અનુક્રમણિકા (Contents)

• વિભાગોની વ્યવસ્થા
• પ્રકરણ I
• પ્રારંભિક
• વિભાગો
• પ્રકરણ II
• પ્રકરણ IV
• પ્રકરણ V
• પ્રકરણ VI
• પ્રકરણ VII
• પ્રકરણ VIII
• પ્રકરણ નવમો
• પ્રકરણ X
• ૧. ટૂંકું શીર્ષક અને શરૂઆત
• 2. વ્યાખ્યાઓ
• ૩. આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિઓ
• 4. દળનું બંધારણ
• 6. નોંધણી
• 7. ભારતની બહાર સેવા માટે જવાબદારી
• 8. પદ પરથી રાજીનામું અને ખસી જવું
• 9. કાયદા હેઠળ સેવાનો સમયગાળો
• 10. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સેવાની સમાપ્તિ
• ૧૧. મહાનિર્દેશક અને અન્ય અધિકારીઓ દ્વારા બરતરફી, છટણી દૂર કરવી
• ૧૨. સેવા સમાપ્તિનું પ્રમાણપત્ર
• ૧૩. સંગઠન બનાવવાના અધિકાર, વાણી સ્વાતંત્ર્ય, વગેરે સંબંધિત પ્રતિબંધો
• પ્રકરણ III
• ૧૪. દુશ્મન સંબંધિત ગુનાઓ અને મૃત્યુદંડની સજા
• ૧૫. દુશ્મનના સંબંધમાં ગુનાઓ અને મૃત્યુદંડની સજાપાત્ર નથી
• ૧૬. સક્રિય ફરજ પર અન્ય સમય કરતાં વધુ ગંભીર સજાપાત્ર ગુનાઓ
• ૧૭. બળવો
• 18. સેવા છોડી દેવા અને સેવા છોડી દેવાનું મદદ કરવી
• ૧૯. રજા વિના ગેરહાજરી
• 20. ઉપરી અધિકારીઓ પર પ્રહાર કરવો અથવા ધમકી આપવી
• ૨૧. ઉપરી અધિકારીનો અનાદર
• 22. આજ્ઞાભંગ અને અવરોધ
• 23. નોંધણી અંગે ખોટા જવાબો
• 24. અપમાનજનક વર્તણૂકના ચોક્કસ સ્વરૂપો
• ૨૫. ગૌણ વ્યક્તિ સાથે દુર્વ્યવહાર કરવો
• 26. નશો
• 27. કસ્ટડીમાં રહેલા વ્યક્તિને ભાગી જવાની પરવાનગી આપવી
• 28. ધરપકડ અથવા કેદના સંબંધમાં અનિયમિતતા
• 29. કસ્ટડીમાંથી ભાગી જવું
• 30. મિલકતના સંદર્ભમાં ગુના
• ૩૧. છેડતી અને ભ્રષ્ટાચાર
• 32. સાધનોનો નાશ કરવો
• ૩૩. મિલકતને નુકસાન
• ૩૪. ખોટા આરોપો
• 35. સત્તાવાર દસ્તાવેજો અને ખોટી ઘોષણાઓ ખોટી બનાવવી
• 36. ખાલી સહી કરવી અને રિપોર્ટ કરવામાં નિષ્ફળતા
• ૩૭. સુરક્ષા દળ કોર્ટને લગતા ગુનાઓ
• ૩૮. ખોટા પુરાવા
• ૩૯. પગારની ગેરકાયદેસર અટકાયત
• 40. સુવ્યવસ્થા અને શિસ્તનું ઉલ્લંઘન
• ૪૧. વિવિધ ગુનાઓ
• 42. પ્રયાસ
• 43. આચરવામાં આવેલા ગુનાઓનું ઉશ્કેરણી
• 44. મૃત્યુદંડની સજા પામેલા અને ન કરાયેલા ગુનાઓનું ઉશ્કેરણી
• 45. કેદની સજા પામેલા અને ન કરાયેલા ગુનાઓનું ઉશ્કેરણી
• ૪૬. નાગરિક ગુનાઓ
• 47. સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા સુનાવણીપાત્ર ન હોય તેવા નાગરિક ગુનાઓ
• 48. સુરક્ષા દળ અદાલતો દ્વારા આપવામાં આવતી સજાઓ
• ૪૯. સુરક્ષા દળ અદાલતો દ્વારા આપવામાં આવતી વૈકલ્પિક સજાઓ
• 50. સજાઓનું સંયોજન
• 51. સક્રિય ફરજ પર દોષિત ઠરેલા વ્યક્તિની દળમાં અટકાયત
• 52. સુરક્ષા દળ અદાલતો સિવાય અન્ય સજાઓ
• 53. નાની સજાઓ
• ૫૪. કલમ ૫૩ હેઠળ સજાની મર્યાદા
• ૫૬. સામૂહિક દંડ
• ૫૭. ગુનેગારોની કસ્ટડી
• ૫૮. અટકાયત અંગે કમાન્ડન્ટની ફરજ
• 59. કમિટલ અને ટ્રાયલ વચ્ચેનો અંતરાલ
• 60. નાગરિક સત્તાવાળાઓ દ્વારા ધરપકડ
• 61. તરછોડનારાઓની ધરપકડ
• 62. રજા વગર ગેરહાજરીની તપાસ
• 63. ફોર્સ પોલીસ અધિકારીઓ
• 64. સુરક્ષા દળ અદાલતોના પ્રકારો
• 65. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવાની સત્તા
• 66. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટને બોલાવવાની સત્તા
• 67. કલમ 65 અને 66 હેઠળ જારી કરાયેલા વોરંટની સામગ્રી
• 68. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની રચના
• 69. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની રચના
• 70. સારાંશ સુરક્ષા દળ કોર્ટ
• 71. સુરક્ષા દળ કોર્ટનું વિસર્જન
• 72. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તાઓ
• 73. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તાઓ
• 74. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તાઓ
• 75. બીજી ટ્રાયલ પર પ્રતિબંધ
• 76. અમુક કિસ્સાઓમાં દેશનિકાલના ગુના માટે ટ્રાયલ માટે મર્યાદાનો સમયગાળો
• 77. આ કાયદાને આધીન ન રહે તેવા ગુનેગારનો કેસ વગેરે
• ૭૮. સજા દરમિયાન કાયદાનો ઉપયોગ
• 79. ટ્રાયલનું સ્થળ
• 80. ફોજદારી અદાલત અને સુરક્ષા દળ કોર્ટ વચ્ચે પસંદગી
• 81. ફોજદારી અદાલતને ગુનેગારને સોંપવાનો આદેશ આપવાની સત્તા
• 82. પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર
• 83. કાયદા અધિકારીઓ
• 84. પડકારો
• 85. સભ્ય, કાયદા અધિકારી અને સાક્ષીના શપથ
• 86. સભ્યો દ્વારા મતદાન
• 87. પુરાવા અંગે સામાન્ય નિયમ
• 88. ન્યાયિક નોટિસ
• 89. સાક્ષીઓને સમન્સ મોકલવા
• 90. ઉત્પાદનમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવેલા દસ્તાવેજો
• ૯૧. સાક્ષીઓની તપાસ માટે કમિશન
• ૯૨. કમિશન પર સાક્ષીની તપાસ
• 93. ગુનાનો દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો નથી
• ૯૪. સહીઓ અંગેની ધારણા
• 95. નોંધણી પત્ર
• 96. ચોક્કસ દસ્તાવેજો અંગેની ધારણા
• ૯૭. આરોપી દ્વારા સરકારી અધિકારીને સંદર્ભ
• 98. અગાઉની સજા અને સામાન્ય પાત્રના પુરાવા
• 99. આરોપીની પાગલપન
• ૧૦૦. ટ્રાયલ માટે પાગલ આરોપીની અનુગામી યોગ્યતા
• ૧૦૧. કલમ ૧૦૦ હેઠળના આદેશોનું કેન્દ્ર સરકારને ટ્રાન્સમિશન
• ૧૦૨. પાગલ આરોપીની મુક્તિ
• ૧૦૩. પાગલ આરોપીને સંબંધીઓને સોંપવો
• ૧૦૪. ટ્રાયલ બાકી રહેલી મિલકતની કસ્ટડી અને નિકાલ માટેનો આદેશ
• ૧૦૫. જે મિલકત અંગે ગુનો થયો હોય તેના નિકાલ માટેનો આદેશ
• ના અર્થમાં ન્યાયિક કાર્યવાહી માનવામાં આવશે. ૧૦૬. આ કાયદા હેઠળની કાર્યવાહીના સંબંધમાં સુરક્ષા દળ કોર્ટ
• ૧૦૭. પુષ્ટિ ન થાય ત્યાં સુધી, તારણો અને સજા માન્ય નથી
• ૧૦૮. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના નિર્ણય અને સજાને સમર્થન આપવાની સત્તા
• ૧૦૯. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના નિર્ણય અને સજાને સમર્થન આપવાની સત્તા
• 110. પુષ્ટિકર્તા સત્તાવાળાની સત્તાઓની મર્યાદા
• 111. સજા ઘટાડવા, માફ કરવા અથવા ઘટાડવા માટે સત્તાવાળાની પુષ્ટિ કરવાની શક્તિ
• ૧૧૨. વહાણ પર તારણો અને વાક્યોની પુષ્ટિ
• ૧૧૩. શોધ અથવા સજાનું પુનરાવર્તન
• ૧૧૪. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટનો નિર્ણય અને સજા
• ૧૧૫. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની કાર્યવાહીનું પ્રસારણ
• ૧૧૬. અમુક કેસોમાં તારણો અથવા સજામાં ફેરફાર
• ૧૧૭. સુરક્ષા દળ અદાલતના આદેશ, ચુકાદો અથવા સજા સામે ઉપાય
• ૧૧૮. કાર્યવાહી રદ
• ૧૧૯. મૃત્યુદંડની સજાનું સ્વરૂપ
• 120. કેદની સજાની શરૂઆત
• 121. કેદની સજાનો અમલ
• ૧૨૨. ગુનેગારની કામચલાઉ કસ્ટડી
• ૧૨૩. ખાસ કેસોમાં કેદની સજાનો અમલ
• ૧૨૪. કેદીનું સ્થળથી સ્થળે પરિવહન
• ૧૨૫. જેલ અધિકારીઓને ચોક્કસ આદેશોનો સંદેશ
• ૧૨૬. દંડની સજાનો અમલ
• ૧૨૭. ઓર્ડર અથવા વોરંટમાં અનૌપચારિકતા અથવા ભૂલ
• ૧૨૮. માફી અને માફી
• ૧૨૯. શરતી માફી રદ કરવી, પેરોલ પર મુક્તિ અથવા માફી
• ૧૩૦. કેદની સજાનું સસ્પેન્શન
• ૧૩૧. સસ્પેન્શન માટે બાકી રહેલા આદેશો
• ૧૩૨. સસ્પેન્શન પર મુક્તિ
• ૧૩૩. સસ્પેન્શનના સમયગાળાની ગણતરી
• ૧૩૪. સસ્પેન્શન પછીનો આદેશ
• ૧૩૫. સસ્પેન્શન પછી કેસનો પુનર્વિચાર
• ૧૩૬. સસ્પેન્શન પછી નવી સજા
• ૧૩૭. સસ્પેન્શનની સત્તાનો અવકાશ
• ૧૩૮. બરતરફી પર સસ્પેન્શન અને માફીની અસર
• ૧૩૯. દળના સભ્યોને સોંપી શકાય તેવી અને લાદવામાં આવી શકે તેવી સત્તાઓ અને ફરજો
• 140. દળના સભ્યોના કૃત્યો માટે રક્ષણ
• ૧૪૧. નિયમો બનાવવાની સત્તા
• ૧૪૨. હાલના સરહદ સુરક્ષા દળ અંગેની જોગવાઈઓ

બોર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સ એક્ટ, ૧૯૬૮

___________

વિભાગોની વ્યવસ્થા

____________

પ્રકરણ I

પ્રારંભિક

વિભાગો

૧. ટૂંકું શીર્ષક અને શરૂઆત.

2. વ્યાખ્યાઓ.

૩. આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિઓ.

પ્રકરણ II

દળનું બંધારણ અને દળના સભ્યોની સેવાની શરતો

૪. દળનું બંધારણ.

૫. નિયંત્રણ, દિશા.

૬. નોંધણી.

૭. ભારતની બહાર સેવા માટેની જવાબદારી.

૮. રાજીનામું અને પદ પરથી ખસી જવું.

9. કાયદા હેઠળ સેવાનો સમયગાળો.

૧૦. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સેવા સમાપ્તિ.

૧૧. મહાનિર્દેશક અને અન્ય અધિકારીઓ દ્વારા બરતરફી, દૂર કરવા અથવા ઘટાડો. ૧૨. સેવા સમાપ્તિનું પ્રમાણપત્ર.

૧૩. સંગઠન બનાવવાના અધિકાર, વાણી સ્વાતંત્ર્ય, વગેરે અંગેના નિયંત્રણો. પ્રકરણ III

ગુનાઓ

૧૪. દુશ્મનના સંબંધમાં ગુનાઓ અને મૃત્યુદંડની સજા.

૧૫. દુશ્મનના સંબંધમાં ગુનાઓ અને મૃત્યુદંડની સજાપાત્ર નથી.

૧૬. અન્ય સમય કરતાં સક્રિય ફરજ પર વધુ ગંભીર સજાપાત્ર ગુનાઓ.

૧૭. બળવો.

૧૮. ત્યાગ અને સહાયક ત્યાગ.

૧૯. રજા વગર ગેરહાજરી.

૨૦. ઉપરી અધિકારીઓ પર પ્રહાર કરવો અથવા ધમકાવવો.

૨૧. ઉપરી અધિકારીનો અનાદર.

22. આજ્ઞાભંગ અને અવરોધ.

૨૩. નોંધણી પર ખોટા જવાબો.

૨૪. અપમાનજનક આચરણના અમુક સ્વરૂપો.

૨૫. ગૌણ અધિકારી સાથે દુર્વ્યવહાર કરવો.

26. નશો.

૨૭. કસ્ટડીમાં રહેલા વ્યક્તિને ભાગી જવાની પરવાનગી આપવી.

૨૮. ધરપકડ અથવા કેદના સંબંધમાં અનિયમિતતા.

29. કસ્ટડીમાંથી ભાગી જવું.

૩૦. મિલકતના સંદર્ભમાં ગુનાઓ

૩૧. છેડતી અને ભ્રષ્ટાચાર.

૩૨. સાધનોનો નાશ કરવો.

વિભાગો

૩૩. મિલકતને નુકસાન.

૩૪. ખોટા આરોપો.

૩૫. સત્તાવાર દસ્તાવેજો અને ખોટી ઘોષણાઓ ખોટી બનાવવી.

૩૬. ખાલી સહી કરવી અને જાણ કરવામાં નિષ્ફળતા.

૩૭. સુરક્ષા દળ કોર્ટને લગતા ગુનાઓ.

૩૮. ખોટા પુરાવા.

૩૯. પગારની ગેરકાયદેસર અટકાયત.

40. સુવ્યવસ્થા અને શિસ્તનું ઉલ્લંઘન.

૪૧. વિવિધ ગુનાઓ.

42. પ્રયાસ.

૪૩. કરવામાં આવેલા ગુનાઓમાં ઉશ્કેરણી.

૪૪. મૃત્યુદંડની સજાપાત્ર અને ન કરાયેલા ગુનાઓમાં ઉશ્કેરણી.

૪૫. કેદની સજાપાત્ર અને ન કરેલા ગુનાઓમાં ઉશ્કેરણી.

૪૬. નાગરિક ગુનાઓ.

૪૭. સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા સુનાવણીપાત્ર ન હોય તેવા નાગરિક ગુનાઓ.

પ્રકરણ IV

સજાઓ

૪૮. સુરક્ષા દળ અદાલતો દ્વારા આપવામાં આવતી સજાઓ.

૪૯. સુરક્ષા દળ અદાલતો દ્વારા આપવામાં આવતી વૈકલ્પિક સજાઓ.

૫૦. સજાઓનું સંયોજન.

૫૧. સક્રિય ફરજ પર દોષિત ઠરેલા વ્યક્તિની દળમાં જાળવણી.

૫૨. સુરક્ષા દળ અદાલતો સિવાયની સજાઓ.

૫૩. નાની સજાઓ.

૫૪. કલમ ૫૩ હેઠળ સજાની મર્યાદા.

૫૫. નાયબ નિરીક્ષક-જનરલ અને અન્ય લોકો દ્વારા ગૌણ અધિકારીઓના હોદ્દા અને તેનાથી નીચેના હોદ્દા પરના વ્યક્તિઓને સજા.

૫૬. સામૂહિક દંડ.

પ્રકરણ V

ટ્રાયલ પહેલાં ધરપકડ અને કાર્યવાહી

૫૭. ગુનેગારોની કસ્ટડી.

૫૮. અટકાયતના સંદર્ભમાં કમાન્ડન્ટની ફરજ.

૫૯. કમિટલ અને ટ્રાયલ વચ્ચેનો અંતરાલ.

૬૦. નાગરિક અધિકારીઓ દ્વારા ધરપકડ.

૬૧. તરછોડનારાઓની ધરપકડ.

૬૨. રજા વિના ગેરહાજરીની તપાસ.

૬૩. પોલીસ અધિકારીઓને ફરજ પાડવી.

પ્રકરણ VI

સુરક્ષા દળ અદાલતો

64. સુરક્ષા દળ અદાલતોના પ્રકારો.

65. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવાની સત્તા.

66. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવાની સત્તા.

67. કલમ 65 અને 66 હેઠળ જારી કરાયેલ વોરંટની સામગ્રી.

68. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની રચના.

વિભાગો

69. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની રચના.

70. સારાંશ સુરક્ષા દળ કોર્ટ.

71. સુરક્ષા દળ કોર્ટનું વિસર્જન.

72. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તા.

73. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તાઓ.

74. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તાઓ.

75. બીજી ટ્રાયલ પર પ્રતિબંધ.

76. ચોક્કસ કેસોમાં ત્યજી દેવાના ગુના માટે ટ્રાયલ માટે મર્યાદાનો સમયગાળો. 77. આ કાયદાને આધીન ન રહે તેવા ગુનેગારની ટ્રાયલ, વગેરે. 78. સજાની મુદત દરમિયાન કાયદાનો ઉપયોગ.

79. ટ્રાયલનું સ્થળ.

80. ફોજદારી અદાલત અને સુરક્ષા દળ કોર્ટ વચ્ચે પસંદગી. 81. ગુનેગારને ડિલિવરીની ફરજ પાડવાની ફોજદારી અદાલતની સત્તા.

પ્રકરણ VII

સુરક્ષા દળ અદાલતોની કાર્યવાહી

82. પ્રમુખ અધિકારી.

83. કાયદા અધિકારીઓ.

84. પડકારો.

85. સભ્ય, કાયદા અધિકારી અને સાક્ષીના શપથ.

86. સભ્યો દ્વારા મતદાન.

87. પુરાવા અંગે સામાન્ય નિયમ.

88. ન્યાયિક નોટિસ.

89. સાક્ષીઓને સમન્સ પાઠવવા.

90. દસ્તાવેજો રજૂ કરવાથી મુક્તિ.

91. સાક્ષીઓની તપાસ માટે કમિશન.

92. કમિશન પર સાક્ષીની તપાસ.

93. ગુનાનો આરોપ મૂકાયો નથી.

94. સહીઓ અંગે અનુમાન.

95. નોંધણી પત્ર.

96. ચોક્કસ દસ્તાવેજો અંગે અનુમાન.

97. આરોપી દ્વારા સરકારી અધિકારીને સંદર્ભ.

98. અગાઉની સજા અને સામાન્ય પાત્રના પુરાવા.

99. આરોપીની પાગલપન.

100. ટ્રાયલ માટે પાગલ આરોપીની અનુગામી યોગ્યતા.

101. કલમ 100 હેઠળના આદેશોનું કેન્દ્ર સરકારને ટ્રાન્સમિશન. 102. પાગલ આરોપીની મુક્તિ.

103. પાગલ આરોપીને સંબંધીઓને સોંપણી.

104. ટ્રાયલ બાકી રહેલી મિલકતની કસ્ટડી અને નિકાલ માટેનો આદેશ. 105. જે ગુના અંગે ગુનો કરવામાં આવ્યો છે તેના નિકાલ માટેનો આદેશ. ૧૦૬. આ કાયદા હેઠળની કાર્યવાહીના સંબંધમાં સુરક્ષા દળ કોર્ટની સત્તાઓ.

પ્રકરણ VIII

પુષ્ટિ અને સુધારો

૧૦૭. પુષ્ટિ ન થાય ત્યાં સુધી, શોધ અને સજા માન્ય નથી.

૧૦૮. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની શોધ અને સજાની પુષ્ટિ કરવાની સત્તા.

વિભાગો

૧૦૯. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના નિર્ણય અને સજાને સમર્થન આપવાની સત્તા. ૧૧૦. પુષ્ટિ આપતી સત્તાની સત્તાઓની મર્યાદા.

૧૧૧. સજા ઘટાડવા, માફ કરવા અથવા ઘટાડવા માટે સત્તાને પુષ્ટિ આપવાની સત્તા. ૧૧૨. વહાણ પર તારણો અને સજાઓની પુષ્ટિ.

૧૧૩. સજા શોધવાનું પુનરાવર્તન.

114. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની શોધ અને સજા.

૧૧૫. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની કાર્યવાહીનું પ્રસારણ. ૧૧૬. ચોક્કસ કેસોમાં નિર્ણય અથવા સજામાં ફેરફાર.

૧૧૭. સુરક્ષા દળ અદાલતોના આદેશ, તારણો અથવા સજા સામે ઉપાય. ૧૧૮. કાર્યવાહી રદ કરવી.

પ્રકરણ નવમો

સજાનો અમલ, માફી, માફી, વગેરે.

૧૧૯. મૃત્યુદંડની સજાનું સ્વરૂપ.

૧૨૦. કેદની સજાની શરૂઆત.

૧૨૧. કેદની સજાનો અમલ.

કલમ ૧૨૧A. કેદની સજા સામે વળતર આપનાર વ્યક્તિ દ્વારા પસાર કરાયેલ કસ્ટડીનો સમયગાળો. ૧૨૨. ગુનેગારની કામચલાઉ કસ્ટડી.

૧૨૩. ખાસ કેસોમાં કેદની સજાનો અમલ.

૧૨૪. કેદીને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ જવામાં આવે છે.

૧૨૫. જેલ અધિકારીઓને ચોક્કસ આદેશોનો સંદેશ મોકલવો.

૧૨૬. દંડની સજાનો અમલ.

૧૨૭. ઓર્ડર અથવા વોરંટમાં અનૌપચારિકતા અથવા ભૂલ.

૧૨૮. ક્ષમા અને માફી.

૧૨૯. શરતી માફી રદ કરવી, પેરોલ પર મુક્તિ અથવા માફી. ૧૩૦. કેદની સજાનું સસ્પેન્શન.

૧૩૧. સસ્પેન્શન બાકી રહેલા ઓર્ડર.

૧૩૨. સસ્પેન્શન પર મુક્તિ.

૧૩૩. સસ્પેન્શનના સમયગાળાની ગણતરી.

૧૩૪. સસ્પેન્શન પછીનો ઓર્ડર.

૧૩૫. સસ્પેન્શન પછી કેસનું પુનર્વિચારણા.

૧૩૬. સસ્પેન્શન પછી નવી સજા.

૧૩૭. સસ્પેન્શનની શક્તિનો અવકાશ.

૧૩૮. બરતરફી પર સસ્પેન્શન અને માફીની અસર.

પ્રકરણ X

વિવિધ

૧૩૯. દળના સભ્યોને સોંપી શકાય તેવી અને લાદી શકાય તેવી સત્તાઓ અને ફરજો. ૧૪૦. દળના સભ્યોના કાર્યો માટે રક્ષણ.

૧૪૧. નિયમો બનાવવાની સત્તા.

૧૪૨. હાલના સરહદ સુરક્ષા દળ અંગેની જોગવાઈઓ.

બોર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સ એક્ટ, ૧૯૬૮

૧૯૬૮નો કાયદો નં. ૪૭

[૨ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૬૮.]

ભારતની સરહદોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા અને તેની સાથે સંકળાયેલી બાબતો માટે સંઘના સશસ્ત્ર દળના બંધારણ અને નિયમન માટે જોગવાઈ કરતો અધિનિયમ.

ભારતીય પ્રજાસત્તાકના ઓગણીસમા વર્ષમાં સંસદ દ્વારા નીચે મુજબ કાયદો ઘડવામાં આવ્યો:— પ્રકરણ I

પ્રારંભિક

૧. ટૂંકું શીર્ષક અને શરૂઆત.—(૧) આ કાયદાને બોર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સ એક્ટ, ૧૯૬૮ કહી શકાય.

(૨) તે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિયુક્ત કરે તે તારીખથી અમલમાં આવશે.

૨. વ્યાખ્યાઓ.—(૧) આ કાયદામાં, જ્યાં સુધી સંદર્ભ અન્યથા જરૂરી ન હોય,—

(a) "સક્રિય ફરજ", આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિના સંબંધમાં, તે સમયગાળા દરમિયાન દળના સભ્ય તરીકેની કોઈપણ ફરજનો અર્થ થાય છે જેમાં આવી વ્યક્તિ દળના એકમ સાથે જોડાયેલી હોય અથવા તેનો ભાગ બને છે-

(i) જે દુશ્મન સામેની કાર્યવાહીમાં રોકાયેલ છે, અથવા

(ii) જે ભારતની સરહદો પર કોઈ ધરણા પર કાર્યરત હોય અથવા પેટ્રોલિંગ અથવા અન્ય રક્ષક ફરજ પર રોકાયેલ હોય,

અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા સક્રિય ફરજના સમયગાળા તરીકે જાહેર કરાયેલ કોઈપણ સમયગાળા દરમિયાન આવી વ્યક્તિ દ્વારા ફરજનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ અથવા વ્યક્તિઓનો વર્ગ સેવા આપી શકે તેવા કોઈપણ ક્ષેત્રના સંદર્ભમાં;

(b) "બટાલિયન" એટલે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા બટાલિયન તરીકે રચાયેલ દળનું એકમ;

(c) "મુખ્ય કાયદા અધિકારી" અને "કાયદા અધિકારી" એટલે અનુક્રમે, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિયુક્ત દળના મુખ્ય કાયદા અધિકારી અને કાયદા અધિકારી;

(d) "નાગરિક ગુનો" એટલે એવો ગુનો જે ફોજદારી અદાલત દ્વારા સુનાવણીપાત્ર હોય;

(e) “નાગરિક જેલ” એટલે જેલ અધિનિયમ, ૧૮૯૪ (૧૮૯૪નો ૯) અથવા હાલ અમલમાં રહેલા અન્ય કોઈપણ કાયદા હેઠળ કોઈપણ ગુનેગાર કેદીની અટકાયત માટે ઉપયોગમાં લેવાતી કોઈપણ જેલ અથવા સ્થળ;

(f) “કમાન્ડન્ટ”, જ્યારે આ કાયદાની કોઈપણ જોગવાઈમાં દળના કોઈપણ એકમના સંદર્ભમાં વપરાય છે, ત્યારે તેનો અર્થ તે અધિકારી થાય છે જેની ફરજ નિયમો હેઠળ તે એકમના સંદર્ભમાં, તે જોગવાઈમાં ઉલ્લેખિત વર્ણનના બાબતોના સંદર્ભમાં કમાન્ડન્ટના કાર્યોનું પાલન કરવાની છે;

(g) “ફોજદારી અદાલત” એટલે ભારતના કોઈપણ ભાગમાં સામાન્ય ફોજદારી ન્યાયની અદાલત;

(h) “ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ” એટલે કલમ ૫ હેઠળ નિયુક્ત દળના ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ;

(i) “ડાયરેક્ટર-જનરલ” એટલે કલમ ૫ હેઠળ નિયુક્ત દળના ડાયરેક્ટર-જનરલ;

(j) “દુશ્મન” માં બધા સશસ્ત્ર બળવાખોરો, સશસ્ત્ર બળવાખોરો, સશસ્ત્ર તોફાનીઓ, ચાંચિયાઓ અને શસ્ત્રધારી કોઈપણ વ્યક્તિનો સમાવેશ થાય છે જેમની સામે કાર્યવાહી કરવાની આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિની ફરજ છે;

(k) “નોંધાયેલ વ્યક્તિ” એટલે આ કાયદા હેઠળ નોંધાયેલ અધિકારી અથવા અન્ય વ્યક્તિ; (l) “ફોર્સ” એટલે સરહદ સુરક્ષા દળ;

(m) “ફોર્સ કસ્ટડી” એટલે નિયમો અનુસાર દળના સભ્યની ધરપકડ અથવા કેદ;

1. 1લી માર્ચ, 1969, સૂચના નં. S.O. 732(E), તારીખ 20મી ફેબ્રુઆરી, 1969, ભારતનું ગેઝેટ, અસાધારણ, ભાગ II, કલમ 3(ii) જુઓ.

(n) “ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ” એટલે કલમ 5 હેઠળ નિયુક્ત દળના ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ; (o) "દળના સભ્ય" નો અર્થ અધિકારી, ગૌણ અધિકારી, અંડર-ઓફિસર અથવા અન્ય નોંધાયેલ વ્યક્તિ થાય છે;

(p) "સૂચના" નો અર્થ સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયેલ જાહેરનામું થાય છે;

(q) "ગુનો" નો અર્થ આ કાયદા હેઠળ સજાપાત્ર કોઈપણ કૃત્ય અથવા ચૂક છે અને તેમાં નાગરિક ગુનો શામેલ છે;

(r) "અધિકારી" નો અર્થ દળના અધિકારી તરીકે નિયુક્ત અથવા પગારદાર વ્યક્તિ છે, પરંતુ તેમાં ગૌણ અધિકારી અથવા અંડર-ઓફિસરનો સમાવેશ થતો નથી;

(s) "નિર્ધારિત" નો અર્થ આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત છે;

(t) "નિયમ" નો અર્થ આ કાયદા હેઠળ બનાવેલ નિયમ થાય છે;

(u) "સુરક્ષા દળ કોર્ટ" નો અર્થ કલમ 64 માં ઉલ્લેખિત કોર્ટ છે;

(v) “ગૌણ અધિકારી” એટલે દળના સુબેદાર-મેજર, સુબેદાર અથવા સબ-ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે નિયુક્ત અથવા પગારદાર વ્યક્તિ;

(w) “ઉચ્ચ અધિકારી”, જ્યારે આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિના સંબંધમાં વપરાય છે, ત્યારે તેનો અર્થ થાય છે- (i) દળનો કોઈપણ સભ્ય જેના આદેશ હેઠળ આવી વ્યક્તિ હાલમાં નિયમો અનુસાર આધીન છે;

(ii) ઉચ્ચ કક્ષાનો અથવા વર્ગનો અથવા તે જ વર્ગમાં ઉચ્ચ કક્ષાનો કોઈપણ અધિકારી;

અને જ્યારે આવી વ્યક્તિ અધિકારી, ગૌણ અધિકારી અથવા ઉચ્ચ કક્ષા, વર્ગ અથવા ગ્રેડનો ગૌણ અધિકારી ન હોય ત્યારે તેનો સમાવેશ થાય છે:

(x) “અંડર-ઓફિસર” એટલે દળનો હેડ કોન્સ્ટેબલ, નાયક અને લાન્સ નાયક;

(y) આ કાયદામાં વપરાયેલા અને વ્યાખ્યાયિત ન હોય તેવા પરંતુ ભારતીય દંડ સંહિતા (૧૮૬૦નો ૪૫) માં વ્યાખ્યાયિત કરાયેલા બધા શબ્દો અને અભિવ્યક્તિઓનો અર્થ તે સંહિતામાં તેમને સોંપેલ અર્થ હશે.

(૨) આ કાયદામાં, જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યમાં અમલમાં ન હોય તેવા કોઈપણ કાયદાના સંદર્ભોનો અર્થ તે રાજ્યમાં અમલમાં રહેલા અનુરૂપ કાયદાના સંદર્ભો તરીકે કરવામાં આવશે.

૩. આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિઓ.—(૧) નીચેના વ્યક્તિઓ આ કાયદાને આધીન રહેશે, તેઓ ગમે ત્યાં હોય, એટલે કે:—

(a) અધિકારીઓ અને ગૌણ અધિકારીઓ; અને

(b) આ કાયદા હેઠળ નોંધાયેલા અધિકારીઓ અને અન્ય વ્યક્તિઓ.

(2) આ કાયદાને આધીન દરેક વ્યક્તિ આ કાયદા અને નિયમોની જોગવાઈઓ અનુસાર દળમાંથી નિવૃત્ત, છૂટા, મુક્ત, દૂર અથવા બરતરફ ન થાય ત્યાં સુધી આધીન રહેશે. પ્રકરણ II

દળનું બંધારણ અને દળના સભ્યોની સેવાની શરતો

4. દળનું બંધારણ.—(1) ભારતની સરહદોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરહદ સુરક્ષા દળ તરીકે ઓળખાતું સંઘનું એક સશસ્ત્ર દળ હશે.

(2) આ કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન, દળની રચના એવી રીતે કરવામાં આવશે જે નિર્ધારિત કરવામાં આવે અને દળના સભ્યોની સેવાની શરતો એવી હશે જે નિર્ધારિત કરવામાં આવે. ૫. નિયંત્રણ, દિશા.—(૧) દળનું સામાન્ય દેખરેખ, દિશા અને નિયંત્રણ કેન્દ્ર સરકાર પાસે રહેશે અને તેનો ઉપયોગ તેના દ્વારા કરવામાં આવશે અને આ કાયદા અને નિયમોની જોગવાઈઓને આધીન રહીને, દળનું કમાન્ડ અને દેખરેખ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દળના મહાનિર્દેશક તરીકે નિયુક્ત કરાયેલા અધિકારી પાસે રહેશે.

(૨) આ કાયદા હેઠળ ડિરેક્ટર-જનરલને તેમની ફરજો નિભાવવામાં, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત સંખ્યામાં ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ, ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ, કમાન્ડન્ટ્સ અને અન્ય અધિકારીઓ દ્વારા સહાય કરવામાં આવશે.

*. ૩૦ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૯ ના રોજ જાહેરનામું નંબર S.O. ૩૯૧૨(E) દ્વારા, આ કાયદો જમ્મુ અને કાશ્મીરના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ અને લદ્દાખના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.

6. નોંધણી.—(1) દળમાં નોંધણી કરાવનાર વ્યક્તિઓ, નોંધણીની પદ્ધતિ અને નોંધણી માટેની પ્રક્રિયા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત કરવામાં આવશે.

(2) આ કાયદા અને નિયમોમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, દરેક વ્યક્તિ જે સતત ત્રણ મહિનાથી આ કાયદા હેઠળ નોંધાયેલ વ્યક્તિ તરીકે પગાર મેળવે છે અને દળના રોલ પર હોય છે તેને યોગ્ય રીતે નોંધણી કરાયેલ માનવામાં આવશે.

7. ભારતની બહાર સેવા માટે જવાબદારી.—દળના દરેક સભ્ય ભારતના કોઈપણ ભાગમાં તેમજ ભારતની બહાર સેવા આપવા માટે જવાબદાર રહેશે.

8. રાજીનામું અને પદ પરથી ખસી જવું.—દળના કોઈપણ સભ્યને સ્વતંત્રતા રહેશે નહીં,— (a) તેની નિમણૂકના સમયગાળા દરમિયાન તેની નિમણૂકમાંથી રાજીનામું આપવાની; અથવા

(b) પોતાની નિમણૂકની બધી અથવા કોઈપણ ફરજોમાંથી પોતાને ખસી જવા માટે,

નિર્ધારિત સત્તાધિકારીની લેખિતમાં પૂર્વ પરવાનગી સિવાય.

9. કાયદા હેઠળ સેવાનો સમયગાળો.—આ કાયદાને આધીન દરેક વ્યક્તિ રાષ્ટ્રપતિની ખુશી સુધી પદ સંભાળશે.

10. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સેવાની સમાપ્તિ.—આ કાયદા અને નિયમોની જોગવાઈઓને આધીન, કેન્દ્ર સરકાર આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને બરતરફ અથવા દૂર કરી શકે છે.

11. ડિરેક્ટર-જનરલ અને અન્ય અધિકારીઓ દ્વારા બરતરફી, ઘટાડો દૂર કરવો.—(1) ડિરેક્ટર-જનરલ અથવા કોઈપણ ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ અધિકારી સિવાય આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને સેવામાંથી બરતરફ અથવા દૂર કરી શકે છે અથવા નીચલા ગ્રેડ અથવા રેન્ક અથવા રેન્કમાં ઘટાડી શકે છે.

(૨) નાયબ નિરીક્ષક-જનરલ અથવા કોઈપણ નિર્ધારિત અધિકારીના હોદ્દાથી નીચે ન હોય તેવા અધિકારી તેમના કમાન્ડ હેઠળના કોઈપણ અધિકારી અથવા આવા હોદ્દાના ગૌણ અધિકારી સિવાયના કોઈપણ વ્યક્તિને સેવામાંથી બરતરફ અથવા દૂર કરી શકે છે.

(૩) પેટા-કલમ (૨) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ અધિકારી તેમના કમાન્ડ હેઠળના કોઈપણ વ્યક્તિને અધિકારી અથવા ગૌણ અધિકારી સિવાય નીચલા ગ્રેડ અથવા રેન્ક અથવા રેન્ક સુધી ઘટાડી શકે છે.

(૪) આ કલમ હેઠળની કોઈપણ સત્તાનો ઉપયોગ આ કાયદા અને નિયમોની જોગવાઈઓને આધીન રહેશે.

૧૨. સેવા સમાપ્તિનું પ્રમાણપત્ર.—એક ગૌણ અધિકારી, અથવા અંડર-ઓફિસર અથવા અન્ય નોંધાયેલ વ્યક્તિ જે નિવૃત્ત, છૂટા, મુક્ત, દૂર અથવા સેવામાંથી બરતરફ થયેલ છે, તે અધિકારી દ્વારા, જેના આદેશને આધીન છે, તે વ્યક્તિની માતૃભાષા ભાષામાં અને હિન્દી અથવા અંગ્રેજી ભાષામાં પ્રમાણપત્ર સાથે રજૂ કરવામાં આવશે જેમાં નીચે મુજબ ઉલ્લેખિત હશે:

(a) તેમની સેવા સમાપ્ત કરનાર અધિકારી;

(b) આવી સમાપ્તિનું કારણ; અને

(c) દળમાં તેમની સેવાનો સંપૂર્ણ સમયગાળો.

૧૩. સંગઠન બનાવવાના અધિકાર, વાણી સ્વાતંત્ર્ય, વગેરે સંબંધિત પ્રતિબંધો.—(૧) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ, કેન્દ્ર સરકાર અથવા નિર્ધારિત સત્તાધિકારીની લેખિતમાં પૂર્વ મંજૂરી વિના,—

(a) કોઈપણ ટ્રેડ યુનિયન, મજૂર સંઘ, રાજકીય સંગઠન અથવા કોઈપણ વર્ગના ટ્રેડ યુનિયનો, મજૂર સંઘો અથવા રાજકીય સંગઠનોના સભ્ય હોય અથવા કોઈપણ રીતે સંકળાયેલ હોય; અથવા

(b) કોઈપણ સમાજ, સંસ્થા, સંગઠન અથવા સંગઠનનો સભ્ય હોય અથવા કોઈપણ રીતે સંકળાયેલ હોય જે દળના ભાગ તરીકે માન્ય નથી અથવા સંપૂર્ણપણે સામાજિક, મનોરંજન અથવા ધાર્મિક પ્રકૃતિનો નથી; અથવા

(c) પ્રેસ સાથે વાતચીત કરશે અથવા કોઈપણ પુસ્તક, પત્ર અથવા અન્ય દસ્તાવેજ પ્રકાશિત કરશે અથવા પ્રકાશિત કરાવશે, સિવાય કે જ્યાં આવા સંદેશાવ્યવહાર અથવા પ્રકાશન તેની ફરજોના શુદ્ધ નિભાવમાં હોય અથવા તે સંપૂર્ણપણે સાહિત્યિક, કલાત્મક અથવા વૈજ્ઞાનિક પાત્રનું હોય અથવા નિર્ધારિત પ્રકૃતિનું હોય.

સમજૂતી.—જો કોઈ પ્રશ્ન ઉદ્ભવે કે શું કોઈ સમાજ, સંસ્થા, સંગઠન અથવા સંગઠન આ પેટા-કલમ (b) હેઠળ સંપૂર્ણપણે સામાજિક, મનોરંજન અથવા ધાર્મિક પ્રકૃતિનું છે, તો તેના પર કેન્દ્ર સરકારનો નિર્ણય અંતિમ રહેશે.

(૨) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ કોઈપણ રાજકીય હેતુઓ માટે અથવા નિર્ધારિત અન્ય હેતુઓ માટે કોઈપણ વ્યક્તિના જૂથ દ્વારા આયોજિત કોઈપણ સભામાં ભાગ લેશે નહીં, સંબોધન કરશે નહીં અથવા કોઈપણ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેશે નહીં.

પ્રકરણ III

ગુનાઓ

૧૪. દુશ્મન સંબંધિત ગુનાઓ અને મૃત્યુદંડની સજા.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) શરમજનક રીતે કોઈપણ પોસ્ટ, સ્થળ અથવા રક્ષકને છોડી દે છે અથવા સોંપે છે, જે તેના હવાલે સોંપવામાં આવે છે અથવા જેનો બચાવ કરવાની તેની ફરજ છે; અથવા

(b) આ કાયદા અથવા લશ્કરી, નૌકાદળ અથવા વાયુસેના કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને દુશ્મન વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાથી દૂર રહેવા અથવા આવી વ્યક્તિને દુશ્મન વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાથી નિરાશ કરવા માટે ફરજ પાડવા અથવા પ્રેરિત કરવા માટે ઇરાદાપૂર્વક કોઈપણ માધ્યમનો ઉપયોગ કરે છે; અથવા

(c) દુશ્મનની હાજરીમાં શરમજનક રીતે તેના શસ્ત્રો, દારૂગોળો, સાધનો અથવા સાધનો ફેંકી દે છે અથવા કાયરતા દર્શાવે છે તે રીતે ગેરવર્તન કરે છે; અથવા

(d) દુશ્મન અથવા સંઘ વિરુદ્ધ હથિયારધારી કોઈપણ વ્યક્તિ સાથે વિશ્વાસઘાતથી પત્રવ્યવહાર કરે છે અથવા ગુપ્ત માહિતીનો સંચાર કરે છે; અથવા

(e) પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે દુશ્મનને પૈસા, શસ્ત્રો, દારૂગોળો, ભંડાર અથવા પુરવઠો અથવા અન્ય કોઈપણ રીતે મદદ કરે છે; અથવા

(f) દુશ્મન સામે સક્રિય કાર્યવાહી સમયે, ઇરાદાપૂર્વક કાર્યવાહી, છાવણી, ક્વાર્ટરમાં ફેઝ એલાર્મ ઉભો કરે છે, અથવા એલાર્મ અથવા હતાશા પેદા કરવા માટે ગણતરી કરાયેલ અહેવાલો ફેલાવે છે અથવા ફેલાવવાનું કારણ બને છે; અથવા

(g) કાર્યવાહી સમયે તેના કમાન્ડન્ટ અથવા અન્ય ઉચ્ચ અધિકારી અથવા તેની પોસ્ટ, ગાર્ડ, પિકેટ, પેટ્રોલિંગ અથવા પાર્ટીને નિયમિત રીતે રાહત આપ્યા વિના અથવા રજા વિના છોડી દે છે; અથવા

(h) દુશ્મન દ્વારા પકડાયેલો હોય અથવા યુદ્ધ કેદી બનાવવામાં આવ્યો હોય, સ્વેચ્છાએ દુશ્મન સાથે સેવા આપે અથવા મદદ કરે; અથવા

(i) જાણી જોઈને કેદી ન હોય તેવા દુશ્મનને આશ્રય આપે અથવા તેનું રક્ષણ કરે; અથવા

(j) દુશ્મન સામે સક્રિય કાર્યવાહી દરમિયાન સંત્રી બનીને અથવા એલાર્મ લગાવતી વખતે, તેની પોસ્ટ પર સૂઈ જાય અથવા નશામાં હોય; અથવા

(k) જાણી જોઈને દળ અથવા ભારતના લશ્કરી, નૌકાદળ અથવા વાયુસેના અથવા તેમની સાથે સહયોગ કરતા કોઈપણ દળો અથવા આવા દળોના કોઈપણ ભાગની સફળતાને જોખમમાં મૂકવા માટે રચાયેલ કોઈપણ કૃત્ય કરે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, મૃત્યુદંડ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત ઓછી સજા ભોગવવા માટે જવાબદાર રહેશે.

૧૫. દુશ્મનના સંબંધમાં ગુનાઓ અને મૃત્યુદંડની સજાપાત્ર નથી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) યોગ્ય સાવચેતીના અભાવે અથવા આદેશોનું ઉલ્લંઘન કરીને, અથવા ફરજની ઇરાદાપૂર્વક અવગણના કરીને, અથવા કેદી લેવામાં આવ્યા પછી અથવા તેથી પકડાયા પછી, જ્યારે તે તેમ કરી શકે ત્યારે તેની સેવામાં ફરીથી જોડાઈ શકતો નથી; અથવા

(b) યોગ્ય સત્તા વિના દુશ્મન અથવા દુશ્મન સાથે સંકળાયેલી કોઈપણ વ્યક્તિ સાથે પત્રવ્યવહાર કરે છે અથવા ગુપ્ત માહિતી આપે છે અથવા આવા કોઈપણ પત્રવ્યવહાર અથવા સંદેશાવ્યવહારની જાણકારી મેળવ્યા પછી, ઇરાદાપૂર્વક તેના કમાન્ડન્ટ અથવા અન્ય ઉપરી અધિકારીને તાત્કાલિક તે જાણવાનું ટાળે છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, ચૌદ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા ભોગવવાને પાત્ર થશે.

૧૬. સક્રિય ફરજ પર અન્ય સમય કરતાં વધુ ગંભીર સજાપાત્ર ગુનાઓ.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) સેફગાર્ડને દબાણ કરે છે, અથવા સંત્રી પર બળજબરી કરે છે અથવા ગુનાહિત બળનો ઉપયોગ કરે છે; અથવા

(b) લૂંટની શોધમાં કોઈપણ ઘર અથવા અન્ય જગ્યાએ ઘૂસી જાય છે; અથવા

(c) સંત્રી હોવાથી તેની ચોકી પર સૂઈ જાય છે, અથવા નશામાં હોય છે; અથવા

(d) તેના ઉપરી અધિકારીના આદેશ વિના તેના ગાર્ડ, ધરણાં, પેટ્રોલ અથવા ચોકી છોડી દે છે; અથવા

(e) ઇરાદાપૂર્વક અથવા અવગણનાના પ્રસંગો દ્વારા કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં ખોટો એલાર્મ ફેલાવે છે અથવા ફેલાવવાનું કારણ બને છે જે બિનજરૂરી એલાર્મ અથવા હતાશા પેદા કરવા માટે ગણતરી કરવામાં આવતી રિપોર્ટ્સ ફેલાવે છે અથવા ફેલાવવાનું કારણ બને છે; અથવા

(f) પેરોલ, વોચવર્ડ અથવા કાઉન્ટરસાઇન એવી કોઈ પણ વ્યક્તિને જણાવે છે જે તેને મેળવવા માટે હકદાર નથી; અથવા જાણી જોઈને તેને મળેલા પેરોલ, વોચવર્ડ અથવા કાઉન્ટરસાઇનથી અલગ આપે છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવશે,

(A) જો તે સક્રિય ફરજ પર હોય ત્યારે આવો કોઈ ગુનો કરે છે, તો તેને ચૌદ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે; અને

(B) જો તે સક્રિય ફરજ પર ન હોય ત્યારે આવો કોઈ ગુનો કરે છે, તો તેને સાત વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે.

૧૭. બળવો.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) દળમાં અથવા ભારતના લશ્કરી, નૌકાદળ અથવા વાયુસેનામાં અથવા તેમને સહયોગ કરતા કોઈપણ દળોમાં કોઈપણ બળવો શરૂ કરે છે, ઉશ્કેરે છે, કારણભૂત બનાવે છે અથવા કાવતરું ઘડે છે; અથવા

(b) આવા કોઈપણ બળવામાં જોડાય છે; અથવા

(c) આવા કોઈપણ બળવામાં હાજર રહીને, તેને દબાવવા માટે તેના શ્રેષ્ઠ પ્રયાસોનો ઉપયોગ કરતો નથી; અથવા

(d) આવા કોઈપણ બળવાના અસ્તિત્વ, અથવા બળવાના કોઈપણ ઈરાદા અથવા આવા કોઈપણ કાવતરાના અસ્તિત્વમાં માનતા અથવા માનતા હોવા છતાં, વિલંબ કર્યા વિના, તેના કમાન્ડન્ટ અથવા અન્ય ઉચ્ચ અધિકારીને તેની માહિતી આપતો નથી; અથવા

(e) દળમાં અથવા ભારતના લશ્કરી, નૌકાદળ અથવા વાયુસેનામાં અથવા તેમાં સહયોગ કરતા કોઈપણ દળોમાં કોઈપણ વ્યક્તિને તેની ફરજ અથવા સંઘ પ્રત્યેની નિષ્ઠાથી ફસાવવાનો પ્રયાસ કરે છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, મૃત્યુદંડ અથવા આ અધિનિયમમાં ઉલ્લેખિત ઓછી સજાને પાત્ર રહેશે.

18. સેવા છોડી દેવા અને સેવા છોડી દેવાનું મદદ કરવી.—(1) આ અધિનિયમને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે સેવા છોડી દે છે અથવા સેવા છોડી દેવાનો પ્રયાસ કરે છે, તે સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવશે,

(a) જો તે સક્રિય ફરજ પર હોય ત્યારે અથવા સક્રિય ફરજ માટે આદેશ હેઠળ હોય ત્યારે ગુનો કરે છે, તો મૃત્યુદંડ અથવા આ અધિનિયમમાં ઉલ્લેખિત ઓછી સજાને પાત્ર રહેશે; અને

(b) જો તે અન્ય કોઈપણ સંજોગોમાં ગુનો કરે છે, તો તેને સાત વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

(2) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે જાણી જોઈને આવા કોઈ ભ્રષ્ટ વ્યક્તિને આશ્રય આપે છે, તેને સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને સાત વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

(૩) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ, જે આ કાયદાને આધીન કોઈ વ્યક્તિના કોઈપણ તરછોડ અથવા તરછોડના પ્રયાસની જાણ હોવા છતાં, પોતાના અથવા અન્ય કોઈ ઉપરી અધિકારીને તાત્કાલિક નોટિસ આપતો નથી, અથવા આવી વ્યક્તિને પકડવા માટે તેની સત્તામાં કોઈ પગલાં લેતો નથી, તો સુરક્ષા દળ

કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને બે વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે.

૧૯. રજા વિના ગેરહાજરી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) રજા વિના ગેરહાજર રહે છે; અથવા

(b) પૂરતા કારણ વિના તેને આપવામાં આવેલી રજા કરતાં વધુ સમય સુધી રહે છે; અથવા

(c) ગેરહાજરીની રજા પર હોય અને યોગ્ય અધિકારી પાસેથી માહિતી પ્રાપ્ત થાય કે કોઈપણ બટાલિયન અથવા તેના ભાગ અથવા દળના કોઈપણ અન્ય એકમ, જેનો તે સભ્ય છે, તેને સક્રિય ફરજ પર જવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે, તે પૂરતા કારણ વિના, વિલંબ કર્યા વિના ફરીથી જોડાઈ શકતો નથી; અથવા

(d) પૂરતા કારણ વિના કસરત અથવા ફરજ માટે નિયત સમયે પરેડ અથવા સ્થળ પર હાજર થવામાં નિષ્ફળ જાય છે; અથવા

(e) જ્યારે પરેડ પર હોય, અથવા કૂચની લાઇન પર હોય, તેના ઉપરી અધિકારીની રજા વિના પૂરતા કારણ વિના, પરેડ અથવા કૂચની લાઇન છોડી દે છે; અથવા

(f) જ્યારે કેમ્પમાં હોય અથવા અન્યત્ર, કોઈપણ સામાન્ય, સ્થાનિક અથવા અન્ય આદેશ દ્વારા નિર્ધારિત કોઈપણ મર્યાદાની બહાર, અથવા કોઈપણ જગ્યાએ પ્રતિબંધિત, તેના ઉપરી અધિકારીની પાસ અથવા લેખિત રજા વિના જોવા મળે છે; અથવા

(g) પોતાના ઉપરી અધિકારીની રજા વગર અથવા યોગ્ય કારણ વગર, કોઈપણ શાળામાં હાજર રહેવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હોય ત્યારે ગેરહાજર રહે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવાને પાત્ર રહેશે.

20. ઉપરી અધિકારીઓ પર પ્રહાર કરવો અથવા ધમકી આપવી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) પોતાના ઉપરી અધિકારી પર ગુનાહિત બળનો ઉપયોગ કરે છે અથવા હુમલો કરે છે; અથવા

(b) આવા અધિકારીને ધમકીભરી ભાષાનો ઉપયોગ કરે છે; અથવા

(c) આવા અધિકારીને અનાદરકારી ભાષાનો ઉપયોગ કરે છે;

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવશે,

(A) જો આવા અધિકારી તેના કાર્યકાળ દરમિયાન હોય અથવા, જો ગુનો સક્રિય ફરજ પર કરવામાં આવ્યો હોય, તો તેને ચૌદ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે; અને

(B) અન્ય કિસ્સાઓમાં, દસ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે:

પરંતુ કલમ (c) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ગુનાના કિસ્સામાં, કેદ પાંચ વર્ષથી વધુ ન હોવી જોઈએ.

21. ઉપરી અધિકારીનો અનાદર.—(1) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે પોતાના ઉપરી અધિકારી દ્વારા પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન મૌખિક રીતે, લેખિતમાં અથવા સંકેત દ્વારા અથવા અન્યથા આપવામાં આવેલા કોઈપણ કાયદેસર આદેશનો ઇરાદાપૂર્વક ઉલ્લંઘન કરે છે, તો તેને સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને ચૌદ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

(૨) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે તેના ઉપરી અધિકારી દ્વારા આપવામાં આવેલા કોઈપણ કાયદેસર આદેશનો અનાદર કરે છે, તેને સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવશે, -

(a) જો તે સક્રિય ફરજ પર હોય ત્યારે આવો ગુનો કરે છે, તો તેને ચૌદ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે; અને

(b) જો તે સક્રિય ફરજ પર ન હોય ત્યારે આવો ગુનો કરે છે, તો તેને પાંચ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

22. આજ્ઞાભંગ અને અવરોધ.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) કોઈપણ ઝઘડા, ઝઘડા અથવા અવ્યવસ્થામાં ચિંતિત હોવાથી, કોઈપણ અધિકારી, ભલે તે નીચલા કક્ષાનો હોય, જે તેને ધરપકડ કરવાનો આદેશ આપે છે, તેનું પાલન કરવાનો ઇનકાર કરે છે, અથવા આવા કોઈપણ અધિકારી પર ગુનાહિત બળનો ઉપયોગ કરે છે અથવા હુમલો કરે છે; અથવા

(b) કોઈપણ વ્યક્તિ પર ગુનાહિત બળનો ઉપયોગ કરે છે, અથવા હુમલો કરે છે, પછી ભલે તે આ કાયદાને આધીન હોય કે ન હોય, જેની કસ્ટડીમાં તે કાયદેસર રીતે રાખવામાં આવ્યો હોય, અને પછી ભલે તે તેનો ઉપરી અધિકારી હોય કે ન હોય; અથવા

(c) એવા એસ્કોર્ટનો પ્રતિકાર કરે છે જેની ફરજ તેને પકડવાની અથવા તેને હવાલો આપવાની છે; અથવા (d) બેરેક, કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાંથી બહાર નીકળવું; અથવા

(e) કોઈપણ સામાન્ય, સ્થાનિક અથવા અન્ય આદેશનું પાલન કરવામાં અવગણના કરે છે; અથવા

(f) કલમ 63 માં ઉલ્લેખિત ફોર્સ પોલીસને અવરોધે છે અથવા તેના વતી કાયદેસર રીતે કાર્ય કરતી કોઈપણ વ્યક્તિ, અથવા જ્યારે બોલાવવામાં આવે છે, ત્યારે તેની ફરજ બજાવવામાં મદદ કરવાનો ઇનકાર કરે છે. ફોર્સ પોલીસ અથવા તેના વતી કાયદેસર રીતે કાર્ય કરતી કોઈપણ વ્યક્તિ,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, કલમ (d) અને (e) માં ઉલ્લેખિત ગુનાઓના કિસ્સામાં બે વર્ષ સુધી અને અન્ય કલમોમાં ઉલ્લેખિત ગુનાઓના કિસ્સામાં દસ વર્ષ સુધી, અથવા બંને કિસ્સાઓમાં આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે તેવી કેદની સજા ભોગવવાને પાત્ર રહેશે.

23. નોંધણી અંગે ખોટા જવાબો.—આ કાયદાને આધીન બનેલી કોઈપણ વ્યક્તિ, જે નોંધણી સમયે નોંધણી અધિકારી દ્વારા નોંધણીના નિર્ધારિત ફોર્મમાં દર્શાવેલ કોઈપણ પ્રશ્નનો જાણી જોઈને ખોટો જવાબ આપ્યો હોવાનું જાણવા મળે છે, તે સુરક્ષા દળની અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને પાંચ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

24. અપમાનજનક વર્તણૂકના ચોક્કસ સ્વરૂપો.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) ક્રૂર, અભદ્ર અથવા અકુદરતી પ્રકારના કોઈપણ અપમાનજનક વર્તણૂક માટે દોષિત છે; અથવા

(b) પોતાનામાં દુષ્કર્મ કરે, અથવા ઢોંગ કરે, અથવા રોગ અથવા નબળાઈ ઉત્પન્ન કરે અથવા જાણી જોઈને તેના ઉપચારમાં વિલંબ કરે અથવા તેના રોગ અથવા નબળાઈને વધારે; અથવા

(c) પોતાને અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિને સેવા માટે અયોગ્ય બનાવવાના ઈરાદાથી, સ્વેચ્છાએ પોતાને અથવા તે વ્યક્તિને નુકસાન પહોંચાડે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, સાત વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવાને પાત્ર થશે.

૨૫. ગૌણ વ્યક્તિ સાથે દુર્વ્યવહાર કરવો.—કોઈપણ અધિકારી, ગૌણ અધિકારી અથવા ગૌણ અધિકારી, જે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ, તેના ગૌણ હોદ્દા અથવા હોદ્દા પર હોવા છતાં, ગુનાહિત બળનો ઉપયોગ કરે છે અથવા અન્યથા દુર્વ્યવહાર કરે છે, તેને સુરક્ષા દળની અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે, જે સાત વર્ષ સુધીની કે આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા સુધીની કેદની સજા ભોગવવાને પાત્ર થશે.

૨૬. નશો.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ, ફરજ પર હોય કે ન હોય, નશાની સ્થિતિમાં જોવા મળે છે, તે સુરક્ષા દળની અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે, જે છ મહિના સુધીની કે આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવાને પાત્ર થશે.

27. કસ્ટડીમાં રહેલા વ્યક્તિને ભાગી જવાની પરવાનગી આપવી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) જ્યારે કોઈ રક્ષક, ધરણા, પેટ્રોલ અથવા ચોકીના કમાન્ડમાં હોય, ત્યારે યોગ્ય સત્તા વિના, ઇરાદાપૂર્વક અથવા વાજબી બહાના વિના, તેના હવાલામાં પ્રતિબદ્ધ કોઈપણ વ્યક્તિને, અથવા કોઈપણ કેદી અથવા વ્યક્તિનો સ્વીકાર કરવાનો ઇનકાર કરે છે; અથવા

(b) ઇરાદાપૂર્વક અથવા વાજબી બહાના વિના કોઈપણ વ્યક્તિને ભાગી જવાની મંજૂરી આપે છે જે તેના આરોપ પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ છે, અથવા જેની પાસે રાખવું અથવા રક્ષણ કરવું તેની ફરજ છે,

, સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, જો તેણે ઇરાદાપૂર્વક કાર્ય કર્યું હોય, તો તે દસ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવા માટે જવાબદાર રહેશે: અને જો તેણે

ઇરાદાપૂર્વક કાર્ય ન કર્યું હોય, તો બે વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવા માટે જવાબદાર રહેશે.

28. ધરપકડ અથવા કેદના સંબંધમાં અનિયમિતતા.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) ધરપકડ અથવા કેદમાં વ્યક્તિને ટ્રાયલ માટે લાવ્યા વિના બિનજરૂરી રીતે અટકાયત કરે છે, અથવા તપાસ માટે યોગ્ય અધિકારી સમક્ષ તેનો કેસ રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે; અથવા

(b) કોઈ વ્યક્તિને ફોર્સ કસ્ટડીમાં સોંપ્યા પછી, આવા કસ્ટડી સમયે, અથવા શક્ય તેટલી વહેલી તકે, અને કોઈપણ કિસ્સામાં અડતાલીસ કલાકની અંદર, ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિ જેની કસ્ટડીમાં છે તે અધિકારી અથવા અન્ય વ્યક્તિને, જે ગુના માટે આ રીતે કરવામાં આવ્યો છે તેના વિશે પોતે દ્વારા સહી કરાયેલ લેખિતમાં એક એકાઉન્ટ આપવામાં નિષ્ફળ જાય છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે ત્યારે, તે એક વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા ભોગવી શકે છે.

29. કસ્ટડીમાંથી ભાગી જવું.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ, જે કાયદેસર કસ્ટડીમાં હોવા છતાં, ભાગી જાય છે અથવા ભાગી જવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

30. મિલકતના સંદર્ભમાં ગુના.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) સરકારની, અથવા કોઈપણ ફોર્સ મેસ, બેન્ડ અથવા સંસ્થાની, અથવા આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિની કોઈપણ મિલકતની ચોરી કરે; અથવા

(b) આવી કોઈપણ મિલકતનો અપ્રમાણિક રીતે દુરુપયોગ કરે અથવા પોતાના ઉપયોગમાં રૂપાંતર કરે; અથવા

(c) આવી કોઈપણ મિલકતના સંદર્ભમાં ગુનાહિત વિશ્વાસ ભંગ કરે; અથવા

(d) એવી કોઈપણ મિલકત અપ્રમાણિક રીતે મેળવે છે અથવા જાળવી રાખે છે જેના સંબંધમાં કલમ (a), (b) અને (c) હેઠળનો કોઈપણ ગુનો આચરવામાં આવ્યો છે, તે જાણતા હોય અથવા માનતા હોય કે આવા ગુનો થયો છે; અથવા

(e) સરકાર દ્વારા સોંપવામાં આવેલી કોઈપણ મિલકતનો ઇરાદાપૂર્વક નાશ કરે અથવા તેને નુકસાન પહોંચાડે; અથવા

(f) છેતરપિંડી કરવાના, અથવા એક વ્યક્તિને ખોટો ફાયદો પહોંચાડવાના અથવા બીજી વ્યક્તિને ખોટો નુકસાન પહોંચાડવાના ઇરાદાથી બીજું કોઈ કાર્ય કરે,

સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, દસ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજાને પાત્ર થશે.

૩૧. ખંડણી અને ભ્રષ્ટાચાર.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) ગેરવસૂલી કરે; અથવા

(b) યોગ્ય સત્તા વિના કોઈપણ વ્યક્તિ પાસેથી પૈસા, જોગવાઈઓ અથવા સેવા વસૂલ કરે,

સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, દસ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજાને પાત્ર થશે.

૩૨. સાધનોનો નાશ કરવો. - આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે, -

(a) કોઈપણ શસ્ત્રો, દારૂગોળો, સાધનો, સાધનો, કપડાં અથવા સરકારની મિલકત હોય તેવી કોઈપણ વસ્તુ જે તેને તેના ઉપયોગ માટે આપવામાં આવી હોય અથવા સોંપવામાં આવી હોય, તેને દૂર કરે છે અથવા દૂર કરવાની તૈયારીમાં હોય છે; અથવા

(b) કલમ (a) માં ઉલ્લેખિત કંઈપણ અવગણીને ગુમાવે છે; અથવા

(c) તેને આપવામાં આવેલ કોઈપણ ચંદ્રક અથવા શણગાર વેચે છે, ગીરવે રાખે છે, નાશ કરે છે અથવા તેનું સ્વરૂપ બગાડે છે,

સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, કલમ (a) માં ઉલ્લેખિત ગુનાઓના કિસ્સામાં, દસ વર્ષ સુધીની કેદની સજા ભોગવવાને પાત્ર રહેશે, અને ગુનાઓના કિસ્સામાં

અન્ય કલમોમાં ઉલ્લેખિત, પાંચ વર્ષ સુધીની સજા, અથવા બંને કિસ્સામાં આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા.

૩૩. મિલકતને નુકસાન. - આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે, -

(a) કલમ 32 ના ખંડ (a) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ મિલકત, અથવા કોઈપણ ફોર્સ મેસ, બેન્ડ અથવા સંસ્થા, અથવા આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિની માલિકીની કોઈપણ મિલકતનો નાશ કરે અથવા નુકસાન પહોંચાડે; અથવા

(b) એવું કોઈ કૃત્ય કરે જેનાથી સરકારની કોઈપણ મિલકતને આગથી નુકસાન થાય અથવા તેનો નાશ થાય; અથવા

(c) તેને સોંપવામાં આવેલ કોઈપણ પ્રાણીને મારી નાખે, ઘાયલ કરે, દૂર લઈ જાય, દુર્વ્યવહાર કરે અથવા ગુમાવે,

સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, જો તેણે જાણીજોઈને દસ વર્ષ સુધીની કેદની સજા ભોગવવાનો નિર્ણય લીધો હોય, જે આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત છે તેટલી ઓછી સજા ભોગવવાનો નિર્ણય લીધો હોય; અને જો તેણે વાજબી બહાનું વિના કાર્ય કર્યું હોય, તો પાંચ વર્ષ સુધીની કેદની સજા ભોગવવાનો નિર્ણય લીધો હશે જે આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત છે તેટલી ઓછી સજા ભોગવવાનો નિર્ણય લીધો હશે.

૩૪. ખોટા આરોપો.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ વિરુદ્ધ ખોટો આરોપ મૂકે છે, જાણતી વખતે અથવા આવા આરોપને ખોટા માનવાનું કારણ ધરાવતી હોય; અથવા

(b) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરતી વખતે, આવી વ્યક્તિના ચારિત્ર્યને અસર કરતું કોઈપણ નિવેદન કરે છે, જાણતી વખતે અથવા આવા નિવેદનને ખોટું માનવાનું કારણ ધરાવતી હોય છે, અથવા જાણી જોઈને અને ઇરાદાપૂર્વક કોઈપણ ભૌતિક તથ્યોને દબાવી દે છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

35. સત્તાવાર દસ્તાવેજો અને ખોટી ઘોષણાઓ ખોટી બનાવવી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) કોઈપણ અહેવાલ, રીટર્ન, યાદી, પ્રમાણપત્ર, પુસ્તક અથવા તેના દ્વારા બનાવેલા અથવા સહી કરેલા અન્ય દસ્તાવેજમાં, અથવા જેની સામગ્રીની ચોકસાઈ ચકાસવાની તેની ફરજ છે, તે કોઈપણ ખોટા અથવા કપટપૂર્ણ નિવેદનો જાણી જોઈને કરે છે, અથવા બનાવવાથી વાકેફ છે; અથવા

(b) કલમ (a) માં ઉલ્લેખિત વર્ણનના કોઈપણ દસ્તાવેજમાં છેતરપિંડી કરવાના ઈરાદાથી જાણી જોઈને કોઈપણ ભૂલ કરે છે, અથવા બનાવવાથી વાકેફ છે; અથવા

(c) જાણી જોઈને અને કોઈપણ વ્યક્તિને ઇજા પહોંચાડવાના ઈરાદાથી, અથવા જાણી જોઈને અને છેતરપિંડી કરવાના ઈરાદાથી, કોઈપણ દસ્તાવેજને દબાવી દે છે, બગાડે છે, બદલી નાખે છે અથવા દૂર કરે છે જેને સાચવવાની અથવા રજૂ કરવાની તેની ફરજ છે; અથવા

(d) જ્યાં કોઈ બાબત અંગે ઘોષણા કરવાની તેની સત્તાવાર ફરજ હોય, તે જાણી જોઈને ખોટી ઘોષણા કરે; અથવા

(e) ખોટા નિવેદન દ્વારા, અને જે તે ખોટા હોવાનું જાણે છે અથવા માને છે અથવા સાચું માનતો નથી, અથવા કોઈપણ પુસ્તક અથવા રેકોર્ડમાં ખોટી નોંધ કરીને અથવા તેનો ઉપયોગ કરીને, અથવા ખોટું નિવેદન ધરાવતો કોઈપણ દસ્તાવેજ બનાવીને, અથવા સાચું નિવેદન ધરાવતો સાચું પ્રવેશ અથવા દસ્તાવેજ બનાવવાનું છોડીને, પોતાના માટે અથવા કોઈપણ અન્ય વ્યક્તિ માટે કોઈપણ પેન્શન, ભથ્થું અથવા અન્ય લાભ અથવા વિશેષાધિકાર મેળવે છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, દસ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા ભોગવવાને પાત્ર થશે.

36. ખાલી સહી કરવી અને રિપોર્ટ કરવામાં નિષ્ફળતા.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) પગાર, શસ્ત્રો, દારૂગોળો, સાધનો, કપડાં, પુરવઠો અથવા સ્ટોર્સ, અથવા સરકારની કોઈપણ મિલકત સંબંધિત કોઈપણ દસ્તાવેજ પર હસ્તાક્ષર કરતી વખતે કપટપૂર્વક કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ ભાગ ખાલી છોડી દે છે જેના માટે તેની સહી વાઉચર છે; અથવા

(b) રિપોર્ટ બનાવવા અથવા મોકલવાનો ઇનકાર કરે છે અથવા દોષિત અવગણના કરીને અથવા રીટર્ન કરવાનો ઇનકાર કરે છે જે બનાવવા અથવા મોકલવાની તેની ફરજ છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા ભોગવવા માટે જવાબદાર રહેશે.

૩૭. સુરક્ષા દળ કોર્ટને લગતા ગુનાઓ.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,—

(a) સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ સમક્ષ સાક્ષી તરીકે યોગ્ય રીતે સમન્સ પાઠવવામાં આવે અથવા હાજર રહેવાનો આદેશ આપવામાં આવે, ઇરાદાપૂર્વક અથવા વાજબી બહાનું વિના, હાજરી આપવામાં નિષ્ફળ જાય; અથવા

(b) સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા કાયદેસર રીતે જરૂરી શપથ લેવાનો અથવા પ્રતિજ્ઞા લેવાનો ઇનકાર કરે છે; અથવા

(c) સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા કાયદેસર રીતે જરૂરી એવા કોઈપણ દસ્તાવેજ રજૂ કરવાનો અથવા પહોંચાડવાનો ઇનકાર કરે છે જે તેના દ્વારા રજૂ અથવા પહોંચાડવામાં આવે; અથવા

(d) જ્યારે સાક્ષી હોય ત્યારે, કાયદા દ્વારા તે જે પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે બંધાયેલો હોય તેનો જવાબ આપવાનો ઇનકાર કરે; અથવા

(e) અપમાનજનક અથવા ધમકીભરી ભાષાનો ઉપયોગ કરીને, અથવા આવી કોર્ટની કાર્યવાહીમાં કોઈપણ વિક્ષેપ અથવા ખલેલ પહોંચાડીને સુરક્ષા દળ કોર્ટના અપમાન માટે દોષિત હોય,

સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદની સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે.

૩૮. ખોટા પુરાવા.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ, કોઈપણ સુરક્ષા દળ કોર્ટ અથવા આ કાયદા હેઠળ શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞા લેવા માટે સક્ષમ અન્ય કોર્ટ સમક્ષ યોગ્ય રીતે શપથ લીધા પછી અથવા પુષ્ટિ આપ્યા પછી, કોઈપણ નિવેદન આપે છે જે ખોટું છે, અને જે તે કાં તો ખોટા હોવાનું જાણે છે અથવા માને છે અથવા સાચું નથી માનતો, તો સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને સાત વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

૩૯. પગારની ગેરકાયદેસર અટકાયત.—કોઈપણ અધિકારી, ગૌણ અધિકારી અથવા અંડર-ઓફિસર, જે આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિનો પગાર ગેરકાયદેસર રીતે રોકે છે અથવા ચૂકવવાના સમયે ચૂકવવાનો ઇનકાર કરે છે, તેને સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, પાંચ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

૪૦. સુવ્યવસ્થા અને શિસ્તનું ઉલ્લંઘન.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે કોઈપણ કૃત્ય અથવા ભૂલ માટે દોષિત છે જે આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત ન હોવા છતાં, દળના સુવ્યવસ્થા અને શિસ્ત માટે પ્રતિકૂળ છે, તેને સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, તેને સાત વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

૪૧. વિવિધ ગુનાઓ.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે નીચેનામાંથી કોઈપણ ગુના કરે છે, એટલે કે,-

(a) કોઈપણ પોસ્ટ પર અથવા કૂચ પર કમાન્ડમાં હોય, અને એવી ફરિયાદ મળે કે તેના કમાન્ડ હેઠળના કોઈએ કોઈ વ્યક્તિને માર માર્યો છે, અન્યથા દુર્વ્યવહાર કર્યો છે અથવા જુલમ કર્યો છે, અથવા કોઈ મેળા કે બજારમાં ખલેલ પહોંચાડી છે, અથવા કોઈ હુલ્લડ કે અતિક્રમણ કર્યું છે, તો ઘાયલ વ્યક્તિને યોગ્ય વળતર આપવામાં અથવા યોગ્ય અધિકારીને કેસની જાણ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે; અથવા

(b) કોઈપણ પૂજા સ્થળને અપવિત્ર કરીને, અથવા અન્યથા, ઇરાદાપૂર્વક ધર્મનું અપમાન કરે, અથવા કોઈપણ વ્યક્તિની ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડે; અથવા

(c) આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયાસ કરે, અને આવા પ્રયાસમાં આવા ગુના તરફ કોઈ કૃત્ય કરે; અથવા

(d) ગૌણ અધિકારીના હોદ્દાથી નીચે હોવા છતાં, ફરજ પર ન હોય ત્યારે, યોગ્ય અધિકાર વિના, કેમ્પમાં અથવા તેની આસપાસ, અથવા કોઈપણ શહેર અથવા બજારમાં જતી વખતે અથવા ત્યાંથી પરત ફરતી વખતે, રાઇફલ, તલવાર અથવા અન્ય આક્રમક હથિયાર લઈને હાજર થવું; અથવા

(e) કોઈપણ વ્યક્તિની નોંધણી, ગેરહાજરીની રજા, બઢતી અથવા સેવામાં કોઈપણ વ્યક્તિ માટે અન્ય કોઈ લાભ અથવા ભોગવટો મેળવવા માટે પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે કોઈપણ સંતોષ સ્વીકારે છે અથવા મેળવે છે, અથવા સ્વીકારવા માટે સંમત થાય છે, અથવા મેળવવાનો પ્રયાસ કરે છે; અથવા

(f) તે જે દેશમાં સેવા આપી રહ્યો છે તેના કોઈપણ રહેવાસી અથવા નિવાસીની મિલકત અથવા વ્યક્તિ વિરુદ્ધ કોઈપણ ગુનો કરે છે,

સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે તો, સાત વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવાને પાત્ર થશે.

42. પ્રયાસ.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે કલમ 14 થી 41 (બંને સહિત) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ગુના કરવાનો પ્રયાસ કરે છે અને આવા પ્રયાસમાં ગુના કરવા તરફ કોઈ કૃત્ય કરે છે, તે સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે, જ્યાં આ કાયદા દ્વારા આવા પ્રયાસની સજા માટે કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરવામાં આવી નથી, તો તે જવાબદાર રહેશે,-

(a) જો ગુનો કરવાનો પ્રયાસ મૃત્યુદંડની સજાને પાત્ર હોય, તો ચૌદ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે; અને

(b) જો ગુનો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હોય, તો તે ગુના માટે પૂરી પાડવામાં આવેલ સૌથી લાંબી મુદતના અડધા ભાગની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા ભોગવવી પડશે.

૪૩. આચરવામાં આવેલા ગુનાઓનું ઉશ્કેરણી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે કલમ ૧૪ થી ૪૧ (બંને સહિત) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ગુનાના આચરણમાં મદદ કરે છે, તે સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવશે, જો ઉશ્કેરણીના પરિણામે ઉશ્કેરણી કરાયેલ અધિનિયમ આચરવામાં આવ્યો હોય અને આવા ઉશ્કેરણીની સજા માટે આ કાયદા દ્વારા કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરવામાં ન આવી હોય, તો તે ગુના માટે પૂરી પાડવામાં આવેલી સજા અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત ઓછી સજા ભોગવવા માટે જવાબદાર રહેશે.

44. મૃત્યુદંડની સજા પામેલા અને ન કરાયેલા ગુનાઓનું ઉશ્કેરણી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે કલમ 14, 17 અને કલમ 18 ની પેટા-કલમ (1) હેઠળ મૃત્યુદંડની સજા પામેલા કોઈપણ ગુનામાં ઉશ્કેરણી કરે છે, તે સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવશે, જો તે ગુનો ઉશ્કેરણીના પરિણામે કરવામાં આવ્યો ન હોય, અને આ કાયદા દ્વારા આવી ઉશ્કેરણીની સજા માટે કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરવામાં ન આવી હોય, તો તેને ચૌદ વર્ષ સુધીની કેદ અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત સજા જેટલી ઓછી સજા થઈ શકે છે.

45. કેદની સજા પામેલા અને ન કરાયેલા ગુનાઓનું ઉશ્કેરણી.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે કલમ 14 થી 41 (બંને સહિત) માં ઉલ્લેખિત અને કેદની સજા પામેલા કોઈપણ ગુનાના આચરણમાં મદદ કરે છે, તે સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવશે, જો તે ગુનો ઉશ્કેરણીના પરિણામે કરવામાં આવ્યો ન હોય, અને આ કાયદા દ્વારા આવી ઉશ્કેરણીની સજા માટે કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરવામાં ન આવી હોય, તો તે ગુના માટે પૂરી પાડવામાં આવેલી સૌથી લાંબી મુદતના અડધા ભાગ સુધી અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત ઓછી સજા સુધીની કેદ ભોગવવાને પાત્ર રહેશે.

૪૬. નાગરિક ગુનાઓ.—કલમ ૪૭ ની જોગવાઈઓને આધીન, આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે ભારતમાં અથવા તેની બહાર કોઈપણ જગ્યાએ કોઈપણ નાગરિક ગુના કરે છે તેને આ કાયદા વિરુદ્ધના ગુનાનો દોષિત ગણવામાં આવશે અને, જો આ કલમ હેઠળ તેના પર આરોપ મૂકવામાં આવશે તો, સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા કેસ ચલાવવા માટે પાત્ર રહેશે અને, દોષિત ઠેરવવામાં આવશે, તો નીચે મુજબ સજાપાત્ર થશે, એટલે કે,—

(a) જો ગુનો એવો હોય જે ભારતમાં અમલમાં રહેલા કોઈપણ કાયદા હેઠળ મૃત્યુદંડની સજાપાત્ર હોય, તો તે ઉપરોક્ત કાયદા દ્વારા ગુના માટે નિર્ધારિત કોઈપણ સજા અને આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા ભોગવવા માટે જવાબદાર રહેશે; અને

(b) અન્ય કોઈપણ કિસ્સામાં, તે ભારતમાં અમલમાં રહેલા કાયદા દ્વારા ગુના માટે નિર્ધારિત કોઈપણ સજા, અથવા સાત વર્ષ સુધીની કેદ, અથવા આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત જેટલી ઓછી સજા ભોગવવા માટે જવાબદાર રહેશે.

47. સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા સુનાવણીપાત્ર ન હોય તેવા નાગરિક ગુનાઓ.—આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિ જે આ કાયદાને આધીન ન હોય તેવી વ્યક્તિ સામે હત્યા અથવા ગુનાહિત હત્યાનો ગુનો કરે છે, અથવા તેના સંબંધમાં બળાત્કાર કરે છે, તેને આ કાયદા વિરુદ્ધના ગુનાનો દોષિત ગણવામાં આવશે નહીં અને સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા તેની સામે સુનાવણીપાત્ર નહીં ગણવામાં આવશે, સિવાય કે તે ઉપરોક્ત કોઈપણ ગુના કરે,—

(a) સક્રિય ફરજ પર હોય ત્યારે; અથવા

(b) ભારતની બહાર કોઈપણ જગ્યાએ; અથવા

(c) કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ વતી સૂચના દ્વારા નિર્દિષ્ટ કોઈપણ જગ્યાએ. પ્રકરણ IV

સજાઓ

48. સુરક્ષા દળ અદાલતો દ્વારા આપવામાં આવતી સજાઓ.—(1) આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા ગુનાઓના સંદર્ભમાં અને સુરક્ષા દળ અદાલતો દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવેલા માપદંડ અનુસાર સજાઓ આપી શકાય છે, એટલે કે,—

(a) મૃત્યુ;

(b) કેદ જે આજીવન કેદની સજા હોઈ શકે છે પરંતુ ફોર્સ કસ્ટડીમાં ત્રણ મહિનાથી વધુ ન હોય તેવી મુદત માટે કેદની સજાને બાદ કરતાં;

(c) સેવામાંથી બરતરફી;

(d) ફોર્સ કસ્ટડીમાં ત્રણ મહિનાથી વધુ ન હોય તેવી મુદત માટે કેદ;

(e) અંડર-ઓફિસરના કિસ્સામાં તેમના રેન્કની યાદીમાં રેન્ક અથવા નીચલા રેન્ક અથવા ગ્રેડ અથવા સ્થાનમાં ઘટાડો;

(f) બઢતીના હેતુ માટે રેન્કની વરિષ્ઠતા જપ્ત કરવી અને સેવાના તમામ અથવા કોઈપણ ભાગની જપ્તી;

(g) વધેલા પગાર, પેન્શન અથવા અન્ય કોઈપણ નિર્ધારિત હેતુ માટે સેવા જપ્ત કરવી; (h) નાગરિક ગુનાઓના સંદર્ભમાં દંડ;

(i) અંડર-ઓફિસરના રેન્કથી નીચેના વ્યક્તિઓના કિસ્સામાં સિવાય સખત ઠપકો અથવા ઠપકો;

(j) સક્રિય ફરજ પર કરવામાં આવેલા ગુના માટે ત્રણ મહિનાથી વધુ ન હોય તેવા સમયગાળા માટે પગાર અને ભથ્થા જપ્ત કરવા;

(k) બરતરફીની સજા પામેલી વ્યક્તિના કિસ્સામાં, આવી બરતરફી સમયે તેના બાકી રહેલા તમામ પગાર અને ભથ્થાં અને અન્ય જાહેર નાણાંની જપ્તી;

(l) જે ગુના માટે તેને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો છે તેનાથી થયેલ કોઈપણ સાબિત નુકસાન અથવા નુકસાનની ભરપાઈ ન થાય ત્યાં સુધી પગાર અને ભથ્થાં અટકાવવા.

(2) પેટા-કલમ (1) માં ઉલ્લેખિત દરેક સજા ઉપરોક્ત સ્કેલ પર તેની પહેલાની દરેક સજા કરતાં હળવી ગણવામાં આવશે.

૪૯. સુરક્ષા દળ અદાલતો દ્વારા આપવામાં આવતી વૈકલ્પિક સજાઓ.—આ કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન, સુરક્ષા દળ અદાલત, કલમ ૧૪ થી ૪૫ (બંને સહિત) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ગુના માટે આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિને દોષિત ઠેરવીને, કાં તો તે ચોક્કસ સજા આપી શકે છે જેની સાથે ગુનાને ઉપરોક્ત કલમોમાં સજાપાત્ર ગણાવવામાં આવ્યો છે અથવા, તેના બદલે, કલમ ૪૮ માં દર્શાવેલ ધોરણમાં ઓછી સજાઓમાંથી કોઈપણ એક સજા આપી શકે છે જે ગુનાની પ્રકૃતિ અને ડિગ્રીને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી છે.

૫૦. સજાઓનું સંયોજન.—સુરક્ષા દળ અદાલતની સજા કલમ ૪૮ ની પેટા-કલમ (૧) ની કલમ (c) માં ઉલ્લેખિત સજા ઉપરાંત અથવા તેના વિના, અને તે પેટા-કલમના કલમ (e) થી (l) (બંને સહિત) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ એક અથવા વધુ સજાઓ આપી શકે છે.

51. સક્રિય ફરજ પર દોષિત વ્યક્તિની દળમાં જાળવણી.—જ્યારે સક્રિય ફરજ પર કોઈ નોંધાયેલા વ્યક્તિને સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા બરતરફી અથવા કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હોય, પછી ભલે તે બરતરફી સાથે જોડાયેલી હોય કે ન હોય, ત્યારે નિયત અધિકારી નિર્દેશ આપી શકે છે કે આવી વ્યક્તિને રેન્કમાં સેવા આપવા માટે જાળવી શકાય, અને આવી સેવાને તેની કેદની મુદતના ભાગ તરીકે ગણવામાં આવશે, જો કોઈ હોય.

52. સુરક્ષા દળ અદાલતો સિવાય અન્ય સજાઓ.—આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા ગુનાઓના સંદર્ભમાં પણ કલમ 53 અને 55 માં દર્શાવેલ રીતે સુરક્ષા દળ અદાલતના હસ્તક્ષેપ વિના સજાઓ આપી શકાય છે.

53. નાની સજાઓ.—કલમ 54 ની જોગવાઈઓને આધીન, કમાન્ડન્ટ અથવા આવા અન્ય અધિકારી, કેન્દ્ર સરકારની સંમતિથી, ડિરેક્ટર-જનરલ દ્વારા નિર્દિષ્ટ,

નિર્દિષ્ટ રીતે, આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિ સામે કાર્યવાહી કરી શકે છે, સિવાય કે અધિકારી અથવા ગૌણ અધિકારી તરીકે, જેના પર આ કાયદા હેઠળ ગુનાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હોય અને આવા વ્યક્તિને, નિર્ધારિત હદ સુધી, એક અથવા વધુ નીચેની સજાઓમાંથી, એટલે કે,—

(a) અઠ્ઠાવીસ દિવસ સુધી ફોર્સ કસ્ટડીમાં કેદ;

(b) અઠ્ઠાવીસ દિવસ સુધી અટકાયત;

(c) અઠ્ઠાવીસ દિવસ સુધી લાઇનમાં કેદ;

(d) વધારાના રક્ષકો અથવા ફરજો;

(e) કોઈપણ ખાસ પદ અથવા ખાસ વેતન અથવા કોઈપણ કાર્યકારી ક્રમથી વંચિત રહેવું અથવા પગારના નીચલા ગ્રેડમાં ઘટાડો;

(f) સારી સેવા અને સારા વર્તનના પગારની જપ્તી;

(g) સખત ઠપકો અથવા ઠપકો;

(h) કોઈપણ એક મહિનામાં ચૌદ દિવસ સુધીનો દંડ;

(i) કેન્દ્ર સરકારને અથવા તેના કમાન્ડન્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલી કોઈપણ ઇમારત અથવા મિલકતને થયેલા કોઈપણ ખર્ચ, નુકસાન, નુકસાન અથવા વિનાશ માટે વળતર ચૂકવવા માટે જરૂરી કોઈપણ રકમ તેના પગારમાંથી કાપવામાં આવશે.

54. કલમ 53 હેઠળ સજાની મર્યાદા.—(1) કલમ 53 ના કલમ (a), (b), (c) અને (d) માં ઉલ્લેખિત બે અથવા વધુ સજાઓના ચુકાદાના કિસ્સામાં, કલમ (c) અથવા કલમ (d) માં ઉલ્લેખિત સજા ફક્ત કલમ (a) અથવા કલમ (b) માં ઉલ્લેખિત સજાના અંતે જ અમલમાં આવશે.

(૨) જ્યારે ઉપરોક્ત કલમો (a), (b) અને (c) માં ઉલ્લેખિત બે અથવા વધુ સજાઓ એક વ્યક્તિને સંયુક્ત રીતે આપવામાં આવે છે, અથવા જ્યારે તે પહેલાથી જ ઉપરોક્ત સજાઓમાંથી એક અથવા વધુ સજાઓમાંથી પસાર થઈ રહી હોય, ત્યારે સજાઓની સંપૂર્ણ મર્યાદા કુલ બેતાળીસ દિવસથી વધુ ન હોવી જોઈએ.

(૩) ઉપરોક્ત કલમો (a), (b) અને (c) માં ઉલ્લેખિત સજાઓ એવી કોઈપણ વ્યક્તિને આપવામાં આવશે નહીં જે અંડર-ઓફિસરના દરજ્જાની હોય અથવા જે ગુના માટે તેને સજા આપવામાં આવી છે તે સમયે તે દરજ્જાની હોય.

(૪) કલમ ૫૩ ના કલમ (જી) માં ઉલ્લેખિત સજા અંડર-ઓફિસરના હોદ્દાથી નીચેની કોઈપણ વ્યક્તિને આપવામાં આવશે નહીં.

૫૫. નાયબ નિરીક્ષક-જનરલ અને અન્ય લોકો દ્વારા ગૌણ અધિકારીઓના હોદ્દા અને તેનાથી નીચેના હોદ્દા ધરાવતા વ્યક્તિઓને સજા.—(૧) નાયબ નિરીક્ષક-જનરલના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા અધિકારી અથવા ડાયરેક્ટર-જનરલ દ્વારા નિર્દિષ્ટ કેન્દ્ર સરકારની સંમતિથી, આવા અન્ય અધિકારી, નિર્ધારિત રીતે, આ અધિનિયમ હેઠળ ગુનાનો આરોપ મૂકવામાં આવેલા ગૌણ અધિકારીના હોદ્દા અથવા તેનાથી નીચેના હોદ્દા ધરાવતા વ્યક્તિ સામે કાર્યવાહી કરી શકે છે અને નીચેની સજાઓમાંથી એક અથવા વધુ સજાઓ આપી શકે છે, એટલે કે,-

(a) વરિષ્ઠતા જપ્ત કરવી, અથવા તેમાંથી કોઈપણના કિસ્સામાં જેમની બઢતી સેવાની લંબાઈ પર આધાર રાખે છે, તે બાર મહિનાથી વધુ ન હોય તેવા સમયગાળા માટે બઢતીના હેતુ માટે સેવા જપ્ત કરવી, પરંતુ ચુકાદો પહેલાં આરોપીના સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા કેસ ચલાવવા માટે પસંદ કરવાના અધિકારને આધીન;

(b) સખત ઠપકો અથવા ઠપકો;

(c) જે ગુનામાં તેને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો છે તેના કારણે થયેલ કોઈપણ સાબિત થયેલ નુકસાન અથવા નુકસાનની ભરપાઈ ન થાય ત્યાં સુધી પગાર અને ભથ્થાં રોકવા.

(૨) પેટા-કલમ (૧) હેઠળ સજા આપવામાં આવી હોય તેવા દરેક કેસમાં, સજા આપનાર અધિકારી દ્વારા કાર્યવાહીની પ્રમાણિત સાચી નકલો નિર્ધારિત રીતે, નિર્ધારિત ઉચ્ચ અધિકારીને મોકલવામાં આવશે, જે, જો આપવામાં આવેલી સજા તેમને ગેરકાયદેસર, અન્યાયી અથવા વધુ પડતી લાગે, તો સજા રદ કરી શકે છે, તેમાં ફેરફાર કરી શકે છે અથવા માફ કરી શકે છે અને કેસના સંજોગોમાં યોગ્ય હોય તેવી અન્ય સૂચનાઓ આપી શકે છે.

૫૬. સામૂહિક દંડ.—(૧) જ્યારે પણ કોઈ શસ્ત્ર અથવા શસ્ત્રનો ભાગ, અથવા દારૂગોળો, જે દળના એકમના સાધનોનો ભાગ બને છે, ખોવાઈ જાય અથવા ચોરાઈ જાય, ત્યારે કમાન્ડન્ટના હોદ્દાથી નીચે ન હોય તેવા અધિકારી

બટાલિયન, યોગ્ય લાગે અને નિયમોને આધીન હોય તેવી તપાસ કર્યા પછી, આવા યુનિટના ગૌણ અધિકારીઓ, અંડર-ઓફિસર અને માણસો પર, અથવા તેમના ચુકાદામાં, આવા નુકસાન અથવા ચોરી માટે જવાબદાર ગણાતા ઘણા બધા પર સામૂહિક દંડ લાદી શકે છે.

(૨) આવા દંડની ગણતરી તે વ્યક્તિઓના પગાર પર ટકાવારી તરીકે કરવામાં આવશે જેમના પર તે લાગુ પડે છે. પ્રકરણ પાંચમ

ટ્રાયલ પહેલાં ધરપકડ અને કાર્યવાહી

૫૭. ગુનેગારોની કસ્ટડી.—(૧) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ કે જેના પર ગુનાનો આરોપ છે, તેને કોઈપણ ઉપરી અધિકારીના આદેશ હેઠળ ફોર્સ કસ્ટડીમાં લઈ શકાય છે.

(૨) પેટા-કલમ (૧) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, અધિકારી કોઈપણ અન્ય અધિકારીને, ભલે આવા અન્ય અધિકારી ઉચ્ચ હોદ્દાનો હોય, ઝઘડો, ઝઘડો અથવા અવ્યવસ્થામાં રોકાયેલ હોય, તેને બળજબરીથી કસ્ટડીમાં લેવાનો આદેશ આપી શકે છે.

૫૮. અટકાયત અંગે કમાન્ડન્ટની ફરજ.—(૧) દરેક કમાન્ડન્ટની ફરજ રહેશે કે તે ખાતરી કરે કે તેના કમાન્ડ હેઠળની વ્યક્તિને ગુનાનો આરોપ મૂકવામાં આવે ત્યારે તેને કસ્ટડીમાં સોંપ્યા પછી અડતાલીસ કલાકથી વધુ સમય માટે અટકાયતમાં ન રાખવામાં આવે, આરોપની તપાસ કર્યા વિના, સિવાય કે જાહેર સેવાના સંદર્ભમાં તે સમયગાળાની તપાસ તેને અવ્યવહારુ લાગે.

(૨) દરેક વ્યક્તિને અડતાલીસ કલાકથી વધુ સમય માટે કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યા હોવાનો કેસ, અને તેથી કારણો, કમાન્ડન્ટ દ્વારા ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલને, જેની હેઠળ તે સેવા આપી રહ્યો છે અથવા એવા અન્ય અધિકારીને, જેમને આરોપિત વ્યક્તિની ટ્રાયલ માટે સુરક્ષા દળ કોર્ટ બોલાવવા માટે અરજી કરી શકાય છે, તેની જાણ કરવામાં આવશે.

(૩) પેટા-કલમ (૧) માં ઉલ્લેખિત અડતાલીસ કલાકના સમયગાળાને ધ્યાનમાં લેતા, રવિવાર અને અન્ય જાહેર રજાઓને બાકાત રાખવામાં આવશે.

(૪) કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન, કેન્દ્ર સરકાર નિયમો બનાવી શકે છે કે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને તેના દ્વારા કરવામાં આવેલા કોઈપણ ગુના માટે કોઈપણ સક્ષમ અધિકારી દ્વારા ટ્રાયલ સુધી, કેવી રીતે અને કયા સમયગાળા માટે ફોર્સ કસ્ટડીમાં લઈ જઈ શકાય અને અટકાયતમાં રાખી શકાય.

૫૯. પ્રતિબદ્ધતા અને ટ્રાયલ વચ્ચેનો અંતરાલ.—દરેક કિસ્સામાં જ્યાં કલમ ૫૭ માં ઉલ્લેખિત અને સક્રિય ફરજ પર ન હોય તેવી કોઈપણ વ્યક્તિ આઠ દિવસથી વધુ સમય માટે સુરક્ષા દળ કોર્ટ બોલાવ્યા વિના આવી કસ્ટડીમાં રહે છે, ત્યાં વિલંબ માટે કારણો દર્શાવતો એક ખાસ અહેવાલ તેના કમાન્ડન્ટ દ્વારા નિર્ધારિત રીતે બનાવવામાં આવશે, અને દર આઠ દિવસના અંતરાલે સમાન અહેવાલ મોકલવામાં આવશે જ્યાં સુધી સુરક્ષા દળ કોર્ટ બોલાવવામાં ન આવે અથવા આવી વ્યક્તિને કસ્ટડીમાંથી મુક્ત ન કરવામાં આવે.

60. નાગરિક સત્તાવાળાઓ દ્વારા ધરપકડ.—જ્યારે પણ આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ, જેના પર આ કાયદા હેઠળ ગુનાનો આરોપ છે, તે કોઈપણ મેજિસ્ટ્રેટ અથવા પોલીસ અધિકારીના અધિકારક્ષેત્રમાં હોય, ત્યારે આવા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા પોલીસ અધિકારી તેના કમાન્ડન્ટ અથવા તે વતી કમાન્ડન્ટ દ્વારા અધિકૃત અધિકારી દ્વારા સહી કરાયેલ લેખિત અરજી પ્રાપ્ત થયા પછી આવી વ્યક્તિને પકડવામાં અને બળજબરીથી કસ્ટડીમાં સોંપવામાં મદદ કરશે.

61. તરછોડનારાઓની ધરપકડ.—(1) જ્યારે પણ આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ તરછોડ કરે છે, ત્યારે તે જે યુનિટનો છે તેનો કમાન્ડન્ટ, તરછોડનારને પકડવામાં સહાય કરી શકે તેવા નાગરિક સત્તાવાળાઓને તરછોડવાની માહિતી આપશે; અને ત્યારબાદ આવા અધિકારીઓએ ઉપરોક્ત તરછોડનારની ધરપકડ માટે પગલાં લેવા પડશે, જાણે કે તે એવી વ્યક્તિ હોય કે જેના માટે મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા વોરંટ જારી કરવામાં આવ્યું હોય, અને પકડાય ત્યારે તરછોડનારને ફોર્સ કસ્ટડીમાં સોંપવો પડશે.

(2) કોઈપણ પોલીસ અધિકારી વોરંટ વિના કોઈપણ વ્યક્તિને ધરપકડ કરી શકે છે જે આ કાયદાને આધીન હોવાનું અને તરછોડનાર હોવાનું અથવા સત્તા વિના મુસાફરી કરી રહી હોવાનું વાજબી રીતે માનતી હોય, અને કાયદા અનુસાર કાર્યવાહી કરવા માટે તેને નજીકના મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ વિલંબ કર્યા વિના રજૂ કરશે.

૬૨. રજા વગર ગેરહાજરીની તપાસ.—(૧) જ્યારે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ ત્રીસ દિવસના સમયગાળા માટે યોગ્ય અધિકાર વિના ફરજ પરથી ગેરહાજર રહે છે, ત્યારે શક્ય તેટલી વહેલી તકે, આવા સત્તાધિકારી દ્વારા અને નિર્ધારિત રીતે કોર્ટ ઓફ ઇન્ક્વાયરીની નિમણૂક કરવામાં આવશે; અને આવી કોર્ટ, શપથ પર અથવા

નિર્ધારિત રીતે કરવામાં આવતી પુષ્ટિ, વ્યક્તિની ગેરહાજરી અને તેની સંભાળ માટે સોંપવામાં આવેલી સરકારની મિલકતમાં, અથવા કોઈપણ શસ્ત્રો, દારૂગોળો, સાધનો, સાધનો, કપડાં અથવા જરૂરી ચીજવસ્તુઓમાં ખામી, જો કોઈ હોય તો, તપાસ કરશે; અને જો યોગ્ય અધિકાર વિના અથવા અન્ય પૂરતા કારણ વિના આવી ગેરહાજરીની હકીકતથી સંતુષ્ટ થાય, તો કોર્ટ આવી ગેરહાજરી અને તેનો સમયગાળો અને ઉણપ, જો કોઈ હોય તો, જાહેર કરશે, અને જે યુનિટમાં તે વ્યક્તિનો સમાવેશ થાય છે તેના કમાન્ડન્ટ નિર્ધારિત રીતે તેનો રેકોર્ડ બનાવશે.

(2) જો ગેરહાજર જાહેર કરાયેલ વ્યક્તિ પછીથી આત્મસમર્પણ ન કરે અથવા તેની ધરપકડ ન થાય, તો તેને આ કાયદાના હેતુઓ માટે, તરછોડનાર માનવામાં આવશે.

63. ફોર્સ પોલીસ અધિકારીઓ.—(1) ડાયરેક્ટર-જનરલ અથવા કોઈપણ નિયત અધિકારી પેટા-કલમો (2) અને (3) માં ઉલ્લેખિત કાર્યો કરવા માટે વ્યક્તિઓ (આ કાયદામાં ફોર્સ પોલીસ તરીકે ઓળખાય છે) ની નિમણૂક કરી શકે છે.

(2) પેટા-કલમ (1) હેઠળ નિયુક્ત વ્યક્તિની ફરજો, કોઈપણ ગુના માટે કેદ કરાયેલ વ્યક્તિઓનો હવાલો સંભાળવાની, સારી વ્યવસ્થા અને શિસ્ત જાળવવાની અને ફોર્સમાં સેવા આપતા અથવા જોડાયેલા વ્યક્તિઓ દ્વારા તેના ભંગને રોકવાની છે.

(3) કલમ 57 માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, પેટા-કલમ (1) હેઠળ નિયુક્ત વ્યક્તિ, કોઈપણ સમયે, આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિની ધરપકડ કરી શકે છે અને ટ્રાયલ માટે અટકાયતમાં રાખી શકે છે જે ગુનો કરે છે, અથવા તેના પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે, અને સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા અથવા કલમ 53 હેઠળ સત્તાનો ઉપયોગ કરતા અધિકારી દ્વારા આપવામાં આવેલી સજાના અનુસંધાનમાં આપવામાં આવતી કોઈપણ સજાને અમલમાં મૂકી શકે છે પરંતુ તે પોતાની સત્તા પર કોઈ સજા લાદશે નહીં:

પરંતુ કોઈ પણ અધિકારીને બીજા અધિકારીના આદેશ સિવાય અન્યત્ર ધરપકડ અથવા અટકાયતમાં રાખવામાં આવશે નહીં. પ્રકરણ VI

સુરક્ષા દળ અદાલતો

64. સુરક્ષા દળ અદાલતોના પ્રકારો.—આ કાયદાના હેતુઓ માટે ત્રણ પ્રકારની સુરક્ષા દળ અદાલતો હશે, એટલે કે,—

(a) સામાન્ય સુરક્ષા દળ અદાલતો;

(b) પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ; અને

(c) સારાંશ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ.

65. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવાની સત્તા.—જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ કેન્દ્ર સરકાર અથવા ડાયરેક્ટર-જનરલ દ્વારા અથવા ડાયરેક્ટર-જનરલના વોરંટ દ્વારા આ વતી સશક્ત કોઈપણ અધિકારી દ્વારા બોલાવવામાં આવી શકે છે.

66. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવાની સત્તા.—પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવાની સત્તા ધરાવતા અધિકારી દ્વારા અથવા વોરંટ દ્વારા આ વતી સશક્ત અધિકારી દ્વારા અથવા આવા કોઈપણ અધિકારી દ્વારા બોલાવવામાં આવી શકે છે.

67. કલમ 65 અને 66 હેઠળ જારી કરાયેલા વોરંટની સામગ્રી.—કલમ 65 અથવા કલમ 66 હેઠળ જારી કરાયેલા વોરંટમાં એવા પ્રતિબંધો, અનામતો અથવા શરતો હોઈ શકે છે જે તે જારી કરનાર અધિકારી યોગ્ય માને.

68. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની રચના.—એક જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટમાં ઓછામાં ઓછા પાંચ અધિકારીઓ હશે, જેમાંથી દરેકે ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષથી નાયબ પોલીસ અધિક્ષકનો હોદ્દો સંભાળ્યો હોય અને જેમાંથી ઓછામાં ઓછા ચાર એવા હોય કે જે પુષ્ટિ પામેલા નાયબ પોલીસ અધિક્ષક કરતા ઓછા હોદ્દા પર ન હોય.

સમજૂતી.—આ કલમ અને કલમ 69 ના હેતુઓ માટે “ડેપ્યુટી પોલીસ અધિક્ષક” માં ઉચ્ચ કક્ષાની કોઈપણ પોસ્ટ અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચના દ્વારા સમકક્ષ પોસ્ટ તરીકે જાહેર કરાયેલ કોઈપણ પોસ્ટ તેમજ જાહેર કરાયેલ પોસ્ટ કરતા ઉચ્ચ કક્ષાની કોઈપણ પોસ્ટનો સમાવેશ થાય છે.

69. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની રચના.—એક પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ અધિકારીઓ હશે જેમના દરેકે ઓછામાં ઓછા બે વર્ષથી નાયબ પોલીસ અધિક્ષકનો હોદ્દો સંભાળ્યો હોય.

70. સારાંશ સુરક્ષા દળ કોર્ટ.—(1) સારાંશ સુરક્ષા દળ કોર્ટ ફોર્સના કોઈપણ એકમના કર્નાન્ડન્ટ દ્વારા યોજાઈ શકે છે અને તે એકલા જ કોર્ટની રચના કરશે.

(2) કાર્યવાહી દરમિયાન બે અન્ય વ્યક્તિઓ હાજર રહેશે જેઓ અધિકારીઓ અથવા ગૌણ અધિકારીઓ અથવા બંનેમાંથી એક હશે, અને જેમને શપથ લેવા અથવા સમર્થન આપવામાં આવશે નહીં.

71. સુરક્ષા દળ કોર્ટનું વિસર્જન.—(1) જો ટ્રાયલ શરૂ થયા પછી સુરક્ષા દળ કોર્ટ આ કાયદા દ્વારા જરૂરી અધિકારીઓની ન્યૂનતમ સંખ્યા કરતાં ઓછી કરવામાં આવે છે, તો તે વિસર્જન કરવામાં આવશે.

(2) જો, કાયદા અધિકારી અથવા આરોપીની બીમારીને કારણે, ચુકાદો પહેલાં, ટ્રાયલ ચાલુ રાખવું અશક્ય હોય, તો સુરક્ષા દળ કોર્ટનું વિસર્જન કરવામાં આવશે.

(3) સુરક્ષા દળ કોર્ટ બોલાવનાર અધિકારી જો તેને લાગે કે સેવાની આવશ્યકતાઓ અથવા શિસ્તની આવશ્યકતાઓ ઉપરોક્ત સુરક્ષા દળ કોર્ટ ચાલુ રાખવાનું અશક્ય અથવા અયોગ્ય બનાવે છે, તો તે તેને વિસર્જન કરી શકે છે.

(4) જ્યાં આ કલમ હેઠળ સુરક્ષા દળ કોર્ટનું વિસર્જન કરવામાં આવે છે, ત્યાં આરોપી પર ફરીથી કેસ ચલાવી શકાય છે.

72. સામાન્ય સુરક્ષા દળ કોર્ટની સત્તાઓ.—જનરલ સુરક્ષા દળ કોર્ટને આ કાયદા હેઠળ સજાપાત્ર કોઈપણ ગુના માટે કોઈપણ વ્યક્તિનો પ્રયાસ કરવાની અને તેના દ્વારા અધિકૃત કોઈપણ સજા પસાર કરવાની સત્તા હશે.

73. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તાઓ.—પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટને આ કાયદા હેઠળ સજાપાત્ર બનાવેલા કોઈપણ ગુના માટે અધિકારી અથવા ગૌણ અધિકારી સિવાયની કોઈપણ વ્યક્તિનો કેસ ચલાવવાની અને મૃત્યુદંડ અથવા બે વર્ષથી વધુની કેદની સજા સિવાય આ કાયદા દ્વારા અધિકૃત કોઈપણ સજા પસાર કરવાની સત્તા હશે.

74. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની સત્તાઓ.—(1) પેટા-કલમ (2) ની જોગવાઈઓને આધીન, સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ આ કાયદા હેઠળ સજાપાત્ર કોઈપણ ગુનાનો કેસ ચલાવી શકે છે.

(૨) જ્યારે તાત્કાલિક કાર્યવાહી માટે કોઈ ગંભીર કારણ ન હોય અને કથિત ગુનેગારની ટ્રાયલ માટે પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવા માટે અધિકૃત અધિકારીને શિસ્તને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના સંદર્ભ આપી શકાય, ત્યારે સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ ચલાવનાર અધિકારી આવા સંદર્ભ વિના આ કાયદાની કલમ ૧૪, ૧૭ અને ૪૬ હેઠળ સજાપાત્ર કોઈપણ ગુનાનો, અથવા કોર્ટ ચલાવનાર અધિકારી સામેના કોઈપણ ગુનાનો પ્રયાસ કરી શકશે નહીં.

(૩) સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ આ કાયદાને આધીન અને કોર્ટ ચલાવનાર અધિકારીના આદેશ હેઠળ, અધિકારી અથવા ગૌણ અધિકારી સિવાય કોઈપણ વ્યક્તિનો પ્રયાસ કરી શકે છે.

(૪) સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ આ કાયદા હેઠળ પસાર થઈ શકે તેવી કોઈપણ સજા આપી શકે છે, સિવાય કે મૃત્યુદંડ અથવા પેટા-કલમ (૫) માં ઉલ્લેખિત મર્યાદા કરતાં વધુ મુદત માટે કેદની સજા.

(5) પેટા-કલમ (4) માં ઉલ્લેખિત મર્યાદા હશે,—

(a) એક વર્ષ, જો સુરક્ષા દળ કોર્ટમાં હાજર રહેલા અધિકારીએ પોલીસ અધિક્ષકનો હોદ્દો અથવા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચના દ્વારા તેની સમકક્ષ જાહેર કરાયેલ કોઈ પદ ત્રણ વર્ષથી ઓછા ન હોય અથવા ઉપરોક્ત હોદ્દા કરતાં ઉચ્ચ હોદ્દાનો હોદ્દો ધરાવતો હોય; અને

(b) ત્રણ મહિના, અન્ય કોઈપણ કિસ્સામાં.

75. બીજી ટ્રાયલ પર પ્રતિબંધ.—(1) જ્યારે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને સુરક્ષા દળ કોર્ટ અથવા ફોજદારી કોર્ટ દ્વારા ગુનામાંથી નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યો હોય અથવા દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો હોય અથવા કલમ 53 અથવા કલમ 55 હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોય, ત્યારે તે સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા તે જ ગુના માટે ફરીથી ટ્રાયલ ચલાવવા માટે જવાબદાર રહેશે નહીં અથવા ઉપરોક્ત કલમો હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં.

(2) જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ, આ કાયદાને આધીન, સુરક્ષા દળની અદાલત દ્વારા ગુનામાંથી નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવે છે અથવા દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે અથવા કલમ 53 અથવા કલમ 55 હેઠળ તેની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે જ ગુના માટે અથવા તે જ હકીકતોના આધારે ફોજદારી અદાલત દ્વારા ફરીથી ટ્રાયલ માટે જવાબદાર રહેશે નહીં.

76. ચોક્કસ કેસોમાં ત્યજી દેવાના ગુના માટે ટ્રાયલ માટે મર્યાદાનો સમયગાળો.—સક્રિય ફરજ પર ત્યજી દેવા સિવાય ત્યજી દેવાના ગુના માટે કોઈ ટ્રાયલ શરૂ કરવામાં આવશે નહીં, જો પ્રશ્નમાં વ્યક્તિ, અધિકારી ન હોવા છતાં, ગુનાના આયોગ પછી, દળના કોઈપણ એકમ સાથે ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ સુધી અનુકરણીય રીતે સતત સેવા આપી હોય.

77. આ કાયદાને આધીન ન રહે તેવા ગુનેગારનો ટ્રાયલ, વગેરે.—(1) જ્યાં આ કાયદાને આધીન રહીને કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા આ કાયદા હેઠળ ગુનો કરવામાં આવ્યો હોય, અને તે આ કાયદાને આધીન ન રહે, તો તેને લઈ જઈ શકાય છે અને તેને ફોર્સ કસ્ટડીમાં રાખી શકાય છે અને આવા ગુના માટે કેસ ચલાવી શકાય છે અને સજા કરી શકાય છે જાણે કે તે આ રીતે આધીન રહ્યો હોય.

(2) આવી કોઈ પણ વ્યક્તિ પર ગુના માટે કેસ ચલાવવામાં આવશે નહીં, સિવાય કે તેની સુનાવણી આ કાયદાને આધીન ન રહે તે પછી છ મહિનાની અંદર શરૂ થાય:

પરંતુ આ પેટા-કલમમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ આવી કોઈપણ વ્યક્તિના કેસને ત્યજી દેવાના ગુના માટે અથવા કલમ 17 માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ગુના માટે લાગુ પડશે નહીં અથવા આવી કોર્ટ તેમજ સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા સુનાવણી કરી શકાય તેવા કોઈપણ ગુનાનો કેસ ચલાવવા માટે ફોજદારી અદાલતના અધિકારક્ષેત્રને અસર કરશે નહીં.

૭૮. સજા દરમિયાન કાયદાનો ઉપયોગ.—(૧) જ્યારે આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિને સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા કેદની સજા ફટકારવામાં આવે છે, ત્યારે આ કાયદો તેની સજા દરમિયાન તેને લાગુ પડશે, ભલે તેને દળમાંથી બરતરફ કરવામાં આવ્યો હોય, અથવા અન્યથા આ કાયદાને આધીન રહેવાનું બંધ કરવામાં આવ્યું હોય, અને તેને રાખી શકાય છે, દૂર કરી શકાય છે, કેદ કરી શકાય છે અને સજા કરી શકાય છે જાણે કે તે આ કાયદાને આધીન રહેતો હોય.

(૨) જ્યારે આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિને સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવે છે, ત્યારે આ કાયદો સજા પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી તેને લાગુ પડશે.

૭૯. ટ્રાયલનું સ્થળ.—આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે તેની વિરુદ્ધ કોઈપણ ગુનો કરે છે તેના પર કોઈપણ જગ્યાએ આવા ગુના માટે કેસ ચલાવી શકાય છે અને સજા કરી શકાય છે.

80. ફોજદારી અદાલત અને સુરક્ષા દળ કોર્ટ વચ્ચે પસંદગી.—જ્યારે કોઈ ગુનાના સંદર્ભમાં ફોજદારી અદાલત અને સુરક્ષા દળ કોર્ટ બંનેનો અધિકારક્ષેત્ર હોય, ત્યારે તે ડિરેક્ટર-જનરલ, અથવા ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ અથવા ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ જેમના આદેશ હેઠળ આરોપી વ્યક્તિ સેવા આપી રહ્યો છે અથવા નિર્ધારિત કરી શકાય તેવા અન્ય અધિકારીના વિવેકબુદ્ધિ પર રહેશે કે તેઓ કઈ કોર્ટ સમક્ષ કાર્યવાહી શરૂ કરવી તે નક્કી કરે, અને, જો તે અધિકારી નક્કી કરે કે તેમને સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ શરૂ કરવામાં આવે, તો આરોપી વ્યક્તિને ફોર્સ કસ્ટડીમાં રાખવાનો નિર્દેશ આપે.

81. ફોજદારી અદાલતને ગુનેગારને સોંપવાનો આદેશ આપવાની સત્તા.—(1) જ્યારે કોઈ અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી ફોજદારી અદાલતને એવું લાગે છે કે કોઈપણ કથિત ગુનાના સંદર્ભમાં તેની સમક્ષ કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવશે, ત્યારે તે લેખિત સૂચના દ્વારા, કલમ 80 માં ઉલ્લેખિત અધિકારીને તેના વિકલ્પ પર, કાયદા અનુસાર કાર્યવાહી કરવા માટે ગુનેગારને નજીકના મેજિસ્ટ્રેટને સોંપવાનો અથવા કેન્દ્ર સરકારને સંદર્ભ માટે અરજી કરવા સુધી કાર્યવાહી મુલતવી રાખવાનો આદેશ આપી શકે છે.

(2) આવા દરેક કેસમાં, ઉપરોક્ત અધિકારી કાં તો માંગણીનું પાલન કરીને ગુનેગારને સોંપશે, અથવા કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણય માટે કે જેના સંદર્ભ પરનો આદેશ અંતિમ રહેશે તે કોર્ટને તાત્કાલિક પ્રશ્ન મોકલશે.

પ્રકરણ VII

સુરક્ષા દળ અદાલતોની કાર્યવાહી

82. પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર.—દરેક જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ અથવા પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટમાં, વરિષ્ઠ સભ્ય પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર રહેશે.

83. કાયદા અધિકારીઓ.—દરેક જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ, અને દરેક પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટમાં, કાયદા અધિકારી, અથવા જો આવા કોઈ અધિકારી ઉપલબ્ધ ન હોય, તો મુખ્ય કાયદા અધિકારી અથવા કાયદા અધિકારી દ્વારા મંજૂર કરાયેલ અધિકારી હાજર રહી શકશે.

84. પડકારો.—(1) જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ અથવા પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ દ્વારા કરવામાં આવતી તમામ ટ્રાયલ્સમાં, કોર્ટની બેઠક મળતાની સાથે જ, પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર અને સભ્યોના નામ આરોપીને વાંચીને સંભળાવવામાં આવશે, જે પછી તેમને પૂછવામાં આવશે કે શું તેમને કોર્ટમાં બેઠેલા કોઈપણ અધિકારી દ્વારા ટ્રાયલ ચલાવવા સામે વાંધો છે.

(૨) જો આરોપી આવા અધિકારી સામે વાંધો ઉઠાવે છે, તો તેનો વાંધો અને વાંધો ઉઠાવનાર અધિકારીનો જવાબ સાંભળવામાં આવશે અને રેકોર્ડ કરવામાં આવશે, અને કોર્ટના બાકીના અધિકારીઓ વાંધો ઉઠાવનાર અધિકારીની ગેરહાજરીમાં વાંધો ઉઠાવવાનો નિર્ણય લેશે.

(૩) જો વાંધો ઉઠાવવા માટે હકદાર અધિકારીઓના અડધા કે તેથી વધુ મતો દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવે છે, તો વાંધો ઉઠાવવામાં આવશે, અને વાંધો ઉઠાવનાર સભ્ય નિવૃત્ત થશે, અને તેની ખાલી જગ્યા નિર્ધારિત રીતે બીજા અધિકારી દ્વારા ભરી શકાશે, જે આરોપીના વાંધો ઉઠાવવાના સમાન અધિકારને આધીન છે.

(૪) જ્યારે કોઈ પડકાર ઉઠાવવામાં ન આવે, અથવા જ્યારે પડકાર ઉઠાવવામાં આવે અને નામંજૂર કરવામાં આવે, અથવા દરેક અધિકારીની જગ્યા સફળતાપૂર્વક પડકારવામાં આવે તે બીજા અધિકારી દ્વારા ભરવામાં આવે જેને કોઈ વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો નથી અથવા મંજૂરી આપવામાં આવી નથી, ત્યારે કોર્ટ ટ્રાયલ સાથે આગળ વધશે.

85. સભ્ય, કાયદા અધિકારી અને સાક્ષીના શપથ.—(1) ટ્રાયલ શરૂ થાય તે પહેલાં, દરેક સુરક્ષા દળ કોર્ટના દરેક સભ્ય અને કાયદા અધિકારી અથવા કલમ 83 હેઠળ મંજૂર કરાયેલ અધિકારીને નિર્ધારિત રીતે શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞા લેવડાવવામાં આવશે.

(2) સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ પુરાવા આપનાર દરેક વ્યક્તિની નિયત સ્વરૂપમાં યોગ્ય રીતે શપથ લીધા પછી અથવા પ્રતિજ્ઞા લીધા પછી તપાસ કરવામાં આવશે.

(3) પેટા-કલમ (2) ની જોગવાઈઓ લાગુ પડશે નહીં જ્યાં સાક્ષી બાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરનો બાળક હોય અને સુરક્ષા દળ કોર્ટનો અભિપ્રાય હોય કે સાક્ષી સત્ય બોલવાની ફરજ સમજે છે, પરંતુ તે શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાના સ્વરૂપને સમજી શકતો નથી.

86. સભ્યો દ્વારા મતદાન.—(1) પેટા-કલમો (2) અને (3) ની જોગવાઈઓને આધીન, સુરક્ષા દળ કોર્ટનો દરેક નિર્ણય સંપૂર્ણ બહુમતી મતો દ્વારા પસાર કરવામાં આવશે; અને જ્યાં નિષ્કર્ષ અથવા સજા પર સમાન મતો હોય, તો નિર્ણય આરોપીની તરફેણમાં રહેશે.

(2) કોર્ટના ઓછામાં ઓછા બે-તૃતીયાંશ સભ્યોની સંમતિ વિના જનરલ સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા મૃત્યુદંડની સજા પસાર કરવામાં આવશે નહીં.

(3) પડકાર અથવા નિષ્કર્ષ અથવા સજા સિવાયના કેસોમાં, પ્રમુખ અધિકારીનો નિર્ણાયક મત હશે.

87. પુરાવા અંગેનો સામાન્ય નિયમ.—ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, 1872 (1872 નો 1), આ કાયદાની જોગવાઈઓને આધીન, સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષની બધી કાર્યવાહી પર લાગુ પડશે.

88. ન્યાયિક નોટિસ.—સુરક્ષા દળ કોર્ટ દળના અધિકારીઓ તરીકે સભ્યોના સામાન્ય જ્ઞાનમાં રહેલી કોઈપણ બાબતની ન્યાયિક નોટિસ લઈ શકે છે.

89. સાક્ષીઓને સમન્સ મોકલવા.—(1) કન્વીનિંગ ઓફિસર, સુરક્ષા દળ કોર્ટના પ્રિસાઇડિંગ ઓફિસર, કાયદા અધિકારી અથવા, જેમ બને તેમ, કલમ 83 હેઠળ મંજૂર કરાયેલ અધિકારી અથવા આરોપી વ્યક્તિના કમાન્ડન્ટ, તેમના હસ્તકના સમન્સ દ્વારા, કોઈપણ વ્યક્તિની પુરાવા આપવા અથવા કોઈપણ દસ્તાવેજ અથવા અન્ય વસ્તુ રજૂ કરવા માટે, સમન્સમાં ઉલ્લેખિત સમય અને સ્થળ પર હાજરીની માંગ કરી શકે છે.

(2) આ કાયદાને આધીન સાક્ષીના કિસ્સામાં, સમન્સ તેના કમાન્ડન્ટને મોકલવામાં આવશે અને આવા અધિકારી તેને તે મુજબ બજાવશે.

(૩) અન્ય કોઈ સાક્ષીના કિસ્સામાં; સમન્સ તે મેજિસ્ટ્રેટને મોકલવામાં આવશે જેના અધિકારક્ષેત્રમાં તે હોઈ શકે છે, અથવા રહે છે, અને આવા મેજિસ્ટ્રેટ સમન્સને એવી રીતે અમલમાં મૂકશે જાણે કે આવા મેજિસ્ટ્રેટની કોર્ટમાં સાક્ષીની જરૂર હોય.

(૪) જ્યારે કોઈ સાક્ષીને તેના કબજામાં અથવા સત્તામાં રહેલી અન્ય કોઈ વસ્તુનો કોઈ ચોક્કસ દસ્તાવેજ રજૂ કરવાની જરૂર પડે છે, ત્યારે સમન્સમાં તેનું વાજબી ચોકસાઈ સાથે વર્ણન કરવું જોઈએ.

૯૦. રજૂ કરવાથી મુક્તિ આપવામાં આવેલા દસ્તાવેજો.—(૧) કલમ ૮૯ માં કંઈપણ ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, ૧૮૭૨ (૧૮૭૨ નો ૧) ની કલમ ૧૨૩ અને ૧૨૪ ની કામગીરીને અસર કરતું માનવામાં આવશે નહીં અથવા પોસ્ટલ અથવા ટેલિગ્રાફ અધિકારીઓની કસ્ટડીમાં રહેલા કોઈપણ પત્ર, પોસ્ટકાર્ડ, ટેલિગ્રામ અથવા અન્ય દસ્તાવેજને લાગુ પડશે નહીં.

(૨) જો આવા કસ્ટડીમાં રહેલ કોઈપણ દસ્તાવેજ, કોઈપણ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, ચીફ પ્રેસિડેન્સી મેજિસ્ટ્રેટ, હાઈકોર્ટ અથવા સેશન્સ કોર્ટના મતે, કોઈપણ સુરક્ષા દળ કોર્ટના હેતુ માટે જરૂરી હોય, તો આવા મેજિસ્ટ્રેટ, અથવા કોર્ટ, પોસ્ટલ અથવા ટેલિગ્રાફ અધિકારીઓને, જે પણ કેસ હોય, તે વ્યક્તિને આવા દસ્તાવેજ પહોંચાડવા માટે કહી શકે છે જેમને આવા મેજિસ્ટ્રેટ, અથવા કોર્ટ નિર્દેશિત કરી શકે.

(૩) જો કોઈ અન્ય મેજિસ્ટ્રેટ અથવા કોઈપણ પોલીસ કમિશનર અથવા જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષકના મતે, આવા કોઈ દસ્તાવેજ આવા કોઈપણ હેતુ માટે જોઈએ હોય, તો તે પોસ્ટલ અથવા ટેલિગ્રાફ અધિકારીઓને, જે પણ હોય, આવી શોધ કરાવવા અને આવા દસ્તાવેજને બાકી હોય ત્યાં સુધી અટકાયતમાં રાખવાનો આદેશ આપી શકે છે.

આવા કોઈપણ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, ચીફ પ્રેસિડેન્સી મેજિસ્ટ્રેટ અથવા હાઇકોર્ટ અથવા સત્ર અદાલતના આદેશો.

૯૧. સાક્ષીઓની તપાસ માટે કમિશન.—(૧) જ્યારે પણ, સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા ટ્રાયલ દરમિયાન, કોર્ટને એવું લાગે કે ન્યાયના હેતુઓ માટે સાક્ષીની તપાસ જરૂરી છે, અને આવા સાક્ષીની હાજરી વિલંબ, ખર્ચ અથવા અસુવિધા વિના મેળવી શકાતી નથી, જે કેસની પરિસ્થિતિઓમાં, ગેરવાજબી હશે, ત્યારે આવી કોર્ટ મુખ્ય કાયદા અધિકારીને સંબોધિત કરી શકે છે જેથી આવા સાક્ષીના પુરાવા લેવા માટે કમિશન જારી કરી શકાય.

(૨) મુખ્ય કાયદા અધિકારી, જો જરૂરી લાગે, તો આવા સાક્ષીના પુરાવા લેવા માટે, જેમના અધિકારક્ષેત્રની સ્થાનિક મર્યાદામાં, કોઈપણ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા પ્રથમ વર્ગના મેજિસ્ટ્રેટને કમિશન જારી કરી શકે છે.

(૩) જે મેજિસ્ટ્રેટ અથવા અધિકારીને કમિશન જારી કરવામાં આવે છે, અથવા, જો તે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ હોય, તો તે અથવા આ વતી તેમણે નિયુક્ત કરેલા પ્રથમ વર્ગના મેજિસ્ટ્રેટ, સાક્ષી જ્યાં હોય ત્યાં જશે, અથવા સાક્ષીને પોતાની સમક્ષ બોલાવશે અને તે જ રીતે તેના પુરાવા લેશે, અને આ હેતુ માટે ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૮૯૮ (૧૮૯૮નો ૫) હેઠળ વોરંટ-કેસના ટ્રાયલ્સમાં જે સત્તાઓનો ઉપયોગ કરી શકે છે તે જ સત્તાઓનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

(૪) જ્યારે સાક્ષી આદિવાસી વિસ્તારમાં અથવા ભારતની બહાર કોઈપણ જગ્યાએ રહેતો હોય, ત્યારે કમિશન ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૮૯૮ (૧૮૯૮નો ૫) ના પ્રકરણ XL માં ઉલ્લેખિત રીતે જારી કરી શકાય છે.

૯૨. કમિશન પર સાક્ષીની તપાસ.—(૧) કલમ ૯૧ હેઠળ કમિશન જારી કરવામાં આવે તેવા કોઈપણ કેસમાં ફરિયાદી અને આરોપી વ્યક્તિ અનુક્રમે લેખિતમાં કોઈપણ પૂછપરછ મોકલી શકે છે જે કોર્ટને મુદ્દા સાથે સંબંધિત લાગે છે, અને કમિશન ચલાવનાર મેજિસ્ટ્રેટ અથવા અધિકારી આવી પૂછપરછ પર સાક્ષીની તપાસ કરશે.

(૨) ફરિયાદી અને આરોપી વ્યક્તિ આવા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા અધિકારી સમક્ષ વકીલ દ્વારા અથવા, કસ્ટડીમાં રહેલા આરોપી વ્યક્તિના કેસ સિવાય, રૂબરૂ હાજર થઈ શકે છે, અને ઉપરોક્ત સાક્ષીની તપાસ, ઉલટતપાસ અને ફરીથી તપાસ કરી શકે છે, જેમ બને તેમ.

(૩) કલમ ૯૧ હેઠળ જારી કરાયેલ કમિશન યોગ્ય રીતે અમલમાં મૂકાયા પછી, તે હેઠળ તપાસ કરાયેલ સાક્ષીની જુબાની સાથે મુખ્ય કાયદા અધિકારીને પરત કરવામાં આવશે.

(૪) કમિશન મળ્યા પછી, અને પેટા-કલમ (૩) હેઠળ પરત કરાયેલ જુબાની મળ્યા પછી, મુખ્ય કાયદા અધિકારી તેને તે કોર્ટમાં મોકલશે જેના કહેવા પર કમિશન જારી કરવામાં આવ્યું હતું અથવા, જો આવી કોર્ટ વિસર્જન કરવામાં આવી હોય, તો આરોપી વ્યક્તિની ટ્રાયલ માટે બોલાવવામાં આવેલી કોઈપણ અન્ય કોર્ટમાં; અને કમિશન, તેનું રિટર્ન અને જુબાની ફરિયાદી અને આરોપી વ્યક્તિ દ્વારા નિરીક્ષણ માટે ખુલ્લું રહેશે, અને, બધા વાજબી અપવાદોને આધીન, ફરિયાદી અથવા આરોપી દ્વારા કેસમાં પુરાવા તરીકે વાંચી શકાય છે, અને કોર્ટની કાર્યવાહીનો ભાગ બનશે.

(૫) દરેક કેસમાં જ્યાં કલમ ૯૧ હેઠળ કમિશન જારી કરવામાં આવે છે, ત્યાં કમિશનના અમલ અને પરત કરવા માટે વાજબી રીતે પૂરતા ચોક્કસ સમય માટે ટ્રાયલ મુલતવી રાખી શકાય છે.

૯૩. ગુનાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો નથી.—(૧) સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ હારનો આરોપ મૂકવામાં આવેલ વ્યક્તિને હારનો પ્રયાસ કરવાનો અથવા રજા વિના ગેરહાજર રહેવાનો દોષી ઠેરવી શકાય છે.

(2) સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ ભાગી જવાનો પ્રયાસ કરવા બદલ આરોપ મૂકવામાં આવેલ વ્યક્તિને રજા વગર ગેરહાજર રહેવાનો દોષી ઠેરવી શકાય છે.

(3) સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ ગુનાહિત બળનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવેલ વ્યક્તિને હુમલાનો દોષી ઠેરવી શકાય છે.

(4) સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ ધમકીભરી ભાષાનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવેલ વ્યક્તિને અનાદરકારીભરી ભાષાનો ઉપયોગ કરવાનો દોષી ઠેરવી શકાય છે.

(5) સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ કલમ 30 ની કલમો (a), (b), (c) અને (d) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ગુનાનો આરોપ મૂકવામાં આવેલ વ્યક્તિને આમાંથી કોઈપણ અન્ય ગુનાનો દોષી ઠેરવી શકાય છે જેના માટે તેના પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હોઈ શકે છે.

(6) જો સિક્યોરિટી ફોર્સ કોર્ટ સમક્ષ કલમ 46 હેઠળ સજાપાત્ર ગુના માટે આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હોય, તો તે કોઈપણ અન્ય ગુના માટે દોષિત ઠરી શકે છે જેમાં તે દોષિત ઠરી શકે છે, જો ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, 1898 (1898 નો 5) ની જોગવાઈઓ લાગુ પડતી હોત.

(7) આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ ગુના માટે સુરક્ષા ફોર્સ કોર્ટ સમક્ષ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હોય, તો વધુ ગંભીર સજા ધરાવતી પરિસ્થિતિઓમાં ગુનો કરવામાં આવ્યો હોવાના પુરાવા ન મળવા પર, તે ઓછી ગંભીર સજા ધરાવતી પરિસ્થિતિઓમાં કરવામાં આવ્યો હોય તે જ ગુના માટે દોષિત ઠરી શકે છે.

(8) આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ ગુના માટે સુરક્ષા ફોર્સ કોર્ટ સમક્ષ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હોય તે વ્યક્તિ તે ગુનાના આચરણનો પ્રયાસ કરવા અથવા પ્રોત્સાહન આપવા બદલ દોષિત ઠરી શકે છે, જોકે પ્રયાસ અથવા પ્રોત્સાહન અલગથી આરોપ મૂકવામાં આવતો નથી.

૯૪. સહીઓ અંગેની ધારણા.—આ કાયદા હેઠળની કોઈપણ કાર્યવાહીમાં, સરકારની સેવામાં રહેલા અધિકારી દ્વારા સહી કરવાનો કથિત કોઈપણ અરજી, પ્રમાણપત્ર, વોરંટ, જવાબ અથવા અન્ય દસ્તાવેજ, રજૂ કર્યા પછી, તે વ્યક્તિ દ્વારા યોગ્ય રીતે સહી થયેલ હોવાનું માનવામાં આવશે જેના દ્વારા અને જે સ્વરૂપમાં તે સહી થયેલ હોવાનો દાવો કરે છે, જ્યાં સુધી વિપરીત દર્શાવવામાં ન આવે.

૯૫. નોંધણી પત્ર.—(૧) નોંધણી અધિકારી દ્વારા સહી થયેલ હોવાનો કથિત કોઈપણ નોંધણી પત્ર, આ કાયદા હેઠળની કાર્યવાહીમાં, નોંધણી કરાયેલ વ્યક્તિએ એવા પ્રશ્નોના જવાબો આપ્યા હોવાનો પુરાવો હશે જે તેણે તેમાં આપેલા તરીકે રજૂ કર્યા છે.

(2) આવી વ્યક્તિની નોંધણી મૂળ અથવા તેના નોંધણી પત્રની નકલ રજૂ કરીને સાબિત કરી શકાય છે જે નોંધણી પત્રનો કબજો ધરાવતા અધિકારી દ્વારા સાચી નકલ હોવાનું પ્રમાણિત કરવામાં આવે છે.

96. ચોક્કસ દસ્તાવેજો અંગેની ધારણા.—(1) દળના કોઈપણ એકમમાં કોઈપણ વ્યક્તિની સેવા, અથવા કોઈપણ વ્યક્તિને બરતરફ અથવા છૂટા કરવાના સંદર્ભમાં, અથવા દળના કોઈપણ એકમમાં સેવા ન આપનાર અથવા તેનો હિસ્સો ન હોય તેવી કોઈપણ વ્યક્તિની પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને, જો કેન્દ્ર સરકાર અથવા ડિરેક્ટર-જનરલ, અથવા કોઈપણ નિર્ધારિત અધિકારી દ્વારા અથવા તેના વતી સહી કરવાનો દાવો કરવામાં આવે, તો તે આવા પત્ર, રિટર્ન અથવા અન્ય દસ્તાવેજમાં દર્શાવેલ હકીકતોનો પુરાવો હશે.

(2) સત્તાધિકારી દ્વારા પ્રકાશિત થવાની ધારણા કરાયેલી બોર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સ લિસ્ટ અથવા ગેઝેટ તેમાં ઉલ્લેખિત અધિકારીઓ, ગૌણ અધિકારીઓના દરજ્જા અને પદનો પુરાવો હશે, અને તેમના દ્વારા અને બટાલિયન, યુનિટ અથવા શાખાના કોઈપણ નિમણૂકનો પુરાવો હશે જેમાં તેઓ જોડાયેલા છે.

(3) જ્યાં આ કાયદા અથવા તેના હેઠળ બનાવેલા કોઈપણ નિયમો અથવા અન્યથા સત્તાવાર ફરજોના પાલનમાં કોઈપણ બટાલિયન બુકમાં રેકોર્ડ બનાવવામાં આવે છે, અને કમાન્ડન્ટ અથવા તે અધિકારી દ્વારા સહી કરવાનો હેતુ હોય છે જેમની ફરજ આવી રેકોર્ડ બનાવવાની છે, ત્યાં આવા રેકોર્ડ તેમાં દર્શાવેલ હકીકતોનો પુરાવો હશે.

(4) કોઈપણ બટાલિયન બુકમાં કોઈપણ રેકોર્ડની નકલ જે આવા બુકનો કબજો ધરાવતા અધિકારી દ્વારા સાચી નકલ હોવાનું પ્રમાણિત કરવાનો દાવો કરે છે તે આવા રેકોર્ડનો પુરાવો હશે.

(૫) જ્યાં આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ પર ખેદ અથવા રજા વગર ગેરહાજર રહેવાના આરોપસર કેસ ચાલી રહ્યો હોય, અને આવી વ્યક્તિએ આ કાયદાને આધીન કોઈપણ અધિકારી અથવા અન્ય વ્યક્તિ, અથવા દળના કોઈપણ એકમની કસ્ટડીમાં પોતાને સોંપી દીધા હોય, અથવા આવા અધિકારી અથવા વ્યક્તિ દ્વારા ધરપકડ કરવામાં આવી હોય, તો આવા અધિકારી દ્વારા અથવા તે એકમના કમાન્ડન્ટ દ્વારા સહી કરાયેલ પ્રમાણપત્ર, જેમાં આવી વ્યક્તિનો સંબંધ હોય, જેમ બને તેમ, આવી શરણાગતિ અથવા ધરપકડની હકીકત, તારીખ અને સ્થળ અને તેણે જે રીતે પોશાક પહેર્યો હતો તે દર્શાવવામાં આવ્યું હોય, તે આ રીતે જણાવેલ બાબતોનો પુરાવો રહેશે.

(6) જ્યાં આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ પર રજા વગર ગેરહાજર રહેવાના આરોપસર કેસ ચાલી રહ્યો હોય અને આવી વ્યક્તિએ પોતાને પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્ચાર્જ અધિકારીના હોદ્દા હેઠળ ન હોય તેવા પોલીસ અધિકારીની કસ્ટડીમાં સોંપી દીધો હોય અથવા તેની ધરપકડ કરવામાં આવી હોય, તો આવા પોલીસ અધિકારી દ્વારા સહી કરાયેલું પ્રમાણપત્ર અને આવા શરણાગતિ અથવા ધરપકડની હકીકત, તારીખ અને સ્થળ અને તેણે જે રીતે પોશાક પહેર્યો હતો તે જણાવેલ બાબતોનો પુરાવો ગણાશે.

(૭) કોઈપણ રાસાયણિક પરીક્ષક અથવા સહાયક રાસાયણિક પરીક્ષક દ્વારા સરકારને સોંપવામાં આવેલ કોઈપણ બાબત અથવા વસ્તુ પર અહેવાલ હોવાનો દાવો કરતો કોઈપણ દસ્તાવેજ, તેને તપાસ અથવા વિશ્લેષણ અને અહેવાલ માટે યોગ્ય રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યો હોય, તેનો ઉપયોગ આ કાયદા હેઠળની કોઈપણ કાર્યવાહીમાં પુરાવા તરીકે થઈ શકે છે.

૯૭. આરોપી દ્વારા સરકારી અધિકારીને સંદર્ભ.—(૧) જો રજા વગર છોડી દેવા અથવા ગેરહાજરી, રજાથી વધુ સમય સુધી રહેવા અથવા સેવા માટે ચેતવણી આપવામાં આવે ત્યારે ફરીથી જોડાતા ન હોવાના કોઈપણ કેસ દરમિયાન, આરોપી વ્યક્તિ પોતાના બચાવમાં તેની અનધિકૃત ગેરહાજરી માટે કોઈ પૂરતું અથવા વાજબી બહાનું રજૂ કરે છે, અને તેના સમર્થનમાં સરકારની સેવામાં રહેલા કોઈપણ અધિકારીનો ઉલ્લેખ કરે છે, અથવા જો એવું લાગે છે કે આવા કોઈપણ અધિકારી સાબિત કરવાની શક્યતા છે અથવા

બચાવમાં ઉપરોક્ત નિવેદનને રદિયો આપે છે, તો કોર્ટ આવા અધિકારીને સંબોધશે અને તેનો જવાબ ન મળે ત્યાં સુધી કાર્યવાહી મુલતવી રાખશે.

(2) આ રીતે ઉલ્લેખિત કોઈપણ અધિકારીનો લેખિત જવાબ, જો તેમના દ્વારા સહી કરવામાં આવે, તો તે પુરાવા તરીકે પ્રાપ્ત થશે અને કોર્ટ સમક્ષ શપથ પર આપેલા સમાન અસર કરશે.

(3) જો કોર્ટ આવા જવાબ પ્રાપ્ત થાય તે પહેલાં વિસર્જન કરવામાં આવે, અથવા જો કોર્ટ આ કલમની જોગવાઈઓનું પાલન કરવાનું ટાળે, તો કન્વીનિંગ અધિકારી, તેમના વિવેકબુદ્ધિથી, કાર્યવાહી રદ કરી શકે છે અને નવી ટ્રાયલનો આદેશ આપી શકે છે.

98. અગાઉની સજા અને સામાન્ય પાત્રના પુરાવા.—(1) જ્યારે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા કોઈપણ ગુના માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે, ત્યારે આવી સુરક્ષા દળ અદાલત સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા અથવા ફોજદારી અદાલત દ્વારા, અથવા કલમ 53 અથવા 55 હેઠળ સજાના કોઈપણ અગાઉના ચુકાદાની તપાસ કરી શકે છે, અને આવી વ્યક્તિના સામાન્ય પાત્ર અને નિર્ધારિત કરી શકાય તેવી અન્ય બાબતોની વધુ તપાસ અને રેકોર્ડ કરી શકે છે.

(2) આ કલમ હેઠળ પ્રાપ્ત થયેલા પુરાવા મૌખિક હોઈ શકે છે, અથવા સુરક્ષા દળ કોર્ટના પુસ્તકો અથવા અન્ય સત્તાવાર રેકોર્ડમાંથી પ્રમાણિત અંશોના સ્વરૂપમાં હોઈ શકે છે; અને ટ્રાયલ શરૂ થાય તે પહેલાં વ્યક્તિને નોટિસ આપવાની જરૂર રહેશે નહીં કે તેની અગાઉની સજા અથવા પાત્ર અંગેના પુરાવા પ્રાપ્ત થશે.

(3) સમરી સુરક્ષા દળ કોર્ટમાં, ટ્રાયલ ચલાવનાર અધિકારી, જો તેને યોગ્ય લાગે, તો ગુનેગાર, તેના સામાન્ય પાત્ર અને નિર્ધારિત કરી શકાય તેવી અન્ય બાબતો સામે અગાઉની કોઈપણ સજાઓ, આ કલમની ઉપરોક્ત જોગવાઈઓ હેઠળ સાબિત કરવાની જરૂર પાડવાને બદલે, પોતાની જાણકારી મુજબ રેકોર્ડ કરી શકે છે.

99. આરોપીની પાગલપન.—(1) જ્યારે પણ, સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા ટ્રાયલ દરમિયાન, કોર્ટને એવું લાગે કે આરોપિત વ્યક્તિ માનસિક અસ્વસ્થતાને કારણે પોતાનો બચાવ કરવામાં અસમર્થ છે, અથવા તેણે કથિત કૃત્ય કર્યું છે પરંતુ માનસિક અસ્વસ્થતાને કારણે કૃત્યની પ્રકૃતિ જાણવામાં અથવા તે ખોટું છે કે કાયદાની વિરુદ્ધ છે તે જાણવામાં અસમર્થ છે, ત્યારે કોર્ટ તે મુજબ તારણો નોંધશે.

(2) કોર્ટના પ્રમુખ અધિકારી, અથવા, સમરી સુરક્ષા દળ કોર્ટના કિસ્સામાં, ટ્રાયલ ચલાવનાર અધિકારી, કેસની તાત્કાલિક પુષ્ટિ કરનાર અધિકારીને અથવા કલમ 115 હેઠળ તેના તારણોનો સામનો કરવા માટે સશક્ત સત્તાવાળાને જાણ કરશે, જેમ કે કેસ હોય.

(૩) પેટા-કલમ (૨) હેઠળ કેસની જાણ કરનાર પુષ્ટિ કરનાર અધિકારી, જો તે તારણની પુષ્ટિ ન કરે, તો તે આરોપી વ્યક્તિ પર તે ગુના માટે જે ગુનામાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો તેના માટે તે જ અથવા અન્ય સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા કેસ ચલાવવા માટે પગલાં લઈ શકે છે.

(૪) પેટા-કલમ (૨) હેઠળ સમરી સુરક્ષા દળ કોર્ટના તારણની જાણ કરનાર અધિકારી, અને તેને કોઈપણ કેસમાં તારણની પુષ્ટિ કરનાર પુષ્ટિ કરનાર અધિકારી, આરોપી વ્યક્તિને નિર્ધારિત રીતે કસ્ટડીમાં રાખવાનો આદેશ આપશે અને કેન્દ્ર સરકારના આદેશો માટે કેસની જાણ કરશે.

(૫) પેટા-કલમ (૪) હેઠળ અહેવાલ મળ્યા પછી, કેન્દ્ર સરકાર આરોપી વ્યક્તિને પાગલખાના અથવા સલામત કસ્ટડીના અન્ય યોગ્ય સ્થળે અટકાયતમાં રાખવાનો આદેશ આપી શકે છે.

૧૦૦. ટ્રાયલ માટે પાગલ આરોપીની અનુગામી યોગ્યતા.—જ્યાં કોઈ આરોપી વ્યક્તિ, માનસિક અસ્વસ્થતાને કારણે પોતાનો બચાવ કરવામાં અસમર્થ હોવાનું જણાયું હોય, અને કલમ ૯૯ હેઠળ કસ્ટડીમાં હોય, તો આ વતી નિયુક્ત કરાયેલ કોઈપણ અધિકારી, -

(a) જો આવી વ્યક્તિ કલમ ૯૯ ની પેટા-કલમ (૪) હેઠળ કસ્ટડીમાં હોય, તો તબીબી અધિકારીના અહેવાલ પર કે તે પોતાનો બચાવ કરવામાં સક્ષમ છે, અથવા

(b) જો આવી વ્યક્તિને કલમ ૯૯ ની પેટા-કલમ (૫) હેઠળ જેલમાં અટકાયતમાં રાખવામાં આવે છે, અને જો આવી વ્યક્તિને ઉપરોક્ત પેટા-કલમ હેઠળ પાગલ આશ્રયસ્થાનમાં અટકાયતમાં રાખવામાં આવે છે, તો આવા આશ્રયસ્થાનના કોઈપણ બે અથવા વધુ મુલાકાતીઓના પ્રમાણપત્ર પર અને જો તે પેટા-કલમ હેઠળ અન્ય કોઈ જગ્યાએ અટકાયતમાં રાખવામાં આવે છે, તો નિર્ધારિત સત્તા, કે જે વ્યક્તિ પોતાનો બચાવ કરવા સક્ષમ છે, તે વ્યક્તિનો કેસ તે જ અથવા અન્ય સુરક્ષા દળ દ્વારા ચલાવવા માટે પગલાં લેશે.

જે ગુનામાં તેના પર મૂળ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો તેના માટે કોર્ટ અથવા, જો ગુનો નાગરિક ગુનો હોય, તો ફોજદારી અદાલત દ્વારા.

101. કલમ 100 હેઠળના આદેશોનું કેન્દ્ર સરકારને ટ્રાન્સમિશન.—આરોપી પર કેસ ચલાવવા માટે કલમ 100 હેઠળ અધિકારી દ્વારા કરવામાં આવેલા દરેક આદેશની નકલ તાત્કાલિક કેન્દ્ર સરકારને મોકલવામાં આવશે.

૧૦૨. પાગલ આરોપીની મુક્તિ.—જ્યાં કોઈ વ્યક્તિ કલમ ૯૯ ની પેટા-કલમ (૪) હેઠળ કસ્ટડીમાં હોય અથવા તે કલમની પેટા-કલમ (૫) હેઠળ અટકાયતમાં હોય,—

(a) જો આવી વ્યક્તિ ઉપરોક્ત પેટા-કલમ (૪) હેઠળ કસ્ટડીમાં હોય, તો તબીબી અધિકારીના અહેવાલ પર, અથવા

(b) જો આવી વ્યક્તિને ઉપરોક્ત પેટા-કલમ (૫) હેઠળ અટકાયતમાં રાખવામાં આવે, તો કલમ ૧૦૦ ની કલમ (b) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ સત્તાવાળાઓ પાસેથી પ્રમાણપત્ર પર કે આવા અધિકારી અથવા સત્તાવાળાના ચુકાદામાં આવી વ્યક્તિને પોતાને અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિને નુકસાન પહોંચાડવાના ભય વિના મુક્ત કરી શકાય છે,

કેન્દ્ર સરકાર આદેશ આપી શકે છે કે આવી વ્યક્તિને મુક્ત કરવામાં આવે અથવા કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવે, અથવા જાહેર જનતાને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે. જો તેને પહેલાથી જ પાગલખાનામાં મોકલવામાં આવ્યો ન હોય તો.

૧૦૩. પાગલ આરોપીને સંબંધીઓને સોંપવો.—જ્યાં કલમ ૯૯ ની પેટા-કલમ (૪) હેઠળ અથવા તે કલમની પેટા-કલમ (૫) હેઠળ અટકાયતમાં હોય તેવા કોઈપણ વ્યક્તિનો કોઈ સગો કે મિત્ર ઈચ્છે કે તેને તેની સંભાળ અને કસ્ટડીમાં સોંપવામાં આવે, તો કેન્દ્ર સરકાર, આવા સંબંધી કે મિત્રની અરજી પર અને તે સરકારને ખાતરી આપે કે તે વ્યક્તિની યોગ્ય રીતે કાળજી લેવામાં આવશે, અને તેને પોતાને અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિને નુકસાન પહોંચાડવાથી અટકાવવામાં આવશે, અને તેને આવા અધિકારીના નિરીક્ષણ માટે રજૂ કરવામાં આવશે, અને કેન્દ્ર સરકાર નિર્દેશ આપે તેવા સમયે અને સ્થળોએ, આવી વ્યક્તિને આવા સંબંધી કે મિત્રને સોંપવાનો આદેશ આપી શકે છે.

૧૦૪. ટ્રાયલ દરમિયાન બાકી રહેલી મિલકતની કસ્ટડી અને નિકાલ માટે આદેશ.—જ્યારે કોઈ પણ મિલકત જેના સંબંધમાં કોઈ ગુનો થયો હોય, અથવા જેનો ઉપયોગ કોઈ ગુનો કરવા માટે થયો હોય તેવું લાગે, તેને ટ્રાયલ દરમિયાન સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે, ત્યારે કોર્ટ ટ્રાયલના નિષ્કર્ષ સુધી આવી મિલકતની યોગ્ય કસ્ટડી માટે યોગ્ય લાગે તેવો આદેશ આપી શકે છે, અને જો મિલકત ઝડપી અથવા કુદરતી રીતે સડી જવાને પાત્ર હોય, તો તે જરૂરી લાગે તેવા પુરાવા નોંધ્યા પછી, તેને વેચવાનો અથવા અન્યથા નિકાલ કરવાનો આદેશ આપી શકે છે.

૧૦૫. જે મિલકત અંગે ગુનો થયો હોય તેના નિકાલ માટેનો આદેશ.—(૧) કોઈપણ સુરક્ષા દળ કોર્ટ સમક્ષ ટ્રાયલ પૂર્ણ થયા પછી, કોર્ટ અથવા આવી સુરક્ષા દળ કોર્ટના તારણો અથવા સજાની પુષ્ટિ કરનાર અધિકારી, અથવા આવા અધિકારીથી ઉપરની કોઈપણ સત્તા, અથવા, સમરી સુરક્ષા દળ કોર્ટના કિસ્સામાં, જેના તારણો અથવા સજાને પુષ્ટિની જરૂર નથી, ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલના હોદ્દાથી નીચેનો ન હોય તે અધિકારી, જેમના આદેશ હેઠળ ટ્રાયલ યોજાઈ હતી, તે કોર્ટ સમક્ષ અથવા તેની કસ્ટડીમાં રજૂ કરાયેલ કોઈપણ મિલકત અથવા દસ્તાવેજનો નાશ, જપ્તી, કબજો મેળવવાનો હકદાર હોવાનો દાવો કરતી કોઈપણ વ્યક્તિને પહોંચાડીને, અથવા અન્યથા, નિકાલ માટે યોગ્ય લાગે તેવો આદેશ આપી શકે છે, અથવા જેના સંબંધમાં કોઈ ગુનો થયો હોય તેવું લાગે છે અથવા જેનો ઉપયોગ કોઈપણ ગુનો કરવા માટે કરવામાં આવ્યો છે.

(૨) જ્યાં પેટા-કલમ (૧) હેઠળ જે મિલકત અંગે ગુનો થયો હોય તેવું લાગે તેવી મિલકત અંગે કોઈ આદેશ આપવામાં આવ્યો હોય, ત્યાં આવા હુકમની નકલ, જે સત્તાધિકારી દ્વારા સહી થયેલ અને પ્રમાણિત હોય, પછી ભલે તે ટ્રાયલ ભારતની અંદર ચાલી હોય કે ન હોય, તે મેજિસ્ટ્રેટને મોકલી શકાય છે, જેમના અધિકારક્ષેત્રમાં આવી મિલકત હાલમાં સ્થિત છે, અને તે પછી આવા મેજિસ્ટ્રેટ આદેશને અમલમાં મૂકવાનું કારણ બનશે જાણે કે તે ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૮૯૮ (૧૮૯૮નો ૫) ની જોગવાઈઓ હેઠળ તેમના દ્વારા પસાર કરાયેલ આદેશ હોય.

(3) આ કલમમાં, "મિલકત" શબ્દમાં, એવી મિલકતના કિસ્સામાં, જેના સંબંધમાં ગુનો થયો હોય તેવું લાગે છે, ફક્ત એવી મિલકત જ નહીં જે મૂળ રૂપે કોઈપણ વ્યક્તિના કબજામાં હોય અથવા તેના નિયંત્રણ હેઠળ હોય, પરંતુ કોઈપણ મિલકત જેમાં અથવા જેના માટે તેનું રૂપાંતર અથવા વિનિમય કરવામાં આવ્યું હોય, અને આવા રૂપાંતર અથવા વિનિમય દ્વારા તાત્કાલિક અથવા અન્યથા હસ્તગત કરેલી કોઈપણ વસ્તુનો પણ સમાવેશ થાય છે.

૧૦૬. આ કાયદા હેઠળની કાર્યવાહીના સંબંધમાં સુરક્ષા દળ કોર્ટની સત્તાઓ.—આ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી કોઈપણ કાર્યવાહીને ભારતીય દંડ સંહિતા (૧૮૬૦નો ૪૫) ની કલમ ૧૯૩ અને ૨૨૮ અને સુરક્ષા દળ કોર્ટ

ને ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૮૯૮ (૧૮૯૮નો ૫) ની કલમ ૪૮૦ અને ૪૮૨ ના અર્થમાં અદાલત માનવામાં આવશે.

પ્રકરણ VIII

પુષ્ટિ અને સુધારો

૧૦૭. પુષ્ટિ ન થાય ત્યાં સુધી, તારણો અને સજા માન્ય નથી.—જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ અથવા પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટનો કોઈપણ તારણો અથવા સજા માન્ય રહેશે નહીં સિવાય કે જ્યાં સુધી તે આ કાયદા દ્વારા જોગવાઈ મુજબ પુષ્ટિ ન થાય.

૧૦૮. જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના તારણો અને સજા પુષ્ટિ કરવાની સત્તા.—જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના તારણો અને સજા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અથવા કેન્દ્ર સરકારના વોરંટ દ્વારા આ વતી સશક્ત કોઈપણ અધિકારી દ્વારા પુષ્ટિ કરી શકાય છે.

૧૦૯. પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના નિર્ણય અને સજાને સમર્થન આપવાની સત્તા.—પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના નિર્ણય અને સજાને સમર્થન એવા અધિકારી દ્વારા આપી શકાય છે જેમને જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવાની સત્તા હોય અથવા આવા અધિકારીના વોરંટ દ્વારા આ વતી સશક્ત કોઈપણ અધિકારી દ્વારા.

૧૧૦. પુષ્ટિ આપતી સત્તાની મર્યાદા.—કલમ ૧૦૮ અથવા કલમ ૧૦૯ હેઠળ જારી કરાયેલ વોરંટમાં એવા પ્રતિબંધો, અનામતો અથવા શરતો હોઈ શકે છે જે જારી કરનાર અધિકારી તેને યોગ્ય લાગે.

111. સજા ઘટાડવા, માફ કરવા અથવા ઘટાડવા માટે સત્તાવાળાની પુષ્ટિ કરવાની શક્તિ.—કલમ 108 અથવા કલમ 109 હેઠળ જારી કરાયેલ કોઈપણ વોરંટમાં સમાવિષ્ટ પ્રતિબંધો, અનામતો અથવા શરતોને આધીન, પુષ્ટિકર્તા સત્તાવાળા, સુરક્ષા દળ કોર્ટની સજાની પુષ્ટિ કરતી વખતે, કલમ 48 માં નિર્ધારિત ધોરણ કરતાં ઓછી સજા અથવા સજા માટે, તેના દ્વારા આપવામાં આવેલી સજાને ઘટાડી અથવા ઘટાડી શકે છે, અથવા તે સજાને ઘટાડી શકે છે.

112. જહાજ પર તારણો અને સજાઓની પુષ્ટિ કરવી.—જ્યારે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ પર સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા જહાજ પર સવારી દરમિયાન કેસ ચલાવવામાં આવે છે, ત્યારે જહાજ પર તારણો અને સજાની પુષ્ટિ અને અમલ કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી, પુષ્ટિ અને અમલમાં મૂકી શકાય છે અને તે જ રીતે અમલમાં મૂકી શકાય છે જેમ કે આવા વ્યક્તિ પર ઉતરાણના બંદર પર કેસ ચલાવવામાં આવ્યો હતો.

૧૧૩. શોધ અથવા સજાનું પુનરાવર્તન.—(૧) સુરક્ષા દળ કોર્ટના કોઈપણ શોધ અથવા સજા જેને પુષ્ટિની જરૂર હોય તે એકવાર પુષ્ટિ આપનાર અધિકારીના આદેશ દ્વારા સુધારી શકાય છે અને આવા પુનરાવર્તન પર, કોર્ટ, જો પુષ્ટિ આપનાર અધિકારી દ્વારા નિર્દેશિત કરવામાં આવે તો, વધારાના પુરાવા લઈ શકે છે.

(૨) રિવિઝન પરની કોર્ટમાં એ જ અધિકારીઓનો સમાવેશ થશે જે મૂળ નિર્ણય પસાર કરવામાં આવ્યો ત્યારે હાજર હતા, સિવાય કે તેમાંથી કોઈ પણ અધિકારી અનિવાર્યપણે ગેરહાજર હોય.

(૩) આવી અનિવાર્ય ગેરહાજરીના કિસ્સામાં, કાર્યવાહીમાં તેનું કારણ યોગ્ય રીતે પ્રમાણિત કરવામાં આવશે, અને કોર્ટ રિવિઝન સાથે આગળ વધશે, જો કે, જો જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ હોય, તો તેમાં હજુ પણ પાંચ અધિકારીઓ હોય, અથવા, જો પેટી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ હોય, તો ત્રણ અધિકારીઓ હોય.

૧૧૪. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટનો નિર્ણય અને સજા.—(૧) પેટા-કલમ (૨) માં અન્યથા જોગવાઈ કર્યા સિવાય, સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટના નિર્ણય અને સજાની પુષ્ટિ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં, પરંતુ તે તાત્કાલિક અમલમાં મૂકી શકાય છે.

(૨) જો ટ્રાયલ ચલાવનાર અધિકારી પોલીસ અધિક્ષકના હોદ્દાનો હોય અથવા કલમ ૭૪ ની પેટા-કલમ (૫) ની કલમ (a) હેઠળ તેની સમકક્ષ અથવા નીચલા હોદ્દાનો હોય અને પાંચ વર્ષથી ઓછા સમય માટે આવા હોદ્દા પર હોય, તો તે, સક્રિય ફરજ સિવાય, કોઈપણ સજા અમલમાં મૂકશે નહીં, જ્યાં સુધી તેને ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા અધિકારીની મંજૂરી ન મળે.

૧૧૫. સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની કાર્યવાહીનું ટ્રાન્સમિશન.—દરેક સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટની કાર્યવાહી, વિલંબ કર્યા વિના, ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા અધિકારીને અથવા નિર્ધારિત અધિકારીને મોકલવામાં આવશે, અને આવા અધિકારી, અથવા ડિરેક્ટર-જનરલ અથવા આ વતી તેમના દ્વારા સશક્ત કરાયેલ કોઈપણ અધિકારી, કેસના ગુણદોષના આધારે કારણોસર, પરંતુ માત્ર ટેકનિકલ આધારો પર નહીં, કાર્યવાહીને બાજુ પર રાખી શકે છે, અથવા સજાને કોર્ટે પસાર કરેલી કોઈપણ અન્ય સજામાં ઘટાડી શકે છે.

૧૧૬. અમુક કેસોમાં તારણો અથવા સજામાં ફેરફાર.—(૧) જ્યાં સિક્યોરિટી ફોર્સ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવેલ તારણો, જેની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે અથવા જેને પુષ્ટિની જરૂર નથી, તે કોઈપણ કારણોસર અમાન્ય હોવાનું જણાય અથવા પુરાવા દ્વારા સમર્થન ન આપી શકાય, તો જે સત્તાધિકારીને

કલમ ૧૨૮ હેઠળ સજા દ્વારા આપવામાં આવેલી સજાને ઘટાડવાની સત્તા હોત, જો તારણો માન્ય હોત તો, તે નવા તારણો બદલી શકે છે અને આવા તારણો સાથે સંકળાયેલા અથવા ઉલ્લેખિત ગુના માટે સજા પસાર કરી શકે છે:

પરંતુ આવી કોઈ બદલી કરવામાં આવશે નહીં સિવાય કે આવા તારણો આરોપ પર સિક્યોરિટી ફોર્સ કોર્ટ દ્વારા માન્ય રીતે કરવામાં આવ્યા હોય અને જ્યાં સુધી એવું ન લાગે કે સિક્યોરિટી ફોર્સ કોર્ટ ઉપરોક્ત ગુનાને સ્થાપિત કરતા તથ્યોથી સંતુષ્ટ થઈ હોય.

(2) જ્યાં સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા પસાર કરાયેલ સજા, જે પુષ્ટિ પામેલી હોય, અથવા જેને પુષ્ટિની જરૂર ન હોય, પેટા-કલમ (1) હેઠળ બદલાયેલી નવી સજાના અનુસંધાનમાં પસાર કરાયેલ સજા ન હોય, તે કોઈપણ કારણોસર અમાન્ય હોવાનું જણાય, તો પેટા-કલમ (1) માં ઉલ્લેખિત અધિકારી માન્ય સજા આપી શકે છે.

(3) પેટા-કલમ (1) અથવા પેટા-કલમ (2) હેઠળ પસાર કરાયેલ સજા દ્વારા આપવામાં આવેલી સજા, સજાના ધોરણમાં, જે સજા માટે આ કલમ હેઠળ નવી સજા બદલવામાં આવી છે તેના કરતા વધારે અથવા વધુ નહીં હોય.

(૪) આ કલમ અને નિયમોના હેતુઓ માટે, આ કલમ હેઠળ બદલાયેલ કોઈપણ તારણો અથવા પસાર કરાયેલ કોઈપણ સજા, સુરક્ષા દળ અદાલતના તારણો અથવા સજાની જેમ અસરકારક રહેશે.

૧૧૭. સુરક્ષા દળ અદાલતના આદેશ, તારણો અથવા સજા સામે ઉપાય.—(૧) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે કોઈપણ સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા પસાર કરાયેલ કોઈપણ આદેશથી પોતાને નારાજ માને છે, તે આવી સુરક્ષા દળ અદાલતના કોઈપણ તારણો અથવા સજાને સમર્થન આપવા માટે અધિકૃત અધિકારી અથવા સત્તાધિકારીને અરજી રજૂ કરી શકે છે, અને પુષ્ટિ આપનાર સત્તાધિકારી પસાર કરાયેલા આદેશની શુદ્ધતા, કાયદેસરતા અથવા યોગ્યતા અથવા કોઈપણ કાર્યવાહીની નિયમિતતા અંગે પોતાને સંતોષવા માટે જરૂરી ગણાતા પગલાં લઈ શકે છે જેની સાથે આદેશ સંબંધિત છે.

(૨) આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિ જે કોઈ સુરક્ષા દળ અદાલતના ચુકાદા અથવા સજાથી પોતાને નારાજ માને છે, જે પુષ્ટિ પામેલી છે, તે કેન્દ્ર સરકાર, મહાનિર્દેશક અથવા આવા ચુકાદા અથવા સજાની પુષ્ટિ કરનાર વ્યક્તિના ઉપરી કમાન્ડમાં રહેલા કોઈપણ નિયત અધિકારીને અરજી રજૂ કરી શકે છે, અને કેન્દ્ર સરકાર, મહાનિર્દેશક અથવા નિયત અધિકારી, જે પણ કેસ હોય, તેના પર તે જેવો અથવા તેને યોગ્ય લાગે તેવો આદેશ પસાર કરી શકે છે.

૧૧૮. કાર્યવાહી રદ કરવી.—કેન્દ્ર સરકાર, મહાનિર્દેશક અથવા કોઈપણ નિયત અધિકારી કોઈપણ સુરક્ષા દળ અદાલતની કાર્યવાહી ગેરકાયદેસર અથવા અન્યાયી હોવાના આધારે રદ કરી શકે છે.

પ્રકરણ નવમો

સજા, માફી, માફી, વગેરેનો અમલ

૧૧૯. મૃત્યુદંડની સજાનું સ્વરૂપ.—મૃત્યુદંડની સજા આપતી વખતે, સુરક્ષા દળની અદાલત, તેના વિવેકબુદ્ધિથી નિર્દેશ કરશે કે ગુનેગારને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવે ત્યાં સુધી ગળામાં લટકાવીને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવે, અથવા ગોળી મારીને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવે.

૧૨૦. કેદની સજાની શરૂઆત.—જ્યારે પણ આ કાયદા હેઠળ સુરક્ષા દળની અદાલત દ્વારા કોઈપણ વ્યક્તિને કેદની સજા ફટકારવામાં આવે છે, ત્યારે તેની સજાની મુદત, ભલે તે સુધારેલી હોય કે ન હોય, તે દિવસે શરૂ થતી ગણાશે જે દિવસે પ્રમુખ અધિકારી દ્વારા મૂળ કાર્યવાહી પર સહી કરવામાં આવી હતી, અથવા સમરી સુરક્ષા દળની અદાલતના કિસ્સામાં, અદાલત દ્વારા.

121. કેદની સજાનો અમલ.—(1) જ્યારે પણ સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા આ કાયદા હેઠળ કેદની સજા પસાર કરવામાં આવે છે અથવા જ્યારે પણ મૃત્યુદળની સજાને કેદમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે પુષ્ટિ આપનાર અધિકારી અથવા સમરી સુરક્ષા દળ અદાલતના કિસ્સામાં કોર્ટ સંભાળનાર અધિકારી અથવા નિર્ધારિત કરી શકાય તેવા અન્ય અધિકારી, પેટા-કલમ (3) અને (4) માં અન્યથા જોગવાઈ કર્યા સિવાય, સજાને સિવિલ જેલમાં કેદ કરીને ચલાવવામાં આવશે તે નિર્દેશ આપશે.

(2) જ્યારે પેટા-કલમ (1) હેઠળ નિર્દેશ આપવામાં આવે છે ત્યારે સજા પામેલા વ્યક્તિના કમાન્ડન્ટ અથવા નિર્ધારિત કરી શકાય તેવા અન્ય અધિકારીએ જેલના ચાર્જ અધિકારીને નિર્ધારિત સ્વરૂપમાં વોરંટ મોકલવું જોઈએ જેમાં આવી વ્યક્તિને કેદ કરવાની છે અને વોરંટ સાથે તેને આવી જેલમાં મોકલવાની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ.

(૩) આ કાયદા હેઠળ સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા ત્રણ મહિનાથી વધુ ન હોય તેવી કેદની સજા ફટકારવામાં આવે તો, પેટા-કલમ (૧) હેઠળ યોગ્ય અધિકારી નિર્દેશ આપી શકે છે કે સજા સિવિલ જેલને બદલે ફોર્સ કસ્ટડીમાં કેદ કરીને ચલાવવામાં આવે.

(૪) સક્રિય ફરજ પર, સજા પામેલા વ્યક્તિ જેમના આદેશ હેઠળ સેવા આપી રહ્યો છે તે ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલ અથવા કોઈપણ નિયત અધિકારી સમયાંતરે નિયુક્ત કરી શકે તેવી જગ્યાએ કેદ દ્વારા કેદની સજા ફટકારી શકાય છે.

1[(121A) કેદની સજા સામે મુક્તિ મેળવવા માટે વ્યક્તિ દ્વારા પસાર કરાયેલ કસ્ટડીનો સમયગાળો.—જ્યારે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને સુરક્ષા દળની અદાલત દ્વારા દંડ ભરવામાં નિષ્ફળતા બદલ કેદની સજા ફટકારવામાં આવે છે, ત્યારે તે જ કેસની તપાસ, પૂછપરછ અથવા ટ્રાયલ દરમિયાન અને આવી સજાના આદેશની તારીખ પહેલાં તેણે દીવાની અથવા દળની કસ્ટડીમાં વિતાવેલો સમયગાળો તેના પર લાદવામાં આવેલી કેદની મુદત સામે મુક્તિ મેળવવામાં આવશે, અને આવા સજાના આદેશ પર આવી વ્યક્તિની કેદ ભોગવવાની જવાબદારી તેના પર લાદવામાં આવેલી કેદની મુદતની બાકીની રકમ, જો કોઈ હોય તો, સુધી મર્યાદિત રહેશે.]

122. ગુનેગારની કામચલાઉ કસ્ટડી.—જ્યાં કેદની સજા સિવિલ જેલમાં પસાર કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવે છે, ત્યાં સુધી ગુનેગારને દીવાની જેલમાં મોકલવા માટે શક્ય હોય ત્યાં સુધી દળની કસ્ટડીમાં અથવા અન્ય કોઈપણ યોગ્ય જગ્યાએ રાખી શકાય છે.

૧૨૩. ખાસ કેસોમાં કેદની સજાનો અમલ.—જ્યારે પણ, ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા અધિકારીના મતે, જેમના આદેશ હેઠળ ટ્રાયલ ચાલી રહી છે, ત્યારે કોઈપણ સજા અથવા સજાનો ભાગ ખાસ કારણોસર, કલમ ૧૨૧ ની જોગવાઈઓ અનુસાર ફોર્સ કસ્ટડીમાં સરળતાથી ચલાવી શકાતો નથી, ત્યારે આવા અધિકારી નિર્દેશ આપી શકે છે કે આવી સજા અથવા સજાનો ભાગ કોઈપણ સિવિલ જેલ અથવા અન્ય યોગ્ય જગ્યાએ કેદ કરીને ચલાવવામાં આવશે.

૧૨૪. કેદીનું સ્થળાંતર.—કેદની સજા હેઠળની વ્યક્તિ તેના સ્થળથી સ્થળે પરિવહન દરમિયાન, અથવા જહાજ, વિમાન અથવા અન્યથા બોર્ડ પર હોય ત્યારે, તેના સલામત વર્તન અને દૂર કરવા માટે જરૂરી નિયંત્રણને આધિન થઈ શકે છે.

૧૨૫. જેલ અધિકારીઓને ચોક્કસ આદેશોનો સંદેશ.—જ્યારે પણ આ કાયદા હેઠળ કોઈ વ્યક્તિને સિવિલ જેલમાં કેદ કરવામાં આવે છે તે સજા, હુકમ અથવા વોરંટને રદ કરવા અથવા તેમાં ફેરફાર કરવાનો આદેશ આપવામાં આવે છે, ત્યારે આવા આદેશ અનુસાર વોરંટ આદેશ આપનાર અધિકારી અથવા તેના સ્ટાફ અધિકારી અથવા નિર્ધારિત અન્ય વ્યક્તિ દ્વારા તે જેલના ચાર્જ અધિકારીને મોકલવામાં આવશે જેમાં આવી વ્યક્તિને કેદ કરવામાં આવે છે.

૧૨૬. દંડની સજાનો અમલ.—જ્યારે કલમ ૪૬ હેઠળ સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા દંડની સજા લાદવામાં આવે છે, ત્યારે પુષ્ટિ આપનાર અધિકારી દ્વારા સહી કરેલ અને પ્રમાણિત કરાયેલી સજાની નકલ, અથવા જ્યાં કોઈ પુષ્ટિની જરૂર ન હોય, ત્યાં ટ્રાયલ ચલાવતા અધિકારી દ્વારા ભારતના કોઈપણ મેજિસ્ટ્રેટને મોકલી શકાય છે, અને ત્યારબાદ આવા મેજિસ્ટ્રેટ ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૮૯૮ (૧૮૯૮નો ૫) ની જોગવાઈઓ અનુસાર દંડ વસૂલ કરશે, જાણે કે તે આવા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા લાદવામાં આવેલ દંડની સજા હોય.

૧૨૭. હુકમ અથવા વોરંટમાં અનૌપચારિકતા અથવા ભૂલ.—જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિને આ કાયદા હેઠળ કેદની સજા ફટકારવામાં આવે છે, અને તે કોઈપણ જગ્યાએ અથવા રીતે સજા ભોગવી રહ્યો છે જ્યાં તેને આ કાયદાના અનુસંધાનમાં કાયદેસર હુકમ અથવા વોરંટ હેઠળ કેદ કરી શકાય છે, ત્યારે આવી વ્યક્તિની કેદ ફક્ત અનૌપચારિકતા અથવા ભૂલના કારણે ગેરકાયદેસર માનવામાં આવશે નહીં, અથવા તે હુકમ, વોરંટ અથવા અન્ય દસ્તાવેજ, અથવા તે સત્તા કે જેના દ્વારા, અથવા જેના અનુસંધાનમાં આવી વ્યક્તિને લાવવામાં આવી હતી, અથવા, આવી કોઈપણ જગ્યાએ કેદ કરવામાં આવી છે, અને આવા કોઈપણ હુકમ, વોરંટ અથવા દસ્તાવેજમાં તે મુજબ સુધારો કરી શકાય છે.

૧૨૮. માફી અને માફી.—જ્યારે આ કાયદાને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિને સુરક્ષા દળની અદાલત દ્વારા કોઈપણ ગુના માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે, ત્યારે કેન્દ્ર સરકાર અથવા ડિરેક્ટર-જનરલ અથવા, સજાના કિસ્સામાં, જે તે પુષ્ટિ આપી શક્યો હોત અથવા જેને પુષ્ટિની જરૂર ન હતી, ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલના હોદ્દાથી નીચે ન હોય તેવા અધિકારી, જેમના આદેશ હેઠળ દોષિત ઠેરવવામાં આવી વ્યક્તિ સજા ભોગવી રહી હતી, અથવા નિર્ધારિત અધિકારી,—

(a) સજા પામેલી વ્યક્તિ સ્વીકારે તેવી શરતો સાથે અથવા વગર, વ્યક્તિને માફી આપી શકે છે અથવા આપવામાં આવેલી સજાનો સંપૂર્ણ અથવા કોઈપણ ભાગ માફ કરી શકે છે; અથવા

(b) આપવામાં આવેલી સજા ઓછી કરે છે; અથવા

૧. ૨૦૦૦ ના અધિનિયમ ૩૫ દ્વારા, કલમ. 2 (w.e.f. 1-9-2000).

(c) આ કાયદામાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ઓછી સજા અથવા સજા માટે આવી સજાને બદલી નાખો;

(d) સજા પામેલી વ્યક્તિ જે શરતો સ્વીકારે છે તે સાથે અથવા વગર, વ્યક્તિને પેરોલ પર મુક્ત કરો.

129. શરતી માફી, પેરોલ પર મુક્તિ અથવા માફી રદ કરવી.—(1) જો કોઈ શરત જેના પર વ્યક્તિને માફી આપવામાં આવી છે અથવા પેરોલ પર મુક્ત કરવામાં આવી છે અથવા સજા માફ કરવામાં આવી છે, તો માફી, મુક્તિ અથવા માફી આપનાર અધિકારીના મતે, આવી સત્તા માફી, મુક્તિ અથવા માફી રદ કરી શકે છે, અને ત્યારબાદ કોર્ટની સજા એવી રીતે અમલમાં આવશે જાણે આવી માફી, મુક્તિ અથવા માફી આપવામાં આવી ન હોય.

(૨) જે વ્યક્તિની કેદની સજા પેટા-કલમ (૧) ની જોગવાઈઓ હેઠળ અમલમાં મૂકવામાં આવે છે તે વ્યક્તિ તેની સજાનો ફક્ત અમર્યાદિત ભાગ ભોગવશે.

૧૩૦. કેદની સજાનું સસ્પેન્શન.—(૧) જ્યાં આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિને સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા કેદની સજા ફટકારવામાં આવે છે, ત્યાં કેન્દ્ર સરકાર, ડિરેક્ટર-જનરલ અથવા જનરલ સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ બોલાવવા માટે અધિકૃત કોઈપણ અધિકારી સજાને સસ્પેન્ડ કરી શકે છે, પછી ભલે ગુનેગાર પહેલાથી જ જેલમાં મોકલવામાં આવ્યો હોય કે ફોર્સ કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યો હોય.

(૨) પેટા-કલમ (૧) માં ઉલ્લેખિત સત્તા અથવા અધિકારી, સજા પામેલા ગુનેગારના કિસ્સામાં, નિર્દેશ આપી શકે છે કે જ્યાં સુધી આવા સત્તા અથવા અધિકારીના આદેશો પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી, ગુનેગારને જેલમાં મોકલવામાં આવશે નહીં અથવા બળજબરીથી કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવશે નહીં.

(૩) પેટા-કલમ (૧) અને (૨) દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાઓનો ઉપયોગ એવી કોઈપણ સજાના કિસ્સામાં થઈ શકે છે જે પુષ્ટિ, ઘટાડો અથવા ઘટાડી દેવામાં આવી છે.

૧૩૧. સસ્પેન્શન બાકી રાખવાના આદેશો.—(૧) જ્યાં કલમ ૧૩૦ માં ઉલ્લેખિત સજા સમરી સુરક્ષા દળ કોર્ટ સિવાયની સુરક્ષા દળ કોર્ટ દ્વારા લાદવામાં આવે છે, ત્યાં પુષ્ટિ આપનાર અધિકારી, સજાની પુષ્ટિ કરતી વખતે, નિર્દેશ આપી શકે છે કે કલમ ૧૩૦ માં ઉલ્લેખિત સત્તા અથવા અધિકારીના આદેશો પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી ગુનેગારને જેલમાં મોકલવામાં આવશે નહીં અથવા બળજબરીથી કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવશે નહીં.

(૨) જ્યાં સમરી સિક્યુરિટી ફોર્સ કોર્ટ દ્વારા કેદની સજા લાદવામાં આવે છે, ત્યાં ટ્રાયલ ચલાવનાર અધિકારી અથવા કલમ ૧૧૪ ની પેટા-કલમ (૨) હેઠળ સજાને મંજૂરી આપવા માટે અધિકૃત અધિકારી પેટા-કલમ (૧) માં ઉલ્લેખિત નિર્દેશો કરી શકે છે.

૧૩૨. સસ્પેન્શન પર મુક્તિ.—જ્યાં કલમ ૧૩૦ હેઠળ સજા સસ્પેન્શન કરવામાં આવે છે, ત્યાં ગુનેગારને તાત્કાલિક કસ્ટડીમાંથી મુક્ત કરવામાં આવશે.

૧૩૩. સસ્પેન્શનના સમયગાળાની ગણતરી.—જે સમયગાળા દરમિયાન સજા સસ્પેન્શન હેઠળ હોય તે કોઈપણ સમયગાળાને આવી સજાની મુદતના ભાગ તરીકે ગણવામાં આવશે.

૧૩૪. સસ્પેન્શન પછીનો આદેશ.—કલમ ૧૩૦ માં ઉલ્લેખિત અધિકારી અથવા અધિકારી, સજા સસ્પેન્ડ કરવામાં આવે ત્યારે કોઈપણ સમયે, આદેશ આપી શકે છે—

(a) ગુનેગારને સજાનો અમર્યાદિત ભાગ ભોગવવા માટે પ્રતિબદ્ધ કરવામાં આવે; અથવા (b) સજા માફ કરવામાં આવે.

૧૩૫. સસ્પેન્શન પછી કેસનો પુનર્વિચાર.—(૧) જ્યાં સજા સ્થગિત કરવામાં આવી હોય, ત્યાં કેસનો કોઈપણ સમયે અને ચાર મહિનાથી વધુ ન હોય તેવા અંતરાલે, કલમ ૧૩૦ માં ઉલ્લેખિત સત્તાવાળા અથવા અધિકારી દ્વારા અથવા કલમ ૧૩૦ માં ઉલ્લેખિત સત્તાવાળા અથવા અધિકારી દ્વારા યોગ્ય રીતે અધિકૃત ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર-જનરલના હોદ્દાથી નીચેના ન હોય તેવા કોઈપણ અધિકારી દ્વારા પુનર્વિચાર કરી શકાય છે.

(૨) જ્યાં અધિકૃત અધિકારી દ્વારા આવા પુનર્વિચાર પર એવું લાગે કે ગુનેગારનું વર્તન તેની સજા માફ કરવા માટે યોગ્ય છે, તો તે આ બાબતને કલમ ૧૩૦ માં ઉલ્લેખિત સત્તાવાળા અથવા અધિકારીને મોકલશે.

૧૩૬. સસ્પેન્શન પછી નવી સજા.—જ્યાં કોઈ ગુનેગાર, જ્યારે આ કાયદા હેઠળ તેના પર સજા સ્થગિત કરવામાં આવી હોય, ત્યારે તેને અન્ય કોઈપણ ગુના માટે સજા ફટકારવામાં આવે છે, તો-

(a) જો આ કાયદા હેઠળ આગળની સજા પણ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવે, તો બંને સજાઓ એકસાથે ચાલશે;

(b) જો આગળની સજા ત્રણ મહિના કે તેથી વધુ સમયગાળા માટે હોય અને આ કાયદા હેઠળ સસ્પેન્ડ ન કરવામાં આવે, તો ગુનેગારને પણ અગાઉની સજાના અમર્યાદિત ભાગ માટે જેલ અથવા ફોર્સ કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવશે, પરંતુ બંને સજાઓ એકસાથે ચાલશે; અને

(c) જો આગળની સજા ત્રણ મહિનાથી ઓછા સમયગાળા માટે હોય અને આ કાયદા હેઠળ સસ્પેન્ડ ન કરવામાં આવે, તો ગુનેગાર ફક્ત તે સજા પર જ સજા ભોગવશે, અને કલમ ૧૩૪ અથવા કલમ ૧૩૫ હેઠળ પસાર થઈ શકે તેવા કોઈપણ આદેશને આધીન, પાછલી સજા સસ્પેન્ડ રહેવાનું ચાલુ રહેશે.

૧૩૭. સસ્પેન્ડ કરવાની શક્તિનો અવકાશ.—કલમ ૧૩૦ અને ૧૩૪ દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાઓ, શમન, માફી અને પરિવર્તનની શક્તિ ઉપરાંત હશે, અને તેનું અપમાન નહીં કરે.

૧૩૮. બરતરફી પર સસ્પેન્શન અને માફીની અસર.—(૧) જ્યાં અન્ય કોઈપણ સજા ઉપરાંત સુરક્ષા દળ અદાલત દ્વારા બરતરફીની સજા આપવામાં આવી હોય, અને આવી અન્ય સજા કલમ ૧૩૦ હેઠળ સ્થગિત કરવામાં આવી હોય, તો આવી બરતરફી કલમ ૧૩૦ માં ઉલ્લેખિત સત્તાધિકારી અથવા અધિકારી દ્વારા આદેશ ન આપવામાં આવે ત્યાં સુધી અમલમાં આવશે નહીં.

(૨) જો કલમ ૧૩૪ હેઠળ આવી બીજી સજા માફ કરવામાં આવે, તો બરતરફીની સજા પણ માફ કરવામાં આવશે.

પ્રકરણ X

વિવિધ

૧૩૯. દળના સભ્યોને સોંપી શકાય તેવી અને લાદવામાં આવી શકે તેવી સત્તાઓ અને ફરજો.—(૧) કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત સામાન્ય અથવા ખાસ આદેશ દ્વારા નિર્દેશ આપી શકે છે કે, આવી શરતો અને મર્યાદાઓને આધીન, અને ભારતની સરહદોને અડીને આવેલા વિસ્તારની સ્થાનિક મર્યાદાઓમાં, જેમ કે આદેશમાં ઉલ્લેખિત કરી શકાય છે, દળનો કોઈપણ સભ્ય,—

(i) પાસપોર્ટ (ભારતમાં પ્રવેશ) અધિનિયમ, ૧૯૨૦ (૧૯૨૦નો ૩૪), વિદેશીઓની નોંધણી અધિનિયમ, ૧૯૩૯ (૧૯૩૯નો ૧૬), કેન્દ્રીય આબકારી અને મીઠા અધિનિયમ, ૧૯૪૪ (૧૯૪૪નો ૧), વિદેશીઓ અધિનિયમ, ૧૯૪૬ (૧૯૪૬નો ૩૧), ફોરેન એક્સચેન્જ રેગ્યુલેશન અધિનિયમ, ૧૯૪૭ (૧૯૪૭નો ૭), કસ્ટમ્સ અધિનિયમ, ૧૯૬૨ (૧૯૬૨નો ૫૨), અથવા પાસપોર્ટ અધિનિયમ, ૧૯૬૭

(૧૯૬૭નો ૧૫), અથવા કોઈપણ અન્ય કેન્દ્રીય અધિનિયમ હેઠળ સજાપાત્ર કોઈપણ ગુના માટે; અથવા

(ii) કલમ (i) માં ઉલ્લેખિત કોઈપણ ગુનો કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિને પકડવાના હેતુ માટે,

તે અધિનિયમ અથવા કોઈપણ અન્ય કેન્દ્રીય અધિનિયમ હેઠળ ઉપરોક્ત હુકમમાં ઉલ્લેખિત સત્તાઓ અથવા ફરજોનો ઉપયોગ અથવા નિભાવ કરવો, જે કેન્દ્ર સરકારના મતે, તે અથવા આવા અન્ય અધિનિયમ દ્વારા સંબંધિત અથવા નીચલા કક્ષાના અધિકારીને ઉપરોક્ત હેતુઓ માટે ઉપયોગ અથવા નિભાવ માટે સશક્ત બનાવવામાં આવે છે.

(2) કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત સામાન્ય અથવા ખાસ આદેશ દ્વારા, સંબંધિત રાજ્ય સરકારની સંમતિથી, રાજ્ય અધિનિયમ હેઠળ પોલીસ અધિકારી દ્વારા ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી કોઈપણ સત્તા અથવા ફરજો દળના એવા સભ્યને સોંપી અથવા લાદી શકે છે, જે કેન્દ્ર સરકારના મતે, અનુરૂપ અથવા ઉચ્ચ હોદ્દો ધરાવે છે.

(૩) આ કલમ હેઠળ કરવામાં આવેલ દરેક આદેશ, તે કર્યા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે, સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે જ્યારે તે કુલ ત્રીસ દિવસના સમયગાળા માટે સત્રમાં હોય, જેમાં એક સત્ર અથવા ૧ [બે કે તેથી વધુ ક્રમિક સત્રોનો સમાવેશ થઈ શકે છે, અને જો, સત્ર અથવા ઉપરોક્ત ક્રમિક સત્રો પછી તરત જ સત્ર સમાપ્ત થાય તે પહેલાં] બંને ગૃહો હુકમમાં કોઈપણ ફેરફાર કરવા સંમત થાય છે અથવા બંને ગૃહો સંમત થાય છે કે આદેશ ન આપવો જોઈએ, તો તે આદેશ ત્યારબાદ ફક્ત આવા સુધારેલા સ્વરૂપમાં જ અમલમાં રહેશે અથવા કોઈ અસર નહીં કરે, જેમ કે કેસ હોઈ શકે; તેથી, આવા કોઈપણ ફેરફાર અથવા રદબાતલ તે હુકમ હેઠળ અગાઉ કરવામાં આવેલી કોઈપણ વસ્તુની માન્યતાને પૂર્વગ્રહ વિના રહેશે.

૧૪૦. દળના સભ્યોના કાર્યો માટે રક્ષણ.—(૧) સક્ષમ અધિકારીના વોરંટ અથવા હુકમના અનુસંધાનમાં દળના કોઈપણ સભ્ય દ્વારા કરવામાં આવેલા કોઈપણ કાર્ય માટે, તેના માટે એવી દલીલ કરવી કાયદેસર રહેશે કે આવું કાર્ય આવા વોરંટ અથવા હુકમના અધિકાર હેઠળ તેના દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

1. 1986 ના અધિનિયમ 4, કલમ 2 અને ચોક્કસ શબ્દો માટે અનુસૂચિ દ્વારા પેટા (જેમ કે 15-5-1986).

(2) આવી કોઈપણ દલીલ વોરંટ અથવા કૃત્યને નિર્દેશિત કરતા આદેશ દ્વારા સાબિત કરી શકાય છે, અને જો તે આવું સાબિત થાય છે, તો દળના સભ્યને તેના દ્વારા કરવામાં આવેલા કૃત્યના સંદર્ભમાં જવાબદારીમાંથી મુક્ત કરવામાં આવશે, પછી ભલે તે આવા વોરંટ અથવા આદેશ જારી કરનાર સત્તાધિકારીના અધિકારક્ષેત્રમાં કોઈપણ ખામી હોય.

(૩) હાલના કોઈપણ અન્ય કાયદામાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, આ કાયદા અથવા નિયમોની કોઈપણ જોગવાઈ દ્વારા અથવા તેના અનુસંધાનમાં આપવામાં આવેલી સત્તાઓ હેઠળ કરવામાં આવેલ અથવા કરવા ઇચ્છિત કોઈપણ કાર્ય માટે દળના કોઈપણ સભ્ય સામે કાયદેસર રીતે કોઈપણ કાનૂની કાર્યવાહી (પછી તે દીવાની હોય કે ફોજદારી) શરૂ કરવામાં આવશે, ફરિયાદ કરેલ કૃત્ય થયાના ત્રણ મહિનાની અંદર શરૂ કરવામાં આવશે અને અન્યથા નહીં, અને આવી કાર્યવાહી અને તેના કારણની લેખિત સૂચના પ્રતિવાદી અથવા તેના ઉપરી અધિકારીને આવી કાર્યવાહી શરૂ થયાના ઓછામાં ઓછા એક મહિના પહેલા આપવામાં આવશે.

૧૪૧. નિયમો બનાવવાની સત્તા.—(૧) કેન્દ્ર સરકાર, સૂચના દ્વારા, આ કાયદાની જોગવાઈઓને અમલમાં મૂકવાના હેતુ માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

(૨) ખાસ કરીને અને ઉપરોક્ત સત્તાની સામાન્યતાને પૂર્વગ્રહ રાખ્યા વિના, આવા નિયમો નીચે મુજબ જોગવાઈ કરી શકે છે:

(a) દળનું બંધારણ, શાસન, આદેશ અને શિસ્ત;

(b) દળમાં વ્યક્તિઓની નોંધણી અને દળના અન્ય સભ્યોની ભરતી;

(c) દળના સભ્યોની સેવાની શરતો (પગાર અને ભથ્થામાંથી કપાત સહિત);

(d) આ કાયદાને આધીન અધિકારીઓ, ગૌણ અધિકારીઓ, અંડર-ઓફિસર અને અન્ય વ્યક્તિઓનો ક્રમ, પ્રાધાન્યતા, આદેશ અને સત્તા;

(e) આ કાયદાને આધીન વ્યક્તિઓને સેવામાંથી દૂર કરવા, નિવૃત્તિ મુક્તિ અથવા છૂટા કરવા; (f) કલમ ૧૩ હેઠળ નિર્ધારિત કરવા જરૂરી હેતુઓ અને અન્ય બાબતો;

(g) સુરક્ષા દળની અદાલતોનું આયોજન, રચના, મુલતવી, વિસર્જન અને બેઠકો, આવી અદાલતો દ્વારા ટ્રાયલમાં અનુસરવામાં આવતી પ્રક્રિયા, જેમના દ્વારા આવા ટ્રાયલમાં આરોપીનો બચાવ કરી શકાય છે અને આવી વ્યક્તિઓની હાજરી;

(h) સુરક્ષા દળ અદાલતોના તારણો અને સજાઓની પુષ્ટિ, સુધારણા અને રદબાતલ, અને તેની વિરુદ્ધ અરજીઓ;

(i) સુરક્ષા દળ અદાલતો અને મૃત્યુ, કેદ અને અટકાયતના પુરસ્કારો અને લાદવા સંબંધિત આ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવનાર ¹[આદેશોના સ્વરૂપો];

(j) સુરક્ષા દળ અદાલતોની સજાઓનો અમલ;

(k) આ કાયદાને અમલમાં મૂકવાના હેતુ માટે જરૂરી કોઈપણ બાબત, જ્યાં સુધી તે આ કાયદા હેઠળ સુનાવણીપાત્ર અથવા સજાપાત્ર ગુનાઓની તપાસ, ધરપકડ, કસ્ટડી, ટ્રાયલ અને સજા સાથે સંબંધિત છે;

(l) દળમાં મનાવવાના સમારંભો અને માન-ચિહ્નો;

(m) તપાસ અદાલતોનું ગઠન, કાર્યપદ્ધતિ અને પ્રથા, તેમની સમક્ષ સાક્ષીઓને બોલાવવા અને આવી અદાલતો દ્વારા શપથ લેવડાવવા;

(n) મુખ્ય કાયદા અધિકારી અને કાયદા અધિકારીઓની ભરતી અને સેવાની શરતો;

(o) કોઈપણ અન્ય બાબત જે નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે અથવા જેના સંદર્ભમાં આ અધિનિયમ કોઈ જોગવાઈ કરતું નથી અથવા અપૂરતી જોગવાઈ કરે છે અને જોગવાઈ, કેન્દ્ર સરકારના મતે, આ અધિનિયમના યોગ્ય અમલીકરણ માટે જરૂરી છે.

(3) આ અધિનિયમ હેઠળ બનાવેલ દરેક નિયમ, તે બન્યા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે, સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ મૂકવામાં આવશે જ્યારે તે કુલ ત્રીસ દિવસના સમયગાળા માટે સત્રમાં હોય, જે એક સત્રમાં સમાવિષ્ટ હોઈ શકે છે

1. ૧૯૮૮ ના અધિનિયમ ૧૯ દ્વારા પેટા, કલમ. ૩ અને બીજી અનુસૂચિ, "સ્વરૂપો અથવા આદેશો" માટે (w.e.f. 31-3-1988).

અથવા ૧[વધુ બે ક્રમિક સત્રોમાં, અને જો, સત્ર અથવા ઉપરોક્ત ક્રમિક સત્રો પછી તરત જ સત્ર સમાપ્ત થાય તે પહેલાં] બંને ગૃહો નિયમમાં કોઈપણ ફેરફાર કરવા સંમત થાય છે અથવા બંને ગૃહો સંમત થાય છે કે નિયમ બનાવવો જોઈએ નહીં, તો નિયમ ત્યારબાદ ફક્ત આવા સુધારેલા સ્વરૂપમાં જ અમલમાં રહેશે અથવા કોઈ અસર કરશે નહીં, જેમ કે કેસ હોઈ શકે; તેથી, આવા કોઈપણ ફેરફાર અથવા રદબાતલ તે નિયમ હેઠળ અગાઉ કરવામાં આવેલી કોઈપણ વસ્તુની માન્યતાને પૂર્વગ્રહ વિના રહેશે.

૧૪૨. હાલના સરહદ સુરક્ષા દળ અંગેની જોગવાઈઓ.—(૧) આ કાયદાની શરૂઆત સમયે અસ્તિત્વમાં રહેલા સરહદ સુરક્ષા દળને આ કાયદા હેઠળ રચાયેલ દળ માનવામાં આવશે.

(૨) આ કાયદાની શરૂઆત સમયે અસ્તિત્વમાં રહેલા સરહદ સુરક્ષા દળના સભ્યોને આ કાયદા હેઠળ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હોવાનું માનવામાં આવશે અથવા જેમ બને તેમ નોંધણી કરવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવશે.

(૩) પેટા-કલમ (૧) માં ઉલ્લેખિત સરહદ સુરક્ષા દળના બંધારણના સંદર્ભમાં, આ કાયદાની શરૂઆત પહેલાં કરવામાં આવેલ કોઈપણ કાર્ય અથવા લેવામાં આવેલ કોઈપણ કાર્યવાહી, જેમાં નિયુક્ત અથવા નોંધણી કરાયેલ કોઈપણ વ્યક્તિ, જે પણ કેસ હોય, તેના સંબંધમાં, માન્ય અને કાયદામાં એટલી જ અસરકારક રહેશે જેટલી આવી વસ્તુ અથવા કાર્યવાહી આ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવી હોય અથવા લેવામાં આવી હોય:

પરંતુ આ પેટા-કલમમાં કંઈપણ કોઈપણ વ્યક્તિને આ કાયદાની શરૂઆત પહેલાં તેના દ્વારા કરવામાં આવેલ અથવા કરવામાં આવેલ કોઈપણ વસ્તુના સંદર્ભમાં કોઈપણ ગુના માટે દોષિત ઠેરવશે નહીં.

૧. ૧૯૮૬ ના કાયદા ૪ દ્વારા સબ્સ. 2 અને ચોક્કસ શબ્દો માટે અનુસૂચિ (w.e.f. 15-5-1986).