Alimony-from-second-marriage-law

સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો ચુકાદો: પહેલી છૂટાછેડાની એલિમની બીજી માટે અસરકારક નથી

ભારતીય કાનૂની વ્યવસ્થામાં છૂટાછેડા પછી એલિમની (ભરણપોષણ) એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહ્યો છે. તાજેતરમાં ભારતના સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે જે ખાસ કરીને બીજી વખત લગ્ન કરનારા દંપતિઓ માટે ગાઈડલાઈન સમાન છે. ચાલો, જાણીએ સુપ્રીમ કોર્ટએ શું કહ્યું અને તેનો સામાન્ય નાગરિકો માટે શું અર્થ થાય છે.

કેસની પૃષ્ઠભૂમિ

એક મહિલા જે પહેલેથી જ એક છૂટાછેડા લઈ ચુકી હતી, તેણે પોતાના બીજા પતિ સામે એલિમની (ભરણપોષણ) માટે અરજી કરી હતી. તેના પહેલા લગ્નમાં પણ તેને એક મુદત સુધી માટે એલિમની મળી હતી. જ્યારે બીજા પતિએ દલીલ કરી કે પત્નીને પહેલેથી જ ભરણપોષણ મળ્યું હોવાથી હવે બીજી વખત એલિમની આપવા ફરજિયાત ન કરવી જોઈએ.

આ મુદ્દે વિવાદ ઉદ્ભવ્યો અને કેસ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટનો અભિગમ અને નિર્ણય

સુપ્રીમ કોર્ટએ પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ જણાવ્યું કે:

✔ બીજા લગ્નમાં એલિમની નક્કી કરતી વખતે પહેલી છૂટાછેડાની એલિમનીને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર નથી.
✔ દરેક લગ્ન એક અલગ કાનૂની સંબંધ છે અને તેની જવાબદારીઓ પણ જુદી છે.
✔ ભરણપોષણનો હેતુ પત્નીના જીવન નિર્વાહ માટે છે અને તે પતિની ક્ષમતા તથા પત્નીની જરૂરિયાત મુજબ નક્કી થાય છે.
✔ પહેલી છૂટાછેડાની એલિમની બીજી વખત મળવાની ફરજને પ્રભાવિત કરી શકતી નથી.

ન્યાયાલયે વધુમાં ઉમેર્યું કે "લગ્ન તૂટે ત્યારે મહિલા માટે કાનૂન સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. પહેલી છૂટાછેડાની એલિમની સમાપ્ત થયા બાદ બીજી લગ્નમાં ફરીથી એલિમનીનો અધિકાર મળે છે."

કાનૂની વિશ્લેષણ

ભારતીય કાનૂન હેઠળ, ખાસ કરીને હિંદુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955, અને CrPC ની કલમ 125, પત્નીને એલિમનીનો હક છે. આ હક મહિલાની આવક, જીવનસ્તર અને પતિની કમાણી પર આધારિત છે, અગાઉ મળેલી સહાય પર નહીં.

આ ચુકાદો મહિલાઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા પૂરી પાડે છે કારણ કે તે સ્પષ્ટ કરે છે કે દરેક લગ્ન અલગ એકમ છે અને તે અનુસાર ભરણપોષણનો દાવો કરી શકાય છે.

આ ચુકાદાનો પ્રભાવ

આ ચુકાદો ખાસ કરીને તેઓ માટે મહત્વપૂર્ણ છે જે બે વખત લગ્ન કરે છે અને છૂટાછેડા પછી જીવન ચલાવવા માટે આધારની જરૂરિયાત છે. હવે સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે પહેલી છૂટાછેડાની એલિમનીને આધારે બીજીવાર ભરણપોષણ નક્કી કરી શકાતું નથી.

આ ચુકાદા પછી બીજી લગ્નમાં એલિમની માટે મહિલાઓને વધુ મજબૂત કાનૂની આધાર મળશે અને પુરુષો માટે સ્પષ્ટતા રહેશે કે આ કાનૂન મહિલાના જીવન નિર્વાહ માટે છે.

પતિ-પત્ની માટે માર્ગદર્શિકા

• જો તમે છૂટાછેડા લઈ રહ્યા છો, તો તમારી કાનૂની હક્કોની સંપૂર્ણ જાણકારી રાખવી જરૂરી છે.

• પહેલી છૂટાછેડાની એલિમની બીજીવારના દાવાને અસર કરતું નથી.

• બીજી લગ્નમાં પણ જો મહિલાને આવકનો સ્ત્રોત ન હોય તો તે એલિમનીનો દાવો કરી શકે છે.

અંતિમ શબ્દ

સુપ્રીમ કોર્ટનો આ ચુકાદો કાનૂની વ્યવસ્થામાં મહિલાઓની સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવે છે. હવે સ્પષ્ટ છે કે પહેલી છૂટાછેડાની એલિમનીનો બીજી લગ્નમાં કોઈ પ્રભાવ નથી, અને પતિ-પત્ની વચ્ચેના હક્કોને સમાન રીતે ધ્યાનમાં લઈને ન્યાય કરવામાં આવશે.

🔗 આવા વધુ કાનૂની સમાચાર માટે અહીં ક્લિક કરો.