ભારતની સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ સુધીમાં Election Commission of India (ECI)‑ને આવશ્યક માહિતી રજૂ કરવા ફરજપાત્ર બનાવ્યું છે — કારણ: બિહારના ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીથી આશરે 65 લાખ નામઓ કાઢી દેવાયા હોવાનું અરજદાર દ્વારા દાવો કરાયો છે Live LawThePrint.
🧾 કેસનું પૃષ્ઠભૂમિ
-
24 જૂન 2025 ના રોજ ECI દ્વારા બિહાર માટે **Special Intensive Revision (SIR)**ઃ ભારતીય મતદારોની યાદી જાળવવા માટે સફળતાપૂર્વક રિવિઝન શરૂ ADR India+10Live Law+10Live Law+10
-
પરિણામે 7.89 કરોડ પૈકી 7.24 કરોડથી વધુ ફોર્મ ભરી, છતાં 65 લાખ મતદારો “મૃત”, “સ્થાયી પરિવર્તન”, “ડુપ્લિકેટ” કે “અનટ્રેસેબલ” જાહેર SabrangIndiaThePrint.
⚖️ સુપ્રીમ કોર્ટનો અભિગમ અને અરજી
-
સુપ્રીમ કોર્ટ (બેંચ: જસ્ટિસ સૂર્યા કાંત, જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાઘ્ચી, જસ્ટિસ એન. કે. સિંહ)ે ECI‑ને પુછ્યું:
-
શું રાજકીય પાર્ટી કે પક્ષોને ડ્રાફ્ટ યાદી પહેલેથી આપી હતી?
-
65 લાખ બહારક કાઢ્યા તે ઉમેદવારોની સંસ્થિત વર્ણના-તથ્ય (જેમ કે Booth‑વિસ્તત વિગતો, મૃત્યુ, સ્થળાંતર) શા માટે જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી?
-
શું BLOs (Booth Level Officers)‑એ સૂચવેલ કેવું વર્ણન દર વ્યક્તિ માટે નોંધાયું છે? ommcomnews.com+3Live Law+3ThePrint+3
-
-
ADR (Association for Democratic Reforms) દ્વારા એ અરજી દાખલ કરી તેનું માગણું હતું કે દરેક ઉમેદવારે Booth‑wise, constituency‑wise સેવા અને કારણો સાથે વિગતો જાહેર કરવા ECI ને ફરજિયાત બનાવવામાં આવે ThePrintommcomnews.com.
-
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું: જો કોઈ રીતે “mass exclusion” (વિશાળ પ્રમાણમાં બહાર કાઢવું) થઈ રહ્યું હોય, તો કોર્ટ તેને રોકી શકે છે અને તપાસ સીધી રીતે હાથ લેવાની તૈયારી દર્શાવી છે Live Law+1.
📰 વિવાદ અને પોલિટિકલ પ્રતિક્રિયા
-
ભાજપ‑હરિયાણા કોંગ્રેસ સહિતના હિન્દ-પૂર્વ રાજકીય પક્ષોએ વિગત વિમર્શ કર્યો કે આ પ્રકારની મોટી સંખ્યામાં મતદાર કાઢી દેવું કાયદે ગેરકાયદેસર છે અને સંવિધાન વિરુદ્ધ છે The Times of India+1.
-
Tejashwi Prasad Yadav (RJD) દ્વારા આરોપ મૂકાયો કે કેટલીક Booth‑level વિગતોમાં દગાબાજી થઈ છે; ECI કહે છે કે કોઈ રાજકીય પક્ષે હજુ સુધી અધિકૃત ફરિયાદ નોંધાવી નથી અને Tejashwi પોતે પણ ભૂલપાથી EPIC નંબર જાળવાયો હોવાનું દંડાયેલું The Times of India+3Wikipedia+3The Times of India+3.
-
વિદેશી ખરીદ બાબતે Washington Post જેવા આગેવાની મીડિયા દ્વારા પણ આ રિવિઝન પ્રક્રિયા પૂર્ણપણે દુર્ભાવના સાથે ચાલે છે અને ગરીબ, શ્રમિક વર્ગ, મુસ્લિમ, તથા માઈગ્રન્ટ સમુદાયોને મતદાનથી દૂર કરવાની ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે washingtonpost.comThe Times of India.
🧭 કાનૂની વિશ્લેષણ અને મહત્વ
-
આ સ્થિતિમાં Article 324 હેઠળ ECI‑ની સ્ક્રુટિનાઈઝ કરવાની અધિકાર બાબતે કોર્ટે ECI‑ને પુછાયું કે શું તે નાગરિકતા નિર્ધારણ કરવાની સંસ્થા છે? આ મુદ્દે પણ કોર્ટની ચચાછા થઇ છે The Economic TimesADR India.
-
ADR દ્વારા દાવો છે કે ઘણી જાનહીતમાં BLOs દ્વારા પણ ફોર્મ વિનાના સહી અને માહિતી ભરાઈ છે, dead persons નું નામ even show થયું છે—જેને અસરકારક irregularity ગણવામાં આવી રહી છે The Times of IndiaADR India.
✅ સમાપન અને માર્ગદર્શિકા
-
જો કોઈ વ્યક્તિને ड्राफ્ટ યાદીમાં પોતાનું નામ ન દેખાય, તો ECI તરફથી მოთხოვવામાં આવેલ claims/objections ફોર્મ સમયસર ભરવા જરૂરી છે. ADR‑એ માંગ્યું છે કે દરેક Booth‑ तसे વિગતવાર માહિતી જાહેર કરવામાં આવે.
-
સુપ્રીમ કોર્ટના એડમિનિસ ટ્રેટિવ અને મુસદ્દો અભિગમે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે જનતાના મુદ્દે મોટા ફોર્મેટથી કોર્ટ પોતે can intervene અને ગેરકાયદેસર પ્રક્રિયા અટકાવી શકે છે.
-
આવનારા સુનાવણી (12–13 ઓગસ્ટ) એ નિર્ણય પર કેન્દ્રિત રહેશે, જેમાં જો નિયમોનું ઉલ્લંઘન થશે તો આખા SIR ને રદ કરવાની શક્યતા છે.
 |
| Bihar Election |
