ 31, કલમ 9, કલમ (d) (w.e.f. 1-10-1958) માટે પેટા.

3. પેટા. ૧૯૬૯ ના અધિનિયમ ૨૮ દ્વારા, કલમ ૮, "પેટા-કલમ (૩)" માટે (પૂર્વવર્તી રીતે).

૪. ૨૦૦૧ ના અધિનિયમ ૪૧ દ્વારા, કલમ ૨ (w.e.f. ૧૭-૩-૨૦૦૫).

૫. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા, કલમ ૧૦ દ્વારા, પેટા-કલમ (૨) માટે (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

૬. કલમ ૧૦ દ્વારા, ibid. (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

(c) આ કાયદાના હેતુઓ માટે જરૂરી હોય તેવી કોઈપણ વેપારીના માલના સ્ટોક, ખરીદી, વેચાણ અને પુસ્તકોની ડિલિવરી અથવા તેના વ્યવસાયને લગતી કોઈપણ અન્ય માહિતી પૂરી પાડવી;

(d) આ કાયદા હેઠળ રાખવા જરૂરી કોઈપણ ચોપડા, હિસાબ અથવા દસ્તાવેજોનું નિરીક્ષણ, આવા ચોપડા, હિસાબ અથવા દસ્તાવેજોની શોધના હેતુ માટે કોઈપણ વાજબી સમયે કોઈપણ પરિસરમાં પ્રવેશ અને આવા ચોપડા, હિસાબ અથવા દસ્તાવેજો જપ્ત કરવા;

1[(e) જે અધિકારી પાસેથી, કલમ 6 ની પેટા-કલમ (2) ની પ્રથમ જોગવાઈના કલમ (a) અથવા કલમ 6A ની પેટા-કલમ (1) અથવા કલમ 8 ની પેટા-કલમ (4) હેઠળ નિર્ધારિત ઘોષણાના કલમ (a) હેઠળ નિર્ધારિત કોઈપણ પ્રમાણપત્રના સ્વરૂપની શરતો અને ચુકવણી ફી મેળવી શકાય છે, આવા ફોર્મ્સ કસ્ટડીમાં કેવી રીતે રાખવામાં આવશે અને તેને લગતા રેકોર્ડ્સ કેવી રીતે જાળવવામાં આવશે અને આવા કોઈપણ ફોર્મનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકાય અને આવા કોઈપણ પ્રમાણપત્ર અથવા ઘોષણાપત્ર રજૂ કરી શકાય છે;

(ee) કલમ 7 ની પેટા-કલમ (3H) હેઠળ અપીલ કેવી રીતે કરી શકાય તે ફોર્મ અને રીત, અને સત્તા કોને સોંપી શકાય છે, આવી અપીલોની સુનાવણીમાં અનુસરવાની પ્રક્રિયા અને આવી અપીલોના સંદર્ભમાં ચૂકવવાપાત્ર ફી;]

(f) અવિભાજિત હિન્દુ પરિવાર, સંગઠન, ક્લબ, સોસાયટી, પેઢી અથવા કંપનીના કિસ્સામાં અથવા વાલી અથવા ટ્રસ્ટી તરીકે અથવા અન્ય વ્યક્તિ વતી વ્યવસાય કરતી વ્યક્તિના કિસ્સામાં, રાજ્યમાં વેપારીના વ્યવસાયના સંબંધમાં મેનેજર માનવામાં આવનાર વ્યક્તિનું નામ અને આવી જાહેરાત કયા સ્વરૂપમાં આપી શકાય તે દર્શાવતું ઘોષણાપત્ર રજૂ કરવું;

(g) કોઈપણ વ્યવસાયની માલિકીમાં અથવા કોઈપણ વેપાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતા કોઈપણ વ્યવસાયના કોઈપણ ફેરફાર માટે, તે સમય, રીત અને ²[સત્તાવાળાઓ જેમને] પૂરી પાડવામાં આવશે.

(5) આ કલમ હેઠળ કોઈપણ નિયમ બનાવતી વખતે ⁴[કેન્દ્ર સરકાર અથવા, જેમ બને તેમ, રાજ્ય સરકાર] નિર્દેશ આપી શકે છે કે તેનો ભંગ પાંચસો રૂપિયા સુધીના દંડને પાત્ર થશે અને જ્યારે ગુનો સતત ગુનો હોય, ત્યારે ગુનો ચાલુ રહે તે દરમિયાન દરરોજ પચાસ રૂપિયા સુધીનો દૈનિક દંડ થઈ શકે છે.

પ્રકરણ IV

આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યમાં વિશેષ મહત્વના ગુણ

14. [આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યમાં ચોક્કસ માલનું વિશેષ મહત્વ.] કરવેરા કાયદા (સુધારા) અધિનિયમ, 2017 (2017 ના 18), કલમ 14 (w.e.f. 1-7-2017) દ્વારા બાકાત રાખવામાં આવ્યું છે.

૧૫. [ઘોષિત માલના વેચાણ અથવા ખરીદી પર કર સંબંધિત પ્રતિબંધો અને શરતો.] કલમ ૧૫, ibid. (w.e.f. ૧-૭-૨૦૧૭) દ્વારા બાકાત.

૫[પ્રકરણ V

ખાસ કિસ્સાઓમાં જવાબદારી

૧૬. વ્યાખ્યાઓ.—આ પ્રકરણમાં,—

(a) કંપનીના સંબંધમાં "યોગ્ય સત્તા" નો અર્થ કંપની પર કર આકારણી કરવા માટે સક્ષમ સત્તા છે;

૧. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા પેટા, કલમ ૧૦, કલમ (e) માટે (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

૨. પેટા. ૧૯૫૮ ના અધિનિયમ ૩૧ દ્વારા, કલમ ૯, "જે સત્તાવાળાઓ" માટે (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮).

૩. ૧૯૫૩ ના અધિનિયમ ૩૧ દ્વારા, કલમ ૯, "પ્રકૃતિ" માટે (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૫૮).

૪. ૧૯૭૨ ના અધિનિયમ ૬૧ દ્વારા, કલમ ૧૦, "રાજ્ય સરકાર" માટે (w.e.f. ૧-૪-૧૯૭૩).

૫. કલમ ૧૩ દ્વારા, કલમ ૧૩ દ્વારા, કલમ ૧-૪-૧૯૭૩).

(b) "કંપની" અને "ખાનગી કંપની" નો અર્થ કંપની અધિનિયમ, 1956 (1956 નો 1) ની કલમ 3 ની પેટા-કલમ (1) ની કલમ (i) અને (iii) દ્વારા અનુક્રમે આપવામાં આવેલ અર્થ છે.

17. લિક્વિડેશનમાં કંપની.—(1) દરેક વ્યક્તિ—

(a) જે કોઈપણ કંપનીનો લિક્વિડેટર છે જે કોર્ટના આદેશ હેઠળ અથવા અન્યથા બંધ થઈ રહી છે; અથવા

(b) જેને કંપનીની કોઈપણ સંપત્તિના રીસીવર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે, જેને હવે પછી લિક્વિડેટર તરીકે ઓળખવામાં આવશે, તે આવા લિક્વિડેટર બન્યા પછી ત્રીસ દિવસની અંદર, યોગ્ય અધિકારીને તેમની નિમણૂકની સૂચના આપશે.

(2) યોગ્ય સત્તાધિકારી, યોગ્ય લાગે તેવી માહિતી મંગાવવાની તપાસ કર્યા પછી, લિક્વિડેટરને નિમણૂકની સૂચના મળે તે તારીખથી ત્રણ મહિનાની અંદર તે રકમની જાણ કરશે જે, યોગ્ય સત્તાધિકારીના મતે, કંપની દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર હોય તેવા કોઈપણ કર માટે પૂરતી હશે, અથવા ત્યારબાદ ચૂકવવાપાત્ર બનવાની શક્યતા છે.

(3) ફડચા આપનાર કંપનીની કોઈપણ સંપત્તિ અથવા તેના હાથમાં રહેલી મિલકતોમાંથી ભાગ લેશે નહીં જ્યાં સુધી તેને પેટા-કલમ (2) હેઠળ યોગ્ય સત્તાવાળા દ્વારા સૂચિત કરવામાં ન આવે અને આવી સૂચના આપવામાં ન આવે ત્યાં સુધી, તે સૂચિત રકમ જેટલી રકમ અલગ રાખશે અને, જ્યાં સુધી તે આવી રકમ અલગ રાખશે નહીં, ત્યાં સુધી કંપનીની કોઈપણ સંપત્તિ અથવા તેના હાથમાં રહેલી મિલકતોમાંથી ભાગ લેશે નહીં:

પરંતુ આ પેટા-કલમમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ ફડચા આપનારને કોર્ટના કોઈપણ આદેશનું પાલન કરીને અથવા આ કાયદા હેઠળ કંપની દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કર ચૂકવવાના હેતુ માટે અથવા સુરક્ષિત લેણદારોને કોઈપણ ચુકવણી કરવા માટે, જેમના દેવા કાયદા હેઠળ ફડચાની તારીખે સરકારને ચૂકવવાના દેવા કરતાં ચુકવણીની પ્રાથમિકતા માટે હકદાર છે અથવા કંપનીના સમાપ્તિના આવા ખર્ચ અને ખર્ચાઓને પહોંચી વળવા માટે રોકશે નહીં જે યોગ્ય સત્તાવાળાના મતે વાજબી છે.

(4) જો લિક્વિડેટર પેટા-કલમ (1) અનુસાર નોટિસ આપવામાં નિષ્ફળ જાય અથવા પેટા-કલમ (3) ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરીને કંપનીની કોઈપણ સંપત્તિ અથવા તેના હાથમાં રહેલી મિલકતો દ્વારા જરૂરી રકમ અથવા તેના ભાગોને અલગ રાખવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તે કંપની દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કરની ચુકવણી માટે વ્યક્તિગત રીતે જવાબદાર રહેશે:

પરંતુ જો કંપની દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ કરની રકમ પેટા-કલમ (2) હેઠળ સૂચિત કરવામાં આવે, તો આ પેટા-કલમ હેઠળ લિક્વિડેટરની વ્યક્તિગત જવાબદારી આવી રકમ જેટલી હશે.

(5) જ્યાં એક કરતાં વધુ લિક્વિડેટર હોય, ત્યાં આ કલમ હેઠળ લિક્વિડેટર સાથે જોડાયેલ જવાબદારીઓ અને જવાબદારીઓ બધા લિક્વિડેટરોને સંયુક્ત રીતે અને અલગ રીતે જોડવામાં આવશે.

(6) આ કલમની જોગવાઈઓ હાલમાં અમલમાં રહેલા કોઈપણ અન્ય કાયદામાં વિપરીત કંઈપણ હોવા છતાં, અસર કરશે.

૧૮. લિક્વિડેશનમાં ખાનગી કંપનીના ડિરેક્ટરોની જવાબદારી.—કંપનીઝ એક્ટ, ૧૯૫૬ (૧૯૫૬નો ૧) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જ્યારે આ કાયદાની શરૂઆત પછી કોઈપણ ખાનગી કંપની બંધ થઈ જાય છે, અને આ કાયદા હેઠળ કંપની પર કોઈપણ સમયગાળા માટે, પછી ભલે તે તેના લિક્વિડેશન પહેલાં અથવા તે દરમિયાન અથવા પછી, આકારણી કરાયેલ કોઈપણ કર વસૂલ કરી શકાતો નથી, તો, દરેક વ્યક્તિ જે કર ચૂકવવાનો બાકી હોય તે સમયગાળા દરમિયાન કોઈપણ સમયે ખાનગી કંપનીના ડિરેક્ટર હતા, તેઓ આવા કરની ચુકવણી માટે સંયુક્ત રીતે અને અલગ રીતે જવાબદાર રહેશે, સિવાય કે તે સાબિત કરે કે બિન-વસૂલાત કંપનીના બાબતોના સંબંધમાં તેના તરફથી કોઈપણ ઘોર બેદરકારી, ગેરરીતિ અથવા ફરજના ભંગને આભારી ન હોઈ શકે.]

૧[પ્રકરણ VA

સૌથી વધુ અપીલ અધિકારીને અપીલ રાજ્ય

૧૮A. રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીને અપીલ.—(૧) રાજ્ય કાયદામાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, કલમ ૬A ની પેટા-કલમ (૨) હેઠળ આકારણી અધિકારી દ્વારા કરવામાં આવેલા આદેશથી અથવા તે કલમની પેટા-કલમ (૩) ની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવેલા આદેશથી નારાજ કોઈપણ વ્યક્તિ, સંબંધિત રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદામાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, આવા આદેશ સામે રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીને અપીલ કરી શકે છે:

પરંતુ આવી અપીલમાં કરના દર, આકારણીપાત્ર ટર્નઓવરની ગણતરી અને દંડ સહિત કોઈપણ આકસ્મિક મુદ્દાઓ ઉઠાવી શકાય છે.

(2) પેટા-કલમ (1) હેઠળ અપીલ તે તારીખથી સાઠ દિવસની અંદર દાખલ કરવામાં આવશે જ્યારે તે પેટા-કલમ (2) માં ઉલ્લેખિત આદેશ પીડિત વ્યક્તિને મોકલવામાં આવે છે:

પરંતુ રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારી દ્વારા કલમ 25 ની પેટા-કલમ (2) ની જોગવાઈ હેઠળ પ્રથમ અપીલ અધિકારીને મોકલવામાં આવેલી અને નિયત દિવસ પહેલા તરત જ આવા અધિકારી સમક્ષ પેન્ડિંગ રહેલી કોઈપણ અપીલ, આવા નિયત દિવસે, રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે અને તેને પેટા-કલમ (1) હેઠળ દાખલ કરાયેલ અપીલ તરીકે ગણવામાં આવશે અને તે મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

સમજૂતી.—આ પેટા-કલમના હેતુઓ માટે, "નિયત દિવસ" એટલે એવી તારીખ જે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિયત કરી શકે છે.

(3) રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારી, બંને પક્ષોને સાંભળવાની તક આપ્યા પછી, યોગ્ય આદેશ પસાર કરી શકે છે.

(૪) રાજ્યની સર્વોચ્ચ અપીલ સત્તાધિકારી, શક્ય હોય ત્યાં સુધી, અપીલ દાખલ કર્યાની તારીખથી છ મહિનાની અંદર આવી અપીલ સાંભળી શકે છે અને નિર્ણય લઈ શકે છે.

(૫) રાજ્ય કાયદામાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, રાજ્યની સર્વોચ્ચ અપીલ સત્તાધિકારી, અપીલકર્તાની અરજી પર અને તે જ માલ પર અન્ય રાજ્યોમાં સ્થાનિક અથવા કેન્દ્રીય વેચાણ વેરામાં કોઈપણ રકમ જમા કરાવવા સહિત સંબંધિત હકીકતો ધ્યાનમાં લીધા પછી, તેને યોગ્ય લાગે તેવા નિયમો અને શરતોને આધીન સ્ટેનો આદેશ પસાર કરી શકે છે, અને આવા આદેશ, અન્ય બાબતોની સાથે, અપીલ દાખલ થાય તે પહેલાં જમા કરાવવા માટે આકારણી કરાયેલ કરનો ભાગ સૂચવી શકે છે.

સમજૂતી.—આ કલમ અને કલમો 20, 21, 22 અને 25 ના હેતુઓ માટે, "રાજ્યની સર્વોચ્ચ અપીલ સત્તા", તેના વ્યાકરણીય ભિન્નતાઓ સાથે, ઉચ્ચ ન્યાયાલય સિવાયની કોઈપણ સત્તા અથવા ટ્રિબ્યુનલ અથવા કોર્ટનો અર્થ થાય છે, જે રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદા હેઠળ સ્થાપિત અથવા રચાયેલ છે, ગમે તે નામથી ઓળખાય.]

2[પ્રકરણ VI

આંતર-રાજ્ય વેપાર અથવા વાણિજ્યના સંદર્ભમાં વિવાદોનું સમાધાન કરવાનો અધિકાર

19. કેન્દ્રીય વેચાણ વેરા અપીલ સત્તામંડળ.—(1) કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ કાયદાના ³[કલમ 6A સાથે કલમ 9] હેઠળ આવતા આંતર-રાજ્ય વિવાદોનું સમાધાન કરવા માટે એક સત્તામંડળની રચના કરે છે, જેને "કેન્દ્રીય વેચાણ વેરા અપીલ સત્તામંડળ (ત્યારબાદ સત્તામંડળ તરીકે ઓળખવામાં આવશે") તરીકે ઓળખવામાં આવશે.

૧. ૨૦૧૦ ના અધિનિયમ ૧૪, કલમ ૭૯ (w.e.f. ૧-૬-૨૦૧૦) દ્વારા ઇન્સ.

૨. ૨૦૦૧ ના અધિનિયમ ૪૧, કલમ ૩ (w.e.f. ૧૭-૩-૨૦૦૫) દ્વારા ઇન્સ.

૩. ૨૦૦૪ ના અધિનિયમ ૨૩, કલમ ૧૧૯ દ્વારા પેટા, “કલમ ૬એ અથવા કલમ ૯” માટે (w.e.f. ૧૦-૯-૨૦૦૪).

(2) ઓથોરિટીમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિયુક્ત નીચેના સભ્યોનો સમાવેશ થશે, જેમ કે:—

(a) અધ્યક્ષ, જે સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ હોય, અથવા હાઇકોર્ટના નિવૃત્ત મુખ્ય ન્યાયાધીશ હોય;

(b) ભારતીય કાનૂની સેવાના અધિકારી જે ભારત સરકારના અધિક સચિવ હોય, અથવા બનવા માટે લાયક હોય; અને

(c) રાજ્ય સરકારના અધિકારી જે સચિવના હોદ્દાથી નીચે ન હોય અથવા કેન્દ્ર સરકારના અધિક સચિવના હોદ્દાથી નીચે ન હોય તેવા અધિકારી, જે વેચાણવેરાના મામલામાં નિષ્ણાત હોય.

1[(2A)પેટા-કલમ (2) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 (43 ઓફ 1961) ની કલમ 245-O ની પેટા-કલમ (2) ની કલમ (a) અથવા કલમ (c), જેમ બને તેમ, હેઠળ નિયુક્ત કરાયેલા ચેરમેન અથવા ઓથોરિટી ફોર એડવાન્સ રૂલિંગમાં આવા પદ ધરાવતા સભ્ય, તે ઓથોરિટીના ચેરમેન અથવા સભ્ય હોવા ઉપરાંત, આ કાયદા હેઠળ ઓથોરિટીના ચેરમેન અથવા સભ્ય તરીકે નિયુક્ત થઈ શકે છે.]

(3) ચેરમેન અને સભ્યોને ચૂકવવાપાત્ર પગાર અને ભથ્થાં, અને સેવાની શરતો એવી હશે જે નિર્ધારિત કરવામાં આવી શકે.

(4) કેન્દ્ર સરકાર આ કાયદા હેઠળ ઓથોરિટીની સત્તાઓના કાર્યક્ષમ ઉપયોગ માટે જરૂરી હોય તેવા અધિકારીઓ અને સ્ટાફ ઓથોરિટીને પૂરા પાડશે.

2[19A. ખાલી જગ્યાઓ, વગેરે, કાર્યવાહીને અમાન્ય ન બનાવવા માટે.—ઓથોરિટી સમક્ષની કોઈપણ કાર્યવાહી ફક્ત કોઈ ખાલી જગ્યા અથવા ઓથોરિટીના બંધારણમાં ખામી હોવાના આધારે પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવશે નહીં અથવા અમાન્ય રહેશે નહીં.]

3[20. અપીલ.—4[(1) માલના સ્ટોક ટ્રાન્સફર અથવા કન્સાઇન્મેન્ટ સંબંધિત મુદ્દાઓ નક્કી કરવા માટે આ કાયદા હેઠળ રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારી દ્વારા પસાર કરાયેલા કોઈપણ આદેશ સામે ઓથોરિટી સમક્ષ અપીલ કરવામાં આવશે, જ્યાં સુધી તેમાં આંતર-રાજ્ય પ્રકૃતિનો વિવાદ શામેલ હોય.]

(2) રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદામાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, ઓથોરિટી પેટા-કલમ (1) હેઠળ દાખલ કરાયેલ અપીલનો નિર્ણય લેશે.

(3) પેટા-કલમ (1) હેઠળ અપીલ તે પેટા-કલમમાં ઉલ્લેખિત આદેશ કોઈપણ પીડિત વ્યક્તિ પર બજાવે તે તારીખથી નેવું દિવસની અંદર દાખલ કરી શકાય છે:

જો કે, ઓથોરિટી નેવું દિવસની ઉપરોક્ત અવધિ પૂર્ણ થયા પછી, પરંતુ આવી સેવાની તારીખથી એકસો પચાસ દિવસ કરતાં વધુ સમય પછી કોઈપણ અપીલ દાખલ કરી શકે છે, જો તે સંતુષ્ટ થાય કે અપીલકર્તાને પૂરતા કારણોસર સમયસર અપીલ દાખલ કરવાથી અટકાવવામાં આવ્યો હતો:

વધુમાં, ઓથોરિટી સેન્ટ્રલ સેલ્સ ટેક્સ (સુધારા) અધિનિયમ, 2005 (2006 નો 3) ની શરૂઆતથી સાઠ દિવસની અંદર પીડિત વ્યક્તિની કોઈપણ અપીલ દાખલ કરી શકે છે, જ્યાં આવી પીડિત વ્યક્તિને ઉપરોક્ત અધિનિયમની શરૂઆત પહેલાં પેટા-કલમ (1) હેઠળ રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીના આદેશ સામે અપીલ દાખલ કરવાનો અધિકાર હતો, પરંતુ તેણે 3 ડિસેમ્બર, 2001 થી શરૂ થતા અને 16 માર્ચ, 2005 ના રોજ સમાપ્ત થતા સમયગાળા દરમિયાન અપીલ દાખલ કરવાનો અધિકાર મેળવ્યો નથી.

1. ઇન્સ. ૨૦૦૬ ના અધિનિયમ ૩ દ્વારા, કલમ ૨ (w.e.f. ૧-૩-૨૦૦૬).

૨. કલમ ૩ દ્વારા, ibid. (w.e.f. ૧-૩-૨૦૦૬).

૩. કલમ ૨૦ (w.e.f. ૧-૩-૨૦૧૬) માટે કલમ ૪ દ્વારા, ibid. દ્વારા પેટા.

૪. કલમ ૧૪ દ્વારા, કલમ ૮૦ દ્વારા પેટા-કલમ (૧) માટે (w.e.f. ૮-૫-૨૦૧૦).

(૪) અરજી ચાર નકલોમાં કરવાની રહેશે અને તેની સાથે પાંચ હજાર રૂપિયા ફી પણ હોવી જોઈએ.]

૨૧. અરજી પ્રાપ્તિ પર પ્રક્રિયા.—(૧) અપીલ પ્રાપ્તિ પર, સત્તાધિકારી તેની નકલ સંબંધિત ^૧[અપીલ મૂલ્યાંકન કરનાર અધિકારી] તેમજ અપીલ સાથે સંબંધિત દરેક રાજ્ય સરકારને મોકલશે અને તેમને સંબંધિત રેકોર્ડ રજૂ કરવા માટે બોલાવશે:

જો કે આવા રેકોર્ડ શક્ય તેટલી વહેલી તકે ^૨[ઉચ્ચતમ અધિકારી] અથવા સંબંધિત રાજ્ય સરકારને, જે પણ કેસ હોય] પરત કરવામાં આવશે.

(૨) સત્તાધિકારી ^૨[ઉચ્ચતમ અધિકારી] ના આદેશ સામે દાખલ કરાયેલ અપીલનો નિર્ણય લેશે અને નિર્ણય લેશે.

(3) સત્તાધિકારી, અપીલ અને માંગવામાં આવેલા રેકોર્ડની તપાસ કર્યા પછી, આદેશ દ્વારા, અપીલને મંજૂરી આપે છે અથવા નકારી કાઢે છે:

3[જો અપીલકર્તાને રૂબરૂમાં અથવા યોગ્ય રીતે અધિકૃત પ્રતિનિધિ દ્વારા સાંભળવાની તક આપવામાં ન આવે અને ⁴[દરેક રાજ્ય સરકારને પણ] સુનાવણીની અપીલ સાથે સંબંધિત હોય તો કોઈપણ અપીલ નકારી કાઢવામાં આવશે નહીં.]

વધુમાં, જો અપીલ નકારી કાઢવામાં આવે કે સ્વીકારવામાં આવે, તો આવા અસ્વીકાર અથવા સ્વીકાર માટેના કારણો આદેશમાં આપવામાં આવશે.

(4) સત્તાધિકારી અપીલ મળ્યાના છ મહિનાની અંદર લેખિતમાં તેનો આદેશ જાહેર કરવાનો પ્રયાસ કરશે.

(5) પેટા-કલમ (3) હેઠળ કરવામાં આવેલા દરેક આદેશની નકલ 5[અપીલકર્તા, મૂલ્યાંકન અધિકારી, પ્રતિવાદી અને રાજ્ય સરકારના ઉચ્ચતમ અપીલ અધિકારી] ને મોકલવામાં આવશે.

22. સત્તાધિકારીની સત્તાઓ.—(1) સત્તાધિકારી પાસે સિવિલ પ્રોસિજર કોડ, 1908 (1908 ના 5) હેઠળ કોર્ટમાં મળેલી સમાન સત્તાઓ હશે, જ્યારે નીચેની બાબતોના સંદર્ભમાં દાવો ચલાવવામાં આવે છે, જેમ કે:—

(a) કોઈપણ વ્યક્તિની હાજરી ફરજિયાત કરવી, શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞા પર તેની તપાસ કરવી; (b) હિસાબો અને દસ્તાવેજો રજૂ કરવાની ફરજ પાડવી;

(c) સાક્ષીઓની તપાસ માટે કમિશન જારી કરવું;

(d) સોગંદનામા પર પુરાવા સ્વીકારવા;

(e) અન્ય કોઈપણ બાબત જે નિર્ધારિત કરી શકાય.

6[(1A) સત્તાધિકારી સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીના આદેશની કામગીરી પર સ્ટે આપી શકે છે જેની સામે તેની સમક્ષ અપીલ દાખલ કરવામાં આવી છે અથવા અપીલ દાખલ કરતા પહેલા ⁷[કર જમા કરાવવાનો] આદેશ આપી શકે છે અને કર જમા કરાવવા માટે આવો સ્ટે આપતી વખતે અથવા આવો આદેશ આપતી વખતે, જો કરદાતાએ સંબંધિત રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ કર કાયદા હેઠળ કર જમા કરાવ્યો હોય, તો આવા ⁷[જમા] અથવા તેને યોગ્ય લાગે તેવો યોગ્ય આદેશ પસાર કરશે.]

3. જોગવાઈ 2003 ના અધિનિયમ 32, કલમ 164 (w.e.f. 14-5-2003) દ્વારા સબ્સ.

1. 2003 ના અધિનિયમ 32, કલમ 164 દ્વારા ચોક્કસ શબ્દો માટે (w.e.f. 14-5-2003).

2. "આકારણી સત્તા" માટે 2006 ના અધિનિયમ 3, કલમ 5 દ્વારા સબ્સ (w.e.f. 1-3-2006).

4. "રાજ્ય સરકારને પણ" માટે 2004 ના અધિનિયમ 23, કલમ 119 દ્વારા સબ્સ. (w.e.f. 10-9-2004).

5. "અપીલકર્તા અને આકારણી સત્તા" માટે 2006 ના અધિનિયમ 3, કલમ 5 દ્વારા સબ્સ. (w.e.f. 1-3-2006).

6. પેટા-કલમ (1A) માટે કલમ 6, ibid. દ્વારા પેટા (w.e.f. 1-3-2006).

7. "પ્રી-ડિપોઝીટ" માટે કલમ 14, 81, 2010 ના પેટા (w.e.f. 8-5-2010).

1[(1B) સત્તામંડળ રાજ્ય દ્વારા એકત્રિત કરાયેલા કરના રિફંડ માટે નિર્દેશ જારી કરી શકે છે જેને સત્તામંડળે તે રાજ્યને ચૂકવવાનો બાકી નથી તેમ ઠરાવ્યું હોય, અથવા વૈકલ્પિક રીતે, તે રાજ્યને રિફંડપાત્ર રકમ તે રાજ્યને ટ્રાન્સફર કરવા માટે નિર્દેશિત કરી શકે છે જેને તે જ વ્યવહાર પર કેન્દ્રીય વેચાણ વેરો ચૂકવવાનો બાકી છે:

પરંતુ રાજ્ય દ્વારા પરત કરવાનો નિર્દેશિત કરની રકમ અપીલકર્તા દ્વારા તે જ વ્યવહાર પર ચૂકવવાપાત્ર કેન્દ્રીય વેચાણ વેરાની રકમથી વધુ ન હોવી જોઈએ.]

(2) સત્તામંડળ સમક્ષની દરેક કાર્યવાહી ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 193 અને 228 ના અર્થમાં ન્યાયિક કાર્યવાહી માનવામાં આવશે અને સત્તામંડળ ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, 1973 (1974 નો 2) ની કલમ 195 અને પ્રકરણ XXVI ના હેતુઓ માટે સિવિલ કોર્ટ માનવામાં આવશે.

23. સત્તાની પ્રક્રિયા.—આ પ્રકરણની જોગવાઈઓને આધીન, સત્તાને આ કાયદા હેઠળ સત્તાના ઉપયોગથી ઉદ્ભવતા ²[કોઈપણ માંગણીની વસૂલાત પર રોક સહિત] પોતાની પ્રક્રિયાનું નિયમન કરવાની સત્તા હશે.

24. આ કાયદા હેઠળ સત્તા તરીકે કાર્ય કરવા માટે એડવાન્સ રૂલિંગ માટેનો અધિકાર.—(1) હાલમાં અમલમાં રહેલા કોઈપણ અન્ય કાયદામાં અને આ કાયદાની કલમ 19 માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, આવકવેરા અધિનિયમ, 1961 (1961 નો 43) ની કલમ 245-O હેઠળ રચાયેલ એડવાન્સ રૂલિંગ માટેનો અધિકાર કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સત્તાવાર ગેઝેટમાં, જરૂરી હોય તેવા ફેરફારો સાથે, આ કાયદાની કલમ 19 ને અનુરૂપ તેની રચના બનાવવા માટે, આ કાયદા હેઠળ સત્તા તરીકે, જ્યાં સુધી તે કલમ હેઠળ સત્તાની રચના ન થાય ત્યાં સુધી સૂચિત કરવામાં આવશે.

(2) આ કાયદાની કલમ 19 ની જોગવાઈઓ અનુસાર ઓથોરિટીની રચનાની તારીખથી અને ત્યારથી, એડવાન્સ રૂલિંગ ઓથોરિટી પાસે બાકી રહેલી કાર્યવાહી તે કલમ હેઠળ રચાયેલી ઓથોરિટીને તબદીલ કરવામાં આવશે, જ્યાં ઉપરોક્ત ઓથોરિટીની રચનાની તારીખ પહેલાં આવી કાર્યવાહી ચાલુ હતી.

૩[૨૫. બાકી રહેલી કાર્યવાહીનું ટ્રાન્સફર.—(૧) સેન્ટ્રલ સેલ્સ ટેક્સ (એમેન્ડમેન્ટ) એક્ટ, ૨૦૦૫ (૨૦૦૬નો ૩) ના પ્રારંભથી, કલમ ૨૪ ની પેટા-કલમ (૧) હેઠળ સૂચિત ઓથોરિટી સમક્ષ બાકી રહેલી બધી અપીલો (રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીના આદેશો સામેની અપીલો સિવાય) તેના રેકોર્ડ સાથે સંબંધિત રાજ્યના સર્વોચ્ચ અપીલ અધિકારીને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે.

(2) રાજ્યના ઉચ્ચતમ અપીલ અધિકારી, જેમને આવા રેકોર્ડ મળ્યા પછી પેટા-કલમ (1) હેઠળ આવી અપીલ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી છે, તેઓ આવી અપીલનો સામનો યોગ્ય રાજ્યના સામાન્ય વેચાણ વેરા કાયદા અનુસાર રાજ્યના ઉચ્ચતમ અપીલ અધિકારી સમક્ષ દાખલ કરાયેલ અપીલના કિસ્સામાં શક્ય તેટલી રીતે કરશે, જે તબક્કામાં આવા ટ્રાન્સફર પહેલાં પહોંચ્યું હતું અથવા રાજ્યના ઉચ્ચતમ અપીલ અધિકારી યોગ્ય ગણી શકે તે કોઈપણ અગાઉના તબક્કામાંથી અથવા ડી નોવોથી:

4* * * * *

26. આદેશની લાગુતા.—આ પ્રકરણ હેઠળ સત્તાવાળા દ્વારા પસાર કરાયેલ આદેશ ⁵[સંબંધિત દરેક રાજ્ય સરકાર, આકારણી સત્તાવાળાઓ] અને સામાન્ય વેચાણ વેરા સંબંધિત કોઈપણ કાયદા દ્વારા અથવા તેના હેઠળ બનાવવામાં આવેલા અન્ય સત્તાવાળાઓ માટે બંધનકર્તા રહેશે, જે હાલમાં કોઈપણ રાજ્યમાં અમલમાં છે 6***.]

_________

4. 2010 ના અધિનિયમ 14, કલમ 82 (w.e.f. 8-5-2010) દ્વારા બાકાત રાખેલ પેટા-કલમ (2) ની જોગવાઈ.

1. 2010 ના અધિનિયમ 14, કલમ 81 (w.e.f. 8-5-2010) દ્વારા ઇન્સ.

2. 2003 ના અધિનિયમ 32, કલમ 165 દ્વારા પેટા, "બધી બાબતોમાં" માટે (w.e.f. 14-5-2003).

3. 2006 ના અધિનિયમ 3, કલમ 7 દ્વારા પેટા, કલમ 25 (w.e.f. 1-3-2006) માટે.

5. "આકારણી સત્તાવાળાઓ" માટે 2004 ના અધિનિયમ 23, કલમ 119 દ્વારા સબ્સ. (w.e.f. 10-9-2004).

6. 2006 ના અધિનિયમ 3, કલમ 8 (w.e.f. 1-3-2006) દ્વારા "અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ" શબ્દો અવગણવામાં આવ્યા છે.