અનુક્રમણિકા (Contents)

• વિભાગોની વ્યવસ્થા
• પ્રકરણ I.
• પ્રારંભિક
• પ્રકરણ II.
• પ્રકરણ III.
• પ્રકરણ IV.
• પ્રકરણ V.
• પ્રકરણ VI.
• પ્રકરણ VII.
• પ્રકરણ VIII.
• પ્રકરણ IX.
• પ્રકરણ X.
• પ્રકરણ XI.
• પ્રકરણ બારમો.
• સમયપત્રક - કાયદાઓ રદ.
• ૧. ટૂંકું શીર્ષક
• ૨. કાયદા રદ કરાયા
• ૩. બાકી કાર્યવાહી
• ૪. અર્થઘટન-કલમ
• 5. મુખ્ય નિયંત્રણ મહેસૂલ અધિકારી
• 6. મહેસૂલ અધિકારીઓ
• 7. કમિશનરો, નાયબ અને સહાયક કમિશનરોની નિમણૂક, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવા
• ૮. તહસીલદાર અને નાયબ તહસીલદારની નિમણૂક, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવા
• ૯. અધિનિયમ અમલમાં આવે ત્યારે હોદ્દો ગ્રહણ કરનારા વ્યક્તિઓ
• ૧૦. વધારાના કમિશનરો, ડેપ્યુટી કમિશનરો અને તહસીલદારોની નિમણૂક કરવાની સત્તા
• ૧૧. મુખ્ય કમિશનર સહાયક કમિશનરને ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ આપી શકે છે
• ૧૨. અધિકારીઓને તેમની પાસે રહેલી સત્તા જાળવી રાખવા માટે ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા
• ૧૩. ડેપ્યુટી કમિશનર મૃત્યુ પામે અથવા અપંગ બને ત્યારે તેમની ફરજો બજાવવા માટેની જોગવાઈ
• ૧૪. મુખ્ય કમિશનર જિલ્લા અથવા તાલુકાની મર્યાદામાં ફેરફાર કરી શકે છે
• ૧૫. મહેસૂલ અધિકારીઓને નિયુક્ત કરવાની સત્તા
• ૧૬. ડેપ્યુટી કમિશનરની કામ વહેંચણીની સત્તા
• ૧૭. કેસ પાછા ખેંચવા અને ટ્રાન્સફર કરવા માટે ઉચ્ચતમ મહેસૂલ અધિકારીઓની સત્તા
• ૧૮. જમીન પર પ્રવેશ કરવાની મહેસૂલ અધિકારીઓની સત્તા, અનેc
• સાથે અથવા વગર લાગુ થશે. ૧૯. મહેસૂલ અધિકારીઓ સમક્ષના તમામ અથવા કોઈપણ વર્ગના કેસોમાં
• ૨૦. વ્યક્તિઓ જેમના દ્વારા મહેસૂલ અધિકારીઓ સમક્ષ અને તેમની સમક્ષ હાજરી અને અરજીઓ કરી શકાય છે
• 21. કાનૂની વ્યવસાયી અથવા એજન્ટની ફી ખાસ કારણોસર માન્ય નથી
• 22. અપીલ
• 23. અપીલની મર્યાદા
• 24. કમિશનર અને ડેપ્યુટી કમિશનરની સુધારણાની સત્તાઓ
• 25. રિવિઝનની સત્તાઓ અથવા ચીફ કમિશનર
• 26. આદેશોની સમીક્ષા
• 27. મહેસૂલ-મોજણીની સૂચના. તેની અસર
• 28. સમાધાનની સૂચના
• ૨૯. સમાધાન અધિકારીઓની નિમણૂક કરવાની સત્તા
• ૩૦. સમાધાન અધિકારીને ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ આપી શકાય છે
• ૩૧. પ્રકરણ II ની કેટલીક જોગવાઈઓ સમાધાન અધિકારીઓને લાગુ પડે છે
• 32. સમાધાન કમિશનરની નિમણૂક
• ૩૩. સિવિલ કોર્ટની સત્તાઓ સાથે સમાધાન અધિકારીઓને રોકાણ કરવાની સત્તા
• 34. મુખ્ય સમાધાન અધિકારી પાસે ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ હશે
• 35. કલમ 33 માં ઉલ્લેખિત દાવાઓમાં અપીલો મુખ્ય સમાધાન અધિકારી
• 36. સમાધાન અધિકારીઓ અને સામાન્ય અદાલતો વચ્ચે દીવાની કાર્યનું વિભાજન
• 37. કલમ 31 ની જોગવાઈઓ ચોક્કસ દાવાઓ પર લાગુ નહીં થાય
• 38. અપીલ, સંદર્ભ અને પુનરાવર્તન
• 39. સમાધાન કામગીરીનો સમયગાળો
• 40. સમાધાન અધિકારી એવી જમીનોના દાવાઓ મંગાવશે જે માલિક ન હોય તેવું લાગે
• 41. 1863 ના અધિનિયમ XXIII નો ઉપયોગ
• ૪૨. જમીન પર મર્યાદિત અધિકાર સ્થાપિત થાય ત્યારે પ્રક્રિયા
• 43. મહાલ બનાવવાની સત્તા
• 44. સમાધાન અધિકારી કોઈપણ શહેર અથવા જમીનને સમાધાન કામગીરીમાંથી બાકાત રાખી શકે છે
• 45. નવા સીમાચિહ્નોનું નિર્માણ અને સમારકામ
• 46. દરેક મહલ પર અલગ રકમનું મૂલ્યાંકન કરવાની રહેશે. પ્રગતિશીલ મૂલ્યાંકન
• ૪૭. ચીફ કમિશનરે સેટલમેન્ટ ઓફિસરને કયા મુદ્દાઓ પર સૂચના આપવી જોઈએ તે બાબતો
• ૪૮. મહેલનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે કઈ જમીન ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે
• 49. કોને ઓફર કરવી તે મૂલ્યાંકન
• 50. ઉપલા માલિકો સાથે સમાધાન કરવામાં આવે ત્યારે ઉપ-પતાવટ કરવામાં આવશે
• 51. ઉપલા માલિકોના ચોક્કસ નફાની ચુકવણી અંગે નિર્દેશો આપવાની સત્તા
• ૫૨. મંજૂરી માટે આકારણી રિપોર્ટ કરવા માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા
• ૫૩. મૂલ્યાંકનની ઓફરો પુનરાવર્તન અને પુષ્ટિને આધીન કરવામાં આવશે
• 54. આકારણી સ્વીકારવાનો કે નકારવાનો વિકલ્પ
• 55. નિર્ધારિત રીતે સ્વીકાર ન કરનાર માલિકે સ્વીકાર્યું હોવાનું માનવામાં આવશે
• 56. આકારણીની સ્વીકૃતિની અસર
• ૫૭. આકારણી નકારવામાં આવે ત્યારે પ્રક્રિયા
• 58. પ્રક્રિયા જ્યારે ફક્ત કેટલાક માલિકો જ આકારણી સ્વીકારે છે
• 59. એવા ગામમાં આકારણીનો ઇનકાર કરવાની પ્રક્રિયા જેમાં ઉચ્ચ અને નીચલા અધિકારો સહઅસ્તિત્વ ધરાવે છે
• ૬૦. હલકી ગુણવત્તાવાળા માલિકો દ્વારા આકારણીનો ઇનકાર કરવાની પ્રક્રિયા
• ૬૧. બાકાત રાખેલા માલિકોને ભથ્થું
• 62. બાકાત માલિકોને તેમની જમીનમાં કબજો-હક્કો મેળવવાનો અધિકાર
• 63. બાકાત માલિકને આપવામાં આવેલ ભથ્થાની કુલ રકમ અને ભાડામાંથી કપાત
• 64. મલિક-મકબુઝા અને અન્ય સમાન જમીન ધારકો સાથે પેટા-સમાધાન
• 65. પેટા-સમાધાન હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર મહેસૂલ જમીન પર પ્રથમ ચાર્જ રહેશે
• 67. રિવાજ મુજબ જમીનનું પુનઃવિતરણ કરવા માટે
• 70. મહલના સંચાલન અંગે શેરધારકો વચ્ચેના વિવાદોનો ઉકેલ લાવવા માટે
• 72. ભાડૂઆતોની સ્થિતિ અને ભાડા નક્કી કરવા
• 73. સરકાર વિરુદ્ધ મહેસૂલ મુક્ત રાખવાના દાવાઓની તપાસ કરશે
• ૭૪. માલગુઝારો સામે મહેસૂલ મુક્ત રાખવાના દાવાઓની તપાસ
• 75. કલમ 73 અને 74 હેઠળના આદેશો કયા સમયથી અમલમાં આવશે તે સમય
• 77. ચોક્કસ વિવાદો નક્કી કરવા માટે
• 78. કલમો 68, 69, 70, 72 અને 77 હેઠળના કેસોમાં કાર્યવાહી, કલમો (b), (c) અને (d)
• 79. અધિકારોનો રેકોર્ડ
• 80. મુખ્ય કમિશનર અધિકારોના રેકોર્ડ અંગે નિયમો બનાવી શકે છે
• 81. અધિકારોનો રેકોર્ડ ડેપ્યુટી કમિશનરને સોંપવામાં આવશે
• 82. રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ માં એન્ટ્રીઝ ની અસર
• 83. ચોક્કસ સમાધાન નિર્ણયો અથવા એન્ટ્રીઝ ને પડકારવા માટેના દાવા
• ૮૪. મુખ્ય કમિશનર દ્વારા અધિકારોના રેકોર્ડનું પુનરાવર્તન
• 85. સરકારની મિલકત તરીકેની જમીન અંગેની કાર્યવાહી
• 86. આ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલી ભૂતપૂર્વ વસાહતો
• 87. આવા વસાહતો પર માલિકી હકોના એવોર્ડનો પ્રભાવ
• 88. જ્યારે માલિકી હકો માટેના દાવાઓ સિવિલ કોર્ટમાં ચાલશે
• ૮૯. મુખ્ય કમિશનર મલિક-મકબુઝાઓને પડતર જમીન ફાળવી શકે છે જે તેના હકદાર છે
• 90. જમીન-મહેસૂલની ચુકવણીનું નિયમન કરવાની મુખ્ય કમિશનરની સત્તા
• 91. “એરિયર.” “ડિફોલ્ટર્સ.”
• 92. તહસીલદારનું એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ બાકી રકમનો નિર્ણાયક પુરાવો બનશે
• 93. માંગણીની સૂચના
• 94. બાકી રકમની વસૂલાત માટેની પ્રક્રિયાઓ
• 95. બાકી રકમ વસૂલવા માટે ધરપકડ અને કેદ
• 96. સિવિલ જેલમાં ડિફોલ્ટરને કેદ
• ૯૭. સ્થાવર મિલકતના વેચાણની પ્રક્રિયા
• 98. કલમ 94 (c) હેઠળ જપ્ત કરાયેલા મહલ, શેર અથવા જમીનનું સંચાલન
• 99. જપ્તીની અસર
• 100. જમીનનો નફો કેવી રીતે લાગુ થાય છે
• 101. જોડાણ ક્યારે બંધ કરવું
• ૧૦૨. કલમ ૯૪ (ડી) હેઠળ ટ્રાન્સફર
• ૧૦૩. સમાધાન રદ કરવાની મંજૂરી મળ્યા પછીની પ્રક્રિયા
• ૧૦૪. મહેલના કોઈ ભાગનું સંચાલન અથવા ખેતી કરવામાં આવી રહી હોવાનો કેસ
• ૧૦૫. વ્યવસ્થાપન અથવા ખેતર
• ૧૦૬. સમાધાન રદ કરવાની અસર
• ૧૦૭. જમીનના હકોની બચત
• ૧૦૮. બાકી રકમ ચૂકવીને વેચાયેલી જમીન ખરીદનાર દ્વારા લેવામાં આવેલી મિલકતની પ્રકૃતિ
• ૧૦૯. સ્થાવર મિલકતના વેચાણ માટેના નિયમો
• ૧૧૦. વેચાણ પર પ્રી-એમ્પ્શન
• ૧૧૧. સ્થાવર મિલકતના વેચાણમાંથી મળેલી રકમનો ઉપયોગ
• ૧૧૨. બાકી રકમના ભાગ રૂપે વસૂલ કરી શકાય તેવા ખર્ચ
• ૧૧૩. મુખ્ય કમિશનર કયા નિયમો બનાવી શકે તે બાબતો
• ૧૧૪. બાકી રકમ તરીકે માંગવામાં આવેલી રકમનો ઇનકાર કરનાર વ્યક્તિ માટે ઉપાયો ખુલ્લા છે
• ૧૧૫. બાકી રકમના દાવામાં સેટ-ઓફ કરવાના અધિકારની મર્યાદા
• ૧૧૬. દાવા દ્વારા નહીં, ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા બાકી રકમ વસૂલ કરવી
• ૧૧૭. મહેસૂલમાં આકારણી કરાયેલ અને મુક્ત રાખવામાં આવેલી જમીનની મહેસૂલ માંગવાના મગલુઝરના અધિકારની બચત
• ૧૧૮. મહેસૂલ માટેના દાવાઓમાં મર્યાદા
• 119. બાકી રકમ પર વ્યાજ
• 120. અધિકારોના રેકોર્ડમાં સુધારો
• ૧૨૧. તેમાં સમાવિષ્ટ જોગવાઈઓ અનુસાર રેકોર્ડનું પુનરાવર્તન
• ૧૨૨. રેકોર્ડના રેકોર્ડમાં સુધારો અથવા સુધારા અંગે ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તા
• ૧૨૩. રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સમાં દાખલ કરેલા નિયમ અથવા રિવાજને નિર્દેશિત કરવાની સત્તા સરકાર દ્વારા લાગુ કરવામાં આવશે
• ૧૨૪. કલમ ૧૨૩ હેઠળ કાર્યવાહી રદ કરવાનો દાવો
• ૧૨૫. અધિકારોના રેકોર્ડ તૈયાર કર્યા પછી ફેરફારોની નોંધણી અંગે મુખ્ય કમિશનરની સત્તાઓ
• ૧૨૬. માલિકી હકોનો કબજો જાણ કરવો જોઈએ
• ૧૨૭. કબજાની નોટિસ આપવામાં બેદરકારી દાખવવા બદલ દંડ
• ૧૨૮. ગ્રામ-પત્રકો તૈયાર કરવામાં મદદ કરવાની જવાબદારી
• ૧૩૦. મહેસૂલ મુક્ત જમીન અંગે વાર્ષિક તપાસ
• ૧૩૧. મહેસૂલ રેકોર્ડનું નિરીક્ષણ
• ૧૩૩. અધિકારીઓને સમાધાન અધિકારીઓની સત્તાઓ કયા હેતુઓ માટે સોંપી શકાય છે
• ૧૩૪. સીમાચિહ્નોને ઇજા પહોંચાડવાના ગુનાની ઓળખ અને દંડ
• ૧૩૫. ઇજાગ્રસ્ત વ્યક્તિ મળી ન શકે ત્યારે પ્રક્રિયા
• ૧૩૬. મહેલનું બે મહલમાં વિભાજન.
• ૧૩૭. અધિકારીઓ માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા
• ૧૩૮. લમ્બરદારોની ફરજો
• ૧૩૯. લામ્બરદારો માલિકો પાસેથી મફત અને અન્ય ખર્ચ વસૂલ કરી શકે છે
• 140. ડેપ્યુટી કમિશનર મલિક-મકબુઝા દ્વારા મહેસૂલ ચૂકવવાના માર્ગમાં ફેરફાર કરી શકે છે
• 141. મુકદ્દમોની ફરજો
• ૧૪૨. કાયદા દ્વારા જમીન ધારકો પર મુકદ્દમો સાથે જોડાવા માટે લાદવામાં આવતી જવાબદારીઓ
• ૧૪૩. મુકદ્દમોને ચોક્કસ ખર્ચ વસૂલવાની સત્તા
• ૧૪૪. મુખ્ય કમિશનર પટવારીઓ અંગે નિયમો બનાવી શકે છે
• ૧૪૫. મુખ્ય કમિશનર અમુક બાબતોમાં ડેપ્યુટી કમિશનરોના માર્ગદર્શન માટે નિયમો બનાવી શકે છે
• 146. મુખ્ય કમિશનર પટવારીઓની ફરજો વ્યાખ્યાયિત કરી શકે છે
• ૧૪૭. પટવારીઓ નિરીક્ષણ માટે કાગળો રજૂ કરે અને નકલો બનાવવાની મંજૂરી આપે
• ૧૪૮. ​​હાલના અધિકારીઓ પુષ્ટિ પામેલા છે
• ૧૪૯. લામ્બરદારો અને અન્ય અધિકારીઓના બાકી લેણાં વસૂલ કરી શકાય તેવા
• ૧૫૦. સંબલપુરમાં જમીન ધારકો મુકદ્દમોના ચૂકવણાની જોગવાઈ કરશે
• પ્રકરણ XII.
• ૧૫૧. ખાણો અને ખાણોનો અધિકાર
• ૧૫૨. મહેસૂલ-સત્તાવાળાઓનું વિશિષ્ટ અધિકારક્ષેત્ર. સિવિલ કોર્ટના અધિકારક્ષેત્રમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલા મુદ્દાઓ
• ૧૫૩. કયા ગામ-સેસનો દાવો છે
• ૧૫૪. સરકારની મિલકત તરીકે સીમાંકિત કરાયેલી પડતર જમીનના કિસ્સામાં વળતર માટેના દાવાઓની મર્યાદા
• ૧૫૫. મહેસૂલ અને સમાધાન અધિકારીઓ દ્વારા જમીનના વેપાર અને ધારણ પર પ્રતિબંધ
• 157. ખેડૂતો દ્વારા બાકી રકમની વસૂલાત
• 158. કાયદો અમલમાં આવે ત્યારે બાકી રહેતી મહેસૂલની વસૂલાત; અને કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર નાણાં
• ૧૫૯. મહેસૂલ વસૂલાત માટેની ભૂતકાળની કાર્યવાહી કાયદેસર
• ૧૬૦. મુખ્ય કમિશનર વ્યક્તિઓને નામ દ્વારા સશક્ત બનાવી શકે છે, અથવા વર્ગોને સત્તા આપી શકે છે
• ૧૬૧. મુખ્ય કમિશનર ઓર્ડર બદલી અથવા રદ કરી શકે છે
• ૧૬૨. મુખ્ય કમિશનર નિયમો બનાવી શકે છે અને તેના ભંગ માટે દંડ લાદી શકે છે
• સમયપત્રક.

મધ્ય પ્રાંત જમીન-મહેસૂલ અધિનિયમ, ૧૮૮૧

____________

વિભાગોની વ્યવસ્થા

__________

પ્રસ્તાવના.

ભાગ I

______

પ્રકરણ I.

પ્રારંભિક

વિભાગો.

૧. ટૂંકું શીર્ષક.

સ્થાનિક હદ.

શરૂઆત.

૨. કાયદાઓ રદ કરવામાં આવ્યા.

૩. બાકી કાર્યવાહી.

4. અર્થઘટન-કલમ.

______

ભાગ II

_______

પ્રકરણ II.

મહેસૂલ અધિકારીઓ: તેમની સત્તાઓ અને પ્રક્રિયા.

૫. મુખ્ય નિયંત્રણ મહેસૂલ અધિકારી.

૬. મહેસૂલ અધિકારીઓ.

૭. કમિશનરો, નાયબ અને સહાયક કમિશનરોની નિમણૂક, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવા. ૮. તહસીલદારો અને નાયબ તહસીલદારોની નિમણૂક, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવા.

૯. અધિનિયમ અમલમાં આવે ત્યારે હોદ્દા પર રહેલા વ્યક્તિઓ.

૧૦. વધારાના કમિશનરો, ડેપ્યુટી કમિશનરો અને તહસીલદારોની નિમણૂક કરવાની સત્તા. ૧૧. મુખ્ય કમિશનર સહાયક કમિશનરને ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ સોંપી શકે છે. ૧૨. અધિકારીઓની બદલી કરીને તેમને જે સત્તાઓ આપવામાં આવી હતી તે જાળવી રાખવી.

૧૩. મૃત્યુ પામેલા અથવા અપંગ બનેલા ડેપ્યુટી કમિશનરની ફરજો બજાવવા માટેની જોગવાઈ. ૧૪. મુખ્ય કમિશનર જિલ્લા અથવા તાલુકાની મર્યાદામાં ફેરફાર કરી શકે છે.

૧૫. મહેસૂલ અધિકારીઓને રોકાણ કરવાની સત્તા,—

સિવિલ પ્રોસિજર કોડ દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તા સાથે;

સત્તા સોંપવાની સત્તા સાથે.

૧૬. કામનું વિતરણ કરવાની નાયબ કમિશનરોની સત્તા.

૧૭. કેસ પાછા ખેંચવા અને ટ્રાન્સફર કરવાની ઉચ્ચતમ મહેસૂલ અધિકારીઓની સત્તા.

વિભાગો.

૧૮. મહેસૂલ અધિકારીઓને જમીનમાં પ્રવેશવાની સત્તા, વગેરે.

૧૯. પ્રક્રિયાનું નિયમન કરવા માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા.

૨૦. મહેસૂલ અધિકારીઓ સમક્ષ અને તેમની સમક્ષ હાજરી અને અરજીઓ કરી શકાય તેવી વ્યક્તિઓ. પક્ષકારોને રૂબરૂ હાજર રહેવાની ફરજ.

૨૧. ખાસ કારણોસર કાનૂની વ્યવસાયી અથવા એજન્ટની ફી મંજૂર નથી. ૨૨. અપીલ.

૨૩. અપીલની મર્યાદા.

૨૪. કમિશનર અને ડેપ્યુટી કમિશનરની સુધારણાની સત્તાઓ.

૨૫. સુધારણા અથવા મુખ્ય કમિશનરની સત્તાઓ.

૨૬. ઓર્ડરની સમીક્ષા.

__________

ભાગ III.

સર્વેક્ષણ અને સમાધાન.

_______

પ્રકરણ III.

પ્રારંભિક.

૨૭. મહેસૂલ-મોજણીની સૂચના.

તેની અસર.

૨૮. સમાધાનની સૂચના.

સૂચનામાં સુધારો કરવાની સત્તા.

૨૯. સમાધાન અધિકારીઓની નિમણૂક કરવાની સત્તા;

અને તેમને સસ્પેન્ડ કરવા અને દૂર કરવા.

૩૦. સમાધાન અધિકારીને ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ આપી શકાય છે. ૩૧. પ્રકરણ II ની કેટલીક જોગવાઈઓ સમાધાન અધિકારીઓને લાગુ પડે છે.

૩૨. સેટલમેન્ટ-કમિશનરની નિમણૂક;

મુખ્ય કમિશનરની સત્તાઓ તેમને સોંપવી.

૩૩. સમાધાન અધિકારીઓને સિવિલ કોર્ટની સત્તાઓ આપવાની સત્તા.

૩૪. મુખ્ય સમાધાન અધિકારીને નાયબ કમિશનરની સત્તા રહેશે.

૩૫. કલમ ૩૩ માં ઉલ્લેખિત દાવાઓમાં અપીલ, મુખ્ય સમાધાન અધિકારી સમક્ષ ક્યારે અરજી કરવી. ૩૬. સમાધાન અધિકારીઓ અને સામાન્ય અદાલતો વચ્ચે સિવિલ કાર્યનું વિભાજન.

૩૭. કલમ ૩૧ ની જોગવાઈઓ ચોક્કસ દાવાઓ પર લાગુ પડતી નથી.

૩૮. અપીલ, સંદર્ભ અને પુનરાવર્તન.

વિભાગો.

૩૯. સમાધાન-કાર્યનો સમયગાળો.

સમાપ્તિ-કાર્યના અંતે બાકી રહેલા કેસો.

_________

પ્રકરણ IV.

ડિમાર્કેટલોનનો.

બિનમાલિકીવાળી જમીન.

૪૦. સમાધાન-કાર્યકારી એવી જમીનો પર દાવાઓ આમંત્રિત કરશે જેનો કોઈ માલિક નથી. ૪૧. ૧૮૬૩ ના અધિનિયમ XXIII નો ઉપયોગ.

૪૨. જમીન પર મર્યાદિત અધિકાર સ્થાપિત થાય ત્યારે પ્રક્રિયા.

મહલો.

43. મહાલ બનાવવાની સત્તા.

બાકાત રાખેલી જમીન.

44. વસાહત અધિકારી કોઈપણ શહેર અથવા જમીનને વસાહત કામગીરીમાંથી બાકાત રાખી શકે છે. સીમાચિહ્નો.

45. નવા બાંધકામ અને હાલના સીમાચિહ્નોનું સમારકામ.

_________

પ્રકરણ V.

જમીન-મહેસૂલના મૂલ્યાંકનનું.

46. દરેક મહલ પર અલગ રકમનું મૂલ્યાંકન કરવાની રહેશે.

પ્રગતિશીલ મૂલ્યાંકન.

47. મુખ્ય કમિશનરે વસાહત અધિકારીને કયા મુદ્દા પર સૂચના આપવી તે બાબતો. 48. વસાહતનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે કઈ જમીન ધ્યાનમાં લેવામાં આવી.

49. કોને આકારણી ઓફર કરવી.

50. ઉપરી માલિકો સાથે સમાધાન કરવામાં આવે ત્યારે હલકી ગુણવત્તાવાળા માલિકો સાથે પેટા-પતાવટ કરવી. 51. ઉપરી માલિકોના ચોક્કસ નફાની ચુકવણી અંગે દિશાનિર્દેશો આપવાની સત્તા. 52. મંજૂરી માટે મૂલ્યાંકન રિપોર્ટ કરવા માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા.

53. મૂલ્યાંકનની ઓફરો પુનરાવર્તન અને પુષ્ટિને આધીન કરવામાં આવશે.

54. મૂલ્યાંકન સ્વીકારવા અથવા નકારવાનો વિકલ્પ.

સ્વીકૃતિની પદ્ધતિ.

55. નિર્ધારિત રીતે સ્વીકાર ન કરનાર માલિકે સ્વીકાર્યું હોવાનું માનવામાં આવી શકે છે. 56. આકારણીની સ્વીકૃતિની અસર.

મુખ્ય કમિશનર દ્વારા આકારણી રદ કરી શકાય છે;

અથવા ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલ દ્વારા.

માલગુઝારો સમાધાનની મુદત પછી પણ આકારણી ચાલુ રાખવા સામે વાંધો ઉઠાવી શકે છે.

વિભાગો.

57. આકારણી નકારવામાં આવે ત્યારે પ્રક્રિયા.

58. જ્યારે ફક્ત કેટલાક માલિકો આકારણી સ્વીકારે ત્યારે પ્રક્રિયા.

59. એવા ગામમાં આકારણી નકારવાની પ્રક્રિયા જેમાં ઉચ્ચ અને નીચલા અધિકારો સહઅસ્તિત્વ ધરાવે છે. 60. નીચલા માલિકો દ્વારા આકારણી નકારવાની પ્રક્રિયા.

61. બાકાત માલિકોને ભથ્થું.

62. બાકાત માલિકોને તેમની જમીનમાં કબજો-અધિકારો મેળવવા માટે.

63. બાકાત માલિકને આપવામાં આવેલા ભથ્થાની કુલ રકમ અને ભાડામાંથી કપાત.

64. મલિક-મકબુઝા અને અન્ય સમાન જમીન ધારકો સાથે પેટા-વસાહત.

65. પેટા-વસાહત હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર મહેસૂલ જમીન પર પ્રથમ ચાર્જ રહેશે.

66. સેટલમેન્ટ-અધિકારીને અનેક જમીનો પર ફાળવણી આકારણી માટે.

67. રિવાજ અનુસાર જમીનનું પુનઃવિતરણ કરવા.

________

પ્રકરણ VI.

સેટલમેન્ટ-અધિકારી દ્વારા ચોક્કસ તપાસ અને રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ તૈયાર કરવા.

68. સેટલમેન્ટ-અધિકારી માલિકો નક્કી કરવા માટે.

69. સર-જમીનની હદ નક્કી કરવા માટે.

70. મહેલના સંચાલન અંગે શેરધારકો વચ્ચેના વિવાદોનો ઉકેલ લાવવા માટે.

71. લેમ્બર્ડર્સની આવક કેટલી ચૂકવવામાં આવશે તે નક્કી કરવા માટે.

72. ભાડૂતોની સ્થિતિ અને ભાડાની ખાતરી કરવા માટે.

૭૩. સરકાર વિરુદ્ધ મહેસૂલ મુક્ત રાખવાના દાવાઓની તપાસ.

નિયમો બનાવવાની મુખ્ય કમિશનરની સત્તા.

૭૪. માલગુઝારો વિરુદ્ધ મહેસૂલ મુક્ત રાખવાના દાવાઓની તપાસ.

મુખ્ય કમિશનર આવા કેસોના નિકાલ માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

૭૫. કલમ ૭૩ અને ૭૪ હેઠળના આદેશો કયા સમયથી અમલમાં આવે છે તે સમય.

૭૬. કયા ગામ-સેસ વસૂલવાપાત્ર છે તે નક્કી કરવા માટે સમાધાન અધિકારી.

૭૭. ચોક્કસ વિવાદો નક્કી કરવા માટે.

૭૮. કલમ ૬૮,૬૯,૭૦,૭૨ અને ૭૭, કલમો (b), (c) અને (d) હેઠળના કેસોમાં પ્રક્રિયા. ૭૯. અધિકારોનો રેકોર્ડ.

80. મુખ્ય કમિશનર અધિકારોના રેકોર્ડ અંગે નિયમો બનાવી શકે છે.

81. અધિકારોનો રેકોર્ડ ડેપ્યુટી કમિશનરને સોંપવામાં આવશે.

82. અધિકારોના રેકોર્ડમાં એન્ટ્રીઓની અસર.

83. ચોક્કસ સમાધાન નિર્ણયો અથવા એન્ટ્રીઓનો વિરોધ કરવા માટેના દાવા.

વિભાગો.

84. મુખ્ય કમિશનર દ્વારા અધિકારોના રેકોર્ડનું પુનરાવર્તન.

85. સરકારની મિલકતની જમીન અંગેની કાર્યવાહી.

______

પ્રકરણ VII.

આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં કરવામાં આવેલા સમાધાનો. 86. આ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલી માનવામાં આવતી ભૂતપૂર્વ વસાહતો.

87. આવી વસાહતો પર માલિકી હકોના એવોર્ડની અસર.

88. જ્યારે માલિકી હકો માટેના દાવાઓ સિવિલ કોર્ટમાં ચાલશે.

89. મુખ્ય કમિશનર તેના હકદાર મલિક-મક-બુઝાઓને પડતર જમીન ફાળવી શકે છે. ________

ભાગ IV.

મહેસૂલ-વહીવટ.

________

પ્રકરણ VIII.

જમીન મહેસૂલ વસૂલાત.

90. જમીન-મહેસૂલની ચુકવણીનું નિયમન કરવા માટે મુખ્ય કમિશનરની સત્તા. 91. “બાકી.”

“ડિફોલ્ટર્સ.”

માલગુઝારો પાસેથી મહેસૂલની પ્રાપ્તિ.

92. તહસીલદારનું એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ બાકી રકમનો નિર્ણાયક પુરાવો રહેશે. 93. માંગણીની સૂચના.

94. બાકી રકમની વસૂલાત માટેની પ્રક્રિયાઓ.

95. બાકી રકમની વસૂલાત માટે ધરપકડ અને કેદ.

96. ડિફોલ્ટરને સિવિલ જેલમાં કેદ.

97. જંગમ મિલકતના વેચાણમાં પ્રક્રિયા.

98. મહેલનું સંચાલન, કલમ 94(c) હેઠળ જપ્ત કરાયેલ જમીનનો હિસ્સો. 99. જોડાણની અસર.

100. જમીનનો નફો કેવી રીતે લાગુ થશે.

101. જોડાણ ક્યારે બંધ કરવું.

102. કલમ 94(d) હેઠળ ટ્રાન્સફર.

સંયુક્ત અને અનેક જવાબદારીઓ જે ટ્રાન્સફરથી પ્રભાવિત થતી નથી.

103. સમાધાન રદ કરવા માટે મંજૂરી મળ્યા પછીની પ્રક્રિયા.

104. મહેલના એક ભાગનું સંચાલન અથવા ખેતી કરવાનો કેસ.

105. સંચાલન અથવા ખેતરની સમાપ્તિ પર સમાધાન.

વિભાગો.

106. સમાધાન રદ કરવાની અસર.

107. સર-લેન્ડમાં અધિકારોની બચત.

108. બાકી રકમ માટે વેચાયેલી જમીન ખરીદનાર દ્વારા લેવામાં આવેલી મિલકતની પ્રકૃતિ.

109. સ્થાવર મિલકતના વેચાણ માટેના નિયમો.

110. વેચાણ પર પૂર્વ-ખામી.

૧૧૧. સ્થાવર મિલકતના વેચાણમાંથી મળેલી રકમનો ઉપયોગ.

૧૧૨. બાકી રકમના ભાગ રૂપે વસૂલ કરી શકાય તેવા ખર્ચ.

૧૧૩. મુખ્ય કમિશનર કયા નિયમો બનાવી શકે છે તે બાબતો.

૧૧૪. બાકી રકમ તરીકે માંગવામાં આવેલી રકમનો ઇનકાર કરનાર વ્યક્તિ માટે ઉપાયો ખુલ્લા છે.

માલગુઝારો દ્વારા મહેસૂલની પ્રાપ્તિ.

115. બાકી રકમ માટે દાવામાં સેટ-ઓફ કરવાના અધિકારની મર્યાદા.

116. દાવા દ્વારા નહીં પણ ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા બાકી રકમની વસૂલાત.

117. મહેસૂલમાં આકારણી કરાયેલ અને મુક્ત રાખવામાં આવેલી જમીનની મહેસૂલ માંગવાના માલગુઝારના અધિકારની બચત. 118. મહેસૂલ માટેના દાવાઓમાં મર્યાદા.

બાકી પર વ્યાજ.

119. બાકી રકમ પર વ્યાજ.

______

પ્રકરણ IX.

મહેસૂલ અને ગામડાના રેકોર્ડ.

120. અધિકારોના રેકોર્ડમાં સુધારો.

121. તેમાં સમાવિષ્ટ જોગવાઈઓ અનુસાર રેકોર્ડમાં સુધારો.

૧૨૨. રેકોર્ડની એન્ટ્રી સુધારવા અથવા રિવિઝન કરવા માટે ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ. ૧૨૩. રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સમાં દાખલ કરેલા નિયમ અથવા રિવાજને નિર્દેશિત કરવાની સત્તા સરકાર દ્વારા લાગુ કરવામાં આવશે. આવા નિયમ અથવા રિવાજના ઉલ્લંઘનની સજા.

૧૨૪. કલમ ૧૨૩ હેઠળ કાર્યવાહી રદ કરવાનો દાવો.

૧૨૫. રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ તૈયાર કર્યા પછી ફેરફારોની નોંધણી અંગે મુખ્ય કમિશનરની સત્તાઓ. ૧૨૬. માલિકી હકોનો કબજો સૂચિત કરવાનો રહેશે.

લઘુમતી અથવા મૂર્ખતાના કિસ્સામાં વાલી દ્વારા નોટિસ આપવામાં આવશે.

૧૨૭. કબજાની નોટિસ આપવામાં બેદરકારી બદલ દંડ.

૧૨૮. ગામ-પત્રો તૈયાર કરવામાં મદદ કરવાની જવાબદારી.

૧૨૯. ફેરફારો રેકોર્ડ કરવા માટેની ફી;

જેની પાસેથી વસૂલાતપાત્ર છે.

વિભાગો.

130. મહેસૂલ મુક્ત રાખવામાં આવેલી જમીન અંગે વાર્ષિક તપાસ.

ગ્રાન્ટની શરતોના ભંગ અંગેની કાર્યવાહી.

ગ્રાન્ટની મુદત પૂરી થવા પરની કાર્યવાહી.

131. મહેસૂલ-રેકોર્ડનું નિરીક્ષણ.

______

પ્રકરણ X.

મહેસૂલ-અધિકારીઓની કેટલીક વધારાની સત્તાઓ અને કાર્યો.

132. હેતુઓ જેના માટે, જ્યારે સમાધાન પ્રગતિમાં ન હોય, ત્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર સમાધાન-અધિકારીઓની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે.

133. હેતુઓ જેના માટે અધિકારીઓને સમાધાન-અધિકારીઓની સત્તાઓથી રોકાણ કરી શકાય છે. ૧૩૪. સીમાચિહ્નોને ઇજા પહોંચાડવાના ગુનાની ઓળખ અને દંડ.

૧૩૫. ઇજા પહોંચાડનાર વ્યક્તિ શોધી શકાતી નથી ત્યારે પ્રક્રિયા.

૧૩૬. મહેલનું બે મહલમાં વિભાજન.

______

પ્રકરણ XI.

ગામ-અધિકારીઓ અને પટવારી.

૧૩૭. અધિકારીઓ માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા.

૧૩૮. મહેલદારોની ફરજો.

૧૩૯. મહેલદારો માલિકો પાસેથી ફી અને અન્ય ખર્ચ વસૂલ કરી શકે છે.

૧૪૦. નાયબ કમિશનર તે ચેનલ બદલી શકે છે જેના દ્વારા મલિક-મકબુઝા મહેસૂલ ચૂકવે છે. સરકારને સીધી મહેસૂલ ચુકવણી માટેના આદેશની અસર.

૧૪૧. મુકદ્દમોની ફરજો.

૧૪૨. કાયદા દ્વારા જમીનધારકો પર મુકદ્દમો સાથે જોડાવા માટે લાદવામાં આવતી જવાબદારીઓ.

૧૪૩. ચોક્કસ ખર્ચ વસૂલવા માટે મુકદ્દમોની સત્તા.

૧૪૪. મુખ્ય કમિશનર પટવારીઓ માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

૧૪૫. મુખ્ય કમિશનર ચોક્કસ બાબતોમાં ડેપ્યુટી કમિશનરના માર્ગદર્શન માટે નિયમો બનાવી શકે છે. ૧૪૬. મુખ્ય કમિશનર પટવારીઓની ફરજો વ્યાખ્યાયિત કરી શકે છે.

પટવારીઓના કાગળો જાહેર દસ્તાવેજો રહેશે.

૧૪૭. પટવારીઓ નિરીક્ષણ માટે કાગળો રજૂ કરશે અને નકલો બનાવવાની મંજૂરી આપશે.

૧૪૮. ​​હાલના અધિકારીઓએ પુષ્ટિ આપી.

૧૪૯. લામ્બરદારો અને અન્ય અધિકારીઓના બાકી લેણાં બાકી તરીકે વસૂલ કરી શકાય છે.

૧૫૦. સંબલપુરમાં સર-જમીનના ધારકો મુકદ્દમોના મહેનતાણાની જોગવાઈ કરશે.

______

ભાગ પાંચમો.

પ્રકરણ બારમો.

વિવિધ.

વિભાગો.

૧૫૧. ખાણો અને ખાણોનો અધિકાર.

૧૫૨. મહેસૂલ સત્તાવાળાઓનું વિશિષ્ટ અધિકારક્ષેત્ર.

સિવિલ કોર્ટના અધિકારક્ષેત્રમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલા બાબતો.

૧૫૩. કયા ગામ-સેસ માટે દાવો છે?

૧૫૪. સરકારની મિલકત તરીકે સીમાંકિત કરાયેલ પડતર જમીનના કિસ્સામાં રચના માટેના દાવાઓની મર્યાદા. ૧૫૫. મહેસૂલ અને વસાહત અધિકારીઓ દ્વારા જમીનના વેપાર અને ધારણ પર પ્રતિબંધ.

૧૫૬. જ્યારે મહેલ વ્યવસ્થાપિત અથવા ખેતી કરતો હોય, અથવા કલમ ૯૮ અથવા ૧૦૩ હેઠળ જાહેરનામા પર, ડેપ્યુટી કમિશનરને ચૂકવવાપાત્ર ભાડું.

નિયત તારીખની અપેક્ષાએ માલિકને ચુકવણી.

૧૫૭. ખેડૂતો પાસેથી બાકી લેણાંની વસૂલાત.

૧૫૮. કાયદો અમલમાં આવે ત્યારે બાકી રહેલ મહેસૂલની વસૂલાત; અને કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર નાણાં. ૧૫૯. મહેસૂલ વસૂલાત માટેની ભૂતકાળની કાર્યવાહીને કાયદેસર બનાવવી.

૧૬૦. ચીફ કમિશનર વ્યક્તિઓને નામ આપીને સશક્ત બનાવી શકે છે, અથવા વર્ગોને સત્તા આપી શકે છે. ૧૬૧. ચીફ કમિશનર ઓર્ડર બદલી અથવા રદ કરી શકે છે.

૧૬૨. મુખ્ય કમિશનર નિયમો બનાવી શકે છે અને તેના ભંગ બદલ દંડ લાદી શકે છે.

______

સમયપત્રક - કાયદાઓ રદ.

મધ્ય પ્રાંત જમીન-મહેસૂલ અધિનિયમ, ૧૮૮૧

૧૮૮૧ નો અધિનિયમ નં. XVIII

______

કાઉન્સિલમાં ભારતના ગવર્નર જનરલ દ્વારા પસાર.

(૮ જૂન, ૧૮૮૧ ના રોજ ગવર્નર જનરલની સંમતિ મળી.) _______

મધ્ય પ્રાંતોમાં જમીન-મહેસૂલ અને મહેસૂલ અધિકારીઓની સત્તાઓ સંબંધિત કાયદાને એકીકૃત અને સુધારવા માટેનો કાયદો.

પ્રસ્તાવના. મધ્ય પ્રાંતોમાં જમીન-મહેસૂલ અને મહેસૂલ અધિકારીઓની સત્તાઓને લગતા કાયદાને એકીકૃત અને સુધારવા માટે યોગ્ય હોવાથી, તે નીચે મુજબ અધિનિયમિત કરવામાં આવે છે: -

ભાગ I.

_______

પ્રકરણ I.

પ્રારંભિક.

૧. ટૂંકું શીર્ષક.— આ કાયદાને "મધ્ય પ્રાંત જમીન-મહેસૂલ અધિનિયમ, ૧૮૮૧" કહી શકાય:

સ્થાનિક હદ. તે હાલમાં મધ્ય પ્રાંતોના મુખ્ય કમિશનરના વહીવટ હેઠળના તમામ પ્રદેશોમાં વિસ્તરે છે, અનુસૂચિત જિલ્લા અધિનિયમ 1874 ના પ્રથમ અનુસૂચિના ભાગ VI માં ઉલ્લેખિત પ્રદેશો સિવાય:

શરૂઆત. અને તે એવા દિવસે અમલમાં આવશે જ્યારે મુખ્ય કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, સ્થાનિક સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા નિર્દેશ આપી શકે.

૨. રદ કરાયેલા કાયદાઓ.—આ દિવસે અને તે દિવસથી, અહીં જોડેલા અનુસૂચિમાં ઉલ્લેખિત કાયદાઓ, જ્યાં સુધી તેઓ આ અધિનિયમ વિસ્તરે છે તે પ્રદેશોને લગતા હોય ત્યાં સુધી, અને આવા પ્રદેશોમાં જમીન-મહેસૂલના સમાધાન અને સંગ્રહને લગતા અન્ય તમામ નિયમો, વિનિયમો અને કાયદાઓ, રદ કરવામાં આવશે.

૩. બાકી કાર્યવાહી.—આ કાયદા દ્વારા હાથ ધરાયેલા મુદ્દાઓને લગતી બધી કાર્યવાહી અને જ્યારે આ કાયદો અમલમાં આવશે, ત્યારે આ કાયદા હેઠળ જે અધિકારીઓ દ્વારા તેઓને ધ્યાનપાત્ર ગણવામાં આવશે તેમની સમક્ષ બાકી રહેલી બધી કાર્યવાહી, શક્ય હોય ત્યાં સુધી, અહીંથી શરૂ થઈ હોવાનું માનવામાં આવશે.

૪. અર્થઘટન-કલમ.—આ અધિનિયમમાં, જ્યાં સુધી વિષય અથવા સંદર્ભમાં કંઈક પ્રતિકૂળ ન હોય,—

(૧) “સહાયક કમિશનર”;—“સહાયક કમિશનર” માં “વધારાના મદદનીશ કમિશનર”નો પણ સમાવેશ થાય છે:

(૨) “કાનૂની વ્યવસાયી”;—“કાનૂની વ્યવસાયી” એટલે કોઈપણ હાઈકોર્ટનો એડવોકેટ, વકીલ અથવા વકીલ, વકીલ, મુખ્તાર અથવા મહેસૂલ એજન્ટ:

(૩) “ગામ-ઉપયોગ”;—“ગામ-ઉપયોગ” એટલે કોઈપણ ઉપકર જે ગામમાં રહેતી અથવા જમીન ધરાવતી વ્યક્તિ ગામના માલિકોને ચૂકવે છે અથવા આપે છે, અને તેમાં આપવામાં આવતી સેવા અથવા સજ્જ વસ્તુઓ તેમજ ચૂકવવામાં આવેલા નાણાંનો સમાવેશ થાય છે:

(૪) “માન્યતા પ્રાપ્ત એજન્ટ”—“માન્યતા પ્રાપ્ત એજન્ટ” એટલે આ કાયદા હેઠળની કાર્યવાહીમાં કોઈપણ પક્ષ દ્વારા લેખિતમાં અધિકૃત વ્યક્તિ, આવી કાર્યવાહીમાં હાજરી આપવા અને અરજીઓ કરવા અને તેના વતી અન્ય કાર્યો કરવા માટે અને તે કોઈપણ વર્ગનો પણ છે જેને મુખ્ય કમિશનર, સમયાંતરે, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આમાં જાહેર કરી શકે છે. વતી:

(5) “કૃષિ વર્ષ”—“કૃષિ વર્ષ” એટલે જૂન મહિનાની પહેલી તારીખથી શરૂ થતું વર્ષ, અથવા ચીફ કમિશનર, કોઈપણ ચોક્કસ જિલ્લા અથવા જિલ્લાઓના કિસ્સામાં, સમયાંતરે, એવી અન્ય તારીખે નિયુક્ત કરી શકે છે:

(6) “સર-જમીન”—“સર-જમીન” એટલે (a) સ્થાનિક વિસ્તારના છેલ્લા પૂર્વવર્તી વસાહતના કાગળોમાં “સર” તરીકે નોંધાયેલ જમીન જેમાં આવી જમીન સ્થિત છે; અને (b) એવી જમીન જે નોંધાયેલ નથી, પરંતુ જે માલિક અથવા તેના માલિકોમાંથી એક દ્વારા સતત બાર વર્ષથી ઓછા સમયગાળા માટે ખેતી કરવામાં આવી છે; અને (c) પડતર જમીન જે માલિક અથવા તેના માલિકોમાંથી એક દ્વારા તોડી નાખવામાં આવી છે અને તેના દ્વારા સતત છ વર્ષથી ઓછા સમયગાળા માટે ખેતી કરવામાં આવી છે; અને (d) સંબલપુરમાં, “ભોગરા” જમીનનો પણ સમાવેશ થાય છે.

સમજૂતી.—જે જમીન, આવી વસાહતની તારીખ પછી, અથવા બાર વર્ષ અથવા છ વર્ષ (જેવી સ્થિતિ હોય) ની સમાપ્તિ પછી, સતત છ વર્ષ સુધી આવા માલિક દ્વારા કબજા વગરની હોય, તે જમીન સર-લેન્ડ નથી. માલિક દ્વારા જમીન ભાડે આપવામાં આવે ત્યારે તે તેના માલિક દ્વારા કબજા વગરની રહેતી નથી:

(7) “મહલ”—“મહલ” એટલે સરકારને સીધી જમીન-મહેસૂલ ચૂકવવા માટે અલગ કરાર હેઠળ રાખવામાં આવેલ કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તાર, અને આ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ, મહાલ તરીકે જાહેર કરાયેલ કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તારનો પણ સમાવેશ થાય છે:

(8) “ગામ”—“ગામ”માં જમીનનો કોઈપણ ભાગ શામેલ છે જેને, આવી જમીનના છેલ્લા સમાધાન સમયે, ગામ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો હોય, અથવા જેને મુખ્ય કમિશનર, સમયાંતરે, આ કાયદાના હેતુઓ માટે ગામ તરીકે જાહેર કરી શકે છે:

(9) “માલગુઝર”—“માલગુઝર” એટલે એવી વ્યક્તિ જેણે, આ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ, મહાલનું મૂલ્યાંકન સ્વીકાર્યું છે, અથવા સ્વીકાર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે, અને તેમાં તેના પ્રતિનિધિઓ અને સોંપણીઓનો સમાવેશ થાય છે; અને આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં જેની સાથે સમાધાન થયું હોય તેવી કોઈપણ વ્યક્તિ, અને તેના પ્રતિનિધિઓ અને સોંપણીઓ:

(10) “મલિક-મકબુઝા”—“મલિક-મકબુઝા” એટલે મહેસૂલમાં મહેસૂલ સાથે આકારણી કરાયેલ જમીનના એક અથવા વધુ પ્લોટ ધરાવતો કોઈપણ વ્યક્તિ; પરંતુ તેમાં માલગુઝાર અથવા હલકી ગુણવત્તાવાળા માલિકનો સમાવેશ થતો નથી:

(11) “લમ્બરદાર”—“લમ્બરદાર” એટલે સરકાર સાથેના સંબંધોમાં મહેસૂલના માલિકી સંગઠનનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે આ કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત રીતે નિયુક્ત કરાયેલ વ્યક્તિ:

(12) “સબ-લમ્બરદાર”—“સબ-લમ્બરદાર” એટલે ઉપરી માલિકો સાથેના સંબંધોમાં મહલના હલકી ગુણવત્તાવાળા સંગઠનનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે નિયુક્ત કરાયેલ વ્યક્તિ:

(૧૩) “મુકદ્દમ”—“મુકદ્દમ” એટલે ગામના કારોબારી વડા, જેની નિમણૂક આ કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત રીતે કરવામાં આવી છે:

(૧૪) “ભાડૂત”—“ભાડૂત” એટલે એવી વ્યક્તિ જે બીજી વ્યક્તિની જમીન ધરાવે છે, અને તે, અથવા ફક્ત ખાસ કરાર માટે, આવી અન્ય વ્યક્તિને આવી જમીન માટે ભાડું ચૂકવવા માટે જવાબદાર રહેશે; પરંતુ તેમાં ખેડૂત, ગીરો લેનાર અથવા માલિકી હકોના કાદરનો સમાવેશ થતો નથી.

સમજૂતી.—એક હલકી કક્ષાનો માલિક, આમ, ભાડૂત નથી:

(૧૫) “ભાડું”—“ભાડું” એટલે ભાડૂત દ્વારા ભાડૂતને ભાડે આપેલી જમીનના ઉપયોગ અથવા કબજાના કારણે પૈસા, પ્રકારની અથવા સેવામાં જે કંઈ ચૂકવવામાં આવે છે, પહોંચાડવામાં આવે છે અથવા આપવામાં આવે છે:

(૧૬) “સંપૂર્ણ કબજો-ભાડૂત”—“સંપૂર્ણ કબજો-ભાડૂત” એટલે, કોઈપણ જમીનના સંદર્ભમાં, એક ભાડૂત જે, આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં, અથવા આવા સમાધાન પછી પરંતુ આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં, આવી જમીનના સમાધાન સમયે, મહેસૂલ અથવા સમાધાન-અધિકારીના આદેશ દ્વારા, આવી જમીનના સંદર્ભમાં, “સંપૂર્ણ કબજો-રાયત” તરીકે અથવા તેની સમકક્ષ દ્રષ્ટિએ નોંધાયેલ હતો:

(૧૭) “અધિકારોનો રેકોર્ડ”—“અધિકારોનો રેકોર્ડ” માં પૂરક વહીવટી-પત્રનો સમાવેશ થાય છે જે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. અથવા આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં સમાધાન કર્યાના સમય પછી.

_________

ભાગ II.

__________

પ્રકરણ II.

મહેસૂલ અધિકારીઓ: તેમની સત્તાઓ અને કાર્યવાહી.

5. મુખ્ય નિયંત્રણ મહેસૂલ અધિકારી.— મુખ્ય કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલના નિયંત્રણને આધીન, મુખ્ય નિયંત્રણ મહેસૂલ અધિકારી રહેશે.

6. મહેસૂલ અધિકારીઓ.—મુખ્ય કમિશનર ઉપરાંત, મહેસૂલ અધિકારીઓના નીચેના વર્ગો હશે (જેમ કે):—

(a) કમિશનરો, જેઓ મુખ્ય કમિશનરના નિયંત્રણને આધીન, તેમના સંબંધિત વિભાગોમાં મુખ્ય મહેસૂલ અધિકારીઓ હશે:

(b) ડેપ્યુટી કમિશનરો, જેઓ કમિશનરના નિયંત્રણને આધીન, તેમના સંબંધિત જિલ્લાઓમાં મુખ્ય મહેસૂલ અધિકારીઓ હશે:

(c) સહાયક કમિશનરો, જેઓ અનુક્રમે જે જિલ્લાઓમાં જોડાયેલા છે તેના ડેપ્યુટી કમિશનરોને ગૌણ અને તેમના નિયંત્રણ હેઠળ રહેશે:

(d) તહસીલદારો, જેઓ ડેપ્યુટી કમિશનરના નિયંત્રણને આધીન, તે તાલુકાઓમાં મુખ્ય કાર્યકારી મહેસૂલ અધિકારીઓ હશે જેની સાથે તેઓ અનુક્રમે જોડાયેલા છે:

(e) નાયબ તહસીલદારો, જેઓ જે તહસીલ સાથે જોડાયેલા છે તેના તહસીલદારોને ગૌણ રહેશે.

7. કમિશનરો, નાયબ અને સહાયક કમિશનરોની નિમણૂક, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવા.—ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલના નિયંત્રણને આધીન, મુખ્ય કમિશનર કમિશનરો, નાયબ કમિશનરો અને સહાયક કમિશનરોની નિમણૂક કરશે અને તેમને સસ્પેન્ડ અથવા દૂર કરી શકે છે.

8. તહસીલદારો અને નાયબ તહસીલદારોની નિમણૂક, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવા.—મુખ્ય કમિશનરો તહસીલદારોની નિમણૂક કરશે અને તેમને સસ્પેન્ડ અથવા દૂર કરી શકે છે; અને નાયબ તહસીલદારોની નિમણૂક, ફરજો, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવા માટે નિયમો પણ બનાવી શકે છે.

૯. અધિનિયમ અમલમાં આવે ત્યારે હોદ્દો ગ્રહણ કરનારા વ્યક્તિઓ.—આ અધિનિયમ અમલમાં આવે ત્યારે જે પ્રદેશોમાં આ અધિનિયમ લાગુ પડે છે ત્યાંના તમામ કમિશનરો, ડેપ્યુટી કમિશનરો, મદદનીશ કમિશનરો, તહસીલદાર અને નાયબ તહસીલદારની નિમણૂક અહીં હેઠળ કરવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવશે.

૧૦. વધારાના કમિશનરો, ડેપ્યુટી કમિશનરો અને તહસીલદારોની નિમણૂક કરવાની સત્તા.—મુખ્ય કમિશનર કોઈપણ વ્યક્તિને કોઈપણ તહસીલમાં વધારાના તહસીલદાર તરીકે નિમણૂક કરી શકે છે, અથવા, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની મંજૂરીથી, કોઈપણ વિભાગ અથવા જિલ્લામાં વધારાના કમિશનર અથવા વધારાના ડેપ્યુટી કમિશનર તરીકે નિમણૂક કરી શકે છે, અને આવી રીતે નિયુક્ત કરાયેલ કોઈપણ વ્યક્તિને સસ્પેન્ડ અથવા દૂર કરી શકે છે, પરંતુ વધારાના કમિશનર અથવા વધારાના ડેપ્યુટી કમિશનરના કિસ્સામાં, સમાન મંજૂરીને આધીન.

મુખ્ય કમિશનર આ કલમ હેઠળ નિયુક્ત કોઈપણ વધારાના કમિશનર, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા તહસીલદારને આ કાયદા દ્વારા આપવામાં આવેલી બધી અથવા કોઈપણ સત્તાઓ, જેમ બને તેમ, કમિશનર, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા તહસીલદારને સોંપી શકે છે.

૧૧. મુખ્ય કમિશનર આસિસ્ટન્ટ કમિશનરને ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ આપી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર જિલ્લા સાથે જોડાયેલા કોઈપણ આસિસ્ટન્ટ કમિશનરને આ કાયદા દ્વારા આપવામાં આવેલી બધી અથવા કોઈપણ સત્તાઓ ડેપ્યુટી કમિશનરોને સોંપી શકે છે.

૧૨. અધિકારીઓને તેમની પાસે રહેલી સત્તાઓ જાળવી રાખવા માટે બદલી કરવામાં આવે છે.—જ્યારે પણ કોઈપણ સહાયક કમિશનર, તહસીલદાર અથવા નાયબ તહસીલદારને એક જિલ્લા અથવા તહસીલમાંથી બીજા જિલ્લામાં બદલી કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેઓ, જ્યાં સુધી મુખ્ય કમિશનર અન્યથા નિર્દેશ ન આપે, ત્યાં સુધી તેઓ જે જિલ્લામાં અથવા તહસીલમાં હતા તે બધી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે, આ કાયદાની કોઈપણ જોગવાઈ હેઠળ, મુખ્ય કમિશનર દ્વારા જે જિલ્લા અથવા તહસીલમાંથી તેમની બદલી કરવામાં આવી છે ત્યાં રોકાણ કરવામાં આવશે.

૧૩. ડેપ્યુટી કમિશનર મૃત્યુ પામે અથવા અપંગ બને ત્યારે ફરજો બજાવવા માટેની જોગવાઈ.—જ્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર મૃત્યુ પામે અથવા તેમની ફરજો બજાવવામાં અક્ષમ થાય, ત્યારે મુખ્ય કમિશનર નિયમ દ્વારા નિર્દેશિત કરી શકે તેવા અધિકારી તેમના જિલ્લાનો કાર્યકારી હવાલો સંભાળશે, અને આ કાયદા હેઠળ ડેપ્યુટી કમિશનર માનવામાં આવશે, જ્યાં સુધી ડેપ્યુટી કમિશનરના મૃત્યુ પામેલા અથવા અપંગ વ્યક્તિના અનુગામીની નિમણૂક ન થાય અને આવા અનુગામી તેમના પદનો હવાલો સંભાળે નહીં, અથવા જ્યાં સુધી આવી અપંગ વ્યક્તિ તેમના પદનો હવાલો ફરી શરૂ ન કરે.

૧૪. મુખ્ય કમિશનર જિલ્લા અથવા તાલુકાની મર્યાદામાં ફેરફાર કરી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર, સમયાંતરે, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, કોઈપણ જિલ્લા અથવા તાલુકાની મર્યાદામાં ફેરફાર કરી શકે છે, નવા જિલ્લાઓ અથવા તાલુકાઓ બનાવી શકે છે અને હાલના જિલ્લાઓ અથવા તાલુકાઓને નાબૂદ કરી શકે છે.

૧૫. મહેસૂલ અધિકારીઓને નિયુક્ત કરવાની સત્તા.—મુખ્ય કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલના નિયંત્રણને આધીન, કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારીને નીચેની કોઈપણ સત્તાઓ આપી શકે છે:—

આ કાયદા હેઠળના કેસોના નિકાલ માટે, સિવિલ પ્રોસિજર કોડ દ્વારા સિવિલ કોર્ટને આપવામાં આવેલી કોઈપણ સત્તા સાથે;

આ કાયદા દ્વારા તેમને સોંપવામાં આવેલી અથવા લાદવામાં આવેલી કોઈપણ ફરજ બજાવવાની કોઈપણ સત્તાનો ઉપયોગ કરવા માટે તેમના ગૌણ કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારીને સત્તા સોંપવાની સત્તા સાથે;

અને, સમાન નિયંત્રણને આધીન, મહેસૂલ અધિકારી નક્કી કરી શકે છે કે જેના દ્વારા કોઈપણ કેસ અથવા કેસોના વર્ગનો નિકાલ કરવામાં આવશે જેના માટે આ કાયદામાં આ વતી કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરવામાં આવી નથી.

૧૬. ડેપ્યુટી કમિશનરની કામ વહેંચણીની સત્તા.—આ વતી મુખ્ય કમિશનર દ્વારા બનાવેલા કોઈપણ નિયમોને આધીન, ડેપ્યુટી કમિશનર -

(a) કોઈપણ કેસ તેમના ગૌણ મહેસૂલ અધિકારીને તપાસ અને અહેવાલ માટે મોકલશે, અથવા, જો આવા અધિકારીને આવા કેસનો નિકાલ કરવાની સત્તા હોય, તો નિકાલ માટે મોકલશે; અથવા

(b) નિર્દેશ આપે છે કે તેમના ગૌણ કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારી, આવા સંદર્ભ વિના, કોઈપણ ચોક્કસ ક્ષેત્રમાં ઉદ્ભવતા કોઈપણ કેસ અથવા કેસોના વર્ગનો સામનો કરશે, અને કાં તો આવા કેસ અથવા વર્ગની તપાસ કરશે અને અહેવાલ આપશે, અથવા, જો તેમની પાસે સત્તા હોય, તો તેનો નિકાલ કરશે.

ગૌણ મહેસૂલ અધિકારી આ કલમ હેઠળ તેમને સોંપવામાં આવેલા કોઈપણ કેસ પર તેમનો અહેવાલ ડેપ્યુટી કમિશનરને રિપોર્ટ માટે સબમિટ કરશે, અથવા અન્યથા, સંદર્ભના ક્રમમાં નિર્દેશિત કરી શકાય તે મુજબ; અને આવા અહેવાલ મેળવનાર અધિકારી, જો તેને કેસનો નિકાલ કરવાની સત્તા હોય, તો તેનો નિકાલ કરી શકે છે, અથવા રિપોર્ટ સબમિટ કરતા અધિકારીને વધુ તપાસ માટે પરત કરી શકે છે, અથવા આવી તપાસ પોતે કરી શકે છે.

૧૭. કેસ પાછા ખેંચવા અને ટ્રાન્સફર કરવાની ઉચ્ચતમ મહેસૂલ અધિકારીઓની સત્તા.—મુખ્ય કમિશનર, કમિશનર અથવા ડેપ્યુટી કમિશનર તેમના ગૌણ કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારી સમક્ષ પડતર કોઈપણ કેસ પાછો ખેંચી શકે છે, અને કાં તો તેનો નિકાલ કરી શકે છે, અથવા તેને નિકાલ માટે તેમના ગૌણ કોઈપણ અન્ય મહેસૂલ અધિકારીને મોકલી શકે છે અને તેનો નિકાલ કરવાની સત્તા ધરાવે છે.

૧૮. જમીન પર પ્રવેશ કરવાની મહેસૂલ અધિકારીઓની સત્તા, વગેરે.—બધા મહેસૂલ અધિકારીઓ અને તેમના આદેશો હેઠળ કાર્ય કરતા વ્યક્તિઓ, આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ ફરજ બજાવતા, જમીન પર પ્રવેશ કરી શકે છે અને સર્વે કરી શકે છે, અને સીમાઓ સીમાંકન કરી શકે છે, અને તેઓ જે વ્યવસાયમાં રોકાયેલા છે તેના માટે જરૂરી અન્ય તમામ કાર્યો કરી શકે છે.

૧૯. પ્રક્રિયાનું નિયમન કરવા માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા.—મુખ્ય કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, એવા કિસ્સાઓમાં મહેસૂલ અધિકારીઓની પ્રક્રિયાનું નિયમન કરવા માટે આ કાયદા સાથે સુસંગત નિયમો બનાવી શકે છે કે જેના માટે આ કાયદા દ્વારા પ્રક્રિયા નિર્ધારિત કરવામાં આવી નથી, અને આવા કોઈપણ નિયમ દ્વારા, નિર્દેશ આપી શકે છે કે સિવિલ પ્રોસિજર કોડની કોઈપણ જોગવાઈઓ

સુધારણાનું નિયમન કરવા માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા.

૨૦. વ્યક્તિઓ જેમના દ્વારા મહેસૂલ અધિકારીઓ સમક્ષ અને તેમની સમક્ષ હાજરી અને અરજીઓ કરી શકાય છે.—આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારી સમક્ષ બધી હાજરી, અરજીઓ અને તેમની સમક્ષ કરવાના કાર્યો કરી શકાય છે અથવા કરી શકાય છે—

(a) પક્ષકારો દ્વારા પોતે; અથવા,

(b) અધિકારીની પરવાનગીથી, તેમના માન્ય એજન્ટો અથવા કોઈપણ કાનૂની વ્યવસાયી દ્વારા:

પક્ષકારોને વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેવાની ફરજ. જો કે, કાનૂની વ્યવસાયી અથવા માન્ય એજન્ટની નોકરી, મહેસૂલ અધિકારીના કોઈપણ આદેશ દ્વારા આવી હાજરી જરૂરી હોય તેવા કિસ્સાઓમાં કોઈપણ કાર્યવાહીમાં પક્ષકારની વ્યક્તિગત હાજરીને માફ કરશે નહીં.

21. કાનૂની વ્યવસાયી અથવા એજન્ટની ફી ખાસ કારણોસર માન્ય નથી.—કાયદેસર વ્યવસાયી અથવા માન્ય એજન્ટની ફી કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારી સમક્ષ ખર્ચ તરીકે માન્ય રહેશે નહીં, સિવાય કે આવા અધિકારી, તેમના દ્વારા લેખિતમાં નોંધાયેલા કારણોસર, ધ્યાનમાં લે કે આવી ફી માન્ય હોવી જોઈએ.

22. અપીલ.—આ કાયદા હેઠળના દરેક નિર્ણય અથવા હુકમ સામે અપીલ કરવામાં આવશે.

(a) જ્યારે આવા નિર્ણય અથવા હુકમ ડેપ્યુટી કમિશનરના ગૌણ કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારી દ્વારા પસાર કરવામાં આવે છે, સિવાય કે ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાનો ઉપયોગ કરતા સહાયક કમિશનર, - ડેપ્યુટી કમિશનરને;

(b) જ્યારે આવા નિર્ણય અથવા હુકમ ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા પસાર કરવામાં આવે છે, અથવા ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાનો ઉપયોગ કરતા સહાયક કમિશનર દ્વારા, પછી ભલે તે પ્રથમ કિસ્સામાં હોય કે અપીલ પર, - વિભાગના કમિશનરને;

(c) જ્યારે આવા નિર્ણય અથવા હુકમ ડિવિઝનના કમિશનર દ્વારા અપીલ પર અથવા અન્યથા પસાર કરવામાં આવે છે, - મુખ્ય કમિશનરને:

પરંતુ કોઈ પણ સંજોગોમાં ત્રીજી અપીલ માન્ય રહેશે નહીં.

23. અપીલની મર્યાદા.— કોઈ અપીલ થઈ શકશે નહીં—

(a) ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાનો ઉપયોગ કરતા સહાયક કમિશનરની કોર્ટમાં - ફરિયાદ કરાયેલ નિર્ણય અથવા આદેશની તારીખથી ત્રીસ દિવસની સમાપ્તિ પછી; અથવા

(b) કમિશનરની કોર્ટમાં - આવી તારીખથી સાઠ દિવસની સમાપ્તિ પછી; અથવા (c) મુખ્ય કમિશનરની કોર્ટમાં - આવી તારીખથી નેવું દિવસની સમાપ્તિ પછી.

આવી મર્યાદાની અવધિની ગણતરી કરતી વખતે, અને અહીં ઉલ્લેખિત ન હોય તેવી બધી બાબતોમાં, ભારતીય મર્યાદા અધિનિયમ, 1877 ની જોગવાઈઓ લાગુ પડશે.

24. કમિશનર અને ડેપ્યુટી કમિશનરની સુધારણાની સત્તાઓ.—કોઈપણ કમિશનર અથવા ડેપ્યુટી કમિશનર કોઈપણ સમયે, તેમના ગૌણ કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારી દ્વારા પસાર કરાયેલા કોઈપણ આદેશની કાયદેસરતા અથવા યોગ્યતા અને કાર્યવાહીની નિયમિતતા અંગે પોતાને સંતોષ આપવા માટે, આવા અધિકારી સમક્ષ પડતર અથવા નિકાલ કરાયેલ કોઈપણ કેસનો રેકોર્ડ મંગાવી શકે છે અને તેની તપાસ કરી શકે છે, અને તેના સંદર્ભમાં તે યોગ્ય લાગે તેવો આદેશ પસાર કરી શકે છે: પરંતુ તે આ કલમ હેઠળ ફેરફાર કરશે નહીં અથવા

વ્યક્તિઓ વચ્ચેના અધિકારના કોઈપણ પ્રશ્નને અસર કરતા કોઈપણ આદેશને ઉલટાવી શકશે નહીં, રસ ધરાવતા પક્ષોને આવા હુકમના સમર્થનમાં હાજર રહેવા અને સાંભળવા માટે વાજબી નોટિસ આપ્યા વિના.

25. ચીફ કમિશનર અથવા રિવિઝનની સત્તાઓ.—ચીફ કમિશનર કોઈપણ સમયે કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારી સમક્ષ પડતર અથવા નિકાલ કરાયેલ કોઈપણ કેસનો રેકોર્ડ મંગાવી શકે છે અને તેની તપાસ કરી શકે છે, અને તેના સંદર્ભમાં યોગ્ય લાગે તેવો આદેશ પસાર કરી શકે છે:

પરંતુ ખાનગી વ્યક્તિઓ વચ્ચેના અધિકારના કોઈપણ પ્રશ્નને અસર કરતો કોઈ આદેશ આ કલમ હેઠળ પસાર કરવામાં આવશે નહીં સિવાય કે મુખ્ય કમિશનરે રસ ધરાવતા પક્ષોને સુનાવણીની તક આપી હોય.

26. આદેશોની સમીક્ષા. —દરેક મહેસૂલ અધિકારી, પોતાની દરખાસ્ત પર અથવા કોઈપણ રસ ધરાવતા પક્ષની અરજી પર, પોતાના દ્વારા અથવા પદ પરના તેમના કોઈપણ પુરોગામી દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશોની સમીક્ષા કરી શકે છે અને આવી સમીક્ષા કર્યા પછી, તેમાં ફેરફાર, ઉલટાવી અથવા પુષ્ટિ આપી શકે છે:

નીચે મુજબ જોગવાઈ—

(1) જ્યારે કોઈ કમિશનર અથવા ડેપ્યુટી કમિશનર કોઈ પણ આદેશની સમીક્ષા કરવાનું જરૂરી માને છે જે તેમણે પોતે પસાર કર્યો નથી, અને જ્યારે ડેપ્યુટી કમિશનરના કક્ષાના અધિકારી કોઈપણ આદેશની સમીક્ષા કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે, પછી ભલે તે પોતે અથવા કોઈપણ પુરોગામી દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યો હોય, ત્યારે તેણે પહેલા તે અધિકારીની મંજૂરી મેળવવી પડશે જેને તે તાત્કાલિક ગૌણ હોય:

(2) કોઈપણ હુકમમાં ફેરફાર અથવા ઉલટાવી શકાશે નહીં સિવાય કે રસ ધરાવતા પક્ષોને આવા હુકમના સમર્થનમાં હાજર રહેવા અને સાંભળવા માટે વાજબી સૂચના આપવામાં આવી હોય:

(3) આવી અપીલ પેન્ડિંગ હોય ત્યારે જેની સામે અપીલ કરવામાં આવી હોય તેવા કોઈપણ આદેશની સમીક્ષા કરવામાં આવશે નહીં:

(4) કોઈ આદેશ નહીં ખાનગી વ્યક્તિઓ વચ્ચેના અધિકારના કોઈપણ પ્રશ્નને અસર કરતી કાર્યવાહીમાં પક્ષકારની અરજી સિવાય સમીક્ષા કરવામાં આવશે; અને આવા હુકમની સમીક્ષા માટેની કોઈપણ અરજી પર વિચાર કરવામાં આવશે નહીં સિવાય કે તે હુકમ પસાર થયાના નેવું દિવસની અંદર કરવામાં આવે, અથવા જ્યાં સુધી અરજદાર મહેસૂલ અધિકારીને ખાતરી ન કરે કે તેમની પાસે આવી સમયગાળામાં અરજી ન કરવા માટે પૂરતું કારણ છે.

આ કલમના હેતુઓ માટે, ડેપ્યુટી કમિશનરને કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારીના પદ પર ઉત્તરાધિકારી માનવામાં આવશે જેણે જિલ્લો છોડી દીધો છે અથવા મહેસૂલ અધિકારી તરીકે સત્તાનો ઉપયોગ કરવાનું બંધ કરી દીધું છે, અને જેમના પદ પર કોઈ ઉત્તરાધિકારી નથી.

______

ભાગ III.

સર્વેક્ષણ અને સમાધાન.

______

પ્રકરણ III.

પ્રાથમિક.

27. મહેસૂલ-મોજણીની સૂચના. તેની અસર.—જ્યારે પણ મુખ્ય કમિશનરને એવું લાગે કે કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તારમાં મહેસૂલ-મોજણી કરવી જોઈએ, ત્યારે તેઓ સત્તાવાર ગેઝેટમાં એક સૂચના પ્રકાશિત કરશે જેમાં આવા સર્વેક્ષણનો નિર્દેશ આપવામાં આવશે, અને જિલ્લાની ભાષામાં આવા જાહેરનામાના અનુવાદો આવા વિસ્તારમાં સ્પષ્ટ સ્થળોએ લગાવવામાં આવશે; અને ત્યારબાદ આવા સર્વેક્ષણના હવાલામાં રહેલા બધા અધિકારીઓ, તેમના સહાયકો, નોકર, એજન્ટો અને કામદારો સર્વેક્ષણ કરવા માટેની જમીનમાં પ્રવેશ કરી શકશે, અને સર્વેક્ષણ ચિહ્નો ઉભા કરી શકશે, અને સર્વેક્ષણ કરવા માટે જરૂરી અન્ય તમામ કાર્યો કરી શકશે.

28. સમાધાનની સૂચના.—જ્યારે કોઈ સ્થાનિક વિસ્તારનું સમાધાન કરવાનું હોય, ત્યારે મુખ્ય કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, સમાધાનની સૂચના જારી કરી શકે છે, અને આવા સૂચનામાં -

(a) સમાધાન કરવાના સ્થાનિક વિસ્તારને વ્યાખ્યાયિત કરશે;

(b) સમાધાનમાં હાથ ધરવામાં આવનારી કામગીરીનો ઉલ્લેખ કરશે;

સૂચના સુધારવાની સત્તા.—અને સમયાંતરે, સમાન મંજૂરી સાથે, આવી સૂચનામાં સુધારો, ફેરફાર અથવા રદ કરી શકે છે.

આવી દરેક સૂચના, સુધારો, ફેરફાર અને રદ સ્થાનિક સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવશે.

૨૯. સમાધાન અધિકારીઓની નિમણૂક કરવાની સત્તા.—મુખ્ય કમિશનર સમયાંતરે આવા વિસ્તારની પતાવટ કરવા માટે એક અથવા વધુ અધિકારીઓ (ત્યારબાદ સમાધાન અધિકારીઓ તરીકે ઓળખાય છે) ની નિમણૂક કરી શકે છે; અને જ્યારે તે આવા એક કરતાં વધુ અધિકારીઓની નિમણૂક કરે છે, ત્યારે તે આવા પતાવટને નિયંત્રિત કરવા માટે તેમાંથી એક (ત્યારબાદ મુખ્ય સમાધાન અધિકારી તરીકે ઓળખાય છે) ની નિમણૂક કરશે, અને આવા પતાવટના હેતુ માટે નિયુક્ત કરાયેલા અન્ય તમામ અધિકારીઓ મુખ્ય સમાધાન અધિકારીને ગૌણ રહેશે.

અને તેમને સસ્પેન્ડ અને દૂર કરવાની.—મુખ્ય કમિશનર આ કલમ હેઠળ નિયુક્ત કોઈપણ અધિકારીને સસ્પેન્ડ અથવા દૂર કરી શકે છે.

૩૦. સમાધાન અધિકારીને ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ સોંપી શકાય છે.—કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તારના સમાધાનની પ્રગતિ દરમિયાન, મુખ્ય કમિશનર આવા વિસ્તારની અંદરના કોઈપણ સમાધાન અધિકારીને આ કાયદા હેઠળ ડેપ્યુટી કમિશનરની બધી અથવા કોઈપણ સત્તાઓ સોંપી શકે છે, જેનો ઉપયોગ તે મુખ્ય કમિશનર સમયાંતરે નિર્દેશિત કરી શકે તેવા કેસોના વર્ગોમાં કરી શકે છે.

૩૧. પ્રકરણ II ની કેટલીક જોગવાઈઓ સમાધાન અધિકારીઓને લાગુ પડે છે.—કલમ અગિયાર અને કલમ પંદરથી છવીસની જોગવાઈઓ, બંનેનો સમાવેશ થાય છે, સમાધાન અધિકારીઓ અને તેમની સમક્ષની કાર્યવાહીને, "સહાયક કમિશનર" અને "મહેસૂલ અધિકારી" શબ્દો માટે વાંચવામાં આવતી "સમાધાન અધિકારી" શબ્દ અને "ડેપ્યુટી કમિશનર" શબ્દ માટે "મુખ્ય સમાધાન અધિકારી" શબ્દ લાગુ પડશે, જ્યાં પણ તે શબ્દો થાય છે:

જો કે ગૌણ સમાધાન અધિકારી દ્વારા પસાર કરાયેલ કોઈપણ અપીલપાત્ર આદેશ સામે અપીલ મુખ્ય સમાધાન અધિકારી સમક્ષ કરવામાં આવશે, જો આવા આદેશની તારીખથી સાઠ દિવસની અંદર ઇચ્છિત હોય તો:

જો કે મુખ્યના કોઈપણ નિર્ણય સામે કોઈ અપીલ થઈ શકશે નહીં સમાધાન અધિકારી કે જેના પર સિવિલ કોર્ટમાં પ્રશ્ન ઉઠાવી શકાય.

32. સમાધાન કમિશનરની નિમણૂક.—મુખ્ય કમિશનર, સમયાંતરે, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરીથી,

(a) સમાધાન કમિશનરની નિમણૂક કરી શકે છે, અને સમાધાન હેઠળના કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તારમાં, જો સમાધાન કરવાની જમીન સંપૂર્ણપણે આવા વિભાગમાં સ્થિત હોય, તો વિભાગના કમિશનર, આવી સમાધાન સાથે સંબંધિત બાબતોમાં આ કાયદા હેઠળ જે સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે તેમાંથી કોઈપણ અથવા બધી સત્તાઓ તેમને ટ્રાન્સફર કરી શકે છે; અને

(b) મુખ્ય કમિશનરની સત્તાઓ તેમને સોંપવી. સમાધાન કમિશનરને આવી સમાધાન સાથે સંબંધિત બાબતોમાં તેમની પોતાની સત્તાઓ સોંપવી જે તેમને યોગ્ય લાગે.

33. સિવિલ કોર્ટના અધિકારો સાથે સમાધાન અધિકારીઓને નિયુક્ત કરવાની સત્તા.—જ્યારે કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તાર સમાધાન હેઠળ હોય, ત્યારે મુખ્ય કમિશનર કોઈપણ ગૌણ સમાધાન અધિકારીને સેન્ટ્રલ પ્રોવિન્સ કોર્ટ્સ એક્ટ, 1865 ની કલમ ચારમાં વર્ણવેલ પ્રથમ પાંચ ગ્રેડ કોર્ટમાંથી કોઈપણની સત્તાઓ અને તે જ કાયદા, કલમ બાર, ઓગણીસ અને વીસમાં વર્ણવેલ ડેપ્યુટી કમિશનરની કોર્ટની સત્તાઓ સાથે મુખ્ય સમાધાન અધિકારીને આવા વિસ્તારમાં દાખલ કરાયેલા નીચેના વર્ગોના કોઈપણ દાવાઓના ટ્રાયલ માટે, પ્રથમ કિસ્સામાં, નિયુક્ત કરી શકે છે (જેમ કે):—

(a) ગોચર, વન-હક, મત્સ્યઉદ્યોગ અથવા તેના જેવા કોઈપણ અધિકારને કારણે બાકી ભાડા માટે દાવો;

(b) જે માલિકોનું તેઓ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે તેમના દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર બાકી મહેસૂલ માટે સરદારો દ્વારા દાવો;

(c) મહેસૂલ અને ગામ ખર્ચની ચુકવણી પછી મિલકત અથવા તેના કોઈપણ ભાગના નફાના તેમના હિસ્સા માટે માલિકો દ્વારા દાવો, અથવા હિસાબોની પતાવટ માટે;

(d) મુઆફિદાર અથવા સોંપણી કરનાર તરીકે તેમના બાકી મહેસૂલ માટે મુઆફિદાર અથવા મહેસૂલ સોંપણી કરનાર દ્વારા દાવો;

(e) ઉપરી માલિકો દ્વારા આવા ઉપરી માલિકો તરીકે તેમના બાકી મહેસૂલ માટે બાકી રહેલ બાકી માટે દાવો;

(f) માલિકો અને અન્ય લોકો દ્વારા જમીનના ભાડાની પ્રાપ્તિ અંગે જમીનના સંચાલન અથવા ભાડાની વસૂલાતમાં તેમના દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા કોઈપણ એજન્ટો સામે, અથવા આવા એજન્ટોની જામીનદારો સામે, આવા એજન્ટો દ્વારા આવા રોજગાર દરમિયાન રાખવામાં આવેલા નાણાં અથવા હિસાબો માટે, અથવા તેમના કબજામાં રહેલા કાગળો માટે દાવો;

(g) કોઈપણ બાબત અંગે દાવો જે સમાધાન અધિકારીએ નક્કી કરવા અથવા અધિકારોના રેકોર્ડમાં દાખલ કરવા માટે જરૂરી છે, અને જેના પર સિવિલ કોર્ટ ધ્યાન આપી શકે છે;

(h) જમીન, અથવા જમીનના ભાડા, નફા અથવા કબજા સંબંધિત દાવાઓ.

34. મુખ્ય સમાધાન અધિકારી પાસે ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તાઓ હશે.—જ્યારે મુખ્ય કમિશનર કોઈપણ ગૌણ સમાધાન અધિકારીને કલમ તેત્રીસમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ દાવાઓની સુનાવણી માટે સિવિલ કોર્ટની સત્તાઓ સોંપે છે, ત્યારે મુખ્ય સમાધાન અધિકારી જેમને આવા સમાધાન અધિકારી ગૌણ છે તેમને સેન્ટ્રલ પ્રોવિન્સ કોર્ટ્સ એક્ટ, 1865, કલમો બાર, ઓગણીસ અને વીસમાં વર્ણવેલ ડેપ્યુટી કમિશનરની કોર્ટની સત્તાઓ હશે, જે આવા દાવાઓમાં આવા સમાધાન અધિકારીના હુકમનામા અને આદેશો પહેલાંની કાર્યવાહીના સંદર્ભમાં હશે.

35. કલમ 33 માં ઉલ્લેખિત દાવાઓમાં અપીલો મુખ્ય સમાધાન અધિકારી સમક્ષ ક્યારે અરજી કરવી.—જ્યારે કોઈ સ્થાનિક વિસ્તાર સમાધાન હેઠળ હોય અને સમાધાન અધિકારીઓને કલમ તેત્રીસમાં ઉલ્લેખિત સત્તાઓ આવા સ્થાનિક વિસ્તારમાં રોકાણ કરવામાં આવી હોય, ત્યારે મુખ્ય કમિશનર, તે કલમમાં ઉલ્લેખિત દાવાઓમાંથી કોઈપણ અથવા બધાના સંદર્ભમાં, જાહેર કરી શકે છે કે ઉપરોક્ત પ્રથમ ચાર ગ્રેડની અદાલતોની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને, સહાયક કમિશનરો અથવા તહસીલદારો દ્વારા પસાર કરાયેલા બધા અથવા કોઈપણ હુકમનામા અને આદેશો સમાધાન નથી

અધિકારીઓ સમક્ષ ક્યારે અરજી કરવી, તે મુખ્ય સમાધાન અધિકારી સમક્ષ અપીલ કરી શકાશે, અને જિલ્લાના ડેપ્યુટી કમિશનરને નહીં.

36. સમાધાન અધિકારીઓ અને સામાન્ય અદાલતો વચ્ચે દીવાની કાર્યનું વિભાજન.—જ્યારે કોઈ સ્થાનિક વિસ્તાર સમાધાન હેઠળ હોય અને ત્યાંના સમાધાન અધિકારીઓને કલમ તેત્રીસ હેઠળ સત્તાઓ આપવામાં આવી હોય, ત્યારે મુખ્ય કમિશનર આવા વિસ્તારની અંદરની સામાન્ય દીવાની અદાલતોના અધિકારક્ષેત્રમાંથી સમાધાન અધિકારીઓને તે કલમ હેઠળ નિકાલ કરવાની સત્તા ધરાવતા દાવાઓના વર્ગો પાછા ખેંચી શકે છે, અથવા તે નિર્દેશ આપી શકે છે કે, આવા દાવાઓના સંદર્ભમાં, સમાધાન અધિકારીઓને સામાન્ય દીવાની અદાલતો સાથે સમવર્તી અધિકારક્ષેત્ર મળશે:

પરંતુ સિવિલ કોર્ટ સમક્ષ અજાણતામાં અથવા ભૂલથી લેવામાં આવેલી કોઈપણ કાર્યવાહી ફક્ત એટલા માટે અમાન્ય ગણવામાં આવશે નહીં કે, મુખ્ય કમિશનરના આદેશથી, તે સમાધાન અધિકારી સમક્ષ લેવામાં આવી હોવી જોઈએ.

37. કલમ 31 ની જોગવાઈઓ ચોક્કસ દાવાઓને લાગુ પડતી નથી.—કલમ 31 માં કંઈપણ કલમ 33, 34 અથવા 35 હેઠળ તેમને આપવામાં આવેલી સત્તાઓના અનુસંધાનમાં સમાધાન અધિકારીઓ સમક્ષ શરૂ કરાયેલ અથવા તેમના દ્વારા નક્કી કરાયેલા દાવાઓ અને અપીલો અથવા અન્ય કાર્યવાહીઓને લાગુ પડશે નહીં.

38. અપીલ, સંદર્ભ અને પુનરાવર્તન.—કલમ તેત્રીસ, ચોત્રીસ અને પાંત્રીસમાં જોગવાઈ કર્યા સિવાય, સમાધાન અધિકારી દ્વારા કોઈપણ ગ્રેડની સિવિલ કોર્ટની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને, પ્રથમ કિસ્સામાં અથવા અપીલ પર પસાર કરાયેલા હુકમનામા અને આદેશો, અપીલ, સંદર્ભ અને પુનરાવર્તનના હેતુ માટે, આવા ગ્રેડની સિવિલ કોર્ટના હુકમનામા અને આદેશો માનવામાં આવશે, અને આવા હુકમનામા અથવા આદેશોમાંથી કલમ બાવીસની જોગવાઈઓ હેઠળ કોઈ અપીલ થઈ શકશે નહીં.

39. સમાધાન-કાર્યનો સમયગાળો.—કલમ અઠ્ઠાવીસ હેઠળ સૂચિત દરેક સમાધાનને ત્યાં સુધી પ્રગતિમાં માનવામાં આવશે જ્યાં સુધી મુખ્ય કમિશનર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, જાહેર ન કરે કે તે પૂર્ણ થયું છે.

સમાધાન કામગીરી પૂર્ણ થયા પછી બાકી રહેલા કેસો.—જ્યારે કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તારના સમાધાનને

પૂર્ણ થયા તરીકે સૂચિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે આવા વિસ્તારમાં સમાધાન અધિકારીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી બધી સત્તાઓ બંધ થઈ જશે, અને આવા અધિકારીઓ સમક્ષ બાકી રહેલા તમામ દાવાઓ અને અરજીઓ ડિવિઝનના કમિશનર દ્વારા નિર્દેશિત કેસોમાં સામાન્ય રીતે અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી અદાલતોમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે; અથવા, જો આવી કોઈ અદાલતો ન હોય, તો મુખ્ય કમિશનર દ્વારા નિર્દેશિત રીતે નિકાલ કરવામાં આવશે.

______

પ્રકરણ IV.

ડિમાર્કેશન.

બિનજરૂરી જમીનો.

40. સમાધાન અધિકારી એવી જમીનોના દાવાઓ મંગાવશે જે માલિક ન હોય તેવું લાગે.—જ્યારે કોઈ સ્થાનિક વિસ્તાર સમાધાન હેઠળ હોય, ત્યારે સમાધાન અધિકારી એવા વિસ્તારની બધી જમીનોની યાદી બનાવશે જેનો તેને કોઈ કાયદેસર માલિક ન હોય તેવું લાગે, અને ત્યારબાદ આવી જમીનોને સરકારની મિલકત તરીકે સીમાંકિત કરવાનો પોતાનો ઇરાદો જાહેર કરતી જાહેરનામું બહાર પાડશે અને તેના પર અથવા તેના પર દાવા ધરાવતી દરેક વ્યક્તિને સૂચનાની તારીખથી ત્રણ મહિનાની અંદર, આવા દાવાઓ અને તેના સંબંધિત આધારો દર્શાવતી લેખિત અરજી પોતાની કોર્ટમાં રજૂ કરવા આમંત્રણ આપશે.

41. 1863 ના અધિનિયમ XXIII નો ઉપયોગ.—આવી દરેક સૂચના 1863 ના અધિનિયમ નં. XXIII (પાયમાલ જમીનોના દાવાઓના નિર્ણય માટે જોગવાઈ કરવા માટે), કલમ એક હેઠળ જાહેરાત માનવામાં આવશે;

આવી જમીનોનું સીમાંકન તે અધિનિયમના અર્થમાં તેમનો નિકાલ માનવામાં આવશે;

સેટલમેન્ટ-અધિકારી તે અધિનિયમ દ્વારા કલેક્ટરને આપવામાં આવેલી બધી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે; અને

આવી સૂચનામાં સમાવિષ્ટ જમીન પર અથવા તેના પરના દાવાઓ તે અધિનિયમમાં નિર્ધારિત રીતે શક્ય તેટલી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

૪૨. જમીન પર મર્યાદિત અધિકાર સ્થાપિત થાય ત્યારે પ્રક્રિયા.—જ્યારે પણ આવા જાહેરનામામાં સમાવિષ્ટ કોઈપણ જમીનમાં, તેના પર અથવા તેના પર કોઈપણ અધિકાર (વિશિષ્ટ કબજાના અધિકારની રકમ નહીં) ના ઉપયોગ અથવા ઉપભોગનો દાવો સ્થાપિત થાય છે, ત્યારે સમાધાન અધિકારી સમક્ષ અથવા ૧૮૬૩ ના ઉક્ત અધિનિયમ નં. XXIII, કલમ સાત હેઠળ રચાયેલી કોર્ટ સમક્ષ, સમાધાન અધિકારી દાવેદારને આવી જમીનનો ચોક્કસ ભાગ તેની મિલકત તરીકે સોંપી શકે છે, અથવા, મુખ્ય કમિશનરની મંજૂરીથી, તે દાવેદારને અન્યથા વળતર આપી શકે છે; અને આવી સોંપણી અથવા વળતર આવા ઉપયોગ અથવા ઉપભોગને કારણે તમામ દાવાઓને સમાપ્ત કરવા માટે રાખવામાં આવશે.

મહાલો.

૪૩. મહાલો બનાવવાની સત્તા.—સમાધાન અધિકારી કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તારને મહાલો જાહેર કરી શકે છે. બાકાત જમીનો.

44. સમાધાન અધિકારી કોઈપણ શહેર અથવા જમીનને સમાધાન કામગીરીમાંથી બાકાત રાખી શકે છે.—વસાહતના તમામ અથવા કોઈપણ કામગીરીમાંથી કોઈપણ શહેર અથવા કોઈપણ જમીનને બાકાત રાખવાના હેતુથી, જેનાથી માલિક કોઈ નફો મેળવી શકતો નથી, સમાધાન અધિકારી સ્થળને ચિહ્નિત કરી શકે છે અને આવા શહેર અથવા જમીનની મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે:

પરંતુ કલમ અઠ્ઠાવીસ હેઠળ જારી કરાયેલ સૂચનાની તારીખે જે જમીન-મહેસૂલ ચૂકવવાપાત્ર હોય તેવી કોઈપણ જમીન, આ કલમ હેઠળ, મુખ્ય કમિશનરની મંજૂરી વિના આકારણીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે નહીં.

સીમા-ચિહ્નો.

45. નવા સીમાચિહ્નોનું નિર્માણ અને સમારકામ.—જ્યારે કોઈ સ્થાનિક વિસ્તાર સમાધાન હેઠળ હોય, ત્યારે સમાધાન અધિકારી આવા વિસ્તારમાં સમાવિષ્ટ જમીનમાં માલિકી હકો ધરાવતા તમામ વ્યક્તિઓને તેમના કબજામાં રહેલા મહાલ, ખેતરો અથવા અન્ય જમીનોની મર્યાદા નક્કી કરવા માટે, અથવા પહેલાથી અસ્તિત્વમાં રહેલા સીમાચિહ્નોનું સમારકામ કરવા માટે, જરૂરી લાગે તેવા વર્ણનના સીમાચિહ્નો ઉભા કરવાનો આદેશ આપી શકે છે; અને તેના આદેશનું પાલન કરવા માટે વાજબી સમય નક્કી કરી શકે છે;

અને જો તે સમયની અંદર તેના આદેશનું પાલન ન થાય, તો તે પોતાના આદેશો હેઠળ આવા નિશાન ઉભા કરી શકે છે અથવા સમારકામ કરાવી શકે છે, અને આવા બાંધકામ અથવા સમારકામનો ખર્ચ તે વ્યક્તિઓ પાસેથી વસૂલ કરી શકે છે જેમની સામે તેનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો, તે પ્રમાણમાં.

_______

પ્રકરણ V.

જમીન-મહેસૂલના મૂલ્યાંકનનો.

46. દરેક મહલ પર અલગ રકમનું મૂલ્યાંકન કરવાની રહેશે. પ્રગતિશીલ મૂલ્યાંકન.—દરેક મહલ પર એક ચોક્કસ અને અલગ રકમનું જમીન-મહેસૂલ તરીકે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે; પરંતુ આ રીતે મૂલ્યાંકન કરાયેલ રકમ એવી રીતે અને એટલી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે કે મુખ્ય કમિશનર યોગ્ય માને, આકારણી અમલમાં આવે તે તારીખથી દસ વર્ષથી વધુ ન હોય તેવા કોઈપણ સમયગાળા માટે.

47. ચીફ કમિશનરે સેટલમેન્ટ ઓફિસરને કયા સૂચનો આપવાના છે તે બાબતો.—ચીફ કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, સેટલમેન્ટ ઓફિસરને જમીન-મહેસૂલનું મૂલ્યાંકન કયા સિદ્ધાંત પર કરવાનું છે અને આકારણીમાં ધ્યાનમાં લેવાના વિવિધ આવકના સ્ત્રોતો અંગે સમયાંતરે સૂચનાઓ આપી શકે છે.

૪૮. મહેલનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે કઈ જમીન ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.—મહેલનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે તેમાં રહેલી બધી જમીન ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે સિવાય કે નીચેના (એટલે ​​કે):—

(a) પડતર જમીનના વેચાણને નિયંત્રિત કરવા માટે હાલના કોઈપણ નિયમો હેઠળ મહેસૂલથી મુક્ત ખરીદેલી જમીન;

(b) જમીન જેના સંદર્ભમાં હાલના કોઈપણ નિયમો હેઠળ મહેસૂલ રિડીમ કરવામાં આવી છે;

(c) કલમ ચોતાળીસ હેઠળ આકારણીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલી જમીન;

(d) જમીન જેના સંદર્ભમાં સરકાર સામે મહેસૂલથી મુક્ત રાખવાનો દાવો અહીં દર્શાવેલ જોગવાઈઓ હેઠળ સ્થાપિત થયેલ છે;

(e) ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલના નિયંત્રણ હેઠળ ચીફ કમિશનર દ્વારા સમયાંતરે આકારણીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી શકે છે.

49. કોને આકારણી ઓફર કરવી તે.—દરેક મહેલનું મૂલ્યાંકન આવા મહેલના સમગ્ર માલિકી સંસ્થાને ઓફર કરવામાં આવશે: જો કે, જ્યારે ઉપરી અને નીચલા માલિકી હકો એક જ મહેલમાં સહઅસ્તિત્વમાં હોય, ત્યારે સમાધાન અધિકારી, મુખ્ય કમિશનર દ્વારા આ વતી બનાવેલા નિયમોને આધીન, નક્કી કરી શકે છે કે મૂલ્યાંકન ઉપરી અધિકારીને આપવામાં આવશે કે નીચલા માલિકોને.

આ વતી બનાવેલા નિયમોને આધીન, સમાધાન અધિકારી નક્કી કરી શકે છે કે મહા1 ના માલિકી નફા ઉપરી અને નીચલા માલિકો વચ્ચે કઈ રીતે અને કયા પ્રમાણમાં ફાળવવામાં આવશે.

જ્યારે કોઈ માલિકે કોઈપણ મહેલમાં પોતાના હકો ગીરો મૂક્યો હોય, અને ગીરો લેનાર કબજો મેળવે, ત્યારે આવા ગીરો લેનાર, જ્યાં સુધી તે કબજામાં હોય ત્યાં સુધી, આ કલમના હેતુઓ માટે, ગીરો લેનારની જગ્યાએ રહેશે.

50. ઉપલા માલિકો સાથે સમાધાન કરવામાં આવે ત્યારે ઉપલા માલિકો સાથે પેટા-પતાવટ કરવી.— જ્યારે એવા મહેલમાં જ્યાં ઉપલા અને નીચલા માલિકો સહઅસ્તિત્વ ધરાવે છે, ત્યારે સમાધાન અધિકારી ઉપલા માલિકો સાથે સમાધાન કરે છે, ત્યારે તે તેમના વતી ઉપલા માલિકો સાથે પેટા-પતાવટ કરશે, જેના દ્વારા આવા ઉપલા માલિકો ઉપલા માલિકોને મહલનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવતી જમીન-મહેસૂલ અને કલમ ઓગણચાલીસ હેઠળ ઉપલા માલિકો જે નફાના હકદાર છે તેના સમાન વાર્ષિક મહેસૂલ ચૂકવવા માટે બંધાયેલા રહેશે.

51. ઉપલા માલિકોના ચોક્કસ નફાની ચુકવણી અંગે નિર્દેશો આપવાની સત્તા.—જ્યારે આવા કોઈપણ મહેલમાં ઉપલા માલિકો સાથે સમાધાન કરવામાં આવે છે, ત્યારે સમાધાન-અધિકારી નિર્દેશ આપી શકે છે કે કલમ ઓગણચાલીસ હેઠળ ઉપલા માલિકો જે નફાના હકદાર છે તે ઉપલા માલિકો દ્વારા આવા ઉપલા માલિકોને સીધા ચૂકવવામાં આવશે, અથવા આવા નફાને જમીનની જેમ એકત્રિત કરવામાં આવશે

આવક અને સરકારી તિજોરીમાંથી ઉપલા માલિકોને ચૂકવવામાં આવશે.

૫૨. મંજૂરી માટે આકારણી રિપોર્ટ કરવા માટે નિયમો બનાવવાની સત્તા.—ચીફ કમિશનર સમાધાન અધિકારી દ્વારા મંજૂરી માટે રિપોર્ટ કરવાની રીત અને આકારણીની પદ્ધતિ સૂચવતા નિયમો બનાવી શકે છે; અને મુખ્ય કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરી વિના કોઈ આકારણી ઓફર કરવામાં આવશે નહીં.

૫૩. મૂલ્યાંકનની ઓફરો પુનરાવર્તન અને પુષ્ટિને આધીન કરવામાં આવશે.—આકારણીની કોઈપણ ઓફર કરતી વખતે સમાધાન અધિકારીએ જણાવવું જોઈએ કે તે ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલ દ્વારા પુષ્ટિને આધીન કરવામાં આવી છે, અને આવી પુષ્ટિ પ્રાપ્ત થાય તે પહેલાં કોઈપણ સમયે મુખ્ય કમિશનર દ્વારા પણ સમીક્ષાને આધીન કરવામાં આવી છે.

૫૪. મૂલ્યાંકન સ્વીકારવા અથવા નકારવાનો વિકલ્પ.—જે વ્યક્તિઓને મૂલ્યાંકન ઓફર કરવામાં આવે છે તેમને તે સ્વીકારવા અથવા નકારવાનો વિકલ્પ રહેશે.

સ્વીકૃતિની પદ્ધતિ.—જો તેઓ તેને સ્વીકારવા તૈયાર હોય, તો તેઓ લેખિતમાં સ્વીકૃતિ આપશે અને સહી કરશે, જે ફોર્મ ચીફ કમિશનર દ્વારા સમયાંતરે આ માટે સૂચવવામાં આવે, અને તે સેટલમેન્ટ ઓફિસરને પહોંચાડશે.

55. જે માલિક નિર્ધારિત રીતે સ્વીકારતો નથી તેને સ્વીકૃતિ મળી હોવાનું માનવામાં આવશે.—કોઈપણ માલિક, જે ચીફ કમિશનર દ્વારા નિર્દિષ્ટ કરેલા વાજબી સમયગાળાની અંદર, આવી સ્વીકૃતિ આપવામાં, સહી કરવામાં અને પહોંચાડવામાં નિષ્ફળ જાય છે, અથવા સેટલમેન્ટ ઓફિસરને જાણ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે કે તે પ્રસ્તાવિત આકારણીનો ઇનકાર કરે છે, જો સમાધાન ઓફિસર લેખિત આદેશ દ્વારા નિર્દેશિત કરે છે, તો તેણે આવી આકારણી સ્વીકારી હોવાનું માનવામાં આવશે.

56. આકારણીની સ્વીકૃતિની અસર.—જ્યારે પણ આ કાયદા હેઠળ મહેલનું મૂલ્યાંકન સ્વીકારવામાં આવે છે, ત્યારે જે વ્યક્તિઓએ તેને સ્વીકાર્યું છે તેઓ મુખ્ય કમિશનર દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવેલી તારીખથી અને તે મુદત માટે તેની રકમ ચૂકવવા માટે બંધાયેલા રહેશે, અથવા, જો તે મુદત પૂરી થયા પછી કોઈ નવી આકારણી કરવામાં આવી ન હોય અને અમલમાં મૂકવા માટે તૈયાર હોય, તો જ્યાં સુધી નવી આકારણી કરવામાં ન આવે અને અમલમાં મૂકવા માટે તૈયાર ન હોય: નીચે મુજબ: —

આકારણી મુખ્ય કમિશનર દ્વારા રદ કરી શકાય છે; અથવા ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલ દ્વારા.—

1મું—ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલ દ્વારા પુષ્ટિ થાય તે પહેલાં કોઈપણ સમયે મુખ્ય કમિશનર દ્વારા કોઈપણ આકારણી રદ કરી શકાય છે;

બીજું—ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલ તેમને પુષ્ટિ માટે સુપરત કરાયેલ કોઈપણ આકારણી રદ કરી શકે છે;

માલગુઝર સમાધાનની મુદત પછી આકારણી ચાલુ રાખવા સામે વાંધો ઉઠાવી શકે છે.—

ત્રીજું—જો મહેલના બધા માલગુઝર, આ કલમ હેઠળ નિર્ધારિત મુદત પૂરી થયાના છ મહિના પહેલા, ડેપ્યુટી કમિશનરને લેખિતમાં અરજી કરે છે કે તેઓ આવી મુદત પછી આકારણી ચાલુ રાખવા માટે તૈયાર નથી, તો આવી મુદત પૂરી થયા પછી, આકારણી અમલમાં રહેશે નહીં.

૫૭. આકારણી નકારવામાં આવે ત્યારે પ્રક્રિયા.—જ્યાં મહેલમાં ફક્ત એક જ વર્ગના માલિકો હોય, અને બધા કલમ ચોપન દ્વારા જરૂરી રીતે ઓફર કરાયેલ આકારણી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરે, ત્યાં સમાધાન અધિકારી, મુખ્ય કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, આવા બાકાતની તારીખથી ત્રીસ વર્ષ કરતાં વધુ ન હોય તેવા સમયગાળા માટે તેમને સમાધાનમાંથી બાકાત રાખી શકે છે, અને કાં તો મહેલને ખેતરમાં છોડી શકે છે, અથવા તેને સીધા સંચાલન હેઠળ લઈ શકે છે.

૫૮. પ્રક્રિયા જ્યારે ફક્ત કેટલાક માલિકો આકારણી સ્વીકારે છે.—જો કેટલાક માલિકો સંમતિ આપે છે, અને કેટલાક ઇનકાર કરે છે, જેથી ઓફર કરાયેલ આકારણી સ્વીકારવા માટે, સમાધાન અધિકારી, મુખ્ય કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, જો આકારણીમાં ધ્યાનમાં લેવામાં આવેલી જમીનોમાં રિસેટન્ટ માલિકોના હિતમાં સંપૂર્ણપણે અન્ય માલિકો દ્વારા અલગથી કબજામાં લેવામાં આવતી જમીનોનો સમાવેશ થાય છે, તો આવા રિસેટન્ટ માલિકોને આવા બાકાતની તારીખથી ત્રીસ વર્ષ કરતાં વધુ ન હોય તેવા સમયગાળા માટે સમાધાનમાંથી બાકાત રાખી શકે છે, અને કાં તો તેમની જમીન ખેતરમાં છોડી શકે છે અથવા આવી જમીન સીધા સંચાલન હેઠળ લઈ શકે છે.

અન્ય કિસ્સાઓમાં સમગ્ર મહેલનું મૂલ્યાંકન એવા માલિકોને ઓફર કરવામાં આવશે જેમણે મૂળ ઓફર કરવામાં આવી ત્યારે આકારણી સ્વીકારવા માટે સંમતિ આપી હતી, અને જો તેઓ તેનો ઇનકાર કરે છે તો મહેલ કલમ સત્તાવનની જોગવાઈઓ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

જ્યારે આ કલમ હેઠળ રિક્યુસન્ટ માલિકોને બાકાત રાખવામાં આવે છે, ત્યારે મૂળ ઓફર કરાયેલ આકારણી સ્વીકારવા માટે સંમતિ આપનારા માલિકોની જમીનને એક અલગ મહેલ માનવામાં આવશે, અને તેનું મૂલ્યાંકન તે રીતે કરવામાં આવશે; અને આવી આકારણી સંમતિ આપનારા માલિકોને ઓફર કરવામાં આવશે; અને જો રિક્યુસન્ટ માલિકોની જમીન ખેતરમાં ભાડે આપવામાં આવે છે, તો ખેતર સૌપ્રથમ એવા માલિકોને ઓફર કરવામાં આવશે જેમણે મૂળ ઓફર કરાયેલ આકારણી સ્વીકારવા માટે સંમતિ આપી હતી.

59. એવા ગામમાં આકારણીનો ઇનકાર કરવાની પ્રક્રિયા જેમાં ઉચ્ચ અને નીચલા અધિકારો સહઅસ્તિત્વ ધરાવે છે.— જ્યારે એવા મહેલમાં આકારણી ઓફર કરવામાં આવે છે જેમાં ઉચ્ચ અને નીચલા બંને માલિકો સહઅસ્તિત્વ ધરાવે છે—

(a) જો સમાધાન અધિકારી જે વર્ગ સાથે સમાધાન કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે તેના બધા માલિકો ઉપરોક્ત મુજબ ઓફર કરાયેલ મૂલ્યાંકન સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરે છે, તો મૂલ્યાંકન અન્ય વર્ગના માલિકોને ઓફર કરવામાં આવશે; અને જો આવા બધા માલિકો આકારણીનો ઇનકાર કરે છે, તો સમાધાન અધિકારી કલમ સત્તાવનમાં જોગવાઈ મુજબ આગળ વધશે;

(b) જો સમાધાન અધિકારી જે વર્ગ સાથે સમાધાન કરાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે તેના માલિકોમાંથી ફક્ત કેટલાક જ આકારણીનો ઇનકાર કરે છે, તો તે કાં તો બધાએ તેનો ઇનકાર કર્યો હોય તેમ આગળ વધી શકે છે અથવા કલમ અઠ્ઠાવન હેઠળ મહેલ સાથે વ્યવહાર કરી શકે છે:

જો, કલમ (b) દ્વારા ધ્યાનમાં લેવામાં આવેલા કિસ્સામાં, જે માલિકોએ મૂળ ઓફર કરવામાં આવી ત્યારે આકારણી સ્વીકારવા માટે સંમતિ આપી હતી તે માલિકો તેને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરે છે, તો આવી આકારણી બીજા વર્ગના માલિકોને ઓફર કરવામાં આવશે.

૬૦. હલકી ગુણવત્તાવાળા માલિકો દ્વારા આકારણીનો ઇનકાર કરવાની પ્રક્રિયા.—જો બધા અથવા કોઈપણ હલકી ગુણવત્તાવાળા માલિકો કલમ પચાસ હેઠળ ઓફર કરાયેલ કોઈપણ આકારણીનો ઇનકાર કરે છે, તો સમાધાન-અધિકારી તે બધાને પેટા-સમાધાનમાંથી બાકાત રાખી શકે છે, અને સમાધાનની મુદત કરતાં વધુ ન હોય તેવા કોઈપણ સમયગાળા માટે મહેલનું માલિકીનું સંચાલન અને નફો ઉપરી માલિકને સોંપી શકે છે.

૬૧. બાકાત રાખેલા માલિકોને ભથ્થું.—કલમ સત્તાવન અથવા કલમ ઓગણસો, કલમ (a) હેઠળ સમાધાનમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલ કોઈપણ માલિક સરકાર પાસેથી વાર્ષિક ભથ્થું મેળવવા માટે હકદાર રહેશે, જેની રકમ મુખ્ય કમિશનર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે, પરંતુ જે સમાધાન દ્વારા તેમને ઓફર કરાયેલ આકારણીની રકમ પર પાંચ ટકાથી ઓછી અથવા દસ ટકાથી વધુ ન હોવી જોઈએ.

અધિકારી.

62. બાકાત રાખેલા માલિકોને તેમની જમીનમાં કબજો-હક્કો હશે.—કલમ સત્તાવનથી સાઠ સુધી, બંને સહિત, વસાહત અથવા પેટા-વસાહતમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલ કોઈપણ માલિક, પોતાની જમીન (જો કોઈ હોય તો) નો કબજો જાળવી રાખવા માટે હકદાર રહેશે, જાણે કે તે સંપૂર્ણ ભોગવટા-ભાડૂઆત હોય, અને તેના બાકાત રાખવાની મુદત દરમિયાન આવી જમીન માટે તેણે ચૂકવવાનું ભાડું તે મુજબ સમાધાન અધિકારી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે.

63. બાકાત માલિકને આપવામાં આવેલ ભથ્થાની કુલ રકમ અને ભાડામાંથી કપાત.—કલમ એકસઠ હેઠળ કોઈપણ ભથ્થાની કુલ રકમ, અને તફાવત

કલમ બાસઠ હેઠળ નક્કી કરાયેલ ભાડા અને જો બાકાત માલિક પોતાની ઇચ્છા મુજબ ભાડૂત હોય તો ચૂકવવા માટે જવાબદાર ભાડા વચ્ચે, સમાધાન અધિકારી દ્વારા તેમને ઓફર કરવામાં આવેલ આકારણીની રકમ પર પાંચ ટકાથી ઓછું અથવા પંદર ટકાથી વધુ ન હોવું જોઈએ.

64. મલિક-મકબુઝા અને અન્ય સમાન જમીન ધારકો સાથે પેટા-વસાહત.—સમાધાન-અધિકારી, મલિક-મકબુઝા અથવા અન્ય સમાન જમીન ધારકો વતી, એવી પેટા-વસાહત કરી શકે છે જે તેમને મહેલના માલગુઝારો પાસેથી તેમના હાલના અધિકારો સુરક્ષિત કરે; અને જોગવાઈ કરી શકે છે કે, તેમના દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર જમીન મહેસૂલ ઉપરાંત, તેઓ માલગુઝારોને તેના પર એટલી ટકાવારી ચૂકવશે, જે વીસ ટકાથી વધુ ન હોય., જે તેમના મતે માલગુઝારોને જમીન-મહેસૂલના સંદર્ભમાં તેમની જવાબદારી માટે વળતર આપવા અને લમ્બરદાર અને મુકદ્દમની ફીની જોગવાઈ કરવા માટે પૂરતી હોઈ શકે.

65. પેટા-સમાધાન હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર મહેસૂલ જમીન પર પ્રથમ ચાર્જ રહેશે.—પેટા-સમાધાન હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર મહેસૂલની રકમ આવી પેટા-સમાધાનમાં સમાવિષ્ટ બધી જમીન પર પ્રથમ ચાર્જ રહેશે.

66. સેટલમેન્ટ-અધિકારીને અનેક જમીનો પર ફાળવણી આકારણી માટે;—જ્યારે એક મહેલમાં સમાવિષ્ટ સમગ્ર જમીન અનેકમાં રાખવામાં આવે છે, ત્યારે સેટલમેન્ટ-અધિકારી અનેક હોલ્ડિંગ્સને તે રકમની વહેંચણી કરશે જેની સાથે આવી જમીન સમાધાન અથવા પેટા-સમાધાન હેઠળ આકારણી કરવામાં આવે છે.

જ્યારે કોઈ મહેલમાં સમાવિષ્ટ જમીનનો માત્ર એક ભાગ જ અનેક ભાગોમાં હોય, ત્યારે સમાધાન અધિકારી આવી રકમ સામાન્ય રીતે રાખવામાં આવેલા ભાગ અને અનેક ભાગોમાં રાખવામાં આવેલા ભાગને વહેંચશે, અને અગાઉના વહેંચણી હેઠળ તેઓ જે રકમ માટે જવાબદાર છે તે રકમ અનેક હોલ્ડિંગ્સને વહેંચશે.

67. રિવાજ મુજબ જમીનનું પુનઃવિતરણ કરવા માટે.—જ્યારે સ્થાપિત રિવાજ મુજબ કોઈપણ મહેલમાં દરેક માલિક દ્વારા રાખવામાં આવેલી જમીન સમયાંતરે પુનઃવિતરણને આધીન હોય, ત્યારે સમાધાન અધિકારી, માલિકોની અરજી પર, તેમના વિવેકબુદ્ધિથી, આવા રિવાજ મુજબ આવું પુનઃવિતરણ કરી શકે છે.

પ્રકરણ VI.

સમાધાન અધિકારી દ્વારા ચોક્કસ તપાસ અને

અધિકારોના રેકોર્ડની તૈયારી.

68. ચોક્કસ માલિકોને સમાધાન અધિકારી;—સમાધાન અધિકારી દરેક મહેલમાં સમાવિષ્ટ જમીનના માલિક તરીકે કબજામાં રહેલા વ્યક્તિઓની ખાતરી કરશે.

69. સર-જમીનની હદ નક્કી કરવા માટે;—સમાધાન અધિકારી પરિસ્થિતિની ખાતરી કરશે અને દરેક માલાલમાં સર તરીકે રાખવામાં આવેલી બધી જમીનની હદ નક્કી કરશે.

70. મહલના સંચાલન અંગે શેરધારકો વચ્ચેના વિવાદોનો નિર્ણય કરવા માટે.—સમાધાન અધિકારી તે રિવાજો અથવા નિયમોની ખાતરી કરશે જેના દ્વારા દરેક મહેલમાં માલિકો પટ્ટા આપવા, ભાડૂતોને બહાર કાઢવા, ભાડા અને અન્ય નફાની વસૂલાત અને વિતરણ, જમીન મહેસૂલ, ગામ ખર્ચ અને અન્ય ચાર્જની ચુકવણી, અને સામાન્ય રીતે મહલના નિયંત્રણ અને સંચાલન માટે પરસ્પર બંધાયેલા છે; અને બધા વિવાદોનો નિર્ણય લેશે અને આ વિભાગમાં ઉલ્લેખિત બાબતો અંગેના તમામ કરારો રેકોર્ડ કરશે.

71. કયા લમ્બાર્ડર્સ દ્વારા મહેસૂલ ચૂકવવામાં આવશે તે નક્કી કરવા માટે;—સેટલમેન્ટ-ઓફિસર નક્કી કરશે કે કયા લમ્બાર્ડર્સ અથવા સબ-લમ્બાર્ડર્સ દ્વારા દરેક માલિક, સબ-પ્રોપ્રાઇટર અથવા મલિક-મકબુઝા દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર મહેસૂલની રકમ ચૂકવવામાં આવશે.

72. ભાડૂતોની સ્થિતિ અને ભાડાની ખાતરી કરવા માટે.—સેટલમેન્ટ-ઓફિસર દરેક મહેલ માટે, તેમાં રહેલ તમામ ભાડૂતોની સ્થિતિ, તેમના દ્વારા કબજામાં લેવાયેલી જમીન, તેઓ કઈ શરતો પર આવી જમીન ધરાવે છે અને તેમના દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર ભાડા (જો કોઈ હોય તો) ની ખાતરી કરશે અને રેકોર્ડ કરશે.

73. સરકાર વિરુદ્ધ મહેસૂલ મુક્ત રાખવાના દાવાઓની તપાસ.—સમાધાન-અધિકારી સરકાર વિરુદ્ધ મહેસૂલ મુક્ત અથવા સંપૂર્ણ કરતાં ઓછી જમીન રાખવાના તમામ દાવાઓની તપાસ કરશે

આકારણી, અથવા મહેસૂલ મુક્ત ન હોય તેવી જમીન પર આકારણી કરાયેલ જમીન-મહેસૂલનો સંપૂર્ણ અથવા આંશિક ભાગ મેળવવાના દાવાઓની તપાસ.

નિયમો બનાવવાની મુખ્ય કમિશનરની સત્તા.—મુખ્ય કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, આ કલમ હેઠળ આવતા દાવાઓના નિકાલમાં સમાધાન-અધિકારીને કયા સિદ્ધાંતો દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે તે નક્કી કરતા નિયમો બનાવી શકે છે.

૭૪. માલગુઝારો સામે મહેસૂલ મુક્ત રાખવાના દાવાઓની તપાસ.—જ્યારે કોઈ જમીન એવી જમીન ન હોય જે કોઈપણ વ્યક્તિ સરકાર સામે મહેસૂલ મુક્ત રાખવા માટે હકદાર હોય, ત્યારે માલિક, પછી ભલે તે પોતે માલગુઝાર હોય કે ન હોય, જે મહેસૂલના અન્ય માલગુઝારો સામે તેને સંપૂર્ણપણે અથવા આંશિક રીતે મહેસૂલ મુક્ત રાખવાનો દાવો કરે છે, ત્યારે સમાધાન અધિકારી નક્કી કરશે કે દાવેદારને આવી જમીનના સંદર્ભમાં ચૂકવવાપાત્ર સંપૂર્ણ અથવા કોઈપણ ભાગની ચૂકવણીમાંથી મુક્તિ મળવાનો હક છે કે નહીં, અને જો તે નક્કી કરે કે દાવેદાર આટલો હકદાર છે, તો તે શરતો પણ નક્કી કરશે કે કયા હેઠળ અને કયા સમયગાળા માટે, દાવેદાર આવી મુક્તિ મેળવવાનો હકદાર છે:

પરંતુ આ કલમ હેઠળનો કોઈ નિર્ણય કોઈપણ જમીનને મહેસૂલ ચુકવણીમાંથી મુક્તિ આપશે નહીં, જ્યારે મહેસૂલ જેમાં આવી જમીનનો સમાવેશ થાય છે તે મહેસૂલના બાકી લેણાં માટે વેચવામાં આવે છે.

મુખ્ય કમિશનર આવા કેસોના નિકાલ માટે નિયમો બનાવી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર આ કલમ હેઠળના કેસોના નિકાલમાં સમાધાન અધિકારીઓના માર્ગદર્શન માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

75. કલમ 73 અને 74 હેઠળના આદેશો અમલમાં આવે તે સમય.—જ્યારે સમાધાન અધિકારી નક્કી કરે છે કે, કલમ ત્રીસત્તર અથવા કલમ ચોત્તર હેઠળ, તે જમીન જે મહેસૂલથી મુક્ત રાખવામાં આવી છે, અથવા સંપૂર્ણ આકારણી કરતાં ઓછી કિંમતે, મહેસૂલ ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે, અથવા તે જ દરે ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે, ત્યારે આ નિર્ણય આગામી કૃષિ વર્ષના પ્રથમ દિવસથી અમલમાં આવશે; સિવાય કે મુખ્ય કમિશનર નિર્દેશ આપે કે છેલ્લા બાર વર્ષ દરમિયાન કોઈપણ અથવા વધુ સમયગાળામાં ઉપાર્જિત થતી મહેસૂલના કારણે આવી જમીનના સંદર્ભમાં ચૂકવવાપાત્ર રકમ વસૂલવામાં આવશે.

76. કયા ગામ-સેસ વસૂલવાપાત્ર છે તે નક્કી કરવા માટે સમાધાન અધિકારી;—સમાધાન અધિકારી જો કોઈ ગામ-સેસ હોય તો તે નક્કી કરશે અને રેકોર્ડ કરશે, જે ગામ-રીવાજ અનુસાર વસૂલવાપાત્ર છે, અને વ્યક્તિઓ દ્વારા અને કોની પાસેથી, અને કયા દરે, તે વસૂલવાપાત્ર છે; અને આવા ઉપકર, જો મુખ્ય કમિશનર દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવે, તો તે મુજબ વસૂલવાપાત્ર હશે.

77. ચોક્કસ વિવાદો નક્કી કરવા માટે.—સેટલમેન્ટ-ઓફિસર નીચેનામાંથી કોઈપણ બાબતો (જેમ કે):—

(a) કોઈપણ લંબદાર, મુકદ્દમ, પટવારી, ગામ-ચોકીદાર અથવા અન્ય ગામ-નોકરનો કોઈપણ રૂઢિગત લેણાં, અથવા અન્ય મહેનતાણુંનો અધિકાર, અને આવા બાકી લેણાં અથવા મહેનતાણુંના બદલામાં કોઈપણ રૂઢિગત સેવા પ્રદાન કરવાની તેની જવાબદારી;

(b) ગામમાં રહેતા વ્યક્તિઓના અથવા મહેલમાં, મહેલમાં, તેની સામાન્ય જમીન અને તેના ઉત્પાદનમાં, અને ગામ-સ્થળમાં રહેલી જમીન ધરાવતા લોકોના અધિકારો;

(c) સિંચાઈ અથવા માર્ગ-હક અને અન્ય સુવિધા-સહાયને લગતા કોઈપણ રિવાજો;

(d) કોઈપણ અન્ય અધિકારો અને રિવાજો જે મુખ્ય કમિશનર વહીવટી-કાગળમાં નોંધવાનો નિર્દેશ આપે છે.

૭૮. કલમ ૬૮, ૬૯, ૭૦, ૭૨ અને ૭૭, કલમો (b), (c) અને (d) હેઠળના કેસોમાં કાર્યવાહી. - જો કલમો ૬૮, ૬૯, ૭૦, સિત્તેર, સિત્તેર અને સિત્તેર, કલમો (b), (c) અને (d) માં ઉલ્લેખિત અથવા ઉલ્લેખિત કોઈપણ બાબત અંગે વિવાદ ઉદ્ભવે છે, તો સમાધાન અધિકારી તેને યોગ્ય લાગે તેવી તપાસ કર્યા પછી સંક્ષિપ્તમાં નિર્ણય લેશે, અને આવા વિવાદના કોઈપણ પક્ષને સાંભળવા અથવા આવા કોઈપણ પક્ષ દ્વારા રજૂ કરાયેલ કોઈપણ પુરાવા મેળવવા માટે બંધાયેલા રહેશે નહીં; પરંતુ આવા દરેક વિવાદના કિસ્સામાં તે આવા વિવાદની પ્રકૃતિ, તેના પરનો પોતાનો નિર્ણય, આવા નિર્ણયના આધારો અને તેને યોગ્ય લાગે તેવી અન્ય વિગતો જણાવતી કાર્યવાહી રેકોર્ડ કરશે.

79. અધિકારોનો રેકોર્ડ.—સમાધાન અધિકારી દરેક મહેલ માટે, અથવા, જો તે યોગ્ય માને તો, પડોશી મહેલના કોઈપણ જૂથ માટે, અધિકારોનો રેકોર્ડ તૈયાર કરશે, અને તેમાં શામેલ કરશે—

(a) આવા મહેલ અથવા જૂથના સંદર્ભમાં આ પ્રકરણ હેઠળ કરવામાં આવેલી પૂછપરછના પરિણામો; અને

(b) અન્ય કોઈપણ બાબતો જે મુખ્ય કમિશનર, આ વતી નિયમો દ્વારા, આવા કાગળમાં દાખલ કરવા માટે નિર્દેશિત કરી શકે છે.

80. મુખ્ય કમિશનર અધિકારોના રેકોર્ડ અંગે નિયમો બનાવી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર અધિકારોના રેકોર્ડ કઈ ભાષામાં તૈયાર કરવામાં આવશે, તેમાં કયા કાગળોનો સમાવેશ થશે તેનું સ્વરૂપ અને સમાધાન અધિકારી અને તેઓ જે બાબતોનો ઉલ્લેખ કરે છે તેમાં રસ ધરાવતા પક્ષકારો દ્વારા આવા કાગળો પર સહી અને પ્રમાણિત કરવાની રીત સૂચવતા નિયમો બનાવી શકે છે.

81. અધિકારોનો રેકોર્ડ ડેપ્યુટી કમિશનરને સોંપવામાં આવશે.—જ્યારે સમાધાન અધિકારીએ અહીં પહેલાં નિર્ધારિત રીતે અધિકારોનો રેકોર્ડ પૂર્ણ કરી લીધો હોય, ત્યારે તે, આ સંદર્ભમાં મુખ્ય કમિશનર દ્વારા જારી કરાયેલ કોઈપણ આદેશને આધીન, તેને કસ્ટડી માટે ડેપ્યુટી કમિશનરને સોંપશે.

82. અધિકારોના રેકોર્ડમાં એન્ટ્રીઓની અસર.—જ્યારે અધિકારોનો રેકોર્ડ યોગ્ય રીતે બનાવવામાં આવે અને પ્રમાણિત કરવામાં આવે, ત્યારે તેમાંની બધી એન્ટ્રીઓ સાચી માનવામાં આવશે જ્યાં સુધી વિપરીત દર્શાવવામાં ન આવે.

83. ચોક્કસ સમાધાન નિર્ણયો અથવા એન્ટ્રીઝ ને પડકારવા માટેના દાવા.—કલમ સિત્તેર-આઠ હેઠળના કોઈપણ નિર્ણયથી, અથવા તેમાંથી અપીલમાં મુખ્ય સમાધાન અધિકારીના કોઈપણ નિર્ણયથી, અથવા તે કલમમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ બાબત અંગે રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ માં કરવામાં આવેલી કોઈપણ એન્ટ્રીથી પોતાને નારાજ માનતી કોઈપણ વ્યક્તિ, આવા નિર્ણયને રદ કરવા અથવા આવી એન્ટ્રી રદ કરવા અથવા સુધારવા માટે સિવિલ કોર્ટમાં દાવો દાખલ કરી શકે છે:

નીચે મુજબ જોગવાઈ:—

જ્યારે આ કલમ હેઠળ કોઈપણ દાવો કોઈ એન્ટ્રી રદ કરવા અથવા સુધારવા માટે દાખલ કરવામાં આવે છે, ત્યારે સરકાર, જો તે ઇચ્છે તો, અને એન્ટ્રીમાં રસ ધરાવતા તમામ વ્યક્તિઓ, દાવામાં પક્ષકારો બનાવવામાં આવશે:

કોઈ પણ વ્યક્તિ કે જેના દ્વારા રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, અને કોઈ પણ વ્યક્તિ દાવો કરતી નથી તેમના દ્વારા અથવા તેમના હેઠળ, મુખ્ય કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરી વિના, કલમ સિત્તેર અથવા કલમ સિત્તેર, કલમ (b), (c) અથવા (d) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ બાબતને લગતી કોઈપણ એન્ટ્રીમાં ફેરફાર કરવા અથવા તેને રદ કરવાના હેતુથી કોઈપણ દાવો દાખલ કરશે.

૮૪. મુખ્ય કમિશનર દ્વારા અધિકારોના રેકોર્ડનું પુનરાવર્તન.—ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલ દ્વારા મૂલ્યાંકનની પુષ્ટિ થયા પછી, મુખ્ય કમિશનર, આવા મૂલ્યાંકનના સંદર્ભમાં તૈયાર કરાયેલા અને યોગ્ય રીતે પ્રમાણિત કરાયેલા અધિકારોના રેકોર્ડમાં કલમ ૮૩ માં ઉલ્લેખિત વર્ણનોની કોઈપણ એન્ટ્રીનો ઉપયોગ કરશે નહીં, કલમ પચીસ અને ત્રીસ દ્વારા આપવામાં આવેલી સુધારાની સત્તાનો ઉપયોગ કરશે નહીં.

એક, સિવાય કે તે સાબિત થાય કે આવી એન્ટ્રી અજાણતામાં કરવામાં આવી હતી.

૮૫. સરકારની મિલકત તરીકે જાહેર કરાયેલી જમીનો અંગેની કાર્યવાહી.— સરકારની મિલકત તરીકે જાહેર કરાયેલી જમીનોના સંદર્ભમાં, સમાધાન અધિકારી, અહીં અગાઉ આપેલા મુજબ કાર્યવાહી કરવાને બદલે, આવી કામગીરી કરશે અને મુખ્ય કમિશનર નિર્દેશ આપે તેવો રેકોર્ડ તૈયાર કરશે.

________

પ્રકરણ VII.

આ અધિનિયમ

બળમાં આવે તે પહેલાં કરવામાં આવેલા સમાધાનો.

86. આ અધિનિયમ હેઠળ કરવામાં આવેલા અગાઉના સમાધાનો.—આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં કરવામાં આવેલા સમાધાનો, શક્ય હોય ત્યાં સુધી, અહીં હેઠળ કરવામાં આવેલા માનવામાં આવશે; અને અહીં હેઠળ સમાધાનો બનાવવામાં સમાધાન અધિકારીઓ દ્વારા લેવામાં આવેલી કાર્યવાહી અને તૈયાર કરવામાં આવેલા રેકોર્ડ અંગે આ કાયદાની જોગવાઈઓ આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં લેવામાં આવેલી કાર્યવાહી અને તૈયાર કરવામાં આવેલા રેકોર્ડ જેવી જ રીતે લાગુ પડશે.

87. આવા વસાહતો પર માલિકી હકોના એવોર્ડનો પ્રભાવ.—જ્યારે કોઈ સમાધાન અધિકારી અથવા સમાધાન અદાલત, આ કાયદાના અમલ પહેલાં કરવામાં આવેલી કોઈપણ સમાધાનમાં, કોઈપણ જમીનમાં માલિકી હકોનો એવોર્ડ આપે છે, ત્યારે આવા અધિકારી અથવા અદાલત દ્વારા વિચારણા કર્યા પછી સ્પષ્ટપણે એવા બધા દાવાઓ

જે તેમણે અથવા તેને અમાન્ય, અથવા તે વ્યક્તિઓના દાવાઓથી હલકી ગુણવત્તાવાળા તરીકે નક્કી કર્યા છે જેમની તરફેણમાં એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો, તે સરકાર વિરુદ્ધ અને છેલ્લે ઉલ્લેખિત વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ બંને રીતે પ્રતિબંધિત રહેશે; અને કોઈપણ સિવિલ કોર્ટમાં આવા દાવાઓના અમલ માટે કોઈ દાવો થશે નહીં.

વિધવાને જમીનમાં માલિકી હકોના આવા કોઈપણ સમાધાન પર એવોર્ડ આપવાથી તેણીને ફક્ત તે જ અધિકારો પ્રાપ્ત થાય છે જે, વ્યક્તિગત કાયદા અનુસાર, તેણીને તેના પતિ પાસેથી વારસામાં મળેલી જમીનમાં આનંદ માણશે.

88. જ્યારે માલિકી હકો માટેના દાવાઓ સિવિલ કોર્ટમાં ચાલશે.— કોઈપણ વ્યક્તિ જેનો કોઈપણ જમીનમાં માલિકી હકોનો દાવો આવા અધિકારી અથવા અદાલત દ્વારા સ્પષ્ટપણે નક્કી કરવામાં આવ્યો ન હોય તે આવા દાવાને સ્થાપિત કરવા માટે સિવિલ કોર્ટમાં દાવો કરી શકે છે; અને જો તે સાબિત કરી શકે કે, જ્યારે આવી જમીનમાં માલિકી હકો આવા અધિકારી અથવા અદાલત દ્વારા અન્ય વ્યક્તિઓને આપવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે તે તેમાં તે જ પ્રકારના હિતોનો હકદાર હતો જે ધ્યાનમાં લીધા પછી એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો, તો સિવિલ કોર્ટ તેને જમીનમાં તે પ્રકારની અને હદના માલિકી હકનો હકદાર જાહેર કરી શકે છે જે તેને વાજબી લાગે.

૮૯. મુખ્ય કમિશનર મલિક-મકબુઝાઓને પડતર જમીન ફાળવી શકે છે જે તેના હકદાર છે.—જ્યારે આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં કરવામાં આવેલા કોઈપણ સમાધાનમાં મલિક-મકબુઝાઓને કોઈપણ મહલમાં સમાવિષ્ટ પડતર જમીનના ભાગ માટે હકદાર જાહેર કરવામાં આવ્યા હોય, ત્યારે મુખ્ય કમિશનર, આવા સમાધાનના રેકોર્ડમાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, આવા ભાગની હદ અને તેમને સોંપવામાં આવશે તે પદ્ધતિ નક્કી કરી શકે છે; અને તેમાં તેમના હિતોની પ્રકૃતિ અને હદ અને તેઓ કઈ શરતો પર તેને રાખી શકે છે તે નક્કી કરી શકે છે.

______

ભાગ IV.

મહેસૂલ-વહીવટનો.

______

પ્રકરણ VIII.

જમીન-મહેસૂલની વસૂલાત.

90. જમીન-મહેસૂલની ચુકવણીનું નિયમન કરવાની મુખ્ય કમિશનરની સત્તા.—કોઈપણ ગામના રેકોર્ડ-ઓફ-રાઈટ્સમાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, મુખ્ય કમિશનર હપ્તાઓની સંખ્યા અને રકમ, અને જમીન-મહેસૂલ, સરકારને સીધી ચૂકવવાપાત્ર હોય કે ન હોય, કયા સમયે અને કયા સમયે ચૂકવવામાં આવશે તે સમય, સ્થાન અને રીત નક્કી કરી શકે છે.

જ્યાં સુધી મુખ્ય કમિશનર અન્યથા નિર્દેશ ન આપે, ત્યાં સુધી આવી બધી ચુકવણીઓ આ અધિનિયમ અમલમાં આવે ત્યારે તે તારીખો, હપ્તાઓમાં, તે રીતે અને સ્થળોએ કરવામાં આવશે.

91. "બાકી". “ડિફોલ્ટર્સ.”.—જ્યારે કોઈ સમાધાન અથવા પેટા-પતાવટ હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ રકમ કલમ નેવું હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર હોય તે સમયની અંદર ચૂકવવામાં ન આવે, ત્યારે આવી રકમ બાકી ગણવામાં આવશે, અને જે વ્યક્તિઓ સાથે આવી સમાધાન અથવા પેટા-પતાવટ કરવામાં આવી હતી, તેમના પ્રતિનિધિઓ અને સોંપણીઓ, ત્યારબાદ સંયુક્ત રીતે અને અલગ અલગ રીતે તેના માટે જવાબદાર બનશે, અને આ કાયદાના અર્થમાં ડિફોલ્ટર્સ માનવામાં આવશે.

માલગુઝારો પાસેથી મહેસૂલની વસૂલાત.

92. તહસીલદારનું હિસાબનું નિવેદન બાકીનો નિર્ણાયક પુરાવો બનશે.—તહસીલદારની સહી દ્વારા પ્રમાણિત હિસાબનું નિવેદન, આ પ્રકરણના હેતુઓ માટે, સરકારને સીધી ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ બાકી રકમ, તેની રકમ અને તેના સંદર્ભમાં ડિફોલ્ટર્સ હોય તેવા વ્યક્તિઓના અસ્તિત્વનો નિર્ણાયક પુરાવો રહેશે.

93. માંગણીની સૂચના.—ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા આ વતી તેમના દ્વારા સશક્ત કરાયેલ કોઈપણ અધિકારી, જો તેમને યોગ્ય લાગે, તો આવી બાકી રકમની વસૂલાત માટે અહીં ઉલ્લેખિત કોઈપણ પ્રક્રિયાઓ જારી કરવામાં આવે તે પહેલાં, કોઈપણ ડિફોલ્ટરને માંગણીની નોટિસ બજાવવાનું કારણ બની શકે છે.

94. બાકી રકમની વસૂલાત માટેની પ્રક્રિયાઓ.—સરકારને સીધી ચૂકવવાપાત્ર બાકી રકમ નીચેની કોઈપણ અથવા વધુ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા વસૂલ કરી શકાય છે:—

(a) ડિફોલ્ટરની ધરપકડ કરીને અને તેને સિવિલ જેલમાં કેદ કરીને;

(b) તેની જંગમ મિલકત જપ્ત કરીને અને વેચીને;

(c) જે મહેસૂલના સંદર્ભમાં બાકી રકમ જમા થઈ છે તે મહેસૂલ અથવા કોઈપણ માલગુઝારનો હિસ્સો અથવા જમીન જોડીને, જેણે મહેસૂલનો તે ભાગ ચૂકવ્યો નથી જે તેના અને અન્ય માલગુઝારો વચ્ચે ચૂકવવાપાત્ર છે, અને તે જ મહેસૂલ, હિસ્સો અથવા જમીન સીધા સંચાલન હેઠળ લઈ લેવી;

(d) કોઈપણ માલગુઝારનો હિસ્સો અથવા જમીન જેણે આ ભાગ ચૂકવ્યો નથી તેને કોઈપણ માલગુઝારને ટ્રાન્સફર કરીને, જેણે તે ચૂકવ્યું છે, અથવા, જો આવા દરેક માલગુઝાર આવા શેર અથવા જમીન સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરે છે, તો તેના પર ગીરો અથવા ચાર્જ ધરાવતી કોઈપણ વ્યક્તિને, અને જે તેને સ્વીકારવા સંમત થાય છે;

(e) જે મહેસૂલના સંદર્ભમાં બાકી રકમ જમા થઈ છે તેના સમાધાનને રદ કરીને, અને આવા મહેસૂલને સીધા સંચાલન હેઠળ લઈ જઈને અથવા તેની ખેતી કરીને;

(f) ઉપરોક્ત મહેસૂલનો ભાગ ચૂકવ્યો ન હોય તેવા મહેસૂલ, અથવા કોઈપણ માલગુઝારના શેર અથવા જમીન વેચીને;

(g) જે જમીનના સંબંધમાં બાકી રકમ ઉપાર્જિત થઈ છે તે સિવાય ડિફોલ્ટરની માલિકીની સ્થાવર મિલકત વેચીને:

નીચે મુજબ જોગવાઈ:—

(1) કલમ (a) માં ઉલ્લેખિત પ્રક્રિયા કોઈપણ સ્ત્રી, સગીર, પાગલ અથવા મૂર્ખ સામે જારી કરવામાં આવશે નહીં;

(2) કલમ (d), (e), (f) અને (g) માં ઉલ્લેખિત પ્રક્રિયાઓ મુખ્ય કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરી વિના લાગુ કરવામાં આવશે નહીં;

(3) જમીન જપ્તી હેઠળ હોય, અથવા સરકારી વોર્ડના અધિક્ષકના હવાલા હેઠળ હોય, અથવા સીધા સંચાલન હેઠળ હોય, અથવા આ કાયદાની કોઈપણ જોગવાઈઓ અનુસાર ખેતર ભાડે આપવામાં આવે ત્યારે તેના સંબંધમાં ઉપાર્જિત બાકી રકમને કારણે કોઈપણ જમીન વેચી શકાશે નહીં અને કોઈ જમીનનો સમાધાન રદ કરવામાં આવશે નહીં.

કલમ (a), (b) અને (g) માં ઉલ્લેખિત પ્રક્રિયાઓ કાં તો તે જિલ્લામાં લાગુ કરી શકાય છે જ્યાં ડિફોલ્ટ કરવામાં આવ્યો છે, અથવા અન્ય કોઈપણ જિલ્લામાં.

95. બાકી રકમ વસૂલવા માટે ધરપકડ અને કેદ.—કલમ (a) ની કલમ ચોર્યાસમાં ઉલ્લેખિત પ્રક્રિયા, જો ડિફોલ્ટર વોરંટમાં નક્કી કરેલી તારીખ સુધીમાં બાકી રકમ ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય તો, તેમાં નામ આપવામાં આવેલા અધિકારીને તેને તહસીલમાં લાવવા માટે નિર્દેશિત વોરંટ જારી કરીને અમલમાં મૂકી શકાય છે.

જો, ડિફોલ્ટર તહસીલમાં આવે ત્યારે, બાકી રકમ હજુ પણ ચૂકવવામાં ન આવે, તો તહસીલદાર તેને ડેપ્યુટી કમિશનર સમક્ષ લઈ જવાનો આદેશ આપી શકે છે, અથવા તેને દસ દિવસથી વધુ ન હોય તેવા સમયગાળા માટે તહસીલમાં વ્યક્તિગત નિયંત્રણ હેઠળ રાખી શકે છે, સિવાય કે તે સમયગાળામાં બાકી રકમ ચૂકવવામાં આવે, અને પછી, જો બાકી રકમ હજુ પણ ચૂકવવામાં ન આવે, તો તેને ડેપ્યુટી કમિશનર સમક્ષ લઈ જવામાં આવી શકે છે.

96. ડિફોલ્ટરને સિવિલ જેલમાં કેદ.—જો ડિફોલ્ટર ડેપ્યુટી કમિશનર સમક્ષ આવે ત્યારે બાકી રકમ ચૂકવવામાં ન આવે, તો ડેપ્યુટી કમિશનર જિલ્લાની સિવિલ જેલના ઇન્ચાર્જ અધિકારીને આદેશ જારી કરી શકે છે, જેમાં ડિફોલ્ટરને આદેશની તારીખથી ત્રણ મહિનાથી વધુ ન હોય તેવા સમયગાળા માટે, જેમ કે ડેપ્યુટી કમિશનર યોગ્ય માને છે, ડિફોલ્ટરને આવી જેલમાં કેદ રાખવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવે છે, સિવાય કે તે સમયગાળામાં બાકી રકમ ચૂકવવામાં ન આવે.

97. જંગમ મિલકતના વેચાણમાં પ્રક્રિયા.—આ પ્રકરણ હેઠળ કરવામાં આવેલી જંગમ મિલકતના જોડાણો અને વેચાણ, સિવિલ કોર્ટના હુકમનામું હેઠળ જંગમ મિલકતના જોડાણ અને વેચાણ માટે હાલમાં અમલમાં રહેલા કાયદા અનુસાર શક્ય હોય ત્યાં સુધી હાથ ધરવામાં આવશે.

૯૮. કલમ ૯૪ (c) હેઠળ ટાંચમાં લેવાયેલી મહેલ, શેર અથવા જમીનનું સંચાલન.—કલમ ચોર્યાંશ, કલમ (c) હેઠળ કોઈપણ ટાંચમાં લીધા પછી, ડેપ્યુટી કમિશનર ટાંચમાં લેવાયેલી હોવાનું જાહેરનામું બહાર પાડશે, અને ટાંચમાં લેવાયેલી મહેલ, શેર અથવા જમીન પોતાના સંચાલન હેઠળ લેશે, અથવા તેને તે હેતુ માટે નિયુક્ત કરી શકે તેવા કોઈપણ એજન્ટના સંચાલન હેઠળ મૂકશે.

99. જપ્તીની અસર.—કલમ 98 હેઠળ જપ્તીની પ્રક્રિયા ચાલુ રહે તે દરમિયાન, ડિફોલ્ટરોને જપ્ત કરાયેલી જમીનના કબજામાંથી બાકાત રાખવામાં આવશે, અને ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા તેમના દ્વારા નિયુક્ત એજન્ટને જમીનનું સંચાલન કરવા અને તેમાંથી ઉદ્ભવતા ભાડા અને નફા મેળવવાના તેમના તમામ અધિકારો રહેશે, અને માલગુઝાર અથવા માલિક તરીકે આવી જમીનના કોઈપણ ગૌણ માલિકો અથવા ભાડૂઆતો પ્રત્યેની તેમની બધી જવાબદારીઓથી બંધાયેલા રહેશે.

100. જમીનનો નફો કેવી રીતે લાગુ પડે છે.—જપ્તી અને વ્યવસ્થાપનના ખર્ચને ચૂકવ્યા પછી, આવી જમીનનો વધારાનો નફો, પ્રથમ, જપ્તી દરમિયાન આવી જમીનના સંદર્ભમાં બાકી રહેલી કોઈપણ મહેસૂલની ચુકવણી પર લાગુ કરવામાં આવશે; અને આગળ, જે વસૂલાત માટે જપ્તી કરવામાં આવી હતી તેના માટે બાકી રકમ ચૂકવવા પર.

101. જોડાણ ક્યારે બંધ કરવું.—જ્યાં સુધી બાકી રકમ ચૂકવવામાં ન આવે અથવા જપ્ત કરાયેલ જમીનના નફામાંથી વસૂલ ન થાય, અથવા ડેપ્યુટી કમિશનર કબજામાં ડિફોલ્ટરોને પુનઃસ્થાપિત ન કરે ત્યાં સુધી જપ્તી ચાલુ રહેશે:

પરંતુ કૃષિ વર્ષના પ્રારંભ પછીના પ્રથમ દિવસથી પાંચ વર્ષ સુધી કોઈ પણ જોડાણ ચાલુ રહેશે નહીં.

102. કલમ 94 (d) હેઠળ ટ્રાન્સફર.—જ્યારે કલમ 94, કલમ (d) માં ઉલ્લેખિત પ્રક્રિયા હાથ ધરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે જે વ્યક્તિઓને બાકી રકમ ટ્રાન્સફર કરવાની હોય તે હિસ્સો અથવા જમીન જેના સંદર્ભમાં બાકી રકમ ટ્રાન્સફર કરવાની હોય તેમણે આવી બાકી રકમ ચૂકવવાની રહેશે, અથવા ડેપ્યુટી કમિશનરની સંતોષ માટે તેની ચુકવણી સુરક્ષિત કરવાની રહેશે.

મુખ્ય કમિશનર દ્વારા મંજૂર કરાયેલી તારીખ પછીના કૃષિ વર્ષના પહેલા દિવસથી પંદર વર્ષથી વધુ સમયગાળા માટે આવી કોઈ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે નહીં.

સંયુક્ત અને અનેક જવાબદારીઓ જે ટ્રાન્સફરથી પ્રભાવિત નથી.—આ કલમ હેઠળ લેવામાં આવેલી કોઈપણ કાર્યવાહી, શેર અથવા જમીનના ટ્રાન્સફર પછી આવા મહેલના સંદર્ભમાં ઉપાર્જિત બાકી રકમ માટે મહેલના માલગુઝારોની સંયુક્ત અને અનેક જવાબદારીઓને અસર કરશે નહીં, સિવાય કે, આવી બધી બાકી રકમના સંદર્ભમાં, ટ્રાન્સફર કરનાર માલગુઝારના સ્થાને રહેશે જેનો હિસ્સો અથવા જમીન ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી છે.

૧૦૩. સમાધાન રદ કરવાની મંજૂરી મળ્યા પછીની પ્રક્રિયા.—જ્યારે મુખ્ય કમિશનર કોઈપણ મહેલના સમાધાન રદ કરવાની મંજૂરી આપે છે, ત્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર આવી રદ કરવાની જાહેરાત કરશે, અને પછી ડિફોલ્ટરોને મહેલના કબજામાંથી બાકાત રાખી શકશે, અને કાં તો મહેલ અથવા તેના કોઈપણ ભાગનું સંચાલન પોતે અથવા એજન્ટ દ્વારા કરી શકશે, અથવા મુખ્ય કમિશનર નિર્દેશ આપે તે સમયગાળા અને શરતો પર મહેલ અથવા તેના કોઈપણ ભાગને ખેતીમાં રાખવા દેશે:

પરંતુ આ કલમ હેઠળ કોઈપણ વ્યવસ્થાપન અથવા ખેતર સમાધાન રદ કરવાની ઘોષણા પછીના કૃષિ વર્ષના પહેલા દિવસથી પંદર વર્ષ કરતાં વધુ સમય સુધી ચાલુ રહેશે નહીં.

આવી ઘોષણાની તારીખ પછી, રદ કરાયેલ સમાધાન હેઠળ કોઈ જવાબદારીઓ ઉપજશે નહીં; પરંતુ આવી રદ કરવાની ઘોષણા આવી તારીખ પહેલાં સમાધાન હેઠળ કરવામાં આવેલી કોઈપણ વસ્તુ અથવા કોઈપણ જવાબદારીને અસર કરશે નહીં.

૧૦૪. મહેલના એક ભાગનું સંચાલન અથવા ખેતી કરવાનો કેસ.—જ્યારે મહેલના ફક્ત એકસો ત્રણ ભાગનું સંચાલન અથવા ખેતી કરવામાં આવે છે, ત્યારે આવા મહેલનો બાકીનો ભાગ સમાધાનની બાકીની મુદત માટે તેના માલિકો સાથે અલગથી પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવશે.

૧૦૫. વ્યવસ્થાપન અથવા ખેતરની સમાપ્તિ પર સમાધાન.—કોઈપણ મહેલ અથવા તેના ભાગનું સંચાલન અથવા ખેતર સમાપ્ત થતાંની સાથે જ, ડેપ્યુટી કમિશનર કલમ ​​ઓગણચાલીસ હેઠળ હકદાર વ્યક્તિઓને મહેલના સમાધાનની બાકીની મુદત માટે, મુખ્ય કમિશનર નિર્દેશિત કરી શકે તેવી શરતો પર, જમીનનું નવું મૂલ્યાંકન આકારણીની ઓફર કરશે; અને, જો આવી

ની સમાપ્તિ પર સમાધાન ઓફર નકારવામાં આવે તો, મુખ્ય કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, આવા મહેલ અથવા

ખેતરનો ભાગ સમાધાનની બાકીની મુદત માટે કોઈ અન્ય વ્યક્તિને આપી શકે છે, અથવા તે પોતે અથવા આવા સમયગાળા માટે એજન્ટ દ્વારા તેનું સંચાલન કરી શકે છે.

૧૦૬. સમાધાન રદ કરવાની અસર.—ડિફોલ્ટર્સ દ્વારા, અથવા આ કાયદા હેઠળ વ્યવસ્થાપિત અથવા ભાડે આપેલી કોઈપણ જમીનનો દાવો કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા અથવા જેના દ્વારા તેઓ દાવો કરે છે, તેના દ્વારા બનાવેલ કોઈપણ ભાડાપટ્ટો, પૂર્વાધિકાર અથવા અન્ય બોજો, આવા સંચાલન અથવા ખેતર દરમિયાન, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા સમાધાન અધિકારી, તેમના એજન્ટ અથવા ભાડે લેનાર પર બંધનકર્તા રહેશે નહીં.

૧૦૭. સર-લેન્ડમાં અધિકારોનું રક્ષણ.—કલમ ચોર્યાંશ, કલમ (c), (d) અને (e) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ પ્રક્રિયાઓના અમલમાં કોઈપણ ડિફોલ્ટરને તેની સર-લેન્ડના કબજાથી વંચિત રાખવામાં આવશે નહીં; પરંતુ આવા દરેક ડિફોલ્ટર, જ્યારે આવી પ્રક્રિયા લાગુ કરવામાં આવી રહી હોય, ત્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા ભાડા પર, આવી જમીનનો કબજો જાળવી રાખવા અને તેનું ભાડું ચૂકવવા માટે હકદાર રહેશે, જાણે કે તે સંપૂર્ણ ભોગવટા-ભાડૂત હોય.

૧૦૮. બાકી રકમ માટે વેચાયેલી જમીન ખરીદનાર દ્વારા લેવામાં આવેલી મિલકતની પ્રકૃતિ.—જ્યાં સુધી મુખ્ય કમિશનર વેચાણને મંજૂરી આપતા અન્યથા નિર્દેશ ન આપે, ત્યાં સુધી તેના સંદર્ભમાં બાકી રકમ માટે વેચાયેલી કોઈપણ જમીનનો ખરીદનાર તેની સંપૂર્ણ માલિકી અથવા ઉપરી કે નીચલી માલિકી, જેમ બને તેમ, તમામ ભાડાપટ્ટા, પૂર્વાધિકાર અને અન્ય બોજોથી મુક્ત થઈ જાય છે; અને આવી જમીનના સંદર્ભમાં ખરીદનાર સિવાય અન્ય કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા અગાઉ કરવામાં આવેલા તમામ ગ્રાન્ટ અથવા કરાર આવા ખરીદનાર સામે રદબાતલ થશે.

આ કલમમાં કંઈપણ-

(a) કોઈપણ માલિક, ડિફોલ્ટર્સથી ઉપરી કે હલકી ગુણવત્તાવાળા, અથવા કોઈપણ મલિક-મકબુઝા અથવા ભોગવટા-ભાડૂતના અધિકારોને અસર કરશે નહીં, જે આવા ડિફોલ્ટર્સ સાથેના સ્પષ્ટ કરારમાંથી આવા માલિક, મલિક-મકબુઝા અથવા ભાડૂત તરીકેના પોતાના અધિકારો મેળવતા નથી, અથવા કોઈપણ વ્યક્તિ જેના દ્વારા તેઓ દાવો કરે છે; અથવા

(b) રહેઠાણ, પૂજા સ્થાનો અથવા કારખાનાઓના નિર્માણ માટે, અથવા કાર્યકારી ખાણો, ખનિજો, કોલસા અને ખાણો માટે, અથવા બગીચાઓ અને દફનભૂમિ નાખવા અને જાળવણી કરવા માટે, અથવા ટાંકીઓ અને નહેરો બનાવવા માટે વાજબી ભાડા પર ભાડાપટ્ટે લેવામાં આવેલી જમીનો પર લાગુ કરી શકાય છે, જ્યાં સુધી જમીનનો ઉપયોગ અનુક્રમે આવા ભાડાપટ્ટોમાં ઉલ્લેખિત હેતુઓ માટે ચાલુ રહે છે; અથવા

(c) કોઈપણ ડિફોલ્ટરને વંચિત કરી શકાય છે જેની મિલકત હાલના કોઈપણ કાયદા દ્વારા અમલમાં રહેલા કોઈપણ કાયદા દ્વારા આપવામાં આવેલા તેની જમીનના સંદર્ભમાં અધિકારોથી વંચિત રાખવામાં આવે છે.

મુખ્ય કમિશનર, સમયાંતરે, નક્કી કરી શકે છે કે આ કલમના અર્થમાં કયા ભાડાને વાજબી ભાડા ગણવામાં આવશે.

૧૦૯. સ્થાવર મિલકતના વેચાણ માટેના નિયમો.—જ્યારે આ કાયદા હેઠળ સ્થાવર મિલકત વેચવામાં આવે છે, ત્યારે સિવિલ પ્રોસિજર કોડની કલમ ૨૮૭, ૨૮૮, ૨૯૩ અને ૩૦૬ થી ૩૧૬ માં નિર્ધારિત નિયમો, બંને સહિત, નીચેની વિગતો સિવાય (એટલે ​​કે) અનુસરવામાં આવશે:—

(a) ડિફોલ્ટર વેચાણ માટે નક્કી કરેલા દિવસ પહેલાં કોઈપણ સમયે જમીન વેચવાની બાકી રકમ ચૂકવી શકે છે, અને આવી ચુકવણી પર વેચાણ પર રોક લગાવવામાં આવશે.

(b) ઉપરોક્ત કલમ 287 દ્વારા નિર્દેશિત ઘોષણા, જ્યારે વેચાણ આ કાયદાની કલમ 94 ની કલમ (f) હેઠળ હોય, ત્યારે જાહેર કરશે કે, કલમ એકસો આઠની જોગવાઈઓને આધીન, સંપૂર્ણ માલિકી, અથવા ઉપરી અથવા નીચલી માલિકી, જે પણ કેસ હોય, તે, તમામ ભાડાપટ્ટો, પૂર્વાધિકાર અને અન્ય બોજોથી મુક્ત વેચવામાં આવશે, અને ઉપરોક્ત સંહિતાના કલમ 316 માં ઉલ્લેખિત પ્રમાણપત્રમાં સમાન નિવેદન હોવું જોઈએ.

(c) ઉપરોક્ત કલમ 287 ના છેલ્લા બે કલમો લાગુ પડશે નહીં.

(d) ઉપરોક્ત સંહિતાના કલમ 312 હેઠળ વેચાણની પુષ્ટિ કરવા અથવા રદ કરવા માટેના કોઈપણ આદેશ સામે ડિવિઝનના કમિશનરને અપીલ કરવામાં આવશે, અને આવી અપીલ પર કમિશનરના આદેશ સામે મુખ્ય કમિશનરને અપીલ કરવામાં આવશે.

(e) ડેપ્યુટી કમિશનર, સમયાંતરે, તેમણે જાહેર કરેલા કોઈપણ વેચાણને મુલતવી રાખી શકે છે, અને ડિવિઝનના કમિશનરને આવી મુલતવીની જાણ કરી શકે છે.

(f) ઉપરોક્ત સંહિતાની કલમ 309 એ રીતે વાંચવામાં આવશે કે જાણે "આવી ચુકવણી માટે" શબ્દો પછી, "અને મુલતવી રાખ્યા પછી કરવામાં આવેલી આવી મિલકતનું દરેક વેચાણ" શબ્દો ઉમેરવામાં આવ્યા હોય.

(g) ઉપરોક્ત સંહિતાની કલમ 313 આ કાયદાની કલમ 94, કલમ (f) હેઠળના વેચાણ પર લાગુ પડશે નહીં.

(h) ઉપરોક્ત સંહિતાની કલમ 316 એ રીતે વાંચવામાં આવશે કે જાણે "ડેપ્યુટી કમિશનર ખરીદનારને તેણે ખરીદેલી જમીનનો કબજો આપશે" શબ્દો તેમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હોય.

૧૧૦. વેચાણ પર પ્રી-એમ્પ્શન.—કલમ ચોર્યાંશ કલમ (f) હેઠળ વેચાણ દરમિયાન, જો મિલકત કોઈ અજાણી વ્યક્તિને ભેગી કરવામાં આવે છે, તો નીચેના વ્યક્તિઓ તેને છેલ્લા બિડની રકમ પર નીચેના ક્રમમાં લેવાનો દાવો કરી શકે છે:—

(a) કોઈપણ માલગુઝાર જેણે તેના અને અન્ય માલગુઝારો વચ્ચે ચૂકવવાપાત્ર આવક ચૂકવી છે;

(b) જો ઉપરી માલિકી વેચાય છે, તો નીચેનો માલિક;

(c) જો નીચેનો માલિકી વેચાય છે, તો ઉપરી માલિક;

પરંતુ આવો દાવો વેચાણ કરનાર અધિકારી દ્વારા વેચાણ યોજાયેલી બેઠક બંધ થાય તે પહેલાં કરવામાં આવે અને દાવેદાર ખરીદનાર પર બંધનકર્તા વેચાણની બધી શરતો પૂર્ણ કરવાની બાંયધરી આપે.

૧૧૧. સ્થાવર મિલકતના વેચાણની રકમનો ઉપયોગ.—કલમ ચોર્યાંશમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ પ્રક્રિયાના અમલમાં દરેક વેચાણની રકમનો ઉપયોગ, પ્રથમ, જેના કારણે વેચાણ યોજાયું હતું તે બાકી રકમ અને આવા વેચાણના ખર્ચની સંતોષમાં કરવામાં આવશે; બીજું, ડિફોલ્ટર દ્વારા સરકારને બાકી રહેલી કોઈપણ અન્ય બાકી રકમની ચુકવણી માટે; અને સરપ્લસ, જો કોઈ હોય, તો તેને, અથવા, જ્યાં એક કરતાં વધુ ડિફોલ્ટર હોય, તો આવા ડિફોલ્ટરને વેચાયેલી મિલકતમાં તેમના સંબંધિત શેર અનુસાર ચૂકવવાપાત્ર રહેશે.

૧૧૨. બાકી રકમના ભાગ રૂપે વસૂલ કરી શકાય તેવા ખર્ચ.—કલમ નેવું-ત્રણ હેઠળ માંગણીની નોટિસ બજાવવાનો અને કલમ નેવું-ચૌર્યમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ પ્રક્રિયા લાગુ કરવાનો ખર્ચ, જે બાકી રકમના સંદર્ભમાં નોટિસ બજાવવામાં આવી હતી અને પ્રક્રિયા જારી કરવામાં આવી હતી તેના ભાગ રૂપે વસૂલ કરી શકાય તેવા રહેશે.

૧૧૩. મુખ્ય કમિશનર કયા નિયમો બનાવી શકે તે બાબતો.—મુખ્ય કમિશનર નિયમો બનાવી શકે છે—

(a) કલમ નેવું-ત્રણ હેઠળ માંગણીની નોટિસ જારી કરવા અને કલમ નેવું-ચૌર્યમાં ઉલ્લેખિત પ્રક્રિયાઓ અમલમાં મૂકવા માટે મહેસૂલ અધિકારીઓના માર્ગદર્શન માટે;

(b) કલમ 94, કલમ (a) અને (b) માં ઉલ્લેખિત પ્રક્રિયાઓ લાગુ કરી શકાય તેવા અધિકારીઓના વર્ગોને વ્યાખ્યાયિત કરવા;

(c) કલમ 94 હેઠળ જારી કરાયેલ કોઈપણ પ્રક્રિયાઓ કયા એજન્સી દ્વારા ચલાવવામાં આવશે તે નિર્ધારિત કરવી.

114. બાકી રકમ તરીકે માંગવામાં આવેલી રકમ બાકી છે તેનો ઇનકાર કરનાર વ્યક્તિ માટે ઉપાયો ખુલ્લા છે.—કલમ 92 માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જ્યારે આ કાયદા હેઠળ બાકી રકમની વસૂલાત માટે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે, ત્યારે જેની સામે આવી કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે તે વ્યક્તિ, જો તે બાકી રકમ અથવા તેનો કોઈપણ ભાગ બાકી હોવાનો ઇનકાર કરે છે, તો ચુકવણી સમયે કરવામાં આવેલા વિરોધ હેઠળ અને તેના દ્વારા અથવા તેના એજન્ટ દ્વારા યોગ્ય રીતે સહી કરીને તે રકમ ચૂકવી શકે છે, અને તે બાકી રકમનો ઇનકાર કરતી રકમની વસૂલાત માટે સિવિલ કોર્ટમાં દાવો દાખલ કરી શકે છે.

માલગુઝારો દ્વારા મહેસૂલની વસૂલાત.

૧૧૫. બાકી રકમના દાવામાં સેટ-ઓફ કરવાના અધિકારની મર્યાદા, વગેરે.—સરકારને સીધી ચૂકવવાપાત્ર ન હોય તેવી બાકી રકમની વસૂલાત માટેના દાવામાં, અને સેમ્બરદાર દ્વારા તેના દ્વારા સરકારને ચૂકવવાપાત્ર કોઈપણ મહેસૂલની રકમ વસૂલવા માટે લાવવામાં આવેલા દાવામાં, પ્રતિવાદી, કોર્ટની પરવાનગી વિના,—

(a) વાદી પાસેથી વસૂલ કરી શકાય તેવી કોઈપણ રકમની વાદીની માંગ સામે સેટ-ઓફ કરશે નહીં; અથવા

(b) કોઈપણ ચુકવણી માટે ક્રેડિટનો દાવો કરો જે એકાઉન્ટ પર કરવામાં આવી હોવાનો દાવો કરે છે જ્યારે આવી ચુકવણી તેની રકમ ચૂકવવાની તારીખ પહેલાં કરવામાં આવી હતી.

૧૧૬. દાવા દ્વારા નહીં, ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા બાકી રકમ વસૂલ કરવી.—કોઈપણ લામ્બરદાર અથવા સબ-લામ્બરદાર, અથવા કોઈપણ માલગુઝાર કે જેમને પેટા-પતાવટ હેઠળ બાકી રકમ વસૂલવાની હોય, તે તેની વસૂલાત માટે દાવો દાખલ કરતા પહેલા, ડેપ્યુટી કમિશનરને અરજી કરી શકે છે કે જેથી તેમના વતી આવી બાકી રકમ વસૂલ કરી શકાય, જાણે કે તે સરકારને સીધી ચૂકવવાપાત્ર મહેસૂલની બાકી રકમ હોય.

ડેપ્યુટી કમિશનર, જો યોગ્ય લાગે, તો આવી અરજીનું પાલન કરી શકે છે, પરંતુ તેનું પાલન કરતા પહેલા, જો આવી બાકી રકમ વસૂલાત માટે દાવો દાખલ કરવામાં આવે તો, જે વ્યક્તિઓ પ્રતિવાદી હશે તેમને, તેમણે કરેલા આદેશ સામે કારણ દર્શાવવાની તક આપશે.

આ કલમ હેઠળ આદેશ કરાયેલ બાકી રકમના સંદર્ભમાં કલમ એકસો ચૌદ હેઠળ દાખલ કરાયેલા કોઈપણ દાવામાં ડેપ્યુટી કમિશનરને પ્રતિવાદી બનાવવામાં આવશે નહીં.

જે વ્યક્તિના ખાતામાં ડેપ્યુટી કમિશનર આ કલમ હેઠળ બાકી રકમ વસૂલવા માટે કાર્યવાહી કરે છે તે કોઈપણ વ્યક્તિ આવી બાકી રકમની જવાબદારીમાંથી મુક્ત થશે નહીં.

૧૧૭. મહેસૂલમાં આકારણી કરાયેલ અને મુક્ત રાખવામાં આવેલી જમીનની મહેસૂલ માંગવાના મગલુઝરના અધિકારની બચત.—ભારતીય મર્યાદા અધિનિયમ, ૧૮૭૭માં કંઈપણ, અને આ અધિનિયમ અમલમાં આવ્યા પછી કરવામાં આવેલ કોઈપણ કરાર, કોઈપણ મહેસૂલ સાથે આકારણી કરાયેલ કોઈપણ મહેસૂલના માલગુઝારોના કોઈપણ જમીનના સંદર્ભમાં મહેસૂલ માંગવાના અધિકારને અવરોધશે નહીં, જે આવી આકારણીમાં ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા પછી, કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા મહેસૂલની ચુકવણી વિના રાખવામાં આવી હોય.

મુખ્ય કમિશનર, તેમના વિવેકબુદ્ધિથી, આ કલમના અમલમાંથી કોઈપણ કેસને મુક્તિ આપી શકે છે.

૧૧૮. મહેસૂલ માટેના દાવાઓમાં મર્યાદા.—પતાવટ અથવા પેટા-પતાવટ હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર મહેસૂલની વસૂલાત માટેનો કોઈ દાવો તે તારીખથી ત્રણ વર્ષ પછી દાખલ કરવામાં આવશે નહીં કે જેના પર આવી મહેસૂલ ચૂકવવાપાત્ર બને છે.

અન્ય બાબતોમાં આવા દાવાઓની મર્યાદા ભારતીય મર્યાદા અધિનિયમ, ૧૮૭૭ દ્વારા સંચાલિત થશે.

બાકી પર વ્યાજ.

૧૧૯. બાકી પર વ્યાજ.—મહેસૂલના ક્ષેત્ર પર વ્યાજ વસૂલવામાં આવશે નહીં સિવાય કે મુખ્ય કમિશનર, સામાન્ય અથવા ખાસ આદેશ દ્વારા, નિર્દેશ આપે; જો કે કોર્ટ પેટા-પતાવટ હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર રકમ પર યોગ્ય લાગે તે દરે વ્યાજ આપી શકે છે.

______

પ્રકરણ IX.

મહેસૂલ અને ગામડાના રેકોર્ડ.

120. અધિકારોના રેકોર્ડમાં સુધારો.—અધિકારોના રેકોર્ડમાં કોઈપણ એન્ટ્રી, ડેપ્યુટી કમિશનરને સોંપવામાં આવ્યા પછી, ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા રસ ધરાવતી કોઈપણ વ્યક્તિની અરજી પર અથવા તેમની પોતાની દરખાસ્ત પર સુધારી શકાય છે. આવા સુધારા નીચેનામાંથી એક અથવા વધુ આધારો પર કરી શકાય છે અને અન્ય કોઈ આધારો પર નહીં:—

(a) કે આવી એન્ટ્રીમાં રસ ધરાવતી બધી વ્યક્તિઓ તેને સુધારવા માંગે છે; અથવા

(b) કલમ ત્ર્યાસી હેઠળ લાવવામાં આવેલા દાવામાં હુકમનામું દ્વારા તેને ભૂલભરેલું જાહેર કરવામાં આવ્યું છે; અથવા

(c) કે, સિવિલ કોર્ટના હુકમનામું અથવા હુકમ પર, અથવા મહેસૂલ અથવા સમાધાન અધિકારીના હુકમ પર આધારિત હોવાથી, તે આવા હુકમનામું અથવા હુકમ અનુસાર નથી; અથવા

(d) કે, આવા હુકમનામું અથવા હુકમ પર આધારિત હોવાથી, હુકમ અથવા નિર્ણયને ત્યારબાદ અપીલ અથવા સમીક્ષા પર સુધારવામાં આવ્યો છે, અથવા મુખ્ય કમિશનર દ્વારા સુધારવામાં આવ્યો છે.

121. તેમાં સમાવિષ્ટ જોગવાઈ અનુસાર રેકોર્ડનું પુનરાવર્તન.—જ્યારે આવા રેકોર્ડમાં આવા સુધારાની જોગવાઈ કરવામાં આવે ત્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ સુધારી શકે છે.

૧૨૨. રેકોર્ડના રેકોર્ડમાં કોઈપણ એન્ટ્રીના સુધારા અથવા સુધારા અંગે ડેપ્યુટી કમિશનરની સત્તા.—જ્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ અથવા આવા રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સ રિવાઇઝ માટે કાર્યવાહી કરે છે, ત્યારે તે આવા સુધારા અથવા સુધારાના હેતુ માટે, મુખ્ય સમાધાન અધિકારીએ જે બધી સત્તાઓનો ઉપયોગ કર્યો હોત જો સમાધાન દરમિયાન કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોત તો તે બધી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે.

૧૨૩. રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સમાં દાખલ કરેલા નિયમ અથવા રિવાજને નિર્દેશિત કરવાની સત્તા સરકાર દ્વારા લાગુ કરવામાં આવશે.—મુખ્ય કમિશનર, તેમના વિવેકબુદ્ધિથી, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિર્દેશિત કરી શકે છે કે કોઈપણ ચોક્કસ ગામના રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સમાં યોગ્ય રીતે દાખલ કરાયેલ કોઈપણ સ્પષ્ટ નિયમ, રિવાજ અથવા શરત સરકાર દ્વારા લાગુ કરવામાં આવશે.

આવા નિયમ અથવા રિવાજના ઉલ્લંઘનની સજા.— જો કોઈ વ્યક્તિ જેની સાથે સમાધાન અથવા પેટા-સમાધાન કરવામાં આવ્યું હોય, તે કોઈપણ નિયમ, રિવાજ અથવા શરતનું ઉલ્લંઘન કરે અથવા અવગણના કરે જેના સંદર્ભમાં મુખ્ય કમિશનરે આ કલમ હેઠળ નિર્દેશ આપ્યો હોય, તો ડેપ્યુટી કમિશનર, જો આવા ઉલ્લંઘન અથવા અવગણના માટે હાલમાં અમલમાં રહેલા કોઈપણ કાયદા દ્વારા કોઈ દંડની જોગવાઈ ન હોય, તો આવી વ્યક્તિ પાસેથી બેસો રૂપિયાથી વધુ ન હોય તે દંડ વસૂલ કરી શકે છે.

૧૨૪. કલમ ૧૨૩ હેઠળ કાર્યવાહી રદ કરવાનો દાવો.—જે કોઈ વ્યક્તિ સામે કલમ એકસો ત્રેવીસ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે તે સરકાર સામે આવી કાર્યવાહી રદ કરવા માટે દાવો દાખલ કરી શકે છે કારણ કે હકીકતમાં કોઈ નિયમ, રિવાજ અથવા શરતનું ઉલ્લંઘન અથવા અવગણના કરવામાં આવી નથી. જો કોર્ટને લાગે કે કોઈ નિયમ, રિવાજ અથવા શરતનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું નથી અથવા તેની અવગણના કરવામાં આવી નથી, તો તે તેના આદેશ દ્વારા આવી કાર્યવાહી રદ કરી શકે છે, અને વાદી દ્વારા ચૂકવવામાં આવેલ કોઈપણ દંડ પરત કરવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે; અને કાર્યવાહીમાં તેણે જરૂરી ખર્ચ અને યોગ્ય લાગે તેટલી વધારાની રકમ પણ તેને આપી શકે છે.

૧૨૫. અધિકારોના રેકોર્ડ તૈયાર કર્યા પછી ફેરફારોની નોંધણી અંગે મુખ્ય કમિશનરની સત્તાઓ.—મુખ્ય કમિશનર—

(a) દરેક ગામના મુકદ્દમ, અધિકારોના રેકોર્ડ તૈયાર કરવા પછી તેમાં થતા ફેરફારો બતાવવાના હેતુસર, દર વર્ષે આવા ગામ માટે કાગળો તૈયાર કરશે, અથવા જ્યાં પટવારી હોય, ત્યાં તૈયાર કરાવશે અને પૂરા પાડશે, જે ફોર્મમાં, તે સમયે, આવી વિગતો ધરાવતા હોય, અને તે રીતે પ્રમાણિત હોય, જેમ કે મુખ્ય કમિશનર, સમય સમય પર, સૂચવી શકે;

(b) ગામમાં ફેરફાર થયો છે અને આવા ફેરફારનું સ્વરૂપ છે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે અનુસરવાની પ્રક્રિયા નક્કી કરશે.

આ કલમમાં ઉલ્લેખિત બધા ફેરફારો મુખ્ય કમિશનર દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા રજિસ્ટરમાં નોંધવામાં આવશે, અને અધિકારોના રેકોર્ડમાં નહીં, અને મુખ્ય કમિશનર નિર્દેશ આપી શકે છે કે, કોઈપણ સ્પષ્ટ ફેરફારો નોંધવામાં આવે તે પહેલાં, આ વતી ચોક્કસ મહેસૂલ અધિકારીનો આદેશ મેળવવામાં આવશે.

૧૨૬. માલિકી હકોના કબજાની જાણ કરવી.—કોઈપણ જમીનમાં માલિકી હકો અને હિતોનો કબજો કાયદેસર રીતે મેળવતા તમામ વ્યક્તિઓએ, વાજબી સમયની અંદર, તે તાલુકાના તહસીલદારને આવી પ્રવેશની સૂચના આપવી જોઈએ જેમાં આવી જમીન આવેલી છે.

જો કોઈ પ્રશ્ન ઉદ્ભવે કે શું કોઈ હક અથવા હિત આ કલમના અર્થમાં માલિકી હક અથવા હિત છે, તો મુખ્ય કમિશનર દ્વારા તેનો નિર્ણય અંતિમ રહેશે.

લઘુમતી અથવા મૂર્ખતાના કિસ્સામાં વાલી દ્વારા સૂચના આપવી જોઈએ.—જો આવી રીતે પ્રવેશ કરનાર વ્યક્તિ સગીર, પાગલ અથવા મૂર્ખ હોય, તો વાલી અથવા તેની મિલકતનો હવાલો સંભાળનાર અન્ય વ્યક્તિએ આ કલમ દ્વારા જરૂરી નોટિસ આપવી જોઈએ.

૧૨૭. કબજાની નોટિસ આપવામાં બેદરકારી બદલ દંડ.—કલમ એકસો છવ્વીસ હેઠળ જરૂરી નોટિસ આપવામાં બેદરકારી દાખવનાર કોઈપણ વ્યક્તિ, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા આસિસ્ટન્ટ કમિશનરના વિવેકબુદ્ધિથી, આવી બેદરકારી ચાલુ રહે તે દરમિયાન દરરોજ પચાસ રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

૧૨૮. ગામ-પત્રો તૈયાર કરવામાં મદદ કરવાની જવાબદારી.—જમીનમાં માલિકી હકો ધરાવતા તમામ વ્યક્તિઓ, ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા જરૂરી હોવા પર, આવા કાગળો તૈયાર કરશે અથવા તૈયાર કરાવશે, અને કલમ એકસો પચીસ હેઠળ નિર્ધારિત ગામ કાગળો તૈયાર કરવા માટે જરૂરી માહિતી પૂરી પાડશે.

૧૨૯. ફેરફારો નોંધવા માટેની ફી;—મુખ્ય કમિશનર નિર્દેશ આપી શકે છે કે કલમ એકસો પચીસના છેલ્લા કલમ હેઠળ ફેરફારો નોંધવામાં આવે ત્યારે ફી વસૂલવામાં આવશે, અને આવી ફીની રકમ નક્કી કરી શકે છે.

જેની પાસેથી વસૂલવામાં આવે છે.—આવી બધી ફી તે વ્યક્તિ પાસેથી વસૂલવામાં આવશે જેની તરફેણમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.

૧૩૦. મહેસૂલ મુક્ત જમીન અંગે વાર્ષિક તપાસ.—ડેપ્યુટી કમિશનર દર વર્ષે એવા તમામ કેસોની તપાસ કરશે જેમાં સરકાર દ્વારા શરતી રીતે અથવા સમય માટે, મફતમાં, સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે, મહેસૂલ ચુકવણીમાંથી જમીન આપવામાં આવી હોય.

ગ્રાન્ટની શરતોના ભંગ અંગેની કાર્યવાહી.—જો ડેપ્યુટી કમિશનરને એવું લાગે કે ગ્રાન્ટ મેળવનાર દ્વારા કોઈપણ ગ્રાન્ટની શરતોનો ભંગ કરવામાં આવ્યો છે, તો તેમણે વિભાગના કમિશનર દ્વારા મુખ્ય કમિશનરના આદેશ માટે કેસની જાણ કરવી પડશે, જે જમીનનું મૂલ્યાંકન કરવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે, અથવા તેમને યોગ્ય લાગે તેવો અન્ય આદેશ પસાર કરી શકે છે.

ગ્રાન્ટની મુદત પૂરી થવા અંગેની કાર્યવાહી.—જો ડેપ્યુટી કમિશનરને એવું લાગે કે આવી કોઈપણ ગ્રાન્ટની મુદત પૂરી થઈ ગઈ છે, અથવા (જ્યારે ગ્રાન્ટ જીવન અથવા જીવન માટે હોય) જો ગ્રાન્ટમાં સમાવિષ્ટ જમીનને મહેસૂલ મુક્ત, અથવા સંપૂર્ણ મહેસૂલ દરથી ઓછા દરે રાખવા માટે હકદાર વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોય, તો તેમણે તેનું મૂલ્યાંકન કરવું પડશે, અને મુખ્ય કમિશનરની મંજૂરી માટે વિભાગના કમિશનર દ્વારા તેની કાર્યવાહીની જાણ કરવી પડશે.

131. મહેસૂલ-રેકર્ડનું નિરીક્ષણ.—આ કાયદા હેઠળ રાખવામાં આવેલા તમામ રેકોર્ડ એવા સમયે અને ફી જેવી શરતો પર જાહેર નિરીક્ષણ માટે ખુલ્લા રહેશે, જેમ કે મુખ્ય કમિશનર સમયાંતરે નિર્દેશ આપે છે.

પ્રકરણ X.

મહેસૂલ અધિકારીઓની કેટલીક વધારાની સત્તાઓ અને કાર્યો.

૧૩૨. હેતુઓ કે જેના માટે, જ્યારે સમાધાન ચાલુ ન હોય, ત્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર સમાધાન અધિકારીઓની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે.—જ્યારે સમાધાન ચાલુ ન હોય, ત્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર નીચેના હેતુઓ માટે સમાધાન અધિકારીઓને આ કાયદા દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ કરશે:—

(a) સીમાચિહ્નો ઉભા કરવા અથવા સમારકામ કરાવવા, અને આવા બાંધકામ અને સમારકામનો ખર્ચ વસૂલવા;

(b) જમીન પર જમીન-મહેસૂલનું મૂલ્યાંકન કરવું જે આકારણીને પાત્ર છે, પરંતુ આકારણી કરવામાં આવી નથી; (c) કોઈપણ સ્થાનિક વિસ્તારને મહેલ જાહેર કરવો;

(d) એવી જમીનોનું સમાધાન જેમાંથી માલિકોને સમાધાન સમયે બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા અને જેમાં તેઓ ફરીથી પ્રવેશ મેળવવાના છે;

(e) એવી જમીનોનું સમાધાન જેના સંદર્ભમાં કલમ છપ્પન ના ત્રીજા જોગવાઈ હેઠળ અરજી કરવામાં આવી છે;

(f) માલગુઝારો સામે જમીન સંપૂર્ણપણે અથવા આંશિક રીતે મહેસૂલ મુક્ત રાખવાના દાવાઓ સાથે વ્યવહાર કરવો; (g) કાંપ દ્વારા મેળવેલી જમીનનું મૂલ્યાંકન;

(h) આ અધિનિયમ અમલમાં આવે ત્યારે વસૂલવામાં આવતા ગામ-સેસની ખાતરી કરવી અને રેકોર્ડ કરવી, પરંતુ સમાધાન સમયે રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યા નથી.

133. હેતુઓ કે જેના માટે અધિકારીઓને સમાધાન-અધિકારીઓની સત્તાઓ સાથે રોકાણ કરી શકાય છે.—મુખ્ય કમિશનર, સમાધાનના ચલણ દરમિયાન, કોઈપણ અધિકારીને કલમ ચાલીસ, એકતાલીસ અને બેતાલીસ દ્વારા સમાધાન-અધિકારીને આપવામાં આવેલી સત્તાઓ સાથે રોકાણ કરી શકે છે; અથવા,

ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની મંજૂરીથી, આ કાયદા દ્વારા સમાધાન અધિકારીને આપવામાં આવેલી અન્ય કોઈપણ સત્તાઓ સાથે; પરંતુ કલમ છપ્પન હેઠળ અમલમાં રહેલા આકારણીની રકમ વધારવા માટે સક્ષમ બનાવવા માટે નહીં.

૧૩૪. સીમાચિહ્નોને ઇજા પહોંચાડવાના ગુનાની જાણ અને દંડ.—સીમાચિહ્નને ઇરાદાપૂર્વક ભૂંસી નાખનાર, દૂર કરનાર અથવા નુકસાન કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિ, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા મુખ્ય કમિશનર દ્વારા આ સંદર્ભમાં સત્તા પ્રાપ્ત તહસીલદાર અથવા નાયબ તહસીલદાર દ્વારા આદેશ આપી શકાય છે કે તે આદેશ આપનાર અધિકારીને, ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૪૩૪ હેઠળ જવાબદાર કોઈપણ દંડ ઉપરાંત, પચાસ રૂપિયાથી વધુ ન હોય તેવી રકમ ચૂકવે, જે આવા અધિકારીના મતે તેને પુનઃસ્થાપિત કરવાના ખર્ચને ચૂકવવા માટે અને આવા ભૂંસી નાખવાના, દૂર કરવાના અથવા નુકસાનની માહિતી આપનાર વ્યક્તિને (જો કોઈ હોય તો) પુરસ્કાર આપવા માટે જરૂરી હોય.

૧૩૫. ઇજા પહોંચાડનાર વ્યક્તિ શોધી શકાતી નથી ત્યારે કાર્યવાહી.—જ્યારે પણ આવા નિશાનને ભૂંસી નાખનાર, દૂર કરનાર અથવા નુકસાન પહોંચાડનાર વ્યક્તિ શોધી શકાતી નથી, અથવા જો અન્ય કોઈ કારણોસર તેની પાસેથી ચૂકવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હોય તે રકમ વસૂલ કરવી અશક્ય જણાય, તો ડેપ્યુટી કમિશનર યોગ્ય લાગે તેવી એક અથવા વધુ બાજુની જમીનના માલિકો, ગીરો લેનારાઓ અથવા ફ્રેમર્સના ખર્ચે નિશાન ફરીથી બાંધવામાં આવશે અથવા સમારકામ કરવામાં આવશે.

૧૩૬. મહેલનું બે મહાલમાં વિભાજન.—મહાલના કોઈપણ માલગુઝારો કે જેઓ આવા મહેલમાં સમાવિષ્ટ કોઈપણ જમીનમાં આવા મહેલના માલગુઝારો સાથે સહ-હિસ્સેદાર નથી, સિવાય કે તે જમીન જે હાલમાં અમલમાં છે તે ભાગલા સંબંધિત કાયદા હેઠળ અવિભાજ્ય છે, તેઓ ડેપ્યુટી કમિશનરને તેમના દ્વારા કબજામાં લેવાયેલી જમીનોને આવા અન્ય માલગુઝારોથી અલગ કરીને એક અલગ મહેલ બનાવવા માટે અરજી કરી શકે છે; અને ત્યારબાદ ડેપ્યુટી કમિશનર આવી જમીનો અને બાકીના માલગુઝારો દ્વારા અલગથી કબજામાં લેવાયેલી જમીનોને અલગ મહેલ બનાવશે.

અલગ મહાલ બનાવશે, અને કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરીથી, બે નવા મહાલ વચ્ચે વહેંચણી મૂળ મહાલ પર આકારણી કરાયેલ સમગ્ર મહેસૂલની રચના કરશે.

______

પ્રકરણ XI.

ગ્રામ્ય અધિકારીઓ અને પટવારી.

૧૩૭. અધિકારીઓ અંગે નિયમો બનાવવાની સત્તા.—મુખ્ય કમિશનર લંબદાર, સબ-લંબદાર અને મુકદ્દમની નિમણૂક, મહેનતાણું, સસ્પેન્શન અને દૂર કરવાના નિયમો બનાવી શકે છે:

પરંતુ, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરી સિવાય, મલિક-મકબુઝા સિવાયના માલિકો, લમ્બરદાર અથવા સબ-લમ્બરદાર અને મુકદ્દમના કુલ મહેનતાણાના કારણે, તેમની જમીન પર આકારણી કરાયેલ જમીન-મહેસૂલ પર પાંચ ટકાથી વધુ રકમ ચૂકવવા માટે જવાબદાર રહેશે નહીં, અથવા જ્યારે તેમની જમીન મહેસૂલથી મુક્ત હોય, ત્યારે ડેપ્યુટી કમિશનરના ચુકાદામાં, જો તે આકારણીને પાત્ર હોય તો તેમની જમીન પર આકારણી કરવામાં આવશે.

કોઈપણ મહેલ માટે આ કલમ હેઠળ લમ્બરદાર અને સબ-લમ્બરદારની નિમણૂક માટે નિયમો ઘડતી વખતે, મુખ્ય કમિશનરે અન્ય બાબતો ઉપરાંત સ્થાનિક રિવાજો અને વારસાગત દાવાઓ અને આવા મહેલના રેકોર્ડ-ઓફ-રાઇટ્સમાં આ વિષય પરની એન્ટ્રીઓનો પણ વિચાર કરવો પડશે.

દરેક ગામમાં જ્યાં માલગુઝારો રહે છે, ત્યાં આવા માલગુઝારોમાંથી એક મુકદ્દમ હશે.

૧૩૮. લમ્બરદારની ફરજો. - તે દરેક લમ્બરદાર અને સબ-લમ્બરદારની ફરજ રહેશે -

(a) કલમ ૭૧ હેઠળ જમીન-મહેસૂલનો જેટલો ભાગ તેમના દ્વારા, ફક્ત અથવા અન્ય લામ્બરદારો અથવા પેટા-લામ્બરદારો સાથે સંયુક્ત રીતે ચૂકવવાપાત્ર હોય તેટલો ભાગ એકત્રિત કરીને સરકારી તિજોરીમાં ભરવાનો;

(b) મુકદ્દમ, પટવારીઓ અથવા ગ્રામ-ચોકીદારોના મહેનતાણાના કારણે, અથવા મુકદ્દમને તેના ગામના લામ્બરદારો અથવા પેટા-લામ્બરદારો પાસેથી વસૂલવા માટે અધિકૃત હોય તેવા કોઈપણ ખર્ચના કારણે, તેમના દ્વારા ચૂકવવાપાત્ર તમામ રકમ, ફક્ત અથવા અન્ય લામ્બરદારો અથવા પેટા-લામ્બરદારો સાથે, ડેપ્યુટી કમિશનર નિર્દેશિત કરી શકે તે મુજબ, મુકદ્દમને અથવા સરકારી તિજોરીમાં ભરવાનો;

(c) વાર્ષિક ગ્રામ-પત્રોમાં દાખલ કરવા અથવા આ અધિનિયમ હેઠળ રિપોર્ટ કરવા માટે બંધાયેલા હોય તેવી બધી વિગતો મેળવવામાં મુકદ્દમને મદદ કરવા.

૧૩૯. લામ્બરદારો માલિકો પાસેથી મફત અને અન્ય ખર્ચ વસૂલ કરી શકે છે.—જમીન-મહેસૂલ સાથે, લામ્બરદારો અને પેટા-લામ્બરદારો અનુક્રમે જે માલિકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે તેમની પાસેથી વસૂલ કરી શકે છે—

(a) કોઈપણ મહેનતાણું જેના માટે તેઓ હકદાર છે; અને

(b) કલમ એકસો આડત્રીસ હેઠળ, તેઓ મુકદ્દમોને ચૂકવવા માટે બંધાયેલા છે તે રકમ:

પરંતુ આવી કોઈ વસૂલાત મલિક-મકબુઝાઓ પાસેથી કરવામાં આવશે નહીં જે મુકદ્દમો અને લામ્બરદારોને મહેનતાણું સહિત ટકાવારી ચૂકવે છે.

140. ડેપ્યુટી કમિશનર મલિક-મકબુઝા દ્વારા મહેસૂલ ચૂકવવાનો માર્ગ બદલી શકે છે.— કોઈપણ મલિક-મકબુઝા અથવા તેના જેવા અન્ય જમીન ધારક, અથવા લંબદાર અથવા સબ-લંબદાર, જેના દ્વારા આવા મલિક-મકબુઝા અથવા અન્ય જમીન ધારક તેના હોલ્ડિંગ પર આકારણી કરાયેલ મહેસૂલ ચૂકવે છે, તેની અરજી પર, ડેપ્યુટી કમિશનર, પૂરતા કારણોસર, આદેશ આપી શકે છે કે આવી મહેસૂલ અન્ય કોઈપણ લંબદાર અથવા સબ-લંબદાર દ્વારા ચૂકવવામાં આવે, અથવા તે સરકારી તિજોરીમાં ચૂકવવામાં આવે.

સરકારને સીધી મહેસૂલ ચૂકવવાના આદેશની અસર.—જ્યારે ડેપ્યુટી કમિશનર આવી ચુકવણી સરકારી તિજોરીમાં કરવાનો આદેશ આપે છે, ત્યારે કલમ ચોસઠ હેઠળ નક્કી કરાયેલ ટકાવારીના ભાગને, જે ડેપ્યુટી કમિશનર, મુખ્ય કમિશનરના નિયંત્રણને આધીન, નક્કી કરી શકે છે, તે ચૂકવવામાં આવશે, અને મલિક-મકબુઝા અથવા અન્ય વ્યક્તિ બાકીની રકમ મુકદ્દમોને તેમની ફી અને અન્ય ગામ ખર્ચ તરીકે ચૂકવશે.

141. મુકદ્દમોની ફરજો.—તે દરેક મુકદ્દમોની ફરજ રહેશે—

(a) ગામ-પટવારી અને ગામ-ચોકીદારોનું નિયંત્રણ અને દેખરેખ રાખવી; તેમના મૃત્યુ અથવા ફરજ પરથી ગેરહાજરીની જાણ કરવી; તેમના કાર્યાલયને લગતી કોઈપણ જમીનના કબજામાં તેમને રાખવા; તેમને હકદાર હોય તેવા કોઈપણ રોકડ ભથ્થાં તેમને વસૂલ કરવા અને ચૂકવવા; અને તેમને તેમની ફરજો બજાવવા માટે ફરજ પાડવા માટે જરૂરી પગલાં લેવા;

(b) ડેપ્યુટી કમિશનર આ વતી નક્કી કરેલા સ્થળો અને સમયે તેમના ગામની સ્થિતિ અંગે અહેવાલો રજૂ કરવા;

(c) તેમના ગામમાં જાહેર માર્ગો અને રસ્તાઓ પર અતિક્રમણની જાણ કરવી અને જો શક્ય હોય તો અટકાવવા;

(d) સરકારી સર્વેક્ષણકર્તાઓ દ્વારા તેમના ગામમાં ઉભા કરાયેલા આવા સ્ટેશનો અને નિશાનો સાચવવા જે તેમની સંભાળમાં સોંપવામાં આવે;

(e) મુખ્ય કમિશનર દ્વારા જારી કરાયેલા કોઈપણ નિયમોને આધીન, તેમના ગામને સારી સ્વચ્છતા સ્થિતિમાં રાખવા માટે;

(f) ગામની જમીન પર ઉગતા લાકડા, જંગલો અને વૃક્ષોના સંરક્ષણ માટે અને ગામની પડતર જમીનમાં લાકડા કાપવા અને અન્ય વિશેષાધિકારોનો આનંદ માણવા માટે હકદાર વ્યક્તિઓને અધિકારો મેળવવા માટે ચીફ કમિશનર દ્વારા બનાવેલા કોઈપણ નિયમોના ઉલ્લંઘનની જાણ કરવી;

(g) તેમના ગામમાં સરકારને ચૂકવવાપાત્ર તમામ ચૂકવણીઓ એકત્રિત કરવા અથવા તેના સંગ્રહમાં સહાય કરવા; (h) તેમના ગામમાં થઈ રહેલા તમામ જન્મ અને મૃત્યુની જાણ કરવી.

મુખ્ય કમિશનર નિયમો બનાવી શકે છે-

(1) આ કલમ હેઠળ મુકદ્દમે જે ફરજો બજાવવાની હોય છે તેની યાદીમાં ઉમેરો કરવો; અને

(2) કોઈપણ ગામમાં રહેતા વ્યક્તિઓની જવાબદારીનું નિયમન કરવું જે મુકદ્દમો દ્વારા આવા ગામ સંબંધમાં કલમ (e) માં ઉલ્લેખિત ફરજોના પ્રદર્શનમાં આવશ્યકપણે લેવામાં આવતા ખર્ચ માટે જવાબદાર હોય, અને આવા વ્યક્તિઓમાં આવા ખર્ચની વહેંચણી માટે; અને

(3) આ કલમ હેઠળ કોને રિપોર્ટ કરવામાં આવશે તે અધિકારીઓ નક્કી કરવા.

૧૪૨. કાયદા દ્વારા જમીન ધારકો પર મુકદ્દમો સાથે જોડાવા માટે લાદવામાં આવતી જવાબદારીઓ.—જ્યારે, હાલમાં અમલમાં રહેલા કોઈપણ કાયદા દ્વારા, જમીન ધારકો, તેમના મેનેજરો અને એજન્ટો અને તેના જેવા કોઈપણ જાહેર ફરજો લાદવામાં આવે છે, અથવા જાહેર જવાબદારીઓ જોડવાની જાહેરાત કરવામાં આવે છે, ત્યારે આવી ફરજો આ કાયદા હેઠળ નિયુક્ત મુકદ્દમો પર લાદવામાં આવતી માનવામાં આવશે, અને આવી જવાબદારીઓ જોડવાની રહેશે:

પરંતુ અહીં સમાવિષ્ટ કંઈપણ જમીન ધારકો, તેમના મેનેજરો અથવા એજન્ટો, અથવા તેના જેવા કોઈપણને કાયદા દ્વારા તેમના પર લાદવામાં આવતી કોઈપણ જવાબદારીઓમાંથી મુક્ત કરશે નહીં.

૧૪૩. મુકદ્દમોને ચોક્કસ ખર્ચ વસૂલવાની સત્તા.—દરેક મુકદ્દમો જે ગામમાં નિયુક્ત થાય છે તે ગામના લંબર્ડર અથવા સબ-લંબર્ડર પાસેથી પોતાનું મહેનતાણું, તેની ફરજોના પ્રદર્શનમાં જરૂરી કોઈપણ ખર્ચ વસૂલ કરી શકે છે.

૧૪૪. મુખ્ય કમિશનર પટવારીઓ અંગે નિયમો બનાવી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર નિયમો બનાવી શકે છે—

(a) પટવારીઓની પસંદગી કરવાની રીતનું નિયમન કરવું; તેમની નિમણૂક કઈ શરતો હેઠળ થઈ શકે તે નિર્ધારિત કરવું; અને તેમના વર્તુળોની મર્યાદાઓ અને તેમના મહેનતાણાની પ્રકૃતિ, પદ્ધતિ અને રકમ નક્કી કરવી;

(b) પટવારીના કાર્યાલયમાં વારસાગત દાવા ધરાવતા વ્યક્તિઓ માટે અવેજીની નિમણૂક કઈ શરતો હેઠળ કરી શકાય તે નિર્ધારિત કરવું, જ્યારે આવા વ્યક્તિઓ કાર્યવાહી કરવામાં અસમર્થ હોય;

(c) પટવારીઓ અને તેમના અવેજીઓ પર તેમની ફરજમાં બેદરકારી બદલ લાદવામાં આવી શકે તેવા દંડનો ઉલ્લેખ કરવો, અને તે સંજોગો જણાવવા કે જેના હેઠળ તેમને સસ્પેન્ડ અથવા દૂર કરી શકાય છે:

પરંતુ, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની અગાઉની મંજૂરી સિવાય, કોઈપણ માલિકને પટવારીઓને તેની જમીન પર આકારણી કરાયેલ મહેસૂલ પર છ ટકાથી વધુ રકમ મહેનતાણું તરીકે ચૂકવવાની ફરજ પાડવામાં આવશે નહીં, અથવા જે, જ્યારે તેની જમીન મહેસૂલથી મુક્ત હોય, ત્યારે, ડેપ્યુટી કમિશનરના ચુકાદામાં, જો તે આકારણીને પાત્ર હોય તો તેની જમીન પર આકારણીપાત્ર હશે.

૧૪૫. મુખ્ય કમિશનર અમુક બાબતોમાં ડેપ્યુટી કમિશનરોના માર્ગદર્શન માટે નિયમો બનાવી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર એવા કેસોમાં ડેપ્યુટી કમિશનરોના માર્ગદર્શન માટે નિયમો બનાવી શકે છે જ્યાં, આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં સમાધાન કરતી વખતે, પટવારીની ભરણપોષણ વૈકલ્પિક બનાવવામાં આવ્યું હતું, અને જેની સાથે સમાધાન કરાયેલ વ્યક્તિઓ પટવારીની ભરણપોષણ કરવી જોઈએ કે નહીં તે અંગે સંમત થઈ શકતા નથી, અને એવા કેસોમાં જ્યાં કોઈ પટવારીને, આવા વિકલ્પ હેઠળ, ભરણપોષણ આપવામાં આવતું નથી અને મુકદ્દમો અથવા માલિકોએ પટવારીની ફરજો બજાવવામાં ભૂલ કરી હોય તેવા કેસોમાં કાર્યવાહી કરવા માટે.

આવા નિયમો ડેપ્યુટી કમિશનરને, પછીના વર્ગના કેસોમાં સશક્ત બનાવી શકે છે-

(a) આવા મુકદ્દમો અથવા માલિકો પર પચાસ રૂપિયાથી વધુ ન હોય તેવા દંડ લાદવાની, અને તેમાંથી તેમણે જે ફરજોમાં ભૂલ કરી છે તેના કામચલાઉ બજાવવા માટે જોગવાઈ કરવાની;

(b) આવા માલિકોના ગામોમાં પટવારીઓની નિમણૂક કરવી, કાં તો સમાધાનની મુદત માટે અથવા કોઈપણ ટૂંકા ગાળા માટે, અને આવા પટવારીઓનું મહેનતાણું નક્કી કરવું.

કલમ એકસો ચોતાલીસની જોગવાઈમાં કંઈપણ આ રીતે નિયુક્ત પટવારીઓને લાગુ પડશે નહીં.

146. મુખ્ય કમિશનર પટવારીઓની ફરજો વ્યાખ્યાયિત કરી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર પટવારીઓની ફરજો નિર્ધારિત કરતા નિયમો બનાવી શકે છે—

(a) સરકાર પ્રત્યે; અને આવા નિયમોમાં તેઓ કયા રજિસ્ટર, રિટર્ન અથવા અન્ય કાગળો રાખશે અથવા પૂરા પાડશે, કયા ફોર્મ અને ભાષામાં આવા રજિસ્ટર અને રિટર્ન તૈયાર કરવાના છે, તેમની તૈયારી અને પ્રમાણન કરવાની રીત, અને કયા દિવસે તે પૂરા પાડવાના છે તે નક્કી કરી શકે છે;

(b) ગામ-સમુદાયના સભ્યો પ્રત્યે; અને આવા નિયમોમાં તેમના હોદ્દાના નિશ્ચિત પગાર સિવાયના મહેનતાણું, જો કોઈ હોય તો, નક્કી કરી શકે છે, જે પટવારીઓ આવી ફરજો બજાવવા બદલ માંગી શકે છે.

પટવારીઓના કાગળો જાહેર દસ્તાવેજો હોવા જોઈએ.—આ કલમ હેઠળ મુખ્ય કમિશનર દ્વારા બનાવેલા કોઈપણ નિયમ દ્વારા પટવારીઓને તૈયાર કરવા અથવા રાખવા જરૂરી હોય તેવા બધા રેકોર્ડ અને કાગળો ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, ૧૮૭૨ ના અર્થમાં જાહેર દસ્તાવેજો માનવામાં આવશે અને સરકારની મિલકત માનવામાં આવશે.

૧૪૭. પટવારીઓ નિરીક્ષણ માટે કાગળો રજૂ કરશે, અને નકલો બનાવવાની મંજૂરી આપશે.—પટવારીઓ તેમાં રસ ધરાવતા તમામ વ્યક્તિઓના નિરીક્ષણ માટે વાજબી સમયે, બધા રેકોર્ડ અને કાગળો રજૂ કરશે જે તેમને તૈયાર કરવા અથવા રાખવા જરૂરી છે, અને આવા વ્યક્તિઓને આવા રેકોર્ડ અને કાગળોની નકલો બનાવવાની મંજૂરી આપશે.

૧૪૮. ​​હાલના અધિકારીઓ પુષ્ટિ પામેલા છે.—બધા હાલના સરદારો, પેટા-આંબદારો, મુકદ્દમો અને પટવારીઓ, સિવાય કે કોઈ ચોક્કસ કેસમાં મુખ્ય કમિશનર અન્યથા નિર્દેશ આપે, આ ​​કાયદા હેઠળ નિયુક્ત થયા હોવાનું માનવામાં આવશે.

૧૪૯. સરદારો અને અન્ય અધિકારીઓના બાકી લેણાં બાકી તરીકે વસૂલ કરી શકાય છે.—આ પ્રકરણ હેઠળ જે સરદારો, પેટા-આંબદારો, મુકદ્દમો અને પટવારીઓ વસૂલવા અથવા માંગવા માટે હકદાર છે તે કોઈપણ રકમ, જો ડેપ્યુટી કમિશનર નિર્દેશ આપે, તો તે સરકારને સીધા ચૂકવવાપાત્ર બાકી મહેસૂલની જેમ જ વસૂલ કરી શકાય છે.

૧૫૦. સંબલપુરમાં જમીન ધારકો મુકદ્દમોના મહેનતાણાની જોગવાઈ કરશે.—સંબલપુર જિલ્લાના દરેક ગામમાં, મુકદ્દમો સિવાય, જમીન ધારકો ગામના મુકદ્દમોના ચૂકવણાની જોગવાઈ કરવા માટે બંધાયેલા છે; અને મુખ્ય કમિશનર આ જવાબદારીના અમલ માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

______

ભાગ V.

પ્રકરણ XII.

વિવિધ.

૧૫૧. ખાણો અને ખાણોનો અધિકાર.—જ્યાં સુધી તે સમાધાનના રેકોર્ડમાં અથવા સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી ગ્રાન્ટની શરતો દ્વારા સ્પષ્ટ રીતે પ્રદાન કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી, બધી ખાણો, ખનિજો, કોલસો અને ખાણો, અને નૌકાદળ નદીઓમાં તમામ માછીમારીનો અધિકાર, અને બધા તાડ અને નારિયેળના વૃક્ષોમાંથી રસ કાઢવાનો અધિકાર, સરકારનો હોવાનું માનવામાં આવશે; અને સરકાર પાસે આવા અધિકારોના યોગ્ય ઉપયોગ માટે જરૂરી બધી સત્તાઓ હશે:

પરંતુ, જ્યારે પણ સરકાર દ્વારા અહીં ઉલ્લેખિત અધિકારોના ઉપયોગ દરમિયાન, કોઈપણ વ્યક્તિના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન આવી જમીનની સપાટીના કબજા અથવા ખલેલ દ્વારા થાય છે, ત્યારે સરકાર આવા વ્યક્તિઓને આવા ઉલ્લંઘન માટે વળતર ચૂકવશે, અને આવા

વળતરની રકમ જમીન સંપાદન અધિનિયમ, ૧૮૭૦ ની જોગવાઈઓ અનુસાર લગભગ શક્ય તેટલી નક્કી કરવામાં આવશે.

૧૫૨. મહેસૂલ-સત્તાવાળાઓનું વિશિષ્ટ અધિકારક્ષેત્ર. સિવિલ કોર્ટના અધિકારક્ષેત્રમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલી બાબતો.—અહીં પહેલાં અન્યથા આપવામાં આવ્યું હોય તે સિવાય,—

(a) કોઈપણ સિવિલ કોર્ટ, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલ, ચીફ કમિશનર અથવા મહેસૂલ અથવા સમાધાન અધિકારીને આ કાયદા દ્વારા નક્કી કરવા અથવા નિકાલ કરવા માટે સત્તા આપવામાં આવી હોય તેવા કોઈપણ મુદ્દા પર નિર્ણય અથવા હુકમ મેળવવા માટે દાખલ કરાયેલ કોઈપણ દાવો અથવા કરવામાં આવેલી અરજી પર વિચાર કરશે નહીં; અને ખાસ કરીને

(b) કોઈ પણ સિવિલ કોર્ટ નીચેનામાંથી કોઈપણ બાબતો પર અધિકારક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરશે નહીં:

(1) કલમ ચાલીસ, એકતાલીસ, બેતાલીસ અને ઓગણચાલીસમાં જોગવાઈ કરાયેલ કોઈપણ બાબતો, પડતર જમીન સંબંધિત:

(2) કોઈપણ વ્યક્તિનો દાવો કે તેને આકારણી ઓફર કરવામાં આવે, અથવા પેટા-સમાધાન કરવામાં આવે:

(3) આ અથવા અન્ય કોઈપણ કાયદા હેઠળ કોઈપણ મહેલ, શેર અથવા મહેલના ભાગ પર આકારણી કરવાની આવક અથવા દરની રકમ:

(4) જમીન-મહેસૂલની ચુકવણી માટે સરકાર સાથેની કોઈપણ સંડોવણીની માન્યતા અંગેના પ્રશ્નો, અથવા સમાધાન અથવા પેટા-સમાધાનમાં ઉચ્ચ અથવા નીચલા માલિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા કોઈપણ કરારની માન્યતા અંગેના પ્રશ્નો:

(5) સમાધાનમાં ઓફર કરાયેલ આકારણી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરવાને કારણે લાગુ કરાયેલ કોઈપણ પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા અથવા તેનાથી ઉદ્ભવતા દાવાઓ અથવા સમાધાન અધિકારી અથવા ડેપ્યુટી કમિશનર દ્વારા પેટા-સમાધાન:

(6) કલમ એકસઠ અથવા બાસઠ હેઠળ નક્કી કરાયેલ ભથ્થા અથવા ભાડાની રકમ:

(7) મહેલમાં સમાવિષ્ટ જમીનનું સમાધાન અધિકારી દ્વારા સ્થાપિત રિવાજ અનુસાર પુનઃવિતરણ:

(૮) અધિકારોના રેકોર્ડની રચના, તેમાં સમાવિષ્ટ કોઈપણ દસ્તાવેજોની તૈયારી, સહી અથવા પ્રમાણન, અથવા સમાધાનની સૂચના:

(૯) ભારત સરકાર અને જમીન ગ્રાન્ટ મેળવનારાઓ વચ્ચેના કોઈપણ કરાર હેઠળ ઉદ્ભવતા અધિકારો સિવાય, મહેસૂલ મુક્ત ધરાયેલી અથવા દાવો કરાયેલી જમીનો અંગે કલમ સિત્તેર, સિત્તેર અથવા એકસો ત્રીસમાં પૂરી પાડવામાં આવેલ અથવા ઉલ્લેખિત કોઈપણ બાબતો:

(૧૦) મહેસૂલ વસૂલાત સાથે જોડાયેલા અથવા તેમાંથી ઉદ્ભવતા દાવાઓ, અથવા મહેસૂલના બાકી રકમના કારણે અથવા આ અથવા અન્ય કોઈપણ કાયદા હેઠળ મહેસૂલ તરીકે વસૂલ કરી શકાય તેવી કોઈપણ રકમના કારણે:

(૧૧) છેતરપિંડી સિવાયના કોઈપણ આધાર પર, બાકી રકમ માટે વેચાણને બાજુ પર રાખવાના દાવાઓ:

(૧૨) એન્ટ્રીઓમાં સુધારા, કલમ એકસો વીસ, એકસો એકવીસ અને એકસો હેઠળ રેકોર્ડમાં સુધારા, બાવીસ:

(૧૩) કલમ એકસો છત્રીસ હેઠળ વિભાજન અને વિભાજનનો દાવો કરે છે, અને જમીનના તે વિભાગ હેઠળ અથવા મહેલના મહેસૂલના વિતરણ અથવા વિભાજન અંગેના પ્રશ્નો:

(૧૪) પટવારી, લંબદાર, સબ-લંબદાર અથવા મુકદ્દમની કચેરી સમક્ષ દાવા કરે છે, અથવા તેમાંથી બાકાત રહેવાથી થયેલી કોઈપણ ઇજાના સંદર્ભમાં, અથવા તેમની ફરજો બજાવવા માટે ફરજ પાડે છે:

(૧૫) આ કાયદા દ્વારા કોઈપણ મહેસૂલ અથવા સમાધાન અધિકારી પર લાદવામાં આવેલી કોઈપણ ફરજો બજાવવા માટે ફરજ પાડે છે.

ઉપરોક્ત તમામ કેસોમાં ન્યાયક્ષેત્ર ફક્ત મહેસૂલ અધિકારીઓ પાસે રહેશે.

૧૫૩. કયા ગામ-સેસનો દાવો છે.—મુખ્ય કમિશનર દ્વારા મંજૂર ન કરાયેલ અને સમાધાનમાં અથવા કલમ એકસો બત્રીસ, કલમ (h) હેઠળ નોંધાયેલ કોઈપણ ગામ-સેસની વસૂલાત માટે કોઈપણ સિવિલ અથવા રેવન્યુ કોર્ટમાં કોઈ દાવો ચાલી શકશે નહીં.

૧૫૪. સરકારની મિલકત તરીકે સીમાંકિત કરાયેલ પડતર જમીનના કિસ્સામાં વળતર માટેના દાવાઓની મર્યાદા.—જ્યારે પણ, આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં કરવામાં આવેલા કોઈપણ સમાધાનમાં, પડતર જમીનને સરકારની મિલકત તરીકે સીમાંકિત કરવામાં આવી હોય, ત્યારે આવી સીમાંકનની તારીખથી ત્રણ વર્ષ પૂરા થયા પછી કોઈપણ સિવિલ કોર્ટ દ્વારા આવી જમીન પર અથવા તેના સંબંધમાં કોઈપણ વ્યક્તિનો કોઈ દાવો સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.

૧૫૫. મહેસૂલ અને સમાધાન અધિકારીઓ દ્વારા જમીનના વેપાર અને ધારણ પર પ્રતિબંધ.—કોઈ મહેસૂલ અથવા સમાધાન અધિકારી, અને કોઈપણ મહેસૂલ અથવા સમાધાન કચેરીમાં કાર્યરત કોઈપણ વ્યક્તિ, મુખ્ય કમિશનરની સ્પષ્ટ પરવાનગી સિવાય,—

(a) જે જિલ્લામાં તેની નિમણૂક થઈ છે, અથવા જ્યાં તે કાર્યરત છે ત્યાં કોઈપણ વાણિજ્યિક વ્યવહારમાં, અથવા જમીનની ખરીદી અથવા ભાડે રાખવામાં, પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે વેપારમાં જોડાશે નહીં, અથવા કોઈપણ રીતે સંબંધિત રહેશે નહીં;

(b) કોઈપણ મિલકત, જે આવા જિલ્લામાં કોઈપણ મહેસૂલ અધિકારીના આદેશ દ્વારા વેચી શકાય છે, તે વ્યક્તિગત રીતે અથવા એજન્ટ દ્વારા, પોતાના નામે અથવા બીજાના નામે, અથવા સંયુક્ત રીતે અથવા અન્ય લોકો સાથે શેરમાં ખરીદી અથવા બોલી લગાવશે.

મુખ્ય કમિશનર, વિભાગોના કમિશનરો અથવા ડેપ્યુટી કમિશનરોને આ કલમમાં ઉલ્લેખિત પરવાનગી આપવાની સત્તા સોંપી શકે છે, જે કોઈપણ ચોક્કસ વર્ગના અધિકારીઓના કિસ્સામાં આપવામાં આવી છે.

આ કલમમાં કંઈપણ કોઈપણ વ્યક્તિને ભારતીય કંપની અધિનિયમ, 1866 હેઠળ સમાવિષ્ટ કંપનીના સભ્ય બનવાથી અટકાવતું માનવામાં આવશે નહીં.

156. જ્યારે મહેલનું સંચાલન અથવા ખેતી કરવામાં આવે છે, અથવા કલમ 98 અથવા 103 હેઠળ ઘોષણા પર, ડેપ્યુટી કમિશનરને ચૂકવવાપાત્ર ભાડું. માલિકને નિયત તારીખની અપેક્ષાએ ચુકવણી.—જ્યારે કોઈપણ મહેલનું સંચાલન અથવા ખેતીમાં કલમ સત્તાવન અથવા અઠ્ઠાવન હેઠળ ભાડે આપવામાં આવે છે, અથવા જ્યારે કલમ 98 અને 13 માં ઉલ્લેખિત ઘોષણાઓમાંથી કોઈ એક કરવામાં આવે છે, ત્યારે ઉપરોક્ત કોઈપણ કલમમાં ઉલ્લેખિત મહેલ, શેર અથવા જમીનના સંદર્ભમાં માલિકને બાકી રહેલી બધી રકમ ફક્ત ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા સેટલમેન્ટ-ઓફિસર, તેના એજન્ટ અથવા પટેદારને ચૂકવવાપાત્ર રહેશે; અને આવા માલિકને આવી ચુકવણી માટે સામાન્ય સમયગાળાની અપેક્ષાએ કરવામાં આવેલ કોઈપણ ચુકવણી, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા સેટલમેન્ટ-અધિકારીની મંજૂરી વિના, ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા સેટલમેન્ટ-અધિકારી, તેના એજન્ટ અથવા પટેદારના ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે નહીં.

157. ખેડૂતો દ્વારા બાકી રકમની વસૂલાત.—જ્યારે આ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ કોઈપણ જમીન ખેતીમાં ભાડે આપવામાં આવી હોય, ત્યારે આવી જમીનના સંદર્ભમાં ખેડૂત પાસેથી બાકી રકમની કોઈપણ આવક તેની પાસેથી અથવા તેના જામીનદાર પાસેથી સીધી સરકારને ચૂકવવાપાત્ર બાકી રકમ તરીકે વસૂલ કરી શકાય છે.

158. કાયદો અમલમાં આવે ત્યારે બાકી રકમની વસૂલાત; અને કાયદા હેઠળ ચૂકવવાપાત્ર નાણાં.—આ અધિનિયમ અમલમાં આવે ત્યારે બાકી રહેતી બધી જમીન-મહેસૂલ, અને આ અધિનિયમ હેઠળ સરકારના અધિકારીને ચૂકવવાપાત્ર અથવા વસૂલ કરી શકાય તેવા તમામ દંડ અથવા અન્ય નાણાં, જેમની પાસેથી તેઓ ચૂકવવાપાત્ર છે તેમની પાસેથી અને જો આવી વ્યક્તિઓમાંથી કોઈ હોય તો જામીનદારો પાસેથી વસૂલ કરવામાં આવશે, જેમ કે આવી જમીન-મહેસૂલ, દંડ અથવા નાણાં આ અધિનિયમ હેઠળ સરકારને સીધી ચૂકવવાપાત્ર બાકી રહેતી હોય તેવી વ્યક્તિઓ અને તેમના જામીનદારો દ્વારા.

159. મહેસૂલ વસૂલાત માટેની ભૂતકાળની કાર્યવાહી કાયદેસર.—જમીન-મહેસૂલની વસૂલાત અથવા તેના બાકી રહેતી રકમની વસૂલાત માટે આ અધિનિયમ અમલમાં આવે તે પહેલાં લેવામાં આવેલી બધી કાર્યવાહી કાયદા અનુસાર કરવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવશે.

૧૬૦. મુખ્ય કમિશનર વ્યક્તિઓને નામ દ્વારા સશક્ત બનાવી શકે છે, અથવા વર્ગોને સત્તા આપી શકે છે.—આ કાયદા હેઠળ સત્તાઓ આપવામાં મુખ્ય કમિશનર વ્યક્તિઓને નામ દ્વારા અથવા વર્ગોના અધિકારીઓને સામાન્ય રીતે તેમના સત્તાવાર પદવીઓ દ્વારા સશક્ત બનાવી શકે છે.

૧૬૧. મુખ્ય કમિશનર ઓર્ડર બદલી અથવા રદ કરી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર આ કાયદા હેઠળ સત્તાઓ આપતા કોઈપણ ઓર્ડર બદલી અથવા રદ કરી શકે છે.

૧૬૨. મુખ્ય કમિશનર નિયમો બનાવી શકે છે અને તેના ભંગ બદલ દંડ લાદી શકે છે.—મુખ્ય કમિશનર, ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલની પૂર્વ મંજૂરી સાથે, આ કાયદાની જોગવાઈઓનું પાલન કરવા માટે નિયમો બનાવી શકે છે, અને આવા કોઈપણ નિયમના ભંગ માટે, અથવા આ કાયદા હેઠળ તેમના દ્વારા બનાવેલા અન્ય કોઈપણ નિયમના ભંગ માટે, બેસો રૂપિયા સુધીનો દંડ અથવા, જ્યારે આવા ભંગ સતત ભંગ હોય, ત્યારે આવા ભંગ ચાલુ રહે તે દિવસ માટે પચાસ રૂપિયા સુધીનો દંડ લાદી શકે છે.

આ કાયદા દ્વારા મુખ્ય કમિશનરને આપવામાં આવેલા નિયમો બનાવવાની બધી સત્તાઓનો ઉપયોગ ગવર્નર જનરલ ઇન કાઉન્સિલના નિયંત્રણને આધીન રહેશે, અને સમયાંતરે જરૂર પડે ત્યારે તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

આ કાયદા હેઠળ મુખ્ય કમિશનર દ્વારા બનાવવામાં આવેલ કોઈપણ નિયમ સ્થાનિક સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત ન થાય ત્યાં સુધી અમલમાં આવશે નહીં.

આવા બધા નિયમો, જ્યારે પ્રકાશિત થાય છે, ત્યારે કાયદાનું બળ ધરાવશે.

__________

સમયપત્રક.

(વિભાગ 2 જુઓ.)

રદ કરાયેલા કાયદા.