અનુક્રમણિકા (Contents)

• વિભાગોની વ્યવસ્થા
• પ્રારંભિક
• વિભાગો
• ૧. ટૂંકું શીર્ષક, વિસ્તાર અને શરૂઆત
• 2. વ્યાખ્યાઓ
• 3. સતી કરવાનો પ્રયાસ
• ૪. સતી માટે ઉશ્કેરણી
• 5. સતીના મહિમા માટે સજા
• 6. ચોક્કસ કૃત્યો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની સત્તા
• 7. ચોક્કસ મંદિરો અથવા અન્ય માળખાં દૂર કરવાની સત્તા
• 8. ચોક્કસ મિલકતો જપ્ત કરવાની સત્તા
• 9. આ કાયદા હેઠળના ગુનાઓની સુનાવણી
• ૧૦. ખાસ સરકારી વકીલ
• ૧૧. ખાસ અદાલતોની કાર્યવાહી અને સત્તાઓ
• ૧૨. અન્ય ગુનાઓના સંદર્ભમાં ખાસ અદાલતની સત્તા
• ૧૩. ભંડોળ અથવા મિલકતની જપ્તી
• ૧૪. અપીલ
• ૧૫. આ કાયદા હેઠળ લેવામાં આવેલી કાર્યવાહીનું રક્ષણ
• ૧૬. પુરાવાનો ભાર
• ૧૭. આ કાયદા હેઠળ ગુના અંગે જાણ કરવાની ચોક્કસ વ્યક્તિઓની જવાબદારી
• ૨૦. અધિનિયમનો મુખ્ય પ્રભાવ
• 21. નિયમો બનાવવાની સત્તા
• 22. હાલના કાયદાઓ રદ કરવા

સતી કમિશન (નિવારણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૭

________

વિભાગોની વ્યવસ્થા

_________

ભાગ I

પ્રારંભિક

વિભાગો

૧. ટૂંકું શીર્ષક, વિસ્તાર અને શરૂઆત.

2. વ્યાખ્યાઓ.

ભાગ II

સતી સંબંધિત ગુનાઓ માટે સજાઓ

૩. સતી થવાનો પ્રયાસ.

૪. સતી પ્રથાને પ્રોત્સાહન.

૫. સતી પ્રથાના મહિમા માટે સજા.

ભાગ III

સતી સંબંધિત ગુનાઓ અટકાવવા માટે કલેક્ટર અથવા ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટની સત્તાઓ 6. ચોક્કસ કૃત્યો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની સત્તા.

૭. અમુક મંદિરો અથવા અન્ય બાંધકામોને દૂર કરવાની સત્તા.

૮. અમુક મિલકતો જપ્ત કરવાની સત્તા.

ભાગ IV

ખાસ અદાલતો

૯. આ કાયદા હેઠળના ગુનાઓની સુનાવણી.

૧૦. ખાસ સરકારી વકીલો.

૧૧. ખાસ અદાલતોની કાર્યવાહી અને સત્તાઓ.

૧૨. અન્ય ગુનાઓના સંદર્ભમાં ખાસ અદાલતની સત્તા.

૧૩. ભંડોળ અથવા મિલકતની જપ્તી.

૧૪. અપીલ.

ભાગ V

વિવિધ

૧૫. આ કાયદા હેઠળ લેવામાં આવેલી કાર્યવાહીનું રક્ષણ.

૧૬. પુરાવાનો બોજ.

૧૭. આ કાયદા હેઠળ ગુના અંગે જાણ કરવાની ચોક્કસ વ્યક્તિઓની જવાબદારી. ૧૮. કલમ ૪ હેઠળ ગુના માટે દોષિત ઠરેલી વ્યક્તિને ચોક્કસ મિલકત વારસામાં મેળવવા માટે ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે.

૧૯. [રદ.]

૨૦. મુખ્ય અસર ધરાવતો કાર્ય.

૨૧. નિયમો બનાવવાની સત્તા.

૨૨. હાલના કાયદાઓ રદ કરવા.

સતી કમિશન (નિવારણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૭

૧૯૮૮ ના કાયદા નં. ૩

[૩જી જાન્યુઆરી, ૧૯૮૮.]

સતી પ્રથા અને તેના મહિમાને વધુ અસરકારક રીતે અટકાવવા અને તેની સાથે સંકળાયેલી અથવા તેની સાથે સંકળાયેલી બાબતો માટે જોગવાઈ કરતો અધિનિયમ,

જ્યારે સતી પ્રથા અથવા વિધવાઓ કે સ્ત્રીઓને જીવતી સળગાવી દેવી કે દફનાવી દેવી એ માનવ સ્વભાવની લાગણીઓ વિરુદ્ધ છે અને ભારતના કોઈપણ ધર્મ દ્વારા તેને ફરજિયાત ફરજ તરીકે ક્યાંય કહેવામાં આવ્યું નથી;

અને જ્યાં સતી પ્રથા અને તેના મહિમાને રોકવા માટે વધુ અસરકારક પગલાં લેવા જરૂરી છે;

ભારતીય પ્રજાસત્તાકના આડત્રીસમા વર્ષમાં સંસદ દ્વારા નીચે મુજબ કાયદો ઘડવામાં આવ્યો:— ભાગ I

પ્રારંભિક

૧. ટૂંકું શીર્ષક, હદ અને શરૂઆત.—(૧) આ કાયદાને સતી આયોગ (નિવારણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૭ કહી શકાય.

(૨) તે જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્ય સિવાય સમગ્ર ભારતમાં લાગુ પડે છે.

(૩) તે રાજ્યમાં એવી તારીખે અમલમાં આવશે જે તારીખ કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, નિયુક્ત કરી શકે છે, અને જુદા જુદા રાજ્યો માટે અલગ અલગ તારીખો નિયુક્ત કરી શકાય છે.

૨. વ્યાખ્યાઓ.—(૧) આ કાયદામાં, જ્યાં સુધી સંદર્ભ અન્યથા જરૂરી ન હોય,—

(a) “કોડ” એટલે ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા, ૧૯૭૩ (૧૯૭૪નો ૨);

(b) સતીના સંબંધમાં "મહિમા", ભલે આવી સતી આ કાયદાની શરૂઆત પહેલાં કરવામાં આવી હોય કે પછી, તેમાં અન્ય બાબતોની સાથે, -

(i) સતી પ્રથાના સંદર્ભમાં કોઈપણ સમારંભનું પાલન અથવા સરઘસ કાઢવું; અથવા

(ii) કોઈપણ રીતે સતી પ્રથાને ટેકો આપવો, વાજબી ઠેરવવો અથવા તેનો પ્રચાર કરવો; અથવા (iii) સતી કરનાર વ્યક્તિની પ્રશંસા કરવા માટે કોઈપણ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવું; અથવા

(iv) સતી કરનાર વ્યક્તિના સન્માનને કાયમ રાખવા અથવા તેની સ્મૃતિ જાળવવા માટે ટ્રસ્ટની રચના, અથવા ભંડોળ એકત્ર કરવું, અથવા મંદિર અથવા અન્ય માળખાનું નિર્માણ કરવું અથવા કોઈપણ પ્રકારની પૂજા કરવી અથવા ત્યાં કોઈપણ વિધિ કરવી;

(c) “સતી” એટલે નીચેનાને જીવંત બાળવાની અથવા દફનાવવાની ક્રિયા

(i) કોઈપણ વિધવાને તેના મૃત પતિ અથવા અન્ય કોઈ સંબંધીના શરીર સાથે અથવા પતિ અથવા આવા સંબંધી સાથે સંકળાયેલ કોઈપણ વસ્તુ, વસ્તુ અથવા વસ્તુ સાથે; અથવા

(ii) કોઈપણ સ્ત્રી તેના કોઈપણ સંબંધીના શરીર સાથે, ભલે આવા દહન અથવા દફન વિધવા અથવા સ્ત્રી દ્વારા સ્વૈચ્છિક હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હોય કે અન્યથા;

(d) "ખાસ અદાલત" એટલે કલમ 9 હેઠળ રચાયેલી ખાસ અદાલત;

(e) "મંદિર" માં કોઈપણ ઇમારત અથવા અન્ય માળખું શામેલ છે, પછી ભલે તે છતવાળી હોય કે ન હોય, જે એવી વ્યક્તિની સ્મૃતિ જાળવવા માટે બનાવવામાં આવી હોય અથવા બનાવવામાં આવી હોય જેના સંબંધમાં સતી પ્રથા કરવામાં આવી હોય અથવા તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય અથવા કોઈપણ પ્રકારની પૂજા કરવા માટે અથવા આવા કાર્યના સંદર્ભમાં કોઈપણ સમારંભનું પાલન કરવા માટે તેનો ઉપયોગ કરવાનો ઈરાદો હોય.

1. 21 માર્ચ, 1988, સૂચના નં. G.S.R. 359(E), તારીખ 21 માર્ચ, 1988 દ્વારા, ભારતના ગેઝેટ, અસાધારણ, ભાગ II, કલમ 3(i) જુઓ.

(2) આ કાયદામાં વપરાયેલા પરંતુ વ્યાખ્યાયિત ન હોય તેવા અને ભારતીય દંડ સંહિતા (1860 નો 45), અથવા સંહિતામાં વ્યાખ્યાયિત શબ્દો અને અભિવ્યક્તિઓનો અર્થ અનુક્રમે ભારતીય દંડ સંહિતા અથવા સંહિતામાં આપવામાં આવેલા સમાન હશે.

ભાગ II

સતી સંબંધિત ગુનાઓ માટે સજા

3. સતી કરવાનો પ્રયાસ.—ભારતીય દંડ સંહિતા (45 ઓફ 1860) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જે કોઈ સતી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે અને આવા આક્રમણ તરફ કોઈ કૃત્ય કરે છે તેને છ મહિના સુધીની કેદ અથવા દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે:

પરંતુ આ કલમ હેઠળ ગુનાનો કેસ ચલાવતી વિશેષ અદાલત, કોઈપણ વ્યક્તિને દોષિત ઠેરવતા પહેલા, ગુના તરફ દોરી જતી પરિસ્થિતિઓ, કરેલા કૃત્ય, કૃત્ય સમયે ગુનાનો આરોપ લગાવવામાં આવેલી વ્યક્તિની સ્થિતિ અથવા મન અને અન્ય તમામ સંબંધિત પરિબળોને ધ્યાનમાં લેશે.

૪. સતી માટે ઉશ્કેરણી.—(૧) ભારતીય દંડ સંહિતા (૧૮૬૦ નો ૪૫) માં સમાવિષ્ટ કંઈપણ હોવા છતાં, જો કોઈ વ્યક્તિ સતી કરે છે, તો જે કોઈ આવી સતી કરવા માટે પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે પ્રોત્સાહન આપે છે, તેને મૃત્યુદંડ અથવા આજીવન કેદની સજા થશે અને દંડ પણ થશે.

(૨) જો કોઈ વ્યક્તિ સતી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો જે કોઈ આવી સતી કરવા માટે પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે પ્રોત્સાહન આપે છે, તેને આજીવન કેદની સજા થશે અને દંડ પણ થશે.

સમજૂતી.—આ કલમના હેતુઓ માટે, નીચેનામાંથી કોઈપણ કૃત્ય અથવા તેના જેવા કાર્યોને પણ ઉશ્કેરણી માનવામાં આવશે, એટલે કે:-

(a) કોઈ વિધવા કે સ્ત્રીને તેના મૃત પતિના શરીર સાથે અથવા અન્ય કોઈ સંબંધી સાથે અથવા પતિ કે આવા સંબંધી સાથે સંકળાયેલી કોઈપણ વસ્તુ, વસ્તુ અથવા વસ્તુ સાથે સળગાવી દેવા અથવા જીવતી દફનાવી દેવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની ઉશ્કેરણી, પછી ભલે તે માનસિક રીતે સ્વસ્થ હોય અથવા નશાની સ્થિતિમાં હોય, મૂર્ખ હોય કે અન્ય કોઈ કારણસર તેણીની સ્વતંત્ર ઇચ્છાશક્તિનો ઉપયોગ કરવામાં અવરોધ ઊભો કરે;

(b) કોઈ વિધવા કે સ્ત્રીને એવું માનવા માટે પ્રેરિત કરવી કે સતી થવાથી તેના અથવા તેના મૃત પતિ કે સંબંધીને અથવા પરિવારના સામાન્ય સુખાકારીને કોઈ આધ્યાત્મિક લાભ થશે;

(c) કોઈ વિધવા કે સ્ત્રીને સતી થવાના તેના સંકલ્પમાં અડગ રહેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવી અને આમ તેણીને સતી થવા માટે ઉશ્કેરવી;

(d) સતી થવાના સંબંધમાં કોઈપણ સરઘસમાં ભાગ લેવો અથવા વિધવા કે સ્ત્રીને તેના મૃત પતિના શરીર સાથે અથવા અગ્નિસંસ્કાર અથવા સ્મશાનભૂમિના સંબંધમાં લઈ જઈને સતી થવાના નિર્ણયમાં મદદ કરવી;

(e) સતી પ્રથાના સ્થળે હાજર રહેવું જ્યાં આવા કર્મમાં અથવા તેની સાથે સંકળાયેલા કોઈપણ સમારંભમાં સક્રિય સહભાગી તરીકે;

(f) વિધવા અથવા સ્ત્રીને પોતાને બાળી નાખવામાં અથવા જીવતી દફનાવવામાં આવતા અટકાવવા અથવા અવરોધિત કરવા;

(g) સતી પ્રથાને રોકવા માટે કોઈપણ પગલાં લેવાની પોલીસની ફરજોમાં અવરોધ ઉભો કરવો અથવા દખલ કરવી.

5. સતી પ્રથાના મહિમા માટે સજા.—જે કોઈ પણ સતી પ્રથાના મહિમા માટે કોઈપણ કૃત્ય કરે છે તેને એક વર્ષથી ઓછી નહીં પરંતુ સાત વર્ષ સુધીની કેદ અને પાંચ હજાર રૂપિયાથી ઓછી નહીં પરંતુ ત્રીસ હજાર રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.

ભાગ III

કલેક્ટર જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટની સત્તાઓ સતી સંબંધિત ગુનાઓ

6. ચોક્કસ કૃત્યો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની સત્તા.—(1) જ્યાં કલેક્ટર અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટનો અભિપ્રાય હોય કે સતી અથવા તેના માટે કોઈ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે, અથવા થવાનું છે, ત્યારે તે આદેશ દ્વારા, આદેશમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ વિસ્તાર અથવા વિસ્તારોમાં કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા સતીના આચરણ તરફના કોઈપણ કૃત્ય કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકી શકે છે.

(2) કલેક્ટર અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, આદેશ દ્વારા, આદેશમાં ઉલ્લેખિત કોઈપણ વિસ્તાર અથવા વિસ્તારોમાં કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા સતીના કોઈપણ રીતે મહિમા કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકી શકે છે.

(3) જે કોઈ પેટા-કલમ (1) અથવા પેટા-કલમ (2) હેઠળ કરવામાં આવેલા કોઈપણ આદેશનું ઉલ્લંઘન કરશે, જો આવું ઉલ્લંઘન આ કાયદાની અન્ય કોઈપણ જોગવાઈ હેઠળ સજાપાત્ર ન હોય, તો તેને એક વર્ષથી ઓછી નહીં પરંતુ સાત વર્ષ સુધીની કેદ અને પાંચ હજાર રૂપિયાથી ઓછી નહીં પરંતુ ત્રીસ હજાર રૂપિયા સુધીના દંડની સજા થશે.

7. ચોક્કસ મંદિરો અથવા અન્ય માળખાં દૂર કરવાની સત્તા.—(1) રાજ્ય સરકાર, જો તેને ખાતરી થાય કે કોઈપણ મંદિર અથવા અન્ય માળખામાં જે ઓછામાં ઓછા વીસ વર્ષથી અસ્તિત્વમાં છે, કોઈપણ પ્રકારની પૂજા અથવા કોઈપણ વિધિનું પ્રદર્શન કોઈપણ વ્યક્તિના સન્માનને કાયમ રાખવા અથવા તેની સ્મૃતિ જાળવવા માટે કરવામાં આવે છે, તો તે આદેશ દ્વારા આવા મંદિર અથવા અન્ય માળખાને દૂર કરવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે.

(૨) કલેક્ટર અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, જો તેમને ખાતરી થાય કે પેટા-કલમ (૧) માં ઉલ્લેખિત સિવાયના કોઈપણ મંદિર અથવા અન્ય માળખામાં, કોઈપણ પ્રકારની પૂજા અથવા કોઈપણ વિધિનું પ્રદર્શન, જે વ્યક્તિના માનમાં સતી થઈ હોય તેના સન્માનને કાયમ રાખવા અથવા તેની સ્મૃતિ જાળવવા માટે કરવામાં આવે છે, તો તેઓ આદેશ દ્વારા આવા મંદિર અથવા અન્ય માળખાને દૂર કરવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે.

(૩) જ્યાં પેટા-કલમ (૧) અથવા પેટા-કલમ (૨) હેઠળના કોઈપણ આદેશનું પાલન કરવામાં ન આવે, ત્યાં રાજ્ય સરકાર અથવા કલેક્ટર અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, જે પણ કેસ હોય, તે, સબ-ઇન્સ્પેક્ટરથી નીચેના હોદ્દા પર ન હોય તેવા પોલીસ અધિકારી દ્વારા મંદિર અથવા અન્ય માળખાને દૂર કરવાનો આદેશ આપશે.

8. ચોક્કસ મિલકતો જપ્ત કરવાની સત્તા.—(1) જ્યાં કલેક્ટર અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટને એવું માનવાનું કારણ હોય કે કોઈપણ ભંડોળ અથવા મિલકત કોઈપણ સતીના આચરણના મહિમા માટે એકત્રિત કરવામાં આવી છે અથવા સંપાદિત કરવામાં આવી છે અથવા જે આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ ગુનાની શંકા પેદા કરતી પરિસ્થિતિઓમાં મળી શકે છે, તો તે આવા ભંડોળ અથવા મિલકત જપ્ત કરી શકે છે.

(2) પેટા-કલમ (1) હેઠળ કાર્ય કરતા દરેક કલેક્ટર અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે જપ્તીની જાણ ખાસ અદાલતને કરવી જોઈએ, જો કોઈ હોય, જે આવા ભંડોળ અથવા મિલકત એકત્રિત અથવા સંપાદિત કરવામાં આવી હોય તેવા કોઈપણ ગુનાનો પ્રયાસ કરવા માટે રચાયેલી હોય અને તેના નિકાલ માટે આવી ખાસ અદાલતના આદેશોની રાહ જોવી જોઈએ.

ભાગ IV

ખાસ અદાલતો

9. આ કાયદા હેઠળના ગુનાઓની સુનાવણી.—(1) સંહિતામાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, આ કાયદા હેઠળના બધા ગુનાઓ ફક્ત આ કલમ હેઠળ રચાયેલી ખાસ અદાલત દ્વારા જ સુનાવણી કરી શકાશે.

(2) રાજ્ય સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ કાયદા હેઠળના ગુનાઓની સુનાવણી માટે એક અથવા વધુ વિશેષ અદાલતોની રચના કરશે અને દરેક વિશેષ અદાલત રાજ્યના સમગ્ર અથવા આવા ભાગના સંદર્ભમાં અધિકારક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરશે જે સૂચનામાં ઉલ્લેખિત હોઈ શકે છે.

(3) રાજ્ય સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા ન્યાયાધીશ દ્વારા વિશેષ અદાલતનું નેતૃત્વ કરવામાં આવશે, જેની સંમતિ હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશની રહેશે.

(૪) કોઈ વ્યક્તિ ખાસ અદાલતના ન્યાયાધીશ તરીકે નિમણૂક માટે લાયક ગણાશે નહીં સિવાય કે તે આવી નિમણૂક પહેલાં તરત જ કોઈપણ રાજ્યમાં સત્ર ન્યાયાધીશ અથવા વધારાના સત્ર ન્યાયાધીશ હોય.

૧૦. ખાસ સરકારી વકીલ.—(૧) દરેક ખાસ અદાલત માટે, રાજ્ય સરકાર કોઈ વ્યક્તિને ખાસ સરકારી વકીલ તરીકે નિમણૂક કરશે.

(૨) કોઈ વ્યક્તિ આ કલમ હેઠળ ખાસ સરકારી વકીલ તરીકે નિમણૂક માટે લાયક ગણાશે જો તે ઓછામાં ઓછા સાત વર્ષથી વકીલ તરીકે પ્રેક્ટિસ કરતો હોય અથવા રાજ્ય હેઠળ ઓછામાં ઓછા સાત વર્ષથી કોઈ એવો કોઈ હોદ્દો સંભાળતો હોય જેમાં કાયદાનું વિશેષ જ્ઞાન જરૂરી હોય.

(૩) આ કલમ હેઠળ ખાસ સરકારી વકીલ તરીકે નિયુક્ત દરેક વ્યક્તિને સંહિતાની કલમ ૨ ની કલમ (u) ના અર્થમાં જાહેર સરકારી વકીલ માનવામાં આવશે અને સંહિતાની જોગવાઈઓ તે મુજબ અમલમાં આવશે.

૧૧. ખાસ અદાલતોની કાર્યવાહી અને સત્તાઓ.—(૧) ખાસ અદાલત, આરોપીને ટ્રાયલ માટે મોકલ્યા વિના, આવા ગુનાની ફરિયાદ પ્રાપ્ત થયા પછી, અથવા આવા તથ્યોના પોલીસ રિપોર્ટ પર, કોઈપણ ગુનાનું સંજ્ઞાન લઈ શકે છે.

(૨) આ કાયદાની અન્ય જોગવાઈઓને આધીન, કોઈપણ ગુનાની સુનાવણીના હેતુ માટે, ખાસ અદાલત પાસે સત્ર અદાલતની બધી સત્તાઓ હશે અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી, સત્ર અદાલત સમક્ષ ટ્રાયલ માટે સંહિતામાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અનુસાર, આવા ગુનાનો ટ્રાયલ કરશે.

૧૨. અન્ય ગુનાઓના સંદર્ભમાં ખાસ અદાલતની સત્તા.—(૧) આ કાયદા હેઠળ કોઈપણ ગુનાનો ટ્રાયલ કરતી વખતે, ખાસ અદાલત કોઈપણ અન્ય ગુનાનો પણ ટ્રાયલ કરી શકે છે જેના માટે આરોપી પર, સંહિતા હેઠળ, તે જ ટ્રાયલ પર આરોપ મૂકવામાં આવી શકે છે જો ગુનો આવા અન્ય ગુના સાથે જોડાયેલ હોય.

(૨) જો, આ કાયદા હેઠળના કોઈપણ ગુનાની કોઈપણ સુનાવણી દરમિયાન એવું જણાય કે આરોપી વ્યક્તિએ આ કાયદા હેઠળ અથવા અન્ય કોઈપણ કાયદા હેઠળ અન્ય કોઈ ગુનો કર્યો છે, તો ખાસ અદાલત આવી વ્યક્તિને આવા અન્ય ગુના માટે પણ દોષિત ઠેરવી શકે છે અને આ કાયદા અથવા આવા અન્ય કાયદા દ્વારા તેની સજા માટે અધિકૃત કોઈપણ સજા પસાર કરી શકે છે.

(૩) દરેક તપાસ અથવા સુનાવણીમાં, કાર્યવાહી શક્ય તેટલી ઝડપથી હાથ ધરવામાં આવશે અને, ખાસ કરીને, જ્યાં સાક્ષીઓની તપાસ શરૂ થઈ હોય, ત્યાં સુધી તે દરરોજ ચાલુ રાખવામાં આવશે જ્યાં સુધી હાજર રહેલા બધા સાક્ષીઓની તપાસ ન થાય, અને જો કોઈ ખાસ અદાલતને નીચેની તારીખ પછી તેને મુલતવી રાખવાનું જરૂરી લાગે, તો તે આમ કરવા માટેના તેના કારણો નોંધશે.

૧૩. ભંડોળ અથવા મિલકતની જપ્તી.—જ્યાં કોઈ વ્યક્તિને આ કાયદા હેઠળના ગુના માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવી હોય, ત્યાં આવા ગુનાનો કેસ ચલાવતી ખાસ અદાલત, જો જરૂરી લાગે તો, કલમ ૮ હેઠળ જપ્ત કરાયેલ કોઈપણ ભંડોળ અથવા મિલકત રાજ્યને જપ્ત કરવામાં આવશે તેવું જાહેર કરી શકે છે.

૧૪. અપીલ.—(૧) સંહિતામાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, અપીલ, હકીકતો અને કાયદા બંને પર, ખાસ અદાલતના કોઈપણ ચુકાદા, સજા અથવા હુકમ, જે મધ્યવર્તી આદેશ ન હોય, સામે અધિકારની બાબત તરીકે હાઇકોર્ટમાં થઈ શકે છે.

(૨) આ કલમ હેઠળની દરેક અપીલ ચુકાદા, સજા અથવા હુકમની તારીખથી ત્રીસ દિવસની અંદર કરવામાં આવશે:

પરંતુ જો હાઇકોર્ટને ખાતરી થાય કે અપીલકર્તા પાસે ત્રીસ દિવસની અંદર અપીલ ન કરવા માટે પૂરતું કારણ હતું, તો તે ત્રીસ દિવસની મુદત પૂરી થયા પછી અપીલ દાખલ કરી શકે છે.

ભાગ V

વિવિધ

૧૫. આ કાયદા હેઠળ લેવામાં આવેલી કાર્યવાહીનું રક્ષણ.—આ કાયદા અથવા આ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલા કોઈપણ નિયમો અથવા આદેશોના પાલનમાં સારી નિષ્ઠાથી કરવામાં આવેલ અથવા કરવાનો ઈરાદો ધરાવતો કોઈપણ બાબત માટે રાજ્ય સરકાર અથવા રાજ્ય સરકારના કોઈપણ અધિકારી અથવા સત્તાધિકારી સામે કોઈ દાવો, ફરિયાદ અથવા અન્ય કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકશે નહીં.

૧૬. પુરાવાનો બોજ.—જ્યાં કોઈ પણ વ્યક્તિ પર કલમ ​​૪ હેઠળ ગુનાનો કેસ ચલાવવામાં આવે છે, ત્યાં તેણે ઉપરોક્ત કલમ હેઠળ ગુનો કર્યો ન હતો તે સાબિત કરવાની જવાબદારી તેના પર રહેશે.

૧૭. આ કાયદા હેઠળ ગુના અંગે જાણ કરવાની ચોક્કસ વ્યક્તિઓની જવાબદારી.—(૧) સરકારના તમામ અધિકારીઓને આ કાયદાની જોગવાઈઓ અથવા તેના હેઠળ બનાવેલા કોઈપણ નિયમ અથવા હુકમના અમલમાં પોલીસને મદદ કરવાની ફરજ અને અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.

(૨) કોઈપણ વિસ્તારના સંબંધમાં કલેક્ટર અથવા જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા નિર્દિષ્ટ કરાયેલા તમામ ગ્રામ અધિકારીઓ અને આવા વિસ્તારના રહેવાસીઓ, જો તેમને એવું માનવાનું કારણ હોય અથવા તેમને ખબર હોય કે વિસ્તારમાં સતી થવાનો છે, અથવા થઈ છે, તો તેઓ તાત્કાલિક નજીકના પોલીસ સ્ટેશનને આવી હકીકતની જાણ કરશે.

(3) જે કોઈ પેટા-કલમ (1) અથવા પેટા-કલમ (2) ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરશે તેને બે વર્ષ સુધીની કેદની સજા થશે અને દંડ પણ થઈ શકે છે.

18. કલમ 4 હેઠળ ગુના માટે દોષિત ઠરેલી વ્યક્તિને ચોક્કસ મિલકતો વારસામાં મેળવવા માટે ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે.—સતી પ્રથાના સંબંધમાં કલમ 4 ની પેટા-કલમ (1) હેઠળ ગુના માટે દોષિત ઠરેલી વ્યક્તિને તે વ્યક્તિની મિલકત વારસામાં મેળવવા માટે ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે જેના સંબંધમાં આવી સતી પ્રથા કરવામાં આવી છે અથવા અન્ય કોઈપણ વ્યક્તિની મિલકત જે તે વ્યક્તિના મૃત્યુ પર વારસામાં મેળવવા માટે હકદાર હોત, જેના સંબંધમાં આવી સતી પ્રથા કરવામાં આવી છે.

19. [૧૯૫૧ના અધિનિયમ ૪૩ માં સુધારો].—પ્રતિનિધિ. રદબાતલ અને સુધારો અધિનિયમ, ૨૦૦૧ (૨૦૦૧ ના ૩૦) કલમ ૨ અને પ્રથમ અનુસૂચિ (w.e.f.3-9-2001) દ્વારા.

૨૦. અધિનિયમનો મુખ્ય પ્રભાવ.—આ અધિનિયમ અથવા તેના હેઠળ બનાવેલા કોઈપણ નિયમ અથવા હુકમની જોગવાઈઓ આ અધિનિયમ સિવાયના કોઈપણ અધિનિયમમાં અથવા આ અધિનિયમ સિવાયના કોઈપણ અધિનિયમના આધારે અમલમાં મૂકાયેલા કોઈપણ દસ્તાવેજમાં સમાવિષ્ટ કંઈપણ અસંગત હોવા છતાં, અમલમાં રહેશે.

૨૧. નિયમો બનાવવાની સત્તા.—(૧) કેન્દ્ર સરકાર, સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા, આ અધિનિયમની જોગવાઈઓને અમલમાં મૂકવા માટે નિયમો બનાવી શકે છે.

(2) આ કલમ હેઠળ બનાવેલ દરેક નિયમ, તે બન્યા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે, સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ, જ્યારે તે સત્રમાં હોય, ત્યારે કુલ ત્રીસ દિવસના સમયગાળા માટે મૂકવામાં આવશે, જેમાં એક સત્ર અથવા બે કે તેથી વધુ ક્રમિક સત્રોનો સમાવેશ થઈ શકે છે, અને જો, સત્ર અથવા ઉપરોક્ત ક્રમિક સત્રો પછી તરત જ સત્ર સમાપ્ત થાય તે પહેલાં, બંને ગૃહો નિયમમાં કોઈપણ ફેરફાર કરવા સંમત થાય છે અથવા બંને ગૃહો સંમત થાય છે કે નિયમ બનાવવો જોઈએ નહીં, તો તે નિયમ ત્યારબાદ ફક્ત આવા સુધારેલા સ્વરૂપમાં જ અમલમાં રહેશે અથવા કોઈ અસર કરશે નહીં, જેમ કે કેસ હોઈ શકે; તેથી, આવા કોઈપણ ફેરફાર અથવા રદબાતલ તે નિયમ હેઠળ અગાઉ કરવામાં આવેલી કોઈપણ વસ્તુની માન્યતાને પૂર્વગ્રહ વિના રહેશે.

22. હાલના કાયદાઓ રદ કરવા.—(1) આ કાયદાની શરૂઆત પહેલાં કોઈપણ રાજ્યમાં અમલમાં રહેલા બધા કાયદા જે તે રાજ્યમાં સતી પ્રથાના નિવારણ અથવા મહિમા માટે જોગવાઈ કરે છે, તે શરૂ થવા પર રદ કરવામાં આવશે.

(૨) આવા રદબાતલ હોવા છતાં, પેટા-કલમ (૧) હેઠળ રદ કરાયેલા કોઈપણ કાયદા હેઠળ કરવામાં આવેલ કોઈપણ કાર્ય અથવા લેવામાં આવેલ કોઈપણ કાર્યવાહી આ કાયદાની અનુરૂપ જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવેલ અથવા લેવામાં આવેલ માનવામાં આવશે, અને ખાસ કરીને, કોઈપણ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ ખાસ અદાલત દ્વારા નોંધ લેવામાં આવેલ અને તે રાજ્યમાં આ કાયદાની શરૂઆત પહેલાં તરત જ તેની સમક્ષ પેન્ડિંગ રહેલ કોઈપણ કેસ, આવી શરૂઆત પછી તે ખાસ અદાલત દ્વારા કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે જાણે કે આવી ખાસ અદાલત આ કાયદાની કલમ ૯ હેઠળ રચવામાં આવી હોય.