અનુક્રમણિકા (Contents)

• વિભાગોની વ્યવસ્થા
• વિભાગો
• ૧. ટૂંકું શીર્ષક, વિસ્તાર અને શરૂઆત
• 2. વ્યાખ્યાઓ
• 3. અધિકારીઓ સિવાયના મૃતક અને તરછોડાયેલા વ્યક્તિઓની મિલકત
• ૪. મૃત્યુ પામેલા અથવા છોડી ગયેલા અધિકારીઓની મિલકત
• 6. કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિની પ્રતિનિધિ સત્તાઓ
• ૭. કેન્દ્ર સરકારની મિલકત અથવા મૃત વ્યક્તિને એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલને સોંપવાની સત્તા
• 8. નિયત વ્યક્તિઓ દ્વારા સરપ્લસનો નિકાલ
• 9. ઇફેક્ટ્સનો નિકાલ, પૈસા નહીં
• ૧૦. પ્રોબેટ, વગેરે રજૂ કર્યા વિના ચોક્કસ મિલકતનો નિકાલ
• ૧૧. કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ, નિયત વ્યક્તિ અને કેન્દ્ર સરકારની છૂટ
• ૧૩. પ્રતિનિધિના અધિકારોનું રક્ષણ
• ૧૫. અમુક કિસ્સાઓમાં ગોઠવણ સ્થાયી સમિતિની નિમણૂક
• ૧૬. નિયમો બનાવવાની સત્તા

આર્મી અને એર ફોર્સ (ખાનગી મિલકતનો નિકાલ) અધિનિયમ, ૧૯૫૦. ___________

વિભાગોની વ્યવસ્થા

__________

વિભાગો

૧. ટૂંકું શીર્ષક, વિસ્તાર અને શરૂઆત.

2. વ્યાખ્યાઓ.

૩. અધિકારીઓ સિવાયના મૃત વ્યક્તિઓ અને તરછોડાયેલાઓની મિલકત.

૪. મૃત્યુ પામેલા અથવા છોડી ગયેલા અધિકારીઓની મિલકત.

૫. કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવા અંગેના પ્રશ્નોનો નિર્ણય.

૬. કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિની પ્રતિનિધિ સત્તાઓ.

૭. કેન્દ્ર સરકારની મિલકત અથવા મૃત વ્યક્તિ એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલને સોંપવાની સત્તા.

8. નિયત વ્યક્તિઓ દ્વારા સરપ્લસનો નિકાલ.

9. પૈસાનો નહીં, પણ અસરોનો નિકાલ.

૧૦. પ્રોબેટ વગેરે રજૂ કર્યા વિના ચોક્કસ મિલકતનો નિકાલ.

૧૧. કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ, નિયત વ્યક્તિ અને કેન્દ્ર સરકારની વિદાય. ૧૨. કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા નિયત વ્યક્તિના હાથમાં રહેલી મિલકત એવી સંપત્તિ નહીં હોય જ્યાં કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા નિયત વ્યક્તિ તૈનાત હોય.

૧૩. પ્રતિનિધિના અધિકારોનું રક્ષણ.

૧૪. માનસિક રીતે અસ્વસ્થ વ્યક્તિઓ અથવા સક્રિય સેવામાં ગુમ થયેલા વ્યક્તિઓ પર કલમ ​​૩ થી ૧૩ લાગુ કરવી.

૧૫. ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં ગોઠવણની સ્થાયી સમિતિની નિમણૂક.

૧૬. નિયમો બનાવવાની સત્તા.

૧૭. [રદ કરેલ.]

આર્મી અને એર ફોર્સ (ખાનગી મિલકતનો નિકાલ) અધિનિયમ, ૧૯૫૦. ૧૯૫૦૧નો અધિનિયમ નં. ૪૦

[૨૮મી એપ્રિલ, ૧૯૫૦.]

આર્મી એક્ટ, ૧૯૫૦ અથવા એરફોર્સ એક્ટ, ૧૯૫૦ ને આધીન વ્યક્તિઓની ખાનગી મિલકતના નિકાલ માટે જોગવાઈ કરતો કાયદો, જે મૃત્યુ પામે છે અથવા છોડી દે છે અથવા અસ્વસ્થ માનસિકતા ધરાવતા હોવાનું નક્કી થાય છે અથવા સક્રિય સેવા દરમિયાન સત્તાવાર રીતે ગુમ થયા હોવાનું નોંધાય છે.

સંસદ દ્વારા નીચે મુજબ ઘડવામાં આવે:-

૧. ટૂંકું શીર્ષક, હદ અને શરૂઆત.—(૧) આ કાયદાને આર્મી અને એરફોર્સ (ખાનગી મિલકતનો નિકાલ) અધિનિયમ, ૧૯૫૦ કહી શકાય.

(૨) તે સમગ્ર ભારત સુધી વિસ્તરે છે, અને ભારતના નાગરિકો અને આર્મી એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦નો ૪૬), અથવા એરફોર્સ એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦નો ૪૫), જ્યાં પણ હોય ત્યાં લાગુ પડે છે.

(૩) તે એવી તારીખે અમલમાં આવશે જે કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ વતી નિયુક્ત કરી શકે.

૨. વ્યાખ્યાઓ.—આ અધિનિયમમાં, જ્યાં સુધી સંદર્ભ અન્યથા જરૂરી ન હોય,—

(૧) “સમિતિ” એટલે કલમ ૪ હેઠળ રચાયેલી ગોઠવણ સમિતિ; (૨) “નિર્ધારિત” એટલે આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા નિર્ધારિત;

(૩) "કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવા" માં શામેલ છે-

(i) આર્મી એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦ નો ૪૫) ને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિના સંબંધમાં, લશ્કરી દેવા તરીકે બાકી રહેલા નાણાં, એટલે કે, નીચેના સંદર્ભમાં અથવા કોઈપણ અગાઉથી બાકી રહેલી રકમ

(a) ક્વાર્ટર્સ;

(b) મેસ, બેન્ડ અને અન્ય રેજિમેન્ટલ એકાઉન્ટ્સ;

(c) લશ્કરી વસ્ત્રો, નિમણૂકો અને સાધનો, જે મૃતકના ત્રણ મહિનાના પગાર જેટલી રકમથી વધુ ન હોય અને તેના મૃત્યુની તારીખ પહેલાં અઢાર મહિનાની અંદર ચૂકવવાપાત્ર હોય; અને

(ii) વાયુસેના અધિનિયમ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦ નો ૪૫) ને આધીન કોઈપણ વ્યક્તિના સંબંધમાં, વાયુસેનાના દેવા તરીકે બાકી રહેલા નાણાં, એટલે કે, નીચેના સંદર્ભમાં અથવા કોઈપણ એડવાન્સ માટે બાકી રકમ

(a) ક્વાર્ટર;

(b) મેસ, બેન્ડ અને અન્ય સેવા ખાતાઓ;

(c) વાયુસેનાના કપડાં, નિમણૂકો અને સાધનો, મૃતકના ત્રણ મહિનાના પગાર જેટલી રકમથી વધુ ન હોય અને તેના મૃત્યુની તારીખ પહેલા અઢાર મહિનાની અંદર બાકી હોય;

(4) "પ્રતિનિધિત્વ" માં પ્રોબેટ, વહીવટ પત્રો, વસિયતનામા સાથે અથવા વગર અને ઉત્તરાધિકાર પ્રમાણપત્રનો સમાવેશ થાય છે, જે મૃત વ્યક્તિની મિલકતના એક્ઝિક્યુટર અથવા વહીવટકર્તા તરીકે અથવા તેને મૃત વ્યક્તિની સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરવા અથવા પ્રાપ્ત કરવા માટે અધિકૃત કરે છે;

1. આ અધિનિયમને -

ગોવા, દમણ અને દીવ સુધી વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ૧૯૬૨ના નિયમ ૧૨, કલમ ૩ અને અનુસૂચિ (w.e.f. ૩૧-૧-૧૯૬૩) દ્વારા સુધારા કરવામાં આવ્યા છે અને પોંડિચેરીમાં ૧૯૬૩ના નિયમ ૭, કલમ ૩ દ્વારા અમલમાં આવ્યો છે અને દાદરા અને નગર હવેલીમાં ૧૯૬૩ના નિયમ ૬, કલમ ૨ અને અનુસૂચિ I (w.e.f. ૧-૧૦-૧૯૬૩) દ્વારા અમલમાં આવ્યો છે;

2. ૨૨ જુલાઈ, ૧૯૫૦, સૂચના નં. S.R.O. ૧૨૩, તારીખ ૨૨ જુલાઈ, ૧૯૫૦, જુઓ ભારતનું ગેઝેટ, ૧૯૫૦, ભાગ II, કલમ. ૩.

(૫) “પ્રતિનિધિ” એટલે એવી કોઈપણ વ્યક્તિ જેણે રજૂઆત કરી હોય, પરંતુ તેમાં એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલનો સમાવેશ થતો નથી;

(૬) આર્મી એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦નો ૪૫), અથવા એરફોર્સ એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦નો ૪૫), અને આ એક્ટમાં વ્યાખ્યાયિત ન હોય તેવા બધા શબ્દો અને અભિવ્યક્તિઓનો અર્થ અનુક્રમે તે કાયદાઓ દ્વારા તેમને આભારી માનવામાં આવશે.

3. મૃતક વ્યક્તિઓ અને અધિકારીઓ સિવાયના અન્ય તરછોડાયેલા લોકોની મિલકત.—(1) આર્મી એક્ટ, 1950 (45 ઓફ 1950), અથવા એરફોર્સ એક્ટ, 1950 (45 ઓફ 1950), જે પણ કેસ હોય, તેને આધીન, કોઈપણ વ્યક્તિના મૃત્યુ અથવા તરછોડ પર, મૃતક અથવા તરછોડનાર વ્યક્તિ જે કોર્પ્સ, વિભાગ, ટુકડી અથવા યુનિટનો હતો તેના કમાન્ડિંગ ઓફિસર, શક્ય તેટલી વહેલી તકે અને આ વતી બનાવેલા કોઈપણ નિયમોને આધીન રહેશે-

(a) મૃતક અથવા તરછોડનારની બધી જંગમ મિલકત સુરક્ષિત કરશે જે કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં છે, અને તેની ઇન્વેન્ટરી બનાવશે,

(b) આવા વ્યક્તિને ચૂકવવાપાત્ર પગાર અને ભથ્થાં મેળવશે,

(c) રેજિમેન્ટલ અને અન્ય આવા વ્યક્તિઓના કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં દેવા, જો કોઈ હોય, તો.

(2) મૃત વ્યક્તિના કિસ્સામાં, કમાન્ડિંગ ઓફિસર,—

(a) જો કોઈ પણ કિસ્સામાં આ કાયદા હેઠળ બનાવેલા નિયમો દ્વારા અન્યથા જોગવાઈ ન કરવામાં આવી હોય, તો તેને કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવાની ચુકવણી માટે જોગવાઈ કરવી જરૂરી લાગે, મૃતકના અંતિમ સંસ્કાર ખર્ચ અને મૃતકની મિલકતના સંદર્ભમાં કમાન્ડિંગ ઓફિસર દ્વારા કરવામાં આવતા ખર્ચ, જો કોઈ હોય, તો, અને—

(b) અન્ય કોઈપણ કિસ્સામાં,—

મૃતક દ્વારા કોઈપણ બેંકિંગ કંપનીમાં (કોઈપણ પોસ્ટ ઓફિસ બચત બેંક, સહકારી બેંક અથવા સોસાયટી અથવા કોઈપણ અન્ય સંસ્થા જેમાં નાણાં ગમે તે નામથી જમા કરાવવામાં આવે છે) બાકી રહેલા બધા પૈસા એકત્રિત કરી શકે છે અને તે હેતુ માટે આવી બેંકિંગ કંપની, સોસાયટી અથવા અન્ય સંસ્થાના એજન્ટ, મેનેજર અથવા અન્ય યોગ્ય અધિકારીને બેંકિંગ કંપની, સોસાયટી અથવા અન્ય સંસ્થાના નિયમોમાં કંઈપણ હોવા છતાં, કમાન્ડિંગ ઓફિસરને તાત્કાલિક પૈસા ચૂકવવાની જરૂર પડી શકે છે, અને આવા એજન્ટ, મેનેજર અથવા અન્ય અધિકારી માંગણીનું પાલન કરવા માટે બંધાયેલા રહેશે.

(3) જ્યાં પેટા-કલમ (2) હેઠળ કરવામાં આવેલી માંગણીના પાલનમાં બેંકિંગ કંપની, સોસાયટી અથવા અન્ય સંસ્થા દ્વારા કોઈપણ પૈસા ચૂકવવામાં આવ્યા હોય, ત્યાં કોઈ પણ વ્યક્તિનો આવા પૈસાના સંદર્ભમાં બેંકિંગ કંપની, સોસાયટી અથવા અન્ય સંસ્થા સામે કોઈ દાવો રહેશે નહીં.

(૪) જ્યાં મૃતકના પ્રતિનિધિએ કમાન્ડિંગ ઓફિસરને સંતોષ થાય તે રીતે કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવાની ચુકવણી માટે, જો કોઈ હોય, અને મૃતકના અંતિમ સંસ્કાર ખર્ચની ચુકવણી માટે સુરક્ષા આપી હોય, જ્યાં આવા ખર્ચની ચુકવણી માટે અન્યથા કોઈ જોગવાઈ કરવામાં આવી ન હોય અને મૃતકની મિલકતના સંદર્ભમાં કમાન્ડિંગ ઓફિસર દ્વારા કરવામાં આવેલા ખર્ચ, જો કોઈ હોય, તો, કમાન્ડિંગ ઓફિસર પેટા-કલમ (૧) અને (૨) હેઠળ તેને મળેલી મિલકત તે પ્રતિનિધિને સોંપશે, જેના પછી મૃતકની મિલકતના વહીવટ માટેની તેની જવાબદારી સમાપ્ત થશે.

(5) મૃતકના કિસ્સામાં જેની મિલકતનો વ્યવહાર પેટા-કલમ (4) અથવા કલમ 10 હેઠળ કરવામાં આવ્યો નથી, અને તરછોડનારના કિસ્સામાં, કમાન્ડિંગ ઓફિસર, -

(i) જો કોઈ પણ કિસ્સામાં તેમના મતે મૃતક અથવા તરછોડનારના કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટરમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવાની ચુકવણી સુરક્ષિત કરવાના હેતુથી આવું કરવું જરૂરી હોય, તો મૃતકના અંતિમ સંસ્કાર ખર્ચ, જો કોઈ હોય, અને મૃતક અથવા તરછોડનારની મિલકતના સંદર્ભમાં કમાન્ડિંગ ઓફિસર દ્વારા કરવામાં આવતા ખર્ચ, જો કોઈ હોય, તો, અને

(ii) અન્ય કોઈપણ કિસ્સામાં,

મૃતક અથવા તરછોડનારની જંગમ મિલકત, જેમ બને તેમ, વેચી અથવા પૈસામાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે.

(6) કમાન્ડિંગ ઓફિસર, પેટા-કલમ (1), (2) અને (5) હેઠળ પ્રાપ્ત, એકત્રિત અથવા વસૂલવામાં આવેલા નાણાંમાંથી, મૃતક અથવા ડિસ્સરના કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવા, જો કોઈ હોય, તો, મૃતક અથવા ડિસ્સરની મિલકતના સંદર્ભમાં કમાન્ડિંગ ઓફિસર દ્વારા કરવામાં આવેલા ખર્ચ, જો કોઈ હોય, અને મૃતકના કિસ્સામાં તેના અંતિમ સંસ્કાર ખર્ચ ચૂકવશે જ્યાં આવા ખર્ચની ચુકવણી માટે અન્યથા કોઈ જોગવાઈ કરવામાં આવી નથી.

(7) પેટા-કલમ (6) માં ઉલ્લેખિત દેવા અને ખર્ચની ચુકવણી પછી, જો કોઈ હોય તો, સરપ્લસ, જો કોઈ હોય, -

(a) મૃતકના કિસ્સામાં, તેના પ્રતિનિધિ, જો કોઈ હોય, અથવા મૃત્યુ પછી બાર મહિનાની અંદર આવા સરપ્લસનો કોઈ દાવો સ્થાપિત ન થાય તો, નિર્ધારિત વ્યક્તિને ચૂકવવામાં આવશે; અને

(b) તરછોડનારના કિસ્સામાં, નિર્ધારિત વ્યક્તિને તાત્કાલિક ચૂકવણી કરવામાં આવશે, અને તરછોડવાની તારીખથી ત્રણ વર્ષ પૂરા થયા પછી, કેન્દ્ર સરકારને જપ્ત કરવામાં આવશે, સિવાય કે તરછોડનાર વ્યક્તિએ શરણાગતિ સ્વીકારી હોય અથવા તે દરમિયાન પકડાયો હોય:

પરંતુ નિર્ધારિત વ્યક્તિ, જો તરછોડનાર વ્યક્તિએ શરણાગતિ સ્વીકારી ન હોય અથવા તે દરમિયાન ધરપકડ કરવામાં ન આવી હોય, તો કલમ (b) હેઠળ તેને મળેલી સરપ્લસની સંપૂર્ણ અથવા કોઈપણ ભાગ ત્રણ વર્ષના ઉપરોક્ત સમયગાળા દરમિયાન કોઈપણ સમયે તરછોડનારની પત્ની, બાળકો અથવા અન્ય કોઈ આશ્રિતને ચૂકવી શકે છે.

સમજૂતી.—આ કલમ અને કલમ 4 માં, વાયુસેના અધિનિયમ, 1950 (1950 નો 45) ને આધીન વ્યક્તિઓના સંદર્ભમાં "અધિકારી" શબ્દમાં મૃત્યુ પામેલા અથવા તરછોડાયેલા વોરંટ અધિકારીનો સમાવેશ થાય છે.

૪. મૃત્યુ પામેલા અથવા છોડી ગયેલા અધિકારીઓની મિલકત.—કલમ ૩ ની જોગવાઈઓ આર્મી એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦ નો ૪૫), અથવા એરફોર્સ એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦ નો ૪૫) ને આધીન કોઈપણ અધિકારીની મિલકતના નિકાલ પર પણ લાગુ પડશે, જે મૃત્યુ પામે છે અથવા છોડી જાય છે, પરંતુ નીચેના ફેરફારો સાથે, જેમ કે:—

(i) કલમ ૩ હેઠળ કમાન્ડિંગ ઓફિસરના કાર્યો આ વતી રચાયેલી ગોઠવણ સમિતિ દ્વારા નિર્ધારિત રીતે કરવામાં આવશે;

(ii) કલમ ૩ ની પેટા-કલમ (૬) માં ઉલ્લેખિત દેવા અને ખર્ચાઓની ચુકવણી પછી, જો કોઈ હોય તો, સરપ્લસ, જો કોઈ હોય તો, મૃત અધિકારીના કિસ્સામાં, નિર્ધારિત વ્યક્તિને ચૂકવવામાં આવશે. ૫. કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવા અંગેના પ્રશ્નોનો નિર્ણય.—જો કોઈ પણ કિસ્સામાં મૃતક અથવા ડિઝરના કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવા શું છે અથવા તેના સંદર્ભમાં ચૂકવવાપાત્ર રકમ અંગે

શંકા અથવા મતભેદ ઉદ્ભવે છે, તો નિર્ધારિત વ્યક્તિનો નિર્ણય અંતિમ રહેશે અને બધા હેતુઓ માટે તમામ વ્યક્તિઓ પર બંધનકર્તા રહેશે.

૬. કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિની પ્રતિનિધિ સત્તાઓ.—કલમ ૩ અથવા કલમ ૪ હેઠળ તેમની ફરજોના ઉપયોગ માટે, કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિ, જે પણ કેસ હોય, અન્ય તમામ વ્યક્તિઓ અને સત્તાવાળાઓને બાદ કરતાં, જે કોઈ પણ અથવા ગમે તે હોય, તે જ અધિકારો અને સત્તાઓ ધરાવશે જેમ કે તેણે અથવા તેણે મૃતકની મિલકતમાં પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હોય, અને કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિ દ્વારા આપવામાં આવેલી કોઈપણ રસીદ, જે પણ કેસ હોય, તે મુજબ અસરકારક રહેશે.

7. કેન્દ્ર સરકારની મિલકત અથવા મૃત વ્યક્તિને એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલને સોંપવાની સત્તા.—(1) ¹[એડમિનિસ્ટ્રેટર-જનરલ એક્ટ, 1963 (1963નો 45)] માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ મૃતકની કોઈપણ મિલકતના સંબંધમાં કોઈપણ રીતે હસ્તક્ષેપ કરશે નહીં જેનો કલમ 3 અથવા કલમ 4 ની જોગવાઈઓ હેઠળ વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો હોય, સિવાય કે જ્યાં સુધી તેને આ કાયદાની જોગવાઈઓ દ્વારા અથવા હેઠળ સ્પષ્ટપણે ફરજિયાત અથવા પરવાનગી આપવામાં આવી હોય.

(૨) કેન્દ્ર સરકાર, કોઈપણ સમયે અને તેને યોગ્ય લાગે તેવા સંજોગોમાં, નિર્દેશ આપી શકે છે કે મૃતકની મિલકત કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિ દ્વારા સોંપવામાં આવે, જેમ કે કેસ

૧. ૨૦૦૦ ના અધિનિયમ ૩૧, કલમ ૨ દ્વારા, "એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલનો અધિનિયમ, ૧૯૧૩ (૧૯૧૩ નો ૩)" (૨૫-૮-૨૦૦૦ થી) માટે પેટા.

વહીવટ માટે રાજ્યના એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલને સોંપવામાં આવશે, અને ત્યારબાદ કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિ, જે પણ કેસ હોય, તે મિલકત આવા એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલને સોંપશે.

(૩) જ્યાં આ કલમ હેઠળ કોઈપણ મિલકત એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલને સોંપવામાં આવે છે, ત્યાં એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ આવી મિલકતનું સંચાલન ¹[એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ એક્ટ, ૧૯૬૩ (૧૯૬૩નો ૪૫)] ની જોગવાઈઓ અનુસાર કરશે, અથવા, જો તે કાયદો કોઈપણ રાજ્યમાં અમલમાં ન હોય, તો તે રાજ્યમાં અમલમાં રહેલા સંબંધિત કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર કરશે:

પરંતુ મૃતકના કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટરમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવા, જો કોઈ હોય, તો તે એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ દ્વારા મૃતક દ્વારા ચૂકવવામાં આવતા અન્ય કોઈપણ દેવા કરતાં પ્રાથમિકતામાં ચૂકવવામાં આવશે.

(૪) એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ, બધા દેવા અને ચાર્જ ચૂકવ્યા પછી તેમના હાથમાં રહેલ સરપ્લસ, જો કોઈ હોય, તો મૃતકના વારસદારોને ચૂકવશે, અને, જો કોઈ વારસદાર શોધી શકાય નહીં, તો તે સરપ્લસ નિર્ધારિત વ્યક્તિને નિર્ધારિત રીતે ચૂકવશે.

(૫) એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ આ કલમ હેઠળ તેમની ફરજોના સંદર્ભમાં ત્રણ ટકાથી વધુ ફી વસૂલશે નહીં. કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવાની ચુકવણી પછી તેના હાથમાં આવતી અથવા બાકી રહેલી કુલ રકમ.

8. નિયત વ્યક્તિઓ દ્વારા સરપ્લસનો નિકાલ.—કલમ 3 ની પેટા-કલમ (7) અથવા કલમ 4 ની કલમ (ii) અથવા કલમ 7 ની પેટા-કલમ (4) માં ઉલ્લેખિત સરપ્લસ પ્રાપ્ત થયા પછી, નિયત વ્યક્તિ,-

(a) જો તે મૃતકના પ્રતિનિધિને જાણે છે, તો તે પ્રતિનિધિને સરપ્લસ ચૂકવશે;

(b) જો તે આવા કોઈ પ્રતિનિધિને જાણતો ન હોય અને કલમ 10 હેઠળ સરપ્લસનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો ન હોય, તો દર વર્ષે સતત છ વર્ષ સુધી નિર્ધારિત ફોર્મ અને રીતે નોટિસ પ્રકાશિત કરો અને જો આવી છેલ્લી નોટિસ પ્રકાશિત થયા પછી પણ છ મહિનાની અંદર મૃતકના પ્રતિનિધિ દ્વારા સરપ્લસનો કોઈ દાવો કરવામાં ન આવે, તો નિર્ધારિત વ્યક્તિ સરપ્લસને કોઈપણ આવક અથવા તેમાંથી ઉપાર્જિત આવકના સંચય સાથે કેન્દ્ર સરકારના ધિરાણમાં જમા કરાવશે:

પરંતુ આવી ડિપોઝિટ કોઈપણ વ્યક્તિના આવા સરપ્લસ અથવા તેના કોઈપણ ભાગના દાવાને અવરોધશે નહીં, જો તે અન્યથા તેનો હકદાર હોય.

9. ઇફેક્ટ્સનો નિકાલ, પૈસા નહીં.—જ્યાં મૃત વ્યક્તિની મિલકતના કોઈપણ ભાગમાં ઇફેક્ટ્સ, સિક્યોરિટીઝ અથવા પૈસામાં રૂપાંતરિત ન થયેલી અન્ય મિલકત હોય, તો કલમ 3 ની પેટા-કલમ (7), કલમ 4 ની કલમ (ii) અને કલમ 8 ની જોગવાઈઓ, સરપ્લસની ચુકવણીના સંદર્ભમાં, નિર્ધારિત કર્યા મુજબ, આવી ઇફેક્ટ્સ, સિક્યોરિટીઝ અથવા મિલકતની ડિલિવરી, ટ્રાન્સમિશન અથવા ટ્રાન્સફર સુધી વિસ્તરશે, અને નિર્ધારિત વ્યક્તિને મૃતકના પ્રતિનિધિ તરીકે તેને પૈસામાં રૂપાંતરિત કરવાની સમાન સત્તા હશે.

10. પ્રોબેટ રજૂ કર્યા વિના ચોક્કસ મિલકતનો નિકાલ—ડિલિવરેબલ મિલકત અને મૃતકના પ્રતિનિધિને ચૂકવવાપાત્ર નાણાં, જો તેની કુલ રકમ અથવા મૂલ્ય ²[બે લાખ] રૂપિયાથી વધુ ન હોય અને જો નિર્ધારિત વ્યક્તિ યોગ્ય માને, તો કોઈપણ વ્યક્તિને ડિલિવર કરી શકાય છે અથવા ચૂકવી શકાય છે. તેને તે મેળવવા અથવા એસ્ટેટનો વહીવટ કરવાનો હકદાર લાગે છે

મૃતકની વ્યક્તિએ કોઈપણ પ્રોબેટ, વહીવટ પત્રો, ઉત્તરાધિકાર પ્રમાણપત્ર અથવા માલિકીના આવા અન્ય નિર્ણાયક પુરાવા રજૂ કરવાની જરૂર વગર.

૧૧. કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ, નિયત વ્યક્તિ અને કેન્દ્ર સરકારની છૂટ.—કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા

૧. ૨૦૦૦ ના અધિનિયમ ૩૧, કલમ ૨, "એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ્સ એક્ટ, ૧૯૧૩ (૧૯૧૩ નો ૩)" (w.e.f. ૨૫-૮-૨૦૦૦) માટે પેટા. ૨. કલમ ૩, ibid., "દસ હજાર" (w.e.f. ૨૫-૮-૨૦૦૦) માટે પેટા.

કલમ 3, કલમ 4, કલમ 8, કલમ 9 અથવા કલમ 10 અનુસાર સદ્ભાવનાથી નિર્ધારિત વ્યક્તિ માન્ય રહેશે અને તે કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા નિર્ધારિત વ્યક્તિને, જેમ બને તેમ, અને કેન્દ્ર સરકારને મિલકતના તે નાણાંના સંદર્ભમાં આગળની બધી જવાબદારીઓમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપશે; પરંતુ અહીં સમાવિષ્ટ કંઈપણ કોઈપણ વહીવટકર્તા અથવા વહીવટકર્તા અથવા અન્ય પ્રતિનિધિ, અથવા મૃતકના કોઈપણ લેણદારના કોઈપણ વ્યક્તિ સામેના અધિકારને અસર કરશે નહીં જેમને આવી ચુકવણી અથવા ડિલિવરી કરવામાં આવી છે.

૧૨. કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા નિર્ધારિત વ્યક્તિના હાથમાં રહેલી મિલકત જ્યાં કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા નિર્ધારિત વ્યક્તિ તૈનાત હોય ત્યાં સંપત્તિ નહીં ગણાય. - કલમ ૩, કલમ ૪ અથવા કલમ ૭ ની પેટા-કલમ (૪) હેઠળ કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા નિર્ધારિત વ્યક્તિના હાથમાં આવતી કોઈપણ મિલકત, તેના કારણે, તે કમાન્ડિંગ ઓફિસર, સમિતિ અથવા નિર્ધારિત વ્યક્તિઓ તૈનાત હોય તે સ્થળે અસરની સંપત્તિ માનવામાં આવશે નહીં, અને તેના કારણે તે સ્થળ માટે તે મિલકતના સંદર્ભમાં પ્રતિનિધિત્વ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં.

૧૩. પ્રતિનિધિના અધિકારોનું રક્ષણ.—કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિ દ્વારા કલમ ૩ ની પેટા-કલમ (૭) અથવા કલમ ૪ ની કલમ (ii) હેઠળ કોઈપણ મૃતકની મિલકતનો સરપ્લસ નિર્ધારિત વ્યક્તિને ચૂકવી દેવામાં આવ્યા પછી, મૃતકના કોઈપણ પ્રતિનિધિ અથવા કોઈપણ એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલ, મૃતકની કોઈપણ મિલકતના સંદર્ભમાં જે કમાન્ડિંગ ઓફિસર અથવા સમિતિ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવી નથી, અને ઉપરોક્ત સરપ્લસનો ભાગ નથી, તે જ અધિકારો અને ફરજો ધરાવશે જેમ કે કલમ ૩ અને ૪ ઘડવામાં આવી ન હતી.

૧૪. કલમ ૩ થી ૧૩ નો ઉપયોગ અસ્વસ્થ માનસિક વ્યક્તિઓ અથવા સક્રિય સેવામાં ગુમ થયેલા વ્યક્તિઓ પર થાય છે.— કલમ ૩ થી ૧૩ ની જોગવાઈઓ, જ્યાં સુધી લાગુ કરી શકાય છે, તે આર્મી એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦ નો ૪૫), અથવા એર ફોર્સ એક્ટ, ૧૯૫૦ (૧૯૫૦ નો ૪૫), જેમ બને તેમ, જે, કોઈપણ બાબતમાં ^૧[માનસિક સ્વાસ્થ્ય એક્ટ, ૧૯૮૭ (૧૯૮૭ નો ૧૪)] માં સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, નિર્ધારિત રીતે અસ્વસ્થ માનસિક હોવાનું નક્કી કરવામાં આવે છે, અથવા જે, સક્રિય સેવામાં હોવા છતાં, સત્તાવાર રીતે ગુમ થયેલ હોવાનું નોંધવામાં આવે છે, જાણે કે તેનું મૃત્યુ તે દિવસે થયું હોય જે દિવસે તેની માનસિક બીમારીની ખાતરી કરવામાં આવે છે અથવા, જેમ બને તેમ, જે દિવસે તેની સત્તાવાર રીતે જાણ કરવામાં આવે છે તે દિવસે થયું હોય. ગુમ થયેલ વ્યક્તિ:

પરંતુ ગુમ થયાની જાણ કરાયેલ વ્યક્તિના કિસ્સામાં, જ્યાં સુધી તેને સત્તાવાર રીતે મૃત માનવામાં ન આવે ત્યાં સુધી પેટા-કલમ (2) થી (6) અથવા કલમ 3 અથવા કલમ 4 અથવા કલમ 7 હેઠળ કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં.

૧૫. અમુક કિસ્સાઓમાં ગોઠવણ સ્થાયી સમિતિની નિમણૂક.—જ્યારે કોઈ અધિકારી મૃત્યુ પામે છે અથવા છોડી દે છે અથવા નિર્ધારિત રીતે અસ્વસ્થ માનસિકતા ધરાવતો હોવાનું નક્કી થાય છે અથવા સક્રિય સેવા દરમિયાન સત્તાવાર રીતે ગુમ થયેલ હોવાનું નોંધાય છે, ત્યારે આ કાયદાની ઉપરોક્ત જોગવાઈઓમાં સમિતિને આપેલા સંદર્ભોને નિર્ધારિત રીતે આ વતી રચાયેલી ગોઠવણ સ્થાયી સમિતિ, જો કોઈ હોય તો, સંદર્ભો તરીકે અર્થઘટન કરવામાં આવશે અને આવી સ્થાયી સમિતિ જ આ કાયદા હેઠળ સમિતિના તમામ કાર્યો કરવા માટે હકદાર રહેશે.

૧૬. નિયમો બનાવવાની સત્તા.—(૧) કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ કાયદાના હેતુઓને અમલમાં મૂકવા માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

(૨) ખાસ કરીને, અને ઉપરોક્ત સત્તાની સામાન્યતાને પૂર્વગ્રહ રાખ્યા વિના, આવા નિયમો -

(a) મૃતક અથવા તરછોડનારની કોઈપણ મિલકતને સુરક્ષિત અથવા એકત્રિત કરી શકાય છે અને કેમ્પ અથવા ક્વાર્ટર્સમાં તેના રેજિમેન્ટલ અને અન્ય દેવા ચૂકવી શકાય છે તે રીતે નિર્ધારિત કરી શકે છે;

(b) કોઈપણ મૃતકના અંતિમ સંસ્કાર ખર્ચની ચુકવણી માટે જોગવાઈ કરે છે;

૧. ૨૦૦૦ ના અધિનિયમ ૩૧, કલમ ૪ દ્વારા "ભારતીય પાગલપન અધિનિયમ, ૧૯૧૨ (૧૯૧૨ નો ૪)" (૨૫-૮-૨૦૦૦ ના અધિનિયમ) માટે પેટા. ૨. ૧૯૮૩ ના અધિનિયમ ૨૦, કલમ ૨, અને અનુસૂચિ (૧૫-૩-૧૯૮૪ ના અધિનિયમ) દ્વારા પેટા.

(c) આ કાયદા હેઠળ સમાયોજન સમિતિ અથવા કોઈપણ સ્થાયી સમિતિની રચના માટે જોગવાઈ કરવી;

(d) આ કાયદાના હેતુઓ માટે નિર્ધારિત વ્યક્તિ તરીકે કોને ગણવામાં આવશે તે વ્યક્તિનો ઉલ્લેખ કરવો;

(e) કોઈપણ મૃતકની મિલકત એડમિનિસ્ટ્રેટર જનરલને સોંપવામાં આવશે તે સંજોગોનો ઉલ્લેખ કરવો;

(f) કલમ 8 હેઠળ નોટિસ પ્રકાશિત કરવાનું ફોર્મ અને રીતનો ઉલ્લેખ કરવો; (g) એવી પ્રક્રિયાનો ઉલ્લેખ કરવો જેના દ્વારા કોઈપણ વ્યક્તિ અસ્વસ્થ માનસિક હોવાનું નક્કી કરી શકાય.

1[(3) આ કાયદા હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા બનાવવામાં આવેલ દરેક નિયમ, તે બન્યા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે, સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ જ્યારે તે સત્રમાં હોય ત્યારે, કુલ ત્રીસ દિવસના સમયગાળા માટે મૂકવામાં આવશે, જેમાં એક સત્ર અથવા બે કે તેથી વધુ ક્રમિક સત્રોનો સમાવેશ થઈ શકે છે, અને જો, સત્ર અથવા ઉપરોક્ત ક્રમિક સત્રો પછી તરત જ સત્ર સમાપ્ત થાય તે પહેલાં, બંને ગૃહો નિયમમાં કોઈપણ ફેરફાર કરવા સંમત થાય છે અથવા બંને ગૃહો સંમત થાય છે કે નિયમ બનાવવો જોઈએ નહીં, તો તે નિયમ ત્યારબાદ ફક્ત આવા સુધારેલા સ્વરૂપમાં જ અમલમાં રહેશે અથવા કોઈ અસર કરશે નહીં, જેમ કે કેસ હોઈ શકે; તેથી, આવા કોઈપણ ફેરફાર અથવા રદબાતલ તે નિયમ હેઠળ અગાઉ કરવામાં આવેલી કોઈપણ વસ્તુની માન્યતાને પૂર્વગ્રહ વિના રહેશે.]

17. [રદ.]—રદ અને સુધારો અધિનિયમ, 1957 (1957 નો 36), કલમ 2 અને પ્રથમ અનુસૂચિ દ્વારા પ્રતિનિધિત્વ.

______

1. આર્મી અને એરફોર્સ (ખાનગી મિલકતનો નિકાલ) નિયમો, 1953 માટે, ગેઝેટ ઓફ ઇન્ડિયા, 1953, ભાગ II, પૃષ્ઠ 4 જુઓ.